ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.188.1
जन्म मानुष्यकं प्राप्य कर्मक्षेत्रं सुदुर्लभम् ।
श्रेयोर्थिना दरिद्रेण किं कर्तव्यं पितामह ॥ १३.१८८.१ ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੇਯ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ?
13.188.2
दानानामुत्तमं यच्च देयं यच्च यथायथा ।
मान्यान्पूज्यांश्च गाङ्गेय रहस्यं वक्तुमर्हसि ॥ १३.१८८.२ ॥
ਹੇ ਗਾਂਗੇਯ, ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਯੋਗਾਂ ਤੇ ਪੂਜਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਹੱਸ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੋ।
13.188.3
एवं पृष्टो नरेन्द्रेण पाण्डवेन यशस्विना ।
धर्माणां परमं गुह्यं भीष्मः प्रोवाच पार्थिवम् ॥ १३.१८८.३ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਪਾਂਡਵ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਗੁਹਿਆ ਰਹੱਸ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
13.188.4
शृणुष्वावहितो राजन्धर्मगुह्यानि भारत ।
यथाहि भगवान्व्यासः पुरा कथितवान्मयि ॥ १३.१८८.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਹਿਆ ਰਹੱਸ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹੇ ਸਨ।
13.188.5
देवगुह्यमिदं राजन्यमेनाक्लिष्टकर्मणा ।
नियमस्थेन युक्तेन तपसो महतः फलम् ॥ १३.१८८.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਹਿਆ ਰਹੱਸ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਨਿਰਮਲ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.188.6
येन यः प्रीयते देवः प्रीयन्ते पितरस्तथा ।
ऋषयः प्रमथाः श्रीश्च चित्रगुप्तो दिशां गजाः ॥ १३.१८८.६ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਮਥ, ਸ਼੍ਰੀ, ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.188.7
ऋषिधर्मः स्मृतो यत्र सरहस्यो महाफलः ।
महादानफलं चैव सर्वयज्ञफलं तथा ॥ १३.१८८.७ ॥
ਰਹੱਸ ਸਹਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਰਿਸ਼ੀ-ਧਰਮ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਹਾਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਹੈ।
13.188.8
यश्चैतदेवं जानीयाज्ज्ञात्वा वा कुरुतेऽनघ ।
सदोषोऽदोषवांश्चेह तैर्गुणैः सह युज्यते ॥ १३.१८८.८ ॥
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।
13.188.9
दशसूनासमं चक्रं दशचक्रसमो ध्वजः ।
दशध्वजसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः ॥ १३.१८८.९ ॥
ਦਸ ਕਸਾਈਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਹੈ; ਦਸ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਹੈ; ਦਸ ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੇਸ਼ਵਾ ਹੈ; ਦਸ ਵੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰਾਜਾ ਹੈ।
13.188.10
अर्घेनैतानि सर्वाणि नृपतिः कथ्यतेऽधिकः ।
त्रिवर्गसहितं शास्त्रं पवित्रं पुण्यलक्षणम् ॥ १३.१८८.१० ॥
ਇਹ ਸਭ ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ ਵੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਸਹਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
13.188.11
धर्मिव्याकरणं पुण्यं रहस्यश्रवणं महत् ।
श्रोतव्यं धर्मसंयुक्तं विहितं त्रिदशैः स्वयम् ॥ १३.१८८.११ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ; ਰਹੱਸ ਦਾ ਸ਼ਰਵਣ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਹ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ।
13.188.12
पितॄणां यत्र गुह्यानि प्रोच्यन्ते श्राद्धकर्मणि ।
देवतानां च सर्वेषां रहस्यं कथ्यतेऽखिलम् ॥ १३.१८८.१२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਗੁਹਝ ਭੇਦ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭੇਦ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.188.13
ऋषिधर्मः स्मृतो यत्र सरहस्यो महाफलः ।
महायज्ञफलं चैव सर्वदानफलं तथा ॥ १३.१८८.१३ ॥
ਜਿੱਥੇ ਰਹੱਸ ਸਹਿਤ ਰਿਸ਼ੀ-ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਉੱਥੇ (ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
13.188.14
ये पठन्ति सदा मर्त्या येषां चैवोपतिष्ठति ।
श्रुत्वा च फलमाचष्टे स्वयं नारायणः प्रभुः ॥ १३.१८८.१४ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
13.188.15
गवां फलं तीर्थफलं यज्ञानां चैव यत्फलम् ।
एतत्फलमवाप्नोति यो नरोऽतिथिपूजकः ॥ १३.१८८.१५ ॥
ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ, ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ, ਅਤੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ — ਇਹ ਫਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.188.16
श्रोतारः श्रद्धधानाश्च येषां शुद्धं च मानसम् ।
तेषां व्यक्तं जिता लोकाः श्रद्दधानेन साधुना ॥ १३.१८८.१६ ॥
ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਸਰੋਤੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਸਾਧੂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
13.188.17
मुच्यते किल्बिषाच्चैव न स पापेन लिप्यते ।
धर्मं च लभते नित्यं प्रेत्य लोकगतो नरः ॥ १३.१८८.१७ ॥
ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.188.18
कस्यचित्त्वथ कालस्य देवदूतो यदृच्छया ।
स्थितो ह्यन्तर्हितो भूत्वा पर्यभाषत वासवम् ॥ १३.१८८.१८ ॥
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਦੇਵਦੂਤ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲੁਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
13.188.19
यो तौ कामगुणोपेतावश्विनौ भिषजां वरौ ।
आज्ञयाऽहं तयोः प्राप्तः सनरान्पितृदैवतान् ॥ १३.१८८.१९ ॥
ਜਿਹੜੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਛਿਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।
13.188.20
कस्माद्धि मैथुनं श्राद्धे दातुर्भोक्तुश्च वर्जितम् ।
केमर्थं च त्रयः पिण्डाः प्रविभक्ताः पृथक्पृथक् ॥ १३.१८८.२० ॥
ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਦਾਤੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮੈਥੁਨ ਕਿਉਂ ਵਰਜਿਤ ਹੈ? ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਕਿਹੜੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ?
13.188.21
प्रथमः कस्य दातव्यो मध्यमः क्व च गच्छति ।
उत्तरश्च स्मृतः कस्य एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.१८८.२१ ॥
ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਖ਼ਰੀ ਕਿਸਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.188.22
श्रद्दधानेन दूतेन भाषितं धर्मसंहितम् ।
पूर्वस्थास्त्रिदशाः सर्वे पितरः पूज्य खेचरम् ॥ १३.१८८.२२ ॥
ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਦੂਤ ਦਾ ਕਿਹਾ ਇਹ ਧਰਮ-ਭਰਪੂਰ ਬਚਨ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
13.188.23
स्वागतं तेऽस्तु भद्रं ते श्रूयतां खेचरोत्तम ।
गूढार्थः परमः प्रश्नो भवता समुदीरितः ॥ १३.१८८.२३ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਸੁਣੋ — ਤੁਸੀਂ ਗੂੜ੍ਹ ਅਰਥ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਇਆ ਹੈ।
13.188.24
श्राद्धं दत्त्वा च भुक्त्वा च पुरुषो यः स्त्रियं व्रजेत् ।
पितरस्तस्य तं मासं तस्मिन्रेतसि शेरते ॥ १३.१८८.२४ ॥
ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਉਸੇ ਰੇਤਸ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੇ ਹਨ।
13.188.25
प्रविभागं तु पिण्डानां प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ।
पिण्डो ह्यधस्ताद्गच्छंस्तु अप आविश्य भावयेत् ॥ १३.१८८.२५ ॥
ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਮੈਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਵਿਤ ਕਰੇ।
13.188.26
पिण्डं तु मध्यमं तत्र पत्नीत्वेका समश्नुते ।
पिण्डस्तृतीयो यस्तेषां तं दद्याज्जातवेदसि।
एष श्राद्धविधिः प्रोक्तो यथा धर्मो न लुप्यते ॥ १३.१८८.२६ ॥
ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪਿੰਡ ਉੱਥੇ ਇਕੱਲੀ ਪਤਨੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਿੰਡ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਨਾ ਲੋਪ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
13.188.27
पितरस्तस्य तुष्यन्ति प्रहृष्टमनसः सदा ।
प्रजा विवर्धते चास्य अक्षयं चोपतिष्ठति ॥ १३.१८८.२७ ॥
ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਫਲ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.188.28
आनुपूर्व्येण पिण्डानां प्रविभागः पृथक्पृथक् ।
पितॄणां त्रिषु सर्वेषां निरुक्तं कथितं त्वया ॥ १३.१८८.२८ ॥
ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਪਿਤਰ ਲਈ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਲਈ — ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ।
13.188.29
एकः समुद्धृतः पिण्डो ह्यधस्तात्कस्य गच्छति ।
कं वा प्रीणयते देवं कथं तारयते पितॄन् ॥ १३.१८८.२९ ॥
ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੇਠਾਂ ਕਿਸ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਸ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਾਰਦਾ ਹੈ?
13.188.30
मध्यमं तु तदा पत्नी भुङ्क्तेऽनुज्ञातमेव हि ।
किमर्थं पितरस्तस्य कव्यमेव च भुञ्जते ॥ १३.१८८.३० ॥
ਪਰ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪਿੰਡ ਉਦੋਂ ਪਤਨੀ ਖਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਨੁਮਤ ਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਕਵਿਆ ਪਿਤਰ ਕਿਸ ਲਈ ਖਾਂਦੇ ਹਨ?
13.188.31
अत्र यस्त्वन्तिमः पिण्डो गच्छते जातवेदसम् ।
भवते का गतिस्तस्य कं वा समनुगच्छति ॥ १३.१८८.३१ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਅੰਤਿਮ ਪਿੰਡ ਜਾਤਵੇਦਸ (ਅਗਨੀ) ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਕੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
13.188.32
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं पिण्डेषु त्रिषु या गतिः ।
फलं वृत्तिं च मार्गं च यश्चैनं प्रतिपद्यते ॥ १३.१८८.३२ ॥
ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ, ਮਾਰਗ, ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੌਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.188.33
सुमहानेष प्रश्नो वै यस्त्वया समुदीरितः ।
रहस्यमद्भुतं चापि पृष्टाः स्म गगनेचर ॥ १३.१८८.३३ ॥
ਹੇ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਰਹੱਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.188.34
एतदेव प्रशंसन्ति देवाश्च मुनयस्तथा ।
तेऽप्येवं नाभिजानन्ति पितृकार्यविनिश्चयम्।
वर्जयित्वा महात्मानं चिरजीविनमुत्तमम् ॥ १३.१८८.३४ ॥
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਵੀ ਇਹੀ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਪਿਤ੍ਰ-ਕਾਰਜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ — ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ, ਚਿਰਜੀਵੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।
13.188.35
पितृभक्तस्तु यो विप्रो वलब्धो महायशाः ।
त्रयाणामपि पिण्डानां श्रुत्वा भगवतो गतिम् ॥ १३.१८८.३५ ॥
ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮਹਾਂ-ਯਸ਼ਸਵੀ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਸੁਣ ਕੇ (ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ)।
13.188.36
देवदूतेन यः पृष्टः श्राद्धस्य विदिनिश्चयः ।
गतिं त्रयाणां पिण्डानां शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.१८८.३६ ॥
ਦੇਵਦੂਤ ਨੇ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਆਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਤਿੰਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
13.188.37
अपो गच्छति यो ह्यत्र शशिनं ह्येष प्रीणयेत् ।
शशी प्रीणयते देवान्पितॄंश्चैव महामते ॥ १३.१८८.३७ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਜਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.188.38
भुङ्क्ते तु पत्नीं यं चैषामनुज्ञाता तु मध्यमम् ।
पुत्रकामाय पुत्रं तु प्रयच्छन्ति पितामहाः ॥ १३.१८८.३८ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪਿੰਡ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਪਤਨੀ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਪਿਤਾਮਹ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
13.188.39
हव्यवाहे तु यः पिण्डो दीयते तन्निबोध मे ।
पितरस्तेन तृप्यन्ति प्रीताः कामान्दिशन्ति च।
एतत्ते कथितं सर्वं त्रिषु पिण्डेषु या गतिः ॥ १३.१८८.३९ ॥
ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ। ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜੋ ਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
13.188.40
ऋत्विग्यो यजमानस्य पितृत्वमनुगच्छति ।
तस्मिन्नहनि मन्यन्ते परिहार्यं हि मैथुनम् ॥ १३.१८८.४० ॥
ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਰਿਤਵਿਜ ਪਿਤ੍ਰਤਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਮੈਥੁਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
13.188.41
शुचिना तु सदा श्राद्धं भोक्तव्यं खेचरोत्तम ।
ये मया कथिता दोषास्ते तथा स्युर्न चान्यथा ॥ १३.१८८.४१ ॥
ਹੇ ਖੇਚਰੋੱਤਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।
13.188.42
तस्मात्स्नातः शुचिः क्षान्तः श्राद्धं भुञ्जीत वै द्विजः ।
प्रजा विवर्दते चास्य चश्चैवं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१८८.४२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.188.43
ततो विद्युत्प्रभो नाम ऋषिराह महातपाः ।
आदित्यतेजसा तस्य तुल्यं रूपं प्रकाशते ॥ १३.१८८.४३ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਿਦਯੁਤਪ੍ਰਭ ਨਾਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬੋਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
13.188.44
स च धर्मरहस्यानि श्रुत्वा शक्रमथाब्रवीत् ॥ १३.१८८.४४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਹੱਸ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
13.188.45
तिर्यग्योनिगतान्सत्वान्मर्त्या हिंसन्ति मोहिताः ।
कीटान्पिपीलिकान्सर्पान्मेषान्समृगपक्षिणः।
किल्बिषं सुबहु प्राप्ताः किंस्विदेषां प्रतिक्रिया ॥ १३.१८८.४५ ॥
ਮੋਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਤਿਰਯਗ ਜੂਨੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ — ਕੀੜੇ, ਚਿਉਂਟੀਆਂ, ਸੱਪ, ਭੇਡਾਂ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ — ਹਿੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਾਪ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਕੀ ਹੈ?
13.188.46
ततो देवगणाः सर्वे ऋषयश्च तपोधनाः ।
पितरश्च महाभागाः पूजयन्ति स्म तं मुनिम् ॥ १३.१८८.४६ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ, ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਪਿਤਰ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
13.188.47
कुरुक्षेत्रं गयां गङ्गां प्रभासं पुष्कराणि च ।
एतानि मनसा ध्यात्वा अवगाहेत्ततो जलम्।
तथा मुच्यति पापेनि राहुणा चन्द्रमा यथा ॥ १३.१८८.४७ ॥
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਗਯਾ, ਗੰਗਾ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਐਸੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ।
13.188.48
त्र्यहं स्नातः स भवति निराहारश्च वर्तते ।
स्पृशते यो गवां पृष्ठं वालधिं च नमस्यति ॥ १३.१८८.४८ ॥
ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਗਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪੂਛ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.188.49
ततो विद्युत्प्रभो वाक्यमभ्यभाषत वासवम् ।
अयं सूक्ष्मतरो धर्मस्तं निबोध शतक्रतो ॥ १३.१८८.४९ ॥
ਫਿਰ ਵਿਦਯੁਤਪ੍ਰਭ ਨੇ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਇਹ ਧਰਮ ਹੋਰ ਵੀ ਸੂਖਮ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ।
13.188.50
घृष्टो वटकषायेणि अनुलिप्तः प्रियङ्गुणा ।
क्षीरेण षष्टिकान्भुक्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.१८८.५० ॥
ਬੋਹੜ ਦੇ ਕਸ਼ਾਏ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ ਦਾ ਲੇਪ ਲਾ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸ਼ਸ਼ਟਿਕ ਚਾਵਲ ਖਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.188.51
श्रूयतां चापरं गुह्यं रहस्यमृषिचिन्तितम् ।
श्रुतं मे भाषमाणस्य स्थाणोः स्थाने बृहस्पतेः।
रुद्रेण सह देवेश तन्निबोध शचीपते ॥ १३.१८८.५१ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਹਿਆ ਰਹੱਸ ਸੁਣ। ਸਥਾਣੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਥਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਬੋਲਦੇ ਸਮੇਂ ਰੁਦਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਉਹ ਸਮਝ, ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ।
13.188.52
पर्वतारोहणं कृत्वा एकपादो विभावसुम् ।
निरीक्षेत निराहार ऊर्ध्वबाहुः कृताञ्जलिः।
तपसा महता युक्त उपवासफलं लभेत् ॥ १३.१८८.५२ ॥
ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਵੱਲ ਵੇਖੇ; ਨਿਰਾਹਾਰ, ਬਾਹਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ; ਮਹਾਨ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾਏ।
13.188.53
रश्मिभिस्तापितोऽर्कस्य सर्वपापमपोहति ।
ग्रीष्मकालेऽथवा शीते एवं पापमपोहति ॥ १३.१८८.५३ ॥
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.188.54
ततः पापात्प्रमुक्तस्य द्युतिर्भवति शाश्वती ।
तेजसा सूर्यवद्दीप्तो भ्राजते सोमवत्पनः
मध्ये त्रिदशवर्गस्य देवराजः शतक्रतुः। ॥ १३.१८८.५४ ॥
ਫਿਰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਤੇਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕ ਕੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਦੇਵਰਾਜ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.188.55
उवाच मधुरं वाक्यं बृहस्पतिमनुत्तमम् ॥ १३.१८८.५५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.188.56
धर्मगुह्यं तु भगवन्मानुषाणां सुखावहम् ।
सरहस्याश्च ये दोषास्तान्यथावदुदीरथ ॥ १३.१८८.५६ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਦਾ ਗੁਹਿਆ ਰਹੱਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਹੱਸ ਸਹਿਤ ਦੋਸ਼ ਯਥਾਵਤ ਦੱਸੋ।
13.188.57
प्रतिमेहन्ति ये सूर्यमनिलं द्विषते च ये ।
हव्यवाहे प्रदीप्ते च समिधं ये न जुह्वति ॥ १३.१८८.५७ ॥
ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਦਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਲਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਸਮਿਧਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ—
13.188.58
बालवत्सां च ये धेनुं दुहन्ति क्षीरकारणात् ।
तेषां दोषान्प्रवक्ष्यामि तान्निबोध शचीपते ॥ १३.१८८.५८ ॥
ਜੋ ਵੱਛੜੇ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਈ ਚੋਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਓ।
13.188.59
भानुमाननिलश्चैव हव्यवाहश्च वासव ।
लोकानां मातरश्चैव गावः सृष्टाः स्वयंभुवा ॥ १३.१८८.५९ ॥
ਹੇ ਵਾਸਵ, ਸੂਰਜ, ਵਾਯੂ, ਹਵਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਗਊਆਂ—ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹਨ; ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ।
13.188.60
लोकांस्तारयितुं शक्ता मर्त्येष्वेतेषु देवताः ।
सर्वे भवन्तः शृणिवन्तु एकैकं धर्मनिश्चयम् ॥ १३.१८८.६० ॥
ਮਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
13.188.61
वर्षाणि षडशीतिं तु दुर्वृत्ताः कुलपांसनाः ।
स्त्रियः सर्वाश्च दुर्वृत्ताः प्रतिमेहन्ति या रविम् ॥ १३.१८८.६१ ॥
ਛਿਆਸੀ ਸਾਲ ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਰਾਚਾਰਨੀ ਔਰਤਾਂ (ਫਲ ਭੋਗਣਗੀਆਂ).
13.188.62
अनिलद्वेषिणः शक्र गर्भस्था च्यवते प्रजा ।
हव्यवाहस्य दीप्तस्य समिधं ये न जुह्वति।
अग्निकार्येषु वै तेषां हव्यं नाश्नाति पावकः ॥ १३.१८८.६२ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੰਤਾਨ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਿਧਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਨੀ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਵਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਿ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।
13.188.63
क्षीरं तु बालवत्सानां ये पिबन्तीह मानवाः ।
न तेषां क्षीरपाः केचिज्जायन्ते कुलवर्धनाः ॥ १३.१८८.६३ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਛੋਟੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਜੰਮਦਾ।
13.188.64
प्रजाक्षयेण युज्यन्ते कुलवंशक्षयेण च ।
एवमेतत्पुरा दृष्टं कुलवृद्धैर्द्विजातिभिः ॥ १३.१८८.६४ ॥
ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਲ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਲ-ਵ੍ਰਿੱਧ ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
13.188.65
तस्माद्वर्ज्यानि वर्ज्यानि कार्यं कार्यं च नित्यशः ।
भूतिकामेनि मर्त्येन सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.१८८.६५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਤਿਆਗਣਾ, ਜੋ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਕਰਨਾ। ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
13.188.66
ततः सर्वा महाभाग देवताः समरुद्गणाः ।
ऋषयश्च महाभागाः पृच्छन्ति स्म पितॄंस्ततः ॥ १३.१८८.६६ ॥
ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮਰੁਤ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਰਿਸ਼ੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
13.188.67
पितरः केन तुष्यन्ति मर्त्यानामल्पचेतसाम् ।
अक्षयं च कथं दानं भवेच्चैवौर्ध्वदेहिकम् ॥ १३.१८८.६७ ॥
ਅਲਪਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਊਰਧ੍ਵਦੈਹਿਕ ਦਾਨ ਅਕਸ਼ੈ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?
13.188.68
आनृण्यं वा कथं मर्त्या गच्छेयुः केन कर्मणा ।
एतदिच्छामहे श्रोतुं परं कौतूहलं हि नः ॥ १३.१८८.६८ ॥
ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਗੇ? ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
13.188.69
न्यायतो वै महाभागाः संशयः समुदाहृतः ।
श्रूयतां येन तुष्यामो मर्त्यानां साधुकर्मणाम् ॥ १३.१८८.६९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਉਠਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।
13.188.70
नीलषण्डप्रमोक्षेण अणावास्यां तिलोदकैः ।
वर्षासु दीपकैश्चैव पितॄणामनृणो भवेत् ॥ १३.१८८.७० ॥
ਨੀਲ ਬਲਦ ਛੱਡਣ ਨਾਲ, ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਤਿਲ ਅਤੇ ਜਲ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.188.71
अक्षयं निर्व्यलीकं च दानमेतन्महाफलम् ।
अस्माकं परितोषश्च अक्षयः परिकीर्त्यते ॥ १३.१८८.७१ ॥
ਇਹ ਦਾਨ ਅਕਸ਼ੈ, ਨਿਰਛਲ ਅਤੇ ਮਹਾਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਸੰਤੋਸ਼ ਵੀ ਅਕਸ਼ੈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.188.72
श्रद्धधानाश्च ये मर्त्या आहरिष्यन्ति सन्ततिम् ।
दुर्गात्ते तारयिष्यन्ति नरकात्प्रपितामहान् ॥ १३.१८८.७२ ॥
ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਉਹ ਦੁਰਗਤੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪੜਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨਗੇ।
13.188.73
पितॄणां भाषितं श्रुत्वा हृष्टरोमा तपोधनः ।
वृद्धगार्ग्यो महातेजास्तानेवं वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.१८८.७३ ॥
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਪੋਧਨ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਬਿਰਧ ਗਾਰਗਯ ਦੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
13.188.74
के गुणा नीलषण्डस्य प्रमुक्तस्य तपोधनाः ।
वर्षासु दीपदानेन तथैव च तिलोदकैः ॥ १३.१८८.७४ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨੋਂ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਨੀਲਸ਼ੰਡ ਬਲਦ ਦੇ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ? ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਪਦਾਨ ਅਤੇ ਤਿਲ-ਜਲ ਨਾਲ ਕੀ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
13.188.75
नीलषण्डस्य लाङ्गूलं तोयमभ्युद्दरेद्यदि ।
षष्टिं वर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः ॥ १३.१८८.७५ ॥
ਜੇ ਨੀਲਸ਼ੰਡ ਬਲਦ ਦੀ ਪੂਛ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਛਾਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.188.76
यस्तु शृङ्गगतं पङ्क्तं कूलादुद्धृत्य तिष्ठति ।
पितरस्तेन गच्छन्ति सोमलोकमसंशयम् ॥ १३.१८८.७६ ॥
ਜੋ ਸਿੰਗ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਚੰਦਰ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.188.77
वर्षासु दीपदानेन शशीवच्छोभते नरः ।
तमोरूपं न तस्यास्ति दीपकं यः प्रयच्छति ॥ १३.१८८.७७ ॥
ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਪਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.188.78
अमावास्यां तु ये मर्त्याः प्रयच्छन्ति तिलोदकम् ।
पात्रमौदुम्बरं गृह्य मधुमिश्रं तपोधन।
कृतं भवति तैः श्राद्धं सरहस्यं यथार्थवत् ॥ १३.१८८.७८ ॥
ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਗੂਲਰ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਲ-ਜਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਤ ਸਹਿਤ ਯਥਾਰਥ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.188.79
हृष्टपुष्टमनास्तेषां प्रजा भवति नित्यदा ।
कुलवंशस्य वृद्धिस्तु पिण्डदस्य फलं भवेत्।
श्रद्दधानस्तु यः कुर्यात्पितॄणामनृणो भवेत् ॥ १३.१८८.७९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਲ-ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧਾ ਹੀ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.188.80
एवमेव समुद्दिष्टः श्राद्धकालक्रमस्तथा ।
विधिः पात्रं फलं चैव यथावदनुकीर्तितम् ॥ १३.१८८.८० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਕਾਲ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਧੀ, ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਯਥਾਵਤ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।