มหาภารตะ · อัธยายะ 13.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.188.1
जन्म मानुष्यकं प्राप्य कर्मक्षेत्रं सुदुर्लभम् ।
श्रेयोर्थिना दरिद्रेण किं कर्तव्यं पितामह ॥ १३.१८८.१ ॥
เมื่อได้เกิดเป็นมนุษย์แล้ว ซึ่งเป็นภูมิแห่งการกระทำอันหาได้ยากยิ่ง ผู้ยากจนที่ปรารถนาความดีสูงสุดควรทำอย่างไร ท่านปู่ขอรับ
13.188.2
दानानामुत्तमं यच्च देयं यच्च यथायथा ।
मान्यान्पूज्यांश्च गाङ्गेय रहस्यं वक्तुमर्हसि ॥ १३.१८८.२ ॥
ท่านบุตรแห่งคงคา ขอโปรดเปิดเผยความลับแก่ข้าพเจ้า คือทานใดประเสริฐที่สุด ควรให้สิ่งใด และควรให้อย่างไรแก่ผู้ควรแก่การนับถือและผู้ควรแก่การบูชา
13.188.3
एवं पृष्टो नरेन्द्रेण पाण्डवेन यशस्विना ।
धर्माणां परमं गुह्यं भीष्मः प्रोवाच पार्थिवम् ॥ १३.१८८.३ ॥
เมื่อพระราชาแห่งปาณฑพผู้มีเกียรติทรงถามเช่นนี้แล้ว ภีษมะได้กล่าวกับพระราชาถึงความลับอันสูงสุดแห่งธรรมทั้งหลาย
13.188.4
शृणुष्वावहितो राजन्धर्मगुह्यानि भारत ।
यथाहि भगवान्व्यासः पुरा कथितवान्मयि ॥ १३.१८८.४ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ภรตะ จงตั้งใจฟังความลับแห่งธรรมเถิด ดังที่พระผู้เป็นเจ้าวยาสะเคยกล่าวแก่ข้าพเจ้าแต่กาลก่อน
13.188.5
देवगुह्यमिदं राजन्यमेनाक्लिष्टकर्मणा ।
नियमस्थेन युक्तेन तपसो महतः फलम् ॥ १३.१८८.५ ॥
ข้าแต่พระราชา นี่คือความลับของเทวดา ผู้ดำรงอยู่ในนิยม ประกอบด้วยความสงบ และมีการกระทำที่ไม่ยุ่งยาก ย่อมได้ผลแห่งตบะอันยิ่งใหญ่
13.188.6
येन यः प्रीयते देवः प्रीयन्ते पितरस्तथा ।
ऋषयः प्रमथाः श्रीश्च चित्रगुप्तो दिशां गजाः ॥ १३.१८८.६ ॥
ด้วยสิ่งใด เทวดาย่อมโปรดปราน และด้วยสิ่งนั้น บรรพบุรุษ ฤๅษี ปรมถะ พระศรี จิตรคุปต์ และช้างแห่งทิศทั้งหลายก็ย่อมโปรดปรานเช่นกัน
13.188.7
ऋषिधर्मः स्मृतो यत्र सरहस्यो महाफलः ।
महादानफलं चैव सर्वयज्ञफलं तथा ॥ १३.१८८.७ ॥
หน้าที่ของฤๅษีที่กล่าวไว้พร้อมความลับ ย่อมให้ผลอันยิ่งใหญ่ เป็นผลของมหาทานและเป็นผลของยัญทั้งปวงเช่นกัน
13.188.8
यश्चैतदेवं जानीयाज्ज्ञात्वा वा कुरुतेऽनघ ।
सदोषोऽदोषवांश्चेह तैर्गुणैः सह युज्यते ॥ १३.१८८.८ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป ผู้ใดรู้ความนี้เช่นนี้ หรือกระทำโดยรู้แล้ว แม้จะมีโทษในโลกนี้ ก็ย่อมเป็นผู้ไร้โทษ และได้ประกอบด้วยคุณเหล่านั้น
13.188.9
दशसूनासमं चक्रं दशचक्रसमो ध्वजः ।
दशध्वजसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः ॥ १३.१८८.९ ॥
ล้อรถเทียบเท่าโรงฆ่าสัตว์สิบแห่ง ธงเทียบเท่าล้อรถสิบล้อ นางโลมเทียบเท่าธงสิบผืน พระราชาเทียบเท่านางโลมสิบนาง
13.188.10
अर्घेनैतानि सर्वाणि नृपतिः कथ्यतेऽधिकः ।
त्रिवर्गसहितं शास्त्रं पवित्रं पुण्यलक्षणम् ॥ १३.१८८.१० ॥
เมื่อรวมคุณค่าทั้งหมดนี้เข้าด้วยกันแล้ว พระราชาจึงถูกเรียกว่าทรงยิ่งกว่า คัมภีร์ที่ประกอบด้วยไตรวรรค เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์และมีลักษณะแห่งบุญ
13.188.11
धर्मिव्याकरणं पुण्यं रहस्यश्रवणं महत् ।
श्रोतव्यं धर्मसंयुक्तं विहितं त्रिदशैः स्वयम् ॥ १३.१८८.११ ॥
การอธิบายธรรมเป็นบุญ และการฟังความลับเป็นสิ่งยิ่งใหญ่ สิ่งที่ประกอบด้วยธรรมควรฟัง ดังที่เทวดาทั้งสามสิบเองได้ทรงบัญญัติไว้
13.188.12
पितॄणां यत्र गुह्यानि प्रोच्यन्ते श्राद्धकर्मणि ।
देवतानां च सर्वेषां रहस्यं कथ्यतेऽखिलम् ॥ १३.१८८.१२ ॥
ที่ซึ่งความลับของบรรพบุรุษได้ถูกประกาศไว้ในพิธีศราทธ และความลับทั้งหมดของเทวดาทั้งปวงก็ถูกเล่าไว้
13.188.13
ऋषिधर्मः स्मृतो यत्र सरहस्यो महाफलः ।
महायज्ञफलं चैव सर्वदानफलं तथा ॥ १३.१८८.१३ ॥
ที่ซึ่งหน้าที่ของฤๅษีถูกสอนพร้อมความลับ ย่อมให้ผลอันยิ่งใหญ่ และผลของยัญอันยิ่งใหญ่กับผลของทานทั้งปวงก็ถูกกล่าวไว้ที่นั่นเช่นกัน
13.188.14
ये पठन्ति सदा मर्त्या येषां चैवोपतिष्ठति ।
श्रुत्वा च फलमाचष्टे स्वयं नारायणः प्रभुः ॥ १३.१८८.१४ ॥
มนุษย์ผู้ที่สวดอ่านอยู่เสมอ และผู้ที่คัมภีร์นี้ปรากฏอยู่ใกล้ เมื่อพระนารายณ์ผู้เป็นเจ้าได้ทรงสดับถึงผลของพวกเขา พระองค์เองจะทรงประกาศผลนั้น
13.188.15
गवां फलं तीर्थफलं यज्ञानां चैव यत्फलम् ।
एतत्फलमवाप्नोति यो नरोऽतिथिपूजकः ॥ १३.१८८.१५ ॥
ผลแห่งโคทั้งหลาย ผลแห่งการจาริกแสวงบุญ และผลแห่งยัญทั้งหลาย ผู้ชายที่บูชาแขกย่อมได้รับผลนี้
13.188.16
श्रोतारः श्रद्धधानाश्च येषां शुद्धं च मानसम् ।
तेषां व्यक्तं जिता लोकाः श्रद्दधानेन साधुना ॥ १३.१८८.१६ ॥
สำหรับผู้ฟังที่มีศรัทธาและมีจิตใจบริสุทธิ์ โลกทั้งหลายย่อมได้รับชัยชนะอย่างแน่นอนด้วยผู้มีศรัทธาและเป็นคนดี
13.188.17
मुच्यते किल्बिषाच्चैव न स पापेन लिप्यते ।
धर्मं च लभते नित्यं प्रेत्य लोकगतो नरः ॥ १३.१८८.१७ ॥
ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาป และไม่ถูกความชั่วย้อมใจ ผู้ชายที่ไปสู่โลกหลังความตาย ย่อมได้รับธรรมอยู่เป็นนิตย์
13.188.18
कस्यचित्त्वथ कालस्य देवदूतो यदृच्छया ।
स्थितो ह्यन्तर्हितो भूत्वा पर्यभाषत वासवम् ॥ १३.१८८.१८ ॥
ต่อมาในกาลหนึ่ง ทูตของเทวดาคนหนึ่งด้วยความสมัครใจ ได้ยืนซ่อนตัวอยู่ แล้วกล่าวกับวาสวะ (พระอินทร์)
13.188.19
यो तौ कामगुणोपेतावश्विनौ भिषजां वरौ ।
आज्ञयाऽहं तयोः प्राप्तः सनरान्पितृदैवतान् ॥ १३.१८८.१९ ॥
ข้าพเจ้ามาด้วยบัญชาของพระอัศวินทั้งสองนั้น ผู้เป็นแพทย์ที่ประเสริฐที่สุด ผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติอันน่าปรารถนา พร้อมทั้งนำมนุษย์และเทวดาแห่งบรรพบุรุษมาด้วย
13.188.20
कस्माद्धि मैथुनं श्राद्धे दातुर्भोक्तुश्च वर्जितम् ।
केमर्थं च त्रयः पिण्डाः प्रविभक्ताः पृथक्पृथक् ॥ १३.१८८.२० ॥
เหตุใดการร่วมประเวณีจึงถูกห้ามในพิธีศราทธ ทั้งแก่ผู้ถวายและผู้กิน และเพื่อประโยชน์อันใด ปิณฑะทั้งสามจึงถูกแบ่งออกต่างหากจากกัน
13.188.21
प्रथमः कस्य दातव्यो मध्यमः क्व च गच्छति ।
उत्तरश्च स्मृतः कस्य एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.१८८.२१ ॥
ปิณฑะแรกควรถวายแด่ใคร ปิณฑะกลางไปยังที่ใด และปิณฑะสุดท้ายถูกกล่าวว่าเป็นของใคร ข้าพเจ้าปรารถนาจะทราบเรื่องนี้
13.188.22
श्रद्दधानेन दूतेन भाषितं धर्मसंहितम् ।
पूर्वस्थास्त्रिदशाः सर्वे पितरः पूज्य खेचरम् ॥ १३.१८८.२२ ॥
คำเหล่านี้ที่เต็มไปด้วยธรรม อันทูตผู้มีศรัทธากล่าวไว้ เทพทั้งปวงและบรรพบุรุษผู้ยืนอยู่ข้างหน้า ต่างถวายความเคารพแด่ผู้เดินทางในนภากาศ
13.188.23
स्वागतं तेऽस्तु भद्रं ते श्रूयतां खेचरोत्तम ।
गूढार्थः परमः प्रश्नो भवता समुदीरितः ॥ १३.१८८.२३ ॥
ขอให้ท่านจงได้รับการต้อนรับ ขอให้ท่านประสบความเป็นสิริมงคล ผู้เดินทางในนภากาศผู้ประเสริฐ จงฟังเถิด ท่านได้เอ่ยคำถามอันยิ่งใหญ่ซึ่งความหมายนั้นซ่อนเร้นอยู่
13.188.24
श्राद्धं दत्त्वा च भुक्त्वा च पुरुषो यः स्त्रियं व्रजेत् ।
पितरस्तस्य तं मासं तस्मिन्रेतसि शेरते ॥ १३.१८८.२४ ॥
บุรุษผู้ใดถวายศราทธ์แล้วฉันอาหาร แล้วไปหาหญิงผู้เป็นภรรยา บรรพบุรุษของเขาจะนอนอยู่ในน้ำเชื้อนั้นตลอดเดือนนั้น
13.188.25
प्रविभागं तु पिण्डानां प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ।
पिण्डो ह्यधस्ताद्गच्छंस्तु अप आविश्य भावयेत् ॥ १३.१८८.२५ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวการแบ่งปิณฑะตามลำดับ ปิณฑะที่ตกลงไปข้างล่าง ควรเข้าไปในน้ำและทำให้มีผลขึ้น
13.188.26
पिण्डं तु मध्यमं तत्र पत्नीत्वेका समश्नुते ।
पिण्डस्तृतीयो यस्तेषां तं दद्याज्जातवेदसि।
एष श्राद्धविधिः प्रोक्तो यथा धर्मो न लुप्यते ॥ १३.१८८.२६ ॥
ปิณฑะกลางนั้นภรรยาเพียงผู้เดียวย่อมรับไป ปิณฑะที่สามของบรรพบุรุษเหล่านั้นควรถวายแด่ไฟ นี่คือพิธีศราทธ์ที่กล่าวไว้ เพื่อมิให้ธรรมเสื่อมสูญ
13.188.27
पितरस्तस्य तुष्यन्ति प्रहृष्टमनसः सदा ।
प्रजा विवर्धते चास्य अक्षयं चोपतिष्ठति ॥ १३.१८८.२७ ॥
บรรพบุรุษของเขาย่อมพอใจเสมอ จิตใจของท่านเปี่ยมด้วยความยินดี บุตรหลานของเขาก็เจริญขึ้น และบุญอันไม่รู้สิ้นย่อมมาสู่เขา
13.188.28
आनुपूर्व्येण पिण्डानां प्रविभागः पृथक्पृथक् ।
पितॄणां त्रिषु सर्वेषां निरुक्तं कथितं त्वया ॥ १३.१८८.२८ ॥
การแบ่งปิณฑะตามลำดับ แยกกันสำหรับบรรพบุรุษแต่ละองค์ ในสามส่วนสำหรับบรรพบุรุษทั้งหมด ท่านได้อธิบายไว้แล้ว
13.188.29
एकः समुद्धृतः पिण्डो ह्यधस्तात्कस्य गच्छति ।
कं वा प्रीणयते देवं कथं तारयते पितॄन् ॥ १३.१८८.२९ ॥
ปิณฑะหนึ่งที่ถูกยกขึ้น ตกลงไปข้างล่างไปยังผู้ใดเล่า พระเทพองค์ใดจะทรงพอพระทัย และจะทำให้บรรพบุรุษข้ามพ้นได้อย่างไร
13.188.30
मध्यमं तु तदा पत्नी भुङ्क्तेऽनुज्ञातमेव हि ।
किमर्थं पितरस्तस्य कव्यमेव च भुञ्जते ॥ १३.१८८.३० ॥
ส่วนปิณฑะกลางนั้น ภรรยาย่อมฉันในเวลานั้น ซึ่งเป็นสิ่งที่อนุญาตไว้แล้วแน่นอน เหตุใดบรรพบุรุษของเขาจึงฉันเฉพาะเครื่องบูชากวยะของเขาเล่า
13.188.31
अत्र यस्त्वन्तिमः पिण्डो गच्छते जातवेदसम् ।
भवते का गतिस्तस्य कं वा समनुगच्छति ॥ १३.१८८.३१ ॥
ที่นี่ ปิณฑะสุดท้ายที่ไปยังชาตเวทัส (อัคนี) จะมีคติเช่นไร และมันตามไปยังผู้ใด
13.188.32
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं पिण्डेषु त्रिषु या गतिः ।
फलं वृत्तिं च मार्गं च यश्चैनं प्रतिपद्यते ॥ १३.१८८.३२ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังคติที่เป็นของปิณฑะทั้งสาม ผลของมัน วิถี และทางของมัน และผู้ใดย่อมบรรลุถึงมัน
13.188.33
सुमहानेष प्रश्नो वै यस्त्वया समुदीरितः ।
रहस्यमद्भुतं चापि पृष्टाः स्म गगनेचर ॥ १३.१८८.३३ ॥
ผู้เดินทางในอากาศเอ๋ย คำถามที่ท่านได้เอ่ยนี้ช่างยิ่งใหญ่แท้ เป็นความลับอันน่าอัศจรรย์ และพวกเราก็ถูกถามถึงเรื่องนี้เช่นกัน
13.188.34
एतदेव प्रशंसन्ति देवाश्च मुनयस्तथा ।
तेऽप्येवं नाभिजानन्ति पितृकार्यविनिश्चयम्।
वर्जयित्वा महात्मानं चिरजीविनमुत्तमम् ॥ १३.१८८.३४ ॥
เทพและฤๅษีต่างสรรเสริญสิ่งนี้เช่นกัน แต่แม้พวกเขาก็ยังไม่รู้การตัดสินที่มั่นคงของพิธีกรรมบรรพบุรุษในลักษณะนี้ ยกเว้นมหาตมะผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีอายุยืนยาวและประเสริฐสุด
13.188.35
पितृभक्तस्तु यो विप्रो वलब्धो महायशाः ।
त्रयाणामपि पिण्डानां श्रुत्वा भगवतो गतिम् ॥ १३.१८८.३५ ॥
พราหมณ์ผู้จงรักภักดีต่อบรรพบุรุษ ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ เมื่อได้ฟังคติของปิณฑะทั้งสามของพระผู้ทรงเกียรติ ย่อมบรรลุถึงคตินั้น
13.188.36
देवदूतेन यः पृष्टः श्राद्धस्य विदिनिश्चयः ।
गतिं त्रयाणां पिण्डानां शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.१८८.३६ ॥
จงฟังข้าพเจ้าด้วยความตั้งใจ เกี่ยวกับคติของปิณฑะทั้งสาม ท่านผู้อันทูตแห่งเทพได้ถามถึงความรู้อันมั่นคงของศราทธ์
13.188.37
अपो गच्छति यो ह्यत्र शशिनं ह्येष प्रीणयेत् ।
शशी प्रीणयते देवान्पितॄंश्चैव महामते ॥ १३.१८८.३७ ॥
น้ำใดที่ไหลไปยังที่นี่ น้ำนั้นย่อมทำให้พระจันทร์พอพระทัย ข้าแต่ท่านผู้มีปัญญา พระจันทร์ย่อมทำให้เหล่าเทพและบรรพบุรุษพอพระทัยด้วย
13.188.38
भुङ्क्ते तु पत्नीं यं चैषामनुज्ञाता तु मध्यमम् ।
पुत्रकामाय पुत्रं तु प्रयच्छन्ति पितामहाः ॥ १३.१८८.३८ ॥
ภรรยาผู้ได้รับอนุญาตแล้วฉันปิณฑะกลางในเครื่องบูชาเหล่านี้ ปู่ทั้งหลายย่อมประทานบุตรแก่ผู้ที่ปรารถนาบุตร
13.188.39
हव्यवाहे तु यः पिण्डो दीयते तन्निबोध मे ।
पितरस्तेन तृप्यन्ति प्रीताः कामान्दिशन्ति च।
एतत्ते कथितं सर्वं त्रिषु पिण्डेषु या गतिः ॥ १३.१८८.३९ ॥
ส่วนปิณฑะที่ถวายแด่ไฟผู้นำเครื่องบูชา จงฟังจากข้าพเจ้า บรรพบุรุษย่อมอิ่มเอมด้วยปิณฑะนั้น และเมื่อพอพระทัยก็ประทานความปรารถนา นี่คือคติของปิณฑะทั้งสามทั้งหมดที่ข้าพเจ้าได้บอกแก่ท่านแล้ว
13.188.40
ऋत्विग्यो यजमानस्य पितृत्वमनुगच्छति ।
तस्मिन्नहनि मन्यन्ते परिहार्यं हि मैथुनम् ॥ १३.१८८.४० ॥
ผู้ทำพิธีของผู้บูชายัญย่อมได้ฐานะเป็นบิดาของผู้บูชา ในวันนั้นเขาย่อมถือว่าการร่วมประเวณีเป็นสิ่งที่ควรเว้นเสีย
13.188.41
शुचिना तु सदा श्राद्धं भोक्तव्यं खेचरोत्तम ।
ये मया कथिता दोषास्ते तथा स्युर्न चान्यथा ॥ १३.१८८.४१ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ท่องเวหา ผู้บริสุทธิ์พึงฉันอาหารศราทธ์เสมอ โทษทั้งหลายที่เราได้กล่าวไว้จะเกิดขึ้นเช่นนั้นจริง ๆ มิใช่เป็นอย่างอื่น
13.188.42
तस्मात्स्नातः शुचिः क्षान्तः श्राद्धं भुञ्जीत वै द्विजः ।
प्रजा विवर्दते चास्य चश्चैवं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१८८.४२ ॥
เพราะเหตุนั้น พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งซึ่งอาบน้ำแล้ว บริสุทธิ์และอดทน พึงฉันอาหารศราทธ์ ด้วยการนั้นบุตรหลานของเขาย่อมเจริญขึ้น และเขาเองก็ย่อมให้ทานเช่นนั้น
13.188.43
ततो विद्युत्प्रभो नाम ऋषिराह महातपाः ।
आदित्यतेजसा तस्य तुल्यं रूपं प्रकाशते ॥ १३.१८८.४३ ॥
ครั้งนั้น ฤๅษีผู้มีตบะยิ่งใหญ่นามว่าวิทยุตประภาได้กล่าวขึ้น รูปร่างของท่านส่องแสงเทียบเท่าความรุ่งโรจน์ของพระอาทิตย์
13.188.44
स च धर्मरहस्यानि श्रुत्वा शक्रमथाब्रवीत् ॥ १३.१८८.४४ ॥
ท่านฟังความลับแห่งธรรมแล้ว จึงกล่าวกับศักระ
13.188.45
तिर्यग्योनिगतान्सत्वान्मर्त्या हिंसन्ति मोहिताः ।
कीटान्पिपीलिकान्सर्पान्मेषान्समृगपक्षिणः।
किल्बिषं सुबहु प्राप्ताः किंस्विदेषां प्रतिक्रिया ॥ १३.१८८.४५ ॥
มนุษย์ผู้หลงงมงายย่อมเบียดเบียนสัตว์ที่เกิดในครรภ์สัตว์ดิรัจฉาน คือแมลง มด งู แกะ กวาง และนกทั้งหลาย เมื่อได้ก่อบาปมากมายเช่นนั้นแล้ว การแก้ไขบาปเหล่านั้นคืออะไรหนอ
13.188.46
ततो देवगणाः सर्वे ऋषयश्च तपोधनाः ।
पितरश्च महाभागाः पूजयन्ति स्म तं मुनिम् ॥ १३.१८८.४६ ॥
ครั้งนั้น หมู่เทพทั้งปวง ฤๅษีผู้มีตบะเป็นทรัพย์ และบรรพบุรุษผู้มีโชคยิ่งใหญ่ ต่างพากันบูชาฤๅษีผู้นั้น
13.188.47
कुरुक्षेत्रं गयां गङ्गां प्रभासं पुष्कराणि च ।
एतानि मनसा ध्यात्वा अवगाहेत्ततो जलम्।
तथा मुच्यति पापेनि राहुणा चन्द्रमा यथा ॥ १३.१८८.४७ ॥
เมื่อระลึกถึงกุรุเกษตร คยา แม่น้ำคงคา ประภาสะ และทะเลสาบปุษกร ทั้งหมดนี้ในใจแล้ว พึงลงอาบน้ำในน้ำนั้น ดังนั้นย่อมพ้นจากบาป เหมือนพระจันทร์พ้นจากราหู
13.188.48
त्र्यहं स्नातः स भवति निराहारश्च वर्तते ।
स्पृशते यो गवां पृष्ठं वालधिं च नमस्यति ॥ १३.१८८.४८ ॥
ผู้ที่อาบน้ำแล้วอดอาหารอยู่สามวัน และผู้ที่สัมผัสหลังโคและคารวะหางของโค
13.188.49
ततो विद्युत्प्रभो वाक्यमभ्यभाषत वासवम् ।
अयं सूक्ष्मतरो धर्मस्तं निबोध शतक्रतो ॥ १३.१८८.४९ ॥
ครั้งนั้น วิทยุตประภากล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับวาสวะว่า "ธรรมข้อนี้ละเอียดยิ่งกว่า จงเข้าใจเถิด โอ้ศตกรตุ"
13.188.50
घृष्टो वटकषायेणि अनुलिप्तः प्रियङ्गुणा ।
क्षीरेण षष्टिकान्भुक्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.१८८.५० ॥
ผู้ที่ถูด้วยน้ำต้มเปลือกไม้ไทร และทาด้วยพฤกษ์ปริยังคุ เมื่อได้ฉันข้าวสารหกสิบวันกับนม ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง
13.188.51
श्रूयतां चापरं गुह्यं रहस्यमृषिचिन्तितम् ।
श्रुतं मे भाषमाणस्य स्थाणोः स्थाने बृहस्पतेः।
रुद्रेण सह देवेश तन्निबोध शचीपते ॥ १३.१८८.५१ ॥
บัดนี้จงฟังความลับอีกประการหนึ่ง เป็นความลับที่ฤๅษีได้ไตร่ตรองไว้ สิ่งที่ข้าพเจ้าได้ยินขณะที่พระรุทรกำลังตรัส ในที่แทนที่ของพระสฐาณุ พระพฤหัสปติ โอ้เจ้าแห่งเทพ โอ้สวามีของศจี จงเข้าใจสิ่งนั้นเถิด
13.188.52
पर्वतारोहणं कृत्वा एकपादो विभावसुम् ।
निरीक्षेत निराहार ऊर्ध्वबाहुः कृताञ्जलिः।
तपसा महता युक्त उपवासफलं लभेत् ॥ १३.१८८.५२ ॥
เมื่อปีนขึ้นภูเขาแล้ว ยืนด้วยขาข้างเดียว จ้องมองพระวิภาวสุ (ไฟ) อดอาหาร ยกแขนขึ้นและประนมมือ ประกอบด้วยตบะอันยิ่งใหญ่ ย่อมได้รับผลแห่งการอดอาหาร
13.188.53
रश्मिभिस्तापितोऽर्कस्य सर्वपापमपोहति ।
ग्रीष्मकालेऽथवा शीते एवं पापमपोहति ॥ १३.१८८.५३ ॥
เมื่อถูกแผดเผาด้วยรัศมีของพระอาทิตย์ ย่อมชำระบาปทั้งปวงให้หมดไป ไม่ว่าจะในฤดูร้อนหรือในฤดูหนาว บาปย่อมถูกกำจัดไปด้วยวิธีนี้
13.188.54
ततः पापात्प्रमुक्तस्य द्युतिर्भवति शाश्वती ।
तेजसा सूर्यवद्दीप्तो भ्राजते सोमवत्पनः
मध्ये त्रिदशवर्गस्य देवराजः शतक्रतुः। ॥ १३.१८८.५४ ॥
ครั้นผู้ที่พ้นจากบาปแล้ว ความรุ่งโรจน์อันนิรันดร์ย่อมเกิดแก่เขา ผู้ส่องประกายด้วยเดชเหมือนพระอาทิตย์ ย่อมเปล่งแสงเหมือนพระจันทร์ และท่ามกลางหมู่เทพ ย่อมกลายเป็นเหมือนศตกรตุ ราชาแห่งเทพ
13.188.55
उवाच मधुरं वाक्यं बृहस्पतिमनुत्तमम् ॥ १३.१८८.५५ ॥
ท่านกล่าวถ้อยคำอันไพเราะแก่พระพฤหัสปติผู้ประเสริฐยิ่ง
13.188.56
धर्मगुह्यं तु भगवन्मानुषाणां सुखावहम् ।
सरहस्याश्च ये दोषास्तान्यथावदुदीरथ ॥ १३.१८८.५६ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ โปรดอธิบายความลับแห่งธรรมที่นำความสุขมาสู่มนุษย์ให้ถูกต้อง พร้อมทั้งโทษทั้งหลายและความลึกลับที่เกี่ยวข้อง
13.188.57
प्रतिमेहन्ति ये सूर्यमनिलं द्विषते च ये ।
हव्यवाहे प्रदीप्ते च समिधं ये न जुह्वति ॥ १३.१८८.५७ ॥
ผู้ที่ปัสสาวะหันหน้าไปทางพระอาทิตย์ ผู้ที่เกลียดชังลม และผู้ที่ไม่ถวายไม้เชื้อเพลิงลงในกองไฟบูชาที่กำลังลุกโชน
13.188.58
बालवत्सां च ये धेनुं दुहन्ति क्षीरकारणात् ।
तेषां दोषान्प्रवक्ष्यामि तान्निबोध शचीपते ॥ १३.१८८.५८ ॥
ผู้ที่รีดนมจากโคที่มีลูกอ่อนเพื่อเอาน้ำนม ข้าพเจ้าจะกล่าวโทษของคนเหล่านั้น โอ้เจ้าแห่งศจี จงเข้าใจเถิด
13.188.59
भानुमाननिलश्चैव हव्यवाहश्च वासव ।
लोकानां मातरश्चैव गावः सृष्टाः स्वयंभुवा ॥ १३.१८८.५९ ॥
โอ้วาสวะ พระอาทิตย์ ลม ไฟที่นำเครื่องบูชา และโคทั้งหลาย ล้วนเป็นมารดาแห่งโลก ซึ่งพระสวยัมภูทรงสร้างขึ้น
13.188.60
लोकांस्तारयितुं शक्ता मर्त्येष्वेतेषु देवताः ।
सर्वे भवन्तः शृणिवन्तु एकैकं धर्मनिश्चयम् ॥ १३.१८८.६० ॥
เทพเจ้าเหล่านี้สามารถช่วยให้โลกข้ามพ้นได้ ท่ามกลางมนุษย์ทั้งหลาย ขอพวกท่านทุกคนจงฟังความมั่นคงแห่งธรรมของแต่ละองค์เถิด
13.188.61
वर्षाणि षडशीतिं तु दुर्वृत्ताः कुलपांसनाः ।
स्त्रियः सर्वाश्च दुर्वृत्ताः प्रतिमेहन्ति या रविम् ॥ १३.१८८.६१ ॥
ผู้ที่ประพฤติชั่วและทำลายตระกูลทั้งชายและหญิง ทุกคนที่ประพฤติชั่วร้าย และหญิงใดที่ปัสสาวะหันหน้าเข้าหาดวงอาทิตย์ จะต้องรับผลกรรมนั้นเป็นเวลาแปดสิบหกปี
13.188.62
अनिलद्वेषिणः शक्र गर्भस्था च्यवते प्रजा ।
हव्यवाहस्य दीप्तस्य समिधं ये न जुह्वति।
अग्निकार्येषु वै तेषां हव्यं नाश्नाति पावकः ॥ १३.१८८.६२ ॥
ข้าแต่พระอินทร์ ลูกหลานที่อยู่ในครรภ์ของผู้ที่เป็นปฏิปักษ์ต่อลม ย่อมแท้งไป และไฟบริสุทธิ์ไม่กินเครื่องบูชาของผู้ที่ไม่ถวายฟืนเข้าสู่กองไฟที่ลุกโชน ในพิธีบูชาไฟของพวกเขา
13.188.63
क्षीरं तु बालवत्सानां ये पिबन्तीह मानवाः ।
न तेषां क्षीरपाः केचिज्जायन्ते कुलवर्धनाः ॥ १३.१८८.६३ ॥
มนุษย์ผู้ใดในโลกนี้ดื่มนมของลูกโคที่ยังเล็ก ลูกหลานที่ดื่มนมและทำให้ตระกูลเจริญรุ่งเรืองย่อมไม่เกิดแก่พวกเขาเลย
13.188.64
प्रजाक्षयेण युज्यन्ते कुलवंशक्षयेण च ।
एवमेतत्पुरा दृष्टं कुलवृद्धैर्द्विजातिभिः ॥ १३.१८८.६४ ॥
พวกเขาย่อมประสบกับความพินาศของลูกหลานและความสูญสิ้นของวงศ์ตระกูล ฤๅษีผู้เกิดสองครั้งผู้เป็นผู้อาวุโสของตระกูลได้เห็นสิ่งนี้มาแต่ก่อนฉันใด
13.188.65
तस्माद्वर्ज्यानि वर्ज्यानि कार्यं कार्यं च नित्यशः ।
भूतिकामेनि मर्त्येन सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.१८८.६५ ॥
เพราะฉะนั้น ควรเว้นสิ่งที่ควรเว้นและทำสิ่งที่ควรทำอยู่เสมอ สำหรับมนุษย์ผู้ปรารถนาความเจริญรุ่งเรือง ข้าพเจ้ากล่าวความจริงนี้แก่ท่าน
13.188.66
ततः सर्वा महाभाग देवताः समरुद्गणाः ।
ऋषयश्च महाभागाः पृच्छन्ति स्म पितॄंस्ततः ॥ १३.१८८.६६ ॥
ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง ครั้งนั้นเทวดาทั้งปวงพร้อมด้วยหมู่มรุตและฤๅษีผู้มีบุญยิ่งจึงได้ซักถามบรรพบุรุษ
13.188.67
पितरः केन तुष्यन्ति मर्त्यानामल्पचेतसाम् ।
अक्षयं च कथं दानं भवेच्चैवौर्ध्वदेहिकम् ॥ १३.१८८.६७ ॥
บรรพบุรุษจะพอพระทัยด้วยสิ่งใดในมนุษย์ผู้มีปัญญาน้อย และการถวายทานเพื่อพิธีศพจะไม่มีวันสิ้นสุดได้อย่างไร
13.188.68
आनृण्यं वा कथं मर्त्या गच्छेयुः केन कर्मणा ।
एतदिच्छामहे श्रोतुं परं कौतूहलं हि नः ॥ १३.१८८.६८ ॥
มนุษย์จะบรรลุความพ้นจากหนี้ได้ด้วยกรรมใด และอย่างไร พวกเราปรารถนาจะฟังเรื่องนี้ เพราะความอยากรู้ของพวกเรานั้นยิ่งใหญ่
13.188.69
न्यायतो वै महाभागाः संशयः समुदाहृतः ।
श्रूयतां येन तुष्यामो मर्त्यानां साधुकर्मणाम् ॥ १३.१८८.६९ ॥
ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง ความสงสัยนี้ได้ถูกกล่าวขึ้นโดยชอบธรรมแล้ว จงฟังเถิดว่าเราบรรพบุรุษจะพอใจในมนุษย์ผู้ประกอบกรรมดีด้วยวิธีใด
13.188.70
नीलषण्डप्रमोक्षेण अणावास्यां तिलोदकैः ।
वर्षासु दीपकैश्चैव पितॄणामनृणो भवेत् ॥ १३.१८८.७० ॥
ด้วยการปล่อยวัวตัวผู้สีคล้ำ ด้วยการถวายงาและน้ำในวันดับเดือน และด้วยการถวายประทีปในฤดูฝน มนุษย์ย่อมพ้นจากหนี้ต่อบรรพบุรุษ
13.188.71
अक्षयं निर्व्यलीकं च दानमेतन्महाफलम् ।
अस्माकं परितोषश्च अक्षयः परिकीर्त्यते ॥ १३.१८८.७१ ॥
ทานนี้ไม่มีวันสิ้นสุด บริสุทธิ์ใจ และให้ผลยิ่งใหญ่ และความพอพระทัยของพวกเราก็ประกาศว่าไม่มีวันสิ้นสุดเช่นกัน
13.188.72
श्रद्धधानाश्च ये मर्त्या आहरिष्यन्ति सन्ततिम् ।
दुर्गात्ते तारयिष्यन्ति नरकात्प्रपितामहान् ॥ १३.१८८.७२ ॥
มนุษย์ผู้มีศรัทธาซึ่งนำลูกหลานมาให้ จะช่วยปู่ทวดของตนให้พ้นจากสภาพอันยากลำบากและจากนรก
13.188.73
पितॄणां भाषितं श्रुत्वा हृष्टरोमा तपोधनः ।
वृद्धगार्ग्यो महातेजास्तानेवं वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.१८८.७३ ॥
เมื่อฟังถ้อยคำของบรรพบุรุษแล้ว ฤๅษีคารคยะผู้อาวุโสผู้มีทรัพย์คือการบำเพ็ญตบะ และมีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ขนลุกชูชัน จึงกล่าววาจานี้แก่บรรพบุรุษเหล่านั้น
13.188.74
के गुणा नीलषण्डस्य प्रमुक्तस्य तपोधनाः ।
वर्षासु दीपदानेन तथैव च तिलोदकैः ॥ १३.१८८.७४ ॥
ข้าแต่ผู้มีทรัพย์คือการบำเพ็ญตบะ คุณประโยชน์ของวัวตัวผู้สีคล้ำที่ถูกปล่อยไปนั้นคืออะไร และผลของการถวายประทีปในฤดูฝน รวมทั้งการถวายน้ำผสมงาเช่นนั้น คืออะไร
13.188.75
नीलषण्डस्य लाङ्गूलं तोयमभ्युद्दरेद्यदि ।
षष्टिं वर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः ॥ १३.१८८.७५ ॥
หากน้ำจากหางของวัวตัวผู้สีคล้ำกระเซ็นขึ้น บรรพบุรุษจะอิ่มเอิบด้วยสิ่งนั้นเป็นเวลาหกหมื่นปี
13.188.76
यस्तु शृङ्गगतं पङ्क्तं कूलादुद्धृत्य तिष्ठति ।
पितरस्तेन गच्छन्ति सोमलोकमसंशयम् ॥ १३.१८८.७६ ॥
ส่วนผู้ใดยกแถวที่ตั้งอยู่บนเขาขึ้นจากฝั่งแล้วยืนอยู่ บรรพบุรุษจะไปสู่โลกของพระจันทร์ได้โดยไม่ต้องสงสัยด้วยเหตุนั้น
13.188.77
वर्षासु दीपदानेन शशीवच्छोभते नरः ।
तमोरूपं न तस्यास्ति दीपकं यः प्रयच्छति ॥ १३.१८८.७७ ॥
ในฤดูฝน มนุษย์ผู้ถวายประทีปย่อมรุ่งเรืองดุจพระจันทร์ ผู้ที่ถวายประทีปนั้นไม่มีรูปแห่งความมืด
13.188.78
अमावास्यां तु ये मर्त्याः प्रयच्छन्ति तिलोदकम् ।
पात्रमौदुम्बरं गृह्य मधुमिश्रं तपोधन।
कृतं भवति तैः श्राद्धं सरहस्यं यथार्थवत् ॥ १३.१८८.७८ ॥
ส่วนมนุษย์ผู้ใดในวันดับเดือนถือภาชนะทำจากไม้มะเดื่อ ถวายน้ำงาผสมน้ำผึ้ง ข้าแต่ผู้มีทรัพย์คือการบำเพ็ญตบะ ศราทธ์ที่มีความลับและถูกต้องตามแบบนั้น ย่อมสำเร็จแก่ผู้นั้น
13.188.79
हृष्टपुष्टमनास्तेषां प्रजा भवति नित्यदा ।
कुलवंशस्य वृद्धिस्तु पिण्डदस्य फलं भवेत्।
श्रद्दधानस्तु यः कुर्यात्पितॄणामनृणो भवेत् ॥ १३.१८८.७९ ॥
บุตรหลานของผู้นั้นย่อมมีใจร่าเริงและอิ่มเอิบอยู่เสมอ ความเจริญของวงศ์ตระกูลย่อมเป็นผลแก่ผู้ถวายปิณฑะ ส่วนผู้ที่ทำด้วยศรัทธาย่อมพ้นจากหนี้ต่อบรรพบุรุษ
13.188.80
एवमेव समुद्दिष्टः श्राद्धकालक्रमस्तथा ।
विधिः पात्रं फलं चैव यथावदनुकीर्तितम् ॥ १३.१८८.८० ॥
ลำดับเวลาของศราทธ์ก็ได้ถูกประกาศไว้ฉันนั้นเช่นกัน ทั้งวิธีการ ผู้รับที่เหมาะสม และผลก็ได้ถูกกล่าวไว้ตามที่ควรแล้ว