ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.188.1
जन्म मानुष्यकं प्राप्य कर्मक्षेत्रं सुदुर्लभम् ।
श्रेयोर्थिना दरिद्रेण किं कर्तव्यं पितामह ॥ १३.१८८.१ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ଏବଂ କର୍ମର ଅତି ଦୁର୍ଲଭ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇ, ଶ୍ରେୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଦରିଦ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ପିତାମହ?
13.188.2
दानानामुत्तमं यच्च देयं यच्च यथायथा ।
मान्यान्पूज्यांश्च गाङ्गेय रहस्यं वक्तुमर्हसि ॥ १३.१८८.२ ॥
ହେ ଗାଙ୍ଗେୟ, ଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଉତ୍ତମ, ଯାହା ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମାନ୍ୟ ଓ ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିପରି ଦେବା ଉଚିତ, ସେହି ରହସ୍ୟ ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ।
13.188.3
एवं पृष्टो नरेन्द्रेण पाण्डवेन यशस्विना ।
धर्माणां परमं गुह्यं भीष्मः प्रोवाच पार्थिवम् ॥ १३.१८८.३ ॥
ଯଶସ୍ବୀ ପାଣ୍ଡବ ରାଜା ଏହିପରି ପଚାରିବାରେ, ଭୀଷ୍ମ ଧର୍ମର ପରମ ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.188.4
शृणुष्वावहितो राजन्धर्मगुह्यानि भारत ।
यथाहि भगवान्व्यासः पुरा कथितवान्मयि ॥ १३.१८८.४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଭାରତ, ଧର୍ମର ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ମନୋଯୋଗ ସହ ଶୁଣ, ପୂର୍ବରେ ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ ମୋତେ ଯେପରି କହିଥିଲେ।
13.188.5
देवगुह्यमिदं राजन्यमेनाक्लिष्टकर्मणा ।
नियमस्थेन युक्तेन तपसो महतः फलम् ॥ १३.१८८.५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ। ନିୟମରେ ସ୍ଥିର, ନିର୍ମଳ କର୍ମ କରୁଥିବା, ଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ମହାନ ତପର ଫଳ ପାଏ।
13.188.6
येन यः प्रीयते देवः प्रीयन्ते पितरस्तथा ।
ऋषयः प्रमथाः श्रीश्च चित्रगुप्तो दिशां गजाः ॥ १३.१८८.६ ॥
ଯେଉଁଥିରେ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେହିପରି ପିତୃଗଣ, ଋଷିଗଣ, ପ୍ରମଥଗଣ, ଶ୍ରୀ, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଓ ଦିଗର ହାତୀମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
13.188.7
ऋषिधर्मः स्मृतो यत्र सरहस्यो महाफलः ।
महादानफलं चैव सर्वयज्ञफलं तथा ॥ १३.१८८.७ ॥
ରହସ୍ୟ ସହିତ କୁହାଯାଇଥିବା ଋଷିଧର୍ମ ମହାଫଳ ଦିଏ; ତାହା ମହାଦାନର ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଅଟେ।
13.188.8
यश्चैतदेवं जानीयाज्ज्ञात्वा वा कुरुतेऽनघ ।
सदोषोऽदोषवांश्चेह तैर्गुणैः सह युज्यते ॥ १३.१८८.८ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଯେ ଏହାକୁ ଏପରି ଜାଣେ, କିମ୍ବା ଜାଣି କରେ, ସେ ଏଠାରେ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦୋଷ ହୋଇ ସେହି ଗୁଣସମୂହ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.188.9
दशसूनासमं चक्रं दशचक्रसमो ध्वजः ।
दशध्वजसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः ॥ १३.१८८.९ ॥
ଦଶ କସାଇଖାନା ସମାନ ଗୋଟିଏ ଚକ୍ର; ଦଶ ଚକ୍ର ସମାନ ଗୋଟିଏ ଧ୍ୱଜ; ଦଶ ଧ୍ୱଜ ସମାନ ବେଶ୍ୟା; ଦଶ ବେଶ୍ୟା ସମାନ ରାଜା।
13.188.10
अर्घेनैतानि सर्वाणि नृपतिः कथ्यतेऽधिकः ।
त्रिवर्गसहितं शास्त्रं पवित्रं पुण्यलक्षणम् ॥ १३.१८८.१० ॥
ଏସବୁ ଗଣନା କଲେ ରାଜା ଅଧିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତ୍ରିବର୍ଗ ସହିତ ଶାସ୍ତ୍ର ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ।
13.188.11
धर्मिव्याकरणं पुण्यं रहस्यश्रवणं महत् ।
श्रोतव्यं धर्मसंयुक्तं विहितं त्रिदशैः स्वयम् ॥ १३.१८८.११ ॥
ଧର୍ମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ରହସ୍ୟ ଶ୍ରବଣ ମହତ୍; ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଏହା ଶୁଣିବାଯୋଗ୍ୟ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ବିହିତ କରିଛନ୍ତି।
13.188.12
पितॄणां यत्र गुह्यानि प्रोच्यन्ते श्राद्धकर्मणि ।
देवतानां च सर्वेषां रहस्यं कथ्यतेऽखिलम् ॥ १३.१८८.१२ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ପିତୃମାନଙ୍କର ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହସ୍ୟ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
13.188.13
ऋषिधर्मः स्मृतो यत्र सरहस्यो महाफलः ।
महायज्ञफलं चैव सर्वदानफलं तथा ॥ १३.१८८.१३ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ରହସ୍ୟ ସହିତ ଋଷିଧର୍ମ କୁହାଯାଏ, ତାହା ମହାଫଳଦାୟୀ; ମହାଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏବଂ ସର୍ବଦାନର ଫଳ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ (କୁହାଯାଏ)।
13.188.14
ये पठन्ति सदा मर्त्या येषां चैवोपतिष्ठति ।
श्रुत्वा च फलमाचष्टे स्वयं नारायणः प्रभुः ॥ १३.१८८.१४ ॥
ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା ଏହାକୁ ପାଠ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା ଉପସ୍ଥିତ ରହେ, ସେମାନଙ୍କ ଫଳ ଶୁଣି ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ନିଜେ ତାହା କୁହନ୍ତି।
13.188.15
गवां फलं तीर्थफलं यज्ञानां चैव यत्फलम् ।
एतत्फलमवाप्नोति यो नरोऽतिथिपूजकः ॥ १३.१८८.१५ ॥
ଗାଈ ଦାନର ଫଳ, ତୀର୍ଥର ଫଳ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଯେଉଁ ଫଳ — ଏହି ଫଳ ଅତିଥି-ପୂଜକ ମନୁଷ୍ୟ ପାଏ।
13.188.16
श्रोतारः श्रद्धधानाश्च येषां शुद्धं च मानसम् ।
तेषां व्यक्तं जिता लोकाः श्रद्दधानेन साधुना ॥ १३.१८८.१६ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଶ୍ରୋତା ଏବଂ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମନ ଶୁଦ୍ଧ — ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ସାଧୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୋକସମୂହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜିତାଯାଇଛି।
13.188.17
मुच्यते किल्बिषाच्चैव न स पापेन लिप्यते ।
धर्मं च लभते नित्यं प्रेत्य लोकगतो नरः ॥ १३.१८८.१७ ॥
ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକ ପାଇଥିବା ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବଦା ଧର୍ମ ପାଏ।
13.188.18
कस्यचित्त्वथ कालस्य देवदूतो यदृच्छया ।
स्थितो ह्यन्तर्हितो भूत्वा पर्यभाषत वासवम् ॥ १३.१८८.१८ ॥
କୌଣସି ଏକ ସମୟରେ ଜଣେ ଦେବଦୂତ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଲୁଚି ଠିଆ ହୋଇ ବାସବଙ୍କ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ) ସହ କଥା କହିଲେ।
13.188.19
यो तौ कामगुणोपेतावश्विनौ भिषजां वरौ ।
आज्ञयाऽहं तयोः प्राप्तः सनरान्पितृदैवतान् ॥ १३.१८८.१९ ॥
ଯେଉଁ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଇଚ୍ଛିତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ବୈଦ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ — ସେମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
13.188.20
कस्माद्धि मैथुनं श्राद्धे दातुर्भोक्तुश्च वर्जितम् ।
केमर्थं च त्रयः पिण्डाः प्रविभक्ताः पृथक्पृथक् ॥ १३.१८८.२० ॥
ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦାତା ଓ ଭୋକ୍ତା ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ମୈଥୁନ କାହିଁକି ବର୍ଜିତ? ତିନୋଟି ପିଣ୍ଡ କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୃଥକ ପୃଥକ ଭାବେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି?
13.188.21
प्रथमः कस्य दातव्यो मध्यमः क्व च गच्छति ।
उत्तरश्च स्मृतः कस्य एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.१८८.२१ ॥
ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡ କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ? ମଧ୍ୟମଟି କେଉଁଠାକୁ ଯାଏ? ଶେଷଟି କାହାର କୁହାଯାଇଛି? ଏହା ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.188.22
श्रद्दधानेन दूतेन भाषितं धर्मसंहितम् ।
पूर्वस्थास्त्रिदशाः सर्वे पितरः पूज्य खेचरम् ॥ १३.१८८.२२ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଦୂତ କହିଥିବା ଧର୍ମସଂହିତାଯୁକ୍ତ ଏହି ବାକ୍ୟ। ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣ ଆକାଶଚାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
13.188.23
स्वागतं तेऽस्तु भद्रं ते श्रूयतां खेचरोत्तम ।
गूढार्थः परमः प्रश्नो भवता समुदीरितः ॥ १३.१८८.२३ ॥
ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ, ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ଆକାଶଚାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଣନ୍ତୁ — ଆପଣ ଗୂଢ଼ାର୍ଥଯୁକ୍ତ ପରମ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି।
13.188.24
श्राद्धं दत्त्वा च भुक्त्वा च पुरुषो यः स्त्रियं व्रजेत् ।
पितरस्तस्य तं मासं तस्मिन्रेतसि शेरते ॥ १३.१८८.२४ ॥
ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇ ଓ ଭୋଜନ କରି ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଖକୁ ଯାଏ, ତାହାର ପିତୃଗଣ ସେହି ମାସ ସାରା ସେହି ରେତସରେ ଶୟନ କରନ୍ତି।
13.188.25
प्रविभागं तु पिण्डानां प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ।
पिण्डो ह्यधस्ताद्गच्छंस्तु अप आविश्य भावयेत् ॥ १३.१८८.२५ ॥
ପିଣ୍ଡମାନଙ୍କର ବିଭାଗ କ୍ରମରେ ମୁଁ କହିବି। ତଳକୁ ଯାଉଥିବା ପିଣ୍ଡ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହାକୁ ଭାବିତ କରିବ।
13.188.26
पिण्डं तु मध्यमं तत्र पत्नीत्वेका समश्नुते ।
पिण्डस्तृतीयो यस्तेषां तं दद्याज्जातवेदसि।
एष श्राद्धविधिः प्रोक्तो यथा धर्मो न लुप्यते ॥ १३.१८८.२६ ॥
ମଧ୍ୟମ ପିଣ୍ଡକୁ ସେଠାରେ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଗ୍ରହଣ କରେ। ସେମାନଙ୍କର ତୃତୀୟ ପିଣ୍ଡ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବ। ଧର୍ମ ଲୁପ୍ତ ନ ହେବା ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧବିଧି କୁହାଯାଇଛି।
13.188.27
पितरस्तस्य तुष्यन्ति प्रहृष्टमनसः सदा ।
प्रजा विवर्धते चास्य अक्षयं चोपतिष्ठति ॥ १३.१८८.२७ ॥
ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣ ସର୍ବଦା ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବଢ଼େ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସେ।
13.188.28
आनुपूर्व्येण पिण्डानां प्रविभागः पृथक्पृथक् ।
पितॄणां त्रिषु सर्वेषां निरुक्तं कथितं त्वया ॥ १३.१८८.२८ ॥
ପିଣ୍ଡମାନଙ୍କର ବିଭାଗ କ୍ରମରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିତୃଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ, ତିନିଟିରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ — ଏହା ଆପଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
13.188.29
एकः समुद्धृतः पिण्डो ह्यधस्तात्कस्य गच्छति ।
कं वा प्रीणयते देवं कथं तारयते पितॄन् ॥ १३.१८८.२९ ॥
ଉଠାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ପିଣ୍ଡ ତଳକୁ କାହା ପାଖକୁ ଯାଏ? ତାହା କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ କିପରି ପାର କରେ?
13.188.30
मध्यमं तु तदा पत्नी भुङ्क्तेऽनुज्ञातमेव हि ।
किमर्थं पितरस्तस्य कव्यमेव च भुञ्जते ॥ १३.१८८.३० ॥
କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟମ ପିଣ୍ଡ ସେତେବେଳେ ପତ୍ନୀ ଭୋଜନ କରେ; ତାହା ଅନୁମୋଦିତ ହିଁ। ତେବେ ତାଙ୍କ କବ୍ୟ ପିତୃଗଣ କାହିଁକି ଭୋଜନ କରନ୍ତି?
13.188.31
अत्र यस्त्वन्तिमः पिण्डो गच्छते जातवेदसम् ।
भवते का गतिस्तस्य कं वा समनुगच्छति ॥ १३.१८८.३१ ॥
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତିମ ପିଣ୍ଡ ଜାତବେଦସ (ଅଗ୍ନି) ଆଡ଼କୁ ଯାଏ, ତାହାର କଅଣ ଗତି ହୁଏ ଏବଂ ସେ କାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ?
13.188.32
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं पिण्डेषु त्रिषु या गतिः ।
फलं वृत्तिं च मार्गं च यश्चैनं प्रतिपद्यते ॥ १३.१८८.३२ ॥
ତିନି ପିଣ୍ଡର କଅଣ ଗତି, ସେମାନଙ୍କର ଫଳ, ମାର୍ଗ, ବୃତ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ କିଏ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
13.188.33
सुमहानेष प्रश्नो वै यस्त्वया समुदीरितः ।
रहस्यमद्भुतं चापि पृष्टाः स्म गगनेचर ॥ १३.१८८.३३ ॥
ହେ ଆକାଶଚାରୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଛ ତାହା ଅତି ଗହନ; ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରହସ୍ୟ, ଏବଂ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ବିଷୟରେ ପଚରାଯାଇଛି।
13.188.34
एतदेव प्रशंसन्ति देवाश्च मुनयस्तथा ।
तेऽप्येवं नाभिजानन्ति पितृकार्यविनिश्चयम्।
वर्जयित्वा महात्मानं चिरजीविनमुत्तमम् ॥ १३.१८८.३४ ॥
ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ହିଁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ତଥାପି ସେମାନେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ନିଶ୍ଚୟ ଏପରି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ — ସେହି ମହାତ୍ମା, ଚିରଜୀବୀ ଓ ଉତ୍ତମଙ୍କୁ ବାଦ ଦେଇ।
13.188.35
पितृभक्तस्तु यो विप्रो वलब्धो महायशाः ।
त्रयाणामपि पिण्डानां श्रुत्वा भगवतो गतिम् ॥ १३.१८८.३५ ॥
ପିତୃଭକ୍ତ ଓ ମହାଯଶସ୍ଵୀ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ତିନି ପିଣ୍ଡର ଗତି ଶୁଣି (ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ)।
13.188.36
देवदूतेन यः पृष्टः श्राद्धस्य विदिनिश्चयः ।
गतिं त्रयाणां पिण्डानां शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.१८८.३६ ॥
ଦେବଦୂତ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ନିଶ୍ଚିତ ଜ୍ଞାନ ଯାହାଠାରୁ ପଚାରିଥିଲେ, ସେହି ତିନି ପିଣ୍ଡର ଗତି ମୋଠାରୁ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ।
13.188.37
अपो गच्छति यो ह्यत्र शशिनं ह्येष प्रीणयेत् ।
शशी प्रीणयते देवान्पितॄंश्चैव महामते ॥ १३.१८८.३७ ॥
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଜଳ ଯାଏ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେ। ହେ ମହାମତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି।
13.188.38
भुङ्क्ते तु पत्नीं यं चैषामनुज्ञाता तु मध्यमम् ।
पुत्रकामाय पुत्रं तु प्रयच्छन्ति पितामहाः ॥ १३.१८८.३८ ॥
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟମ ପିଣ୍ଡ ଅନୁମତି ନେଇ ଯେଉଁ ପତ୍ନୀ ଖାଏ, ପୁତ୍ରକାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ପିତାମହମାନେ ତାକୁ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତି।
13.188.39
हव्यवाहे तु यः पिण्डो दीयते तन्निबोध मे ।
पितरस्तेन तृप्यन्ति प्रीताः कामान्दिशन्ति च।
एतत्ते कथितं सर्वं त्रिषु पिण्डेषु या गतिः ॥ १३.१८८.३९ ॥
ହବ୍ୟବାହ ଅଗ୍ନିରେ ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ମୋଠାରୁ ଶୁଣ। ତଦ୍ଦ୍ବାରା ପିତୃଗଣ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ତିନି ପିଣ୍ଡର ଯେଉଁ ଗତି, ତାହା ସବୁ ତୁମ୍ଭକୁ କୁହାଯାଇଛି।
13.188.40
ऋत्विग्यो यजमानस्य पितृत्वमनुगच्छति ।
तस्मिन्नहनि मन्यन्ते परिहार्यं हि मैथुनम् ॥ १३.१८८.४० ॥
ଯଜମାନଙ୍କ ଋତ୍ବିଜ ପିତୃତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେ ଦିନ ମୈଥୁନ ପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ସେମାନେ ମନେ କରନ୍ତି।
13.188.41
शुचिना तु सदा श्राद्धं भोक्तव्यं खेचरोत्तम ।
ये मया कथिता दोषास्ते तथा स्युर्न चान्यथा ॥ १३.१८८.४१ ॥
ହେ ଖେଚରୋତ୍ତମ, ଶୁଚି ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ କହିଥିବା ଦୋଷଗୁଡ଼ିକ ସେହିପରି ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
13.188.42
तस्मात्स्नातः शुचिः क्षान्तः श्राद्धं भुञ्जीत वै द्विजः ।
प्रजा विवर्दते चास्य चश्चैवं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१८८.४२ ॥
ଅତଏବ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଚି ଓ କ୍ଷମାଶୀଳ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ତଦ୍ଦ୍ବାରା ତାହାର ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ଦିଏ।
13.188.43
ततो विद्युत्प्रभो नाम ऋषिराह महातपाः ।
आदित्यतेजसा तस्य तुल्यं रूपं प्रकाशते ॥ १३.१८८.४३ ॥
ଏହା ପରେ ମହାତପସ୍ୱୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭ ନାମକ ଋଷି କହିଲେ। ତାଙ୍କ ରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତେଜ ସଦୃଶ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା।
13.188.44
स च धर्मरहस्यानि श्रुत्वा शक्रमथाब्रवीत् ॥ १३.१८८.४४ ॥
ସେ ଧର୍ମର ରହସ୍ୟ ଶୁଣି ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.188.45
तिर्यग्योनिगतान्सत्वान्मर्त्या हिंसन्ति मोहिताः ।
कीटान्पिपीलिकान्सर्पान्मेषान्समृगपक्षिणः।
किल्बिषं सुबहु प्राप्ताः किंस्विदेषां प्रतिक्रिया ॥ १३.१८८.४५ ॥
ମୋହିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତିର୍ଯକ୍ ଯୋନିର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ — କୀଟ, ପିମ୍ପୁଡ଼ି, ସାପ, ମେଷ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ — ହିଂସା କରନ୍ତି। ଏଥିରେ ବହୁ ପାପ ଲାଭ କରିଲେ ତାହାର ପ୍ରତିକାର କ'ଣ?
13.188.46
ततो देवगणाः सर्वे ऋषयश्च तपोधनाः ।
पितरश्च महाभागाः पूजयन्ति स्म तं मुनिम् ॥ १३.१८८.४६ ॥
ଏହାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ତପୋଧନ ଋଷିଗଣ ଓ ମହାଭାଗ ପିତୃଗଣ ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
13.188.47
कुरुक्षेत्रं गयां गङ्गां प्रभासं पुष्कराणि च ।
एतानि मनसा ध्यात्वा अवगाहेत्ततो जलम्।
तथा मुच्यति पापेनि राहुणा चन्द्रमा यथा ॥ १३.१८८.४७ ॥
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଗୟା, ଗଙ୍ଗା, ପ୍ରଭାସ ଓ ପୁଷ୍କରସମୂହକୁ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରି ପରେ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ରାହୁଙ୍କ ଗ୍ରାସରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ସେହିପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.188.48
त्र्यहं स्नातः स भवति निराहारश्च वर्तते ।
स्पृशते यो गवां पृष्ठं वालधिं च नमस्यति ॥ १३.१८८.४८ ॥
ଯିଏ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କରି ନିରାହାର ରହେ, ଏବଂ ଯିଏ ଗାଈର ପିଠି ଛୁଇଁ ତାର ଲାଞ୍ଜକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ।
13.188.49
ततो विद्युत्प्रभो वाक्यमभ्यभाषत वासवम् ।
अयं सूक्ष्मतरो धर्मस्तं निबोध शतक्रतो ॥ १३.१८८.४९ ॥
ତା'ପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭ ବାସବଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ: ଏହି ଧର୍ମ ଆହୁରି ସୂକ୍ଷ୍ମ; ହେ ଶତକ୍ରତୁ, ତାହା ବୁଝ।
13.188.50
घृष्टो वटकषायेणि अनुलिप्तः प्रियङ्गुणा ।
क्षीरेण षष्टिकान्भुक्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.१८८.५० ॥
ବଟ କଷାୟରେ ଘଷି, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଲେପି, କ୍ଷୀର ସହିତ ଷଷ୍ଟିକ ଚାଉଳ ଖାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.188.51
श्रूयतां चापरं गुह्यं रहस्यमृषिचिन्तितम् ।
श्रुतं मे भाषमाणस्य स्थाणोः स्थाने बृहस्पतेः।
रुद्रेण सह देवेश तन्निबोध शचीपते ॥ १३.१८८.५१ ॥
ଋଷିମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତିତ ଆଉ ଏକ ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ଶୁଣ। ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ବୃହସ୍ପତି କହୁଥିବା ସମୟରେ ରୁଦ୍ର ସହିତ ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି, ତାହା ବୁଝ, ହେ ଦେବେଶ, ହେ ଶଚୀପତି।
13.188.52
पर्वतारोहणं कृत्वा एकपादो विभावसुम् ।
निरीक्षेत निराहार ऊर्ध्वबाहुः कृताञ्जलिः।
तपसा महता युक्त उपवासफलं लभेत् ॥ १३.१८८.५२ ॥
ପର୍ବତ ଚଢ଼ି, ଏକ ପାଦରେ ଠିଆ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ଚାହିଁବ; ନିରାହାର, ବାହୁ ଉଠାଇ, କରଯୋଡ଼ି; ମହା ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଉପବାସର ଫଳ ପାଇବ।
13.188.53
रश्मिभिस्तापितोऽर्कस्य सर्वपापमपोहति ।
ग्रीष्मकालेऽथवा शीते एवं पापमपोहति ॥ १३.१८८.५३ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ତପ୍ତ ହୋଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ କିମ୍ବା ଶୀତରେ ଏପରି ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
13.188.54
ततः पापात्प्रमुक्तस्य द्युतिर्भवति शाश्वती ।
तेजसा सूर्यवद्दीप्तो भ्राजते सोमवत्पनः
मध्ये त्रिदशवर्गस्य देवराजः शतक्रतुः। ॥ १३.१८८.५४ ॥
ତା'ପରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟର ଶାଶ୍ୱତ ଦୀପ୍ତି ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜରେ ଜ୍ୱଳି ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଝଲସେ; ଦେବସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ଦେବରାଜ ଶତକ୍ରତୁ ପରି ହୁଏ।
13.188.55
उवाच मधुरं वाक्यं बृहस्पतिमनुत्तमम् ॥ १३.१८८.५५ ॥
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
13.188.56
धर्मगुह्यं तु भगवन्मानुषाणां सुखावहम् ।
सरहस्याश्च ये दोषास्तान्यथावदुदीरथ ॥ १३.१८८.५६ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ଧର୍ମର ଗୁହ୍ୟ ଓ ତାହାର ରହସ୍ୟସହିତ ଦୋଷସବୁ ଯଥାବତ୍ କହନ୍ତୁ।
13.188.57
प्रतिमेहन्ति ये सूर्यमनिलं द्विषते च ये ।
हव्यवाहे प्रदीप्ते च समिधं ये न जुह्वति ॥ १३.१८८.५७ ॥
ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୂତ୍ର କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପବନକୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ସମିଧ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ—
13.188.58
बालवत्सां च ये धेनुं दुहन्ति क्षीरकारणात् ।
तेषां दोषान्प्रवक्ष्यामि तान्निबोध शचीपते ॥ १३.१८८.५८ ॥
ଯେଉଁମାନେ ବାଛୁରି ସହିତ ଗାଈକୁ ଦୁଗ୍ଧ ପାଇଁ ଦୋହନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦୋଷ ମୁଁ କହିବି; ହେ ଶଚୀପତି, ତାହା ବୁଝ।
13.188.59
भानुमाननिलश्चैव हव्यवाहश्च वासव ।
लोकानां मातरश्चैव गावः सृष्टाः स्वयंभुवा ॥ १३.१८८.५९ ॥
ହେ ବାସବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପବନ, ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଗାଈମାନେ—ଏମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କର ମାତା; ସ୍ୱୟଂଭୂ ସେମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
13.188.60
लोकांस्तारयितुं शक्ता मर्त्येष्वेतेषु देवताः ।
सर्वे भवन्तः शृणिवन्तु एकैकं धर्मनिश्चयम् ॥ १३.१८८.६० ॥
ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦେବତାମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ତାରିବାକୁ ସମର୍ଥ; ଆପଣ ସମସ୍ତେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧର୍ମନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
13.188.61
वर्षाणि षडशीतिं तु दुर्वृत्ताः कुलपांसनाः ।
स्त्रियः सर्वाश्च दुर्वृत्ताः प्रतिमेहन्ति या रविम् ॥ १३.१८८.६१ ॥
ଛଅଅଶୀ ବର୍ଷ ସେହି ଦୁରାଚାରୀମାନେ, କୁଳକଳଙ୍କୀ ପୁରୁଷ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ମୂତ୍ର କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦୁରାଚାରିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ (ଫଳ ଭୋଗିବେ)।
13.188.62
अनिलद्वेषिणः शक्र गर्भस्था च्यवते प्रजा ।
हव्यवाहस्य दीप्तस्य समिधं ये न जुह्वति।
अग्निकार्येषु वै तेषां हव्यं नाश्नाति पावकः ॥ १३.१८८.६२ ॥
ହେ ଶକ୍ର, ବାୟୁର ବିଦ୍ବେଷୀମାନଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ସନ୍ତାନ ଖସିପଡ଼େ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ସମିଧ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ପାବକ ସେମାନଙ୍କ ହବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ।
13.188.63
क्षीरं तु बालवत्सानां ये पिबन्तीह मानवाः ।
न तेषां क्षीरपाः केचिज्जायन्ते कुलवर्धनाः ॥ १३.१८८.६३ ॥
ଯେଉଁ ମାନବମାନେ ଏଠାରେ ଛୋଟ ବାଛୁରୀଙ୍କ ଦୁଗ୍ଧ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୁଳ ବଢ଼ାଇବା ଦୁଗ୍ଧପାୟୀ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।
13.188.64
प्रजाक्षयेण युज्यन्ते कुलवंशक्षयेण च ।
एवमेतत्पुरा दृष्टं कुलवृद्धैर्द्विजातिभिः ॥ १३.१८८.६४ ॥
ସନ୍ତାନ କ୍ଷୟ ଓ କୁଳବଂଶ କ୍ଷୟ ସହିତ ସେମାନେ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ କୁଳବୃଦ୍ଧ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହା ଏପରି ହିଁ ଦେଖିଥିଲେ।
13.188.65
तस्माद्वर्ज्यानि वर्ज्यानि कार्यं कार्यं च नित्यशः ।
भूतिकामेनि मर्त्येन सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.१८८.६५ ॥
ତେଣୁ ଯାହା ବର୍ଜନୀୟ ତାହା ସର୍ବଦା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା କରଣୀୟ ତାହା ସର୍ବଦା କରିବା ଉଚିତ। ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି।
13.188.66
ततः सर्वा महाभाग देवताः समरुद्गणाः ।
ऋषयश्च महाभागाः पृच्छन्ति स्म पितॄंस्ततः ॥ १३.१८८.६६ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ମହାଭାଗ, ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ମହାଭାଗ ଋଷିମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
13.188.67
पितरः केन तुष्यन्ति मर्त्यानामल्पचेतसाम् ।
अक्षयं च कथं दानं भवेच्चैवौर्ध्वदेहिकम् ॥ १३.१८८.६७ ॥
ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତୃଗଣ କିପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି? ଊର୍ଧ୍ୱଦୈହିକ ଦାନ କିପରି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ?
13.188.68
आनृण्यं वा कथं मर्त्या गच्छेयुः केन कर्मणा ।
एतदिच्छामहे श्रोतुं परं कौतूहलं हि नः ॥ १३.१८८.६८ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନେ କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଓ କିପରି ଋଣମୁକ୍ତ ହେବେ? ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁ, କାରଣ ଆମର ବହୁ କୌତୂହଳ ଅଛି।
13.188.69
न्यायतो वै महाभागाः संशयः समुदाहृतः ।
श्रूयतां येन तुष्यामो मर्त्यानां साधुकर्मणाम् ॥ १३.१८८.६९ ॥
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନଗଣ, ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ଏହି ସଂଶୟ ଉଠାଯାଇଛି। ସତ୍କର୍ମକାରୀ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ କିପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।
13.188.70
नीलषण्डप्रमोक्षेण अणावास्यां तिलोदकैः ।
वर्षासु दीपकैश्चैव पितॄणामनृणो भवेत् ॥ १३.१८८.७० ॥
ନୀଳ ଷଣ୍ଢ ମୁକ୍ତ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଅମାବାସ୍ୟାରେ ତିଳ ଓ ଜଳ ଦେଇ, ଏବଂ ବର୍ଷାଋତୁରେ ଦୀପ ଜାଳି—ଏହିପରି ପିତୃଗଣଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.188.71
अक्षयं निर्व्यलीकं च दानमेतन्महाफलम् ।
अस्माकं परितोषश्च अक्षयः परिकीर्त्यते ॥ १३.१८८.७१ ॥
ଏହି ଦାନ ଅକ୍ଷୟ, ନିଷ୍କପଟ ଓ ମହାଫଳଦାୟକ। ଆମ ସନ୍ତୋଷ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.188.72
श्रद्धधानाश्च ये मर्त्या आहरिष्यन्ति सन्ततिम् ।
दुर्गात्ते तारयिष्यन्ति नरकात्प्रपितामहान् ॥ १३.१८८.७२ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ତାନ ଆଣିବେ, ସେମାନେ ଦୁର୍ଗତିରୁ ଓ ନରକରୁ ନିଜ ପ୍ରପିତାମହମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।
13.188.73
पितॄणां भाषितं श्रुत्वा हृष्टरोमा तपोधनः ।
वृद्धगार्ग्यो महातेजास्तानेवं वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.१८८.७३ ॥
ପିତୃଗଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ତପୋଧନ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବୃଦ୍ଧ ଗାର୍ଗ୍ୟ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
13.188.74
के गुणा नीलषण्डस्य प्रमुक्तस्य तपोधनाः ।
वर्षासु दीपदानेन तथैव च तिलोदकैः ॥ १३.१८८.७४ ॥
ହେ ତପୋଧନଗଣ, ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ନୀଳଷଣ୍ଡ ବୃଷଭର ଗୁଣ କ'ଣ? ବର୍ଷାରେ ଦୀପଦାନ ଓ ତିଳୋଦକ ଦ୍ୱାରା କି ଫଳ?
13.188.75
नीलषण्डस्य लाङ्गूलं तोयमभ्युद्दरेद्यदि ।
षष्टिं वर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः ॥ १३.१८८.७५ ॥
ନୀଳଷଣ୍ଡ ବୃଷଭର ଲାଙ୍ଗୁଳ ଯଦି ଜଳ ଉଛାଳେ, ତେବେ ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ପିତୃଗଣ ଷାଠିଏ ହଜାର ବର୍ଷ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
13.188.76
यस्तु शृङ्गगतं पङ्क्तं कूलादुद्धृत्य तिष्ठति ।
पितरस्तेन गच्छन्ति सोमलोकमसंशयम् ॥ १३.१८८.७६ ॥
ଯିଏ ଶୃଙ୍ଗରେ ଥିବା ପଙ୍କ୍ତିକୁ କୂଳରୁ ଉଠାଇ ଛିଡ଼ା ହୁଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃଗଣ ନିଶ୍ଚୟ ସୋମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
13.188.77
वर्षासु दीपदानेन शशीवच्छोभते नरः ।
तमोरूपं न तस्यास्ति दीपकं यः प्रयच्छति ॥ १३.१८८.७७ ॥
ବର୍ଷାରେ ଦୀପଦାନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶୋଭେ; ଯିଏ ଦୀପ ଦିଏ ତା'ର ଅନ୍ଧକାର ରୂପ ନ ଥାଏ।
13.188.78
अमावास्यां तु ये मर्त्याः प्रयच्छन्ति तिलोदकम् ।
पात्रमौदुम्बरं गृह्य मधुमिश्रं तपोधन।
कृतं भवति तैः श्राद्धं सरहस्यं यथार्थवत् ॥ १३.१८८.७८ ॥
ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଯେଉଁ ମାନବ ଡୁମୁର କାଠ ପାତ୍ରରେ ମଧୁ ମିଶାଇ ତିଳୋଦକ ଦିଅନ୍ତି, ହେ ତପୋଧନ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରହସ୍ୟ ସହିତ ଯଥାର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
13.188.79
हृष्टपुष्टमनास्तेषां प्रजा भवति नित्यदा ।
कुलवंशस्य वृद्धिस्तु पिण्डदस्य फलं भवेत्।
श्रद्दधानस्तु यः कुर्यात्पितॄणामनृणो भवेत् ॥ १३.१८८.७९ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସର୍ବଦା ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ ମନର ହୁଅନ୍ତି। କୁଳବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ହିଁ ପିଣ୍ଡଦାତାର ଫଳ। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯେ କରେ, ସେ ପିତୃଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.188.80
एवमेव समुद्दिष्टः श्राद्धकालक्रमस्तथा ।
विधिः पात्रं फलं चैव यथावदनुकीर्तितम् ॥ १३.१८८.८० ॥
ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର କାଳକ୍ରମ ମଧ୍ୟ କୁହାଗଲା। ବିଧି, ପାତ୍ର ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା।