మహాభారతం · అధ్యాయం 13.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.188.1
जन्म मानुष्यकं प्राप्य कर्मक्षेत्रं सुदुर्लभम् ।
श्रेयोर्थिना दरिद्रेण किं कर्तव्यं पितामह ॥ १३.१८८.१ ॥
మనుష్య జన్మను పొంది, కర్మకు అత్యంత దుర్లభమైన క్షేత్రమైన ఈ జన్మలో, శ్రేయస్సును కోరే దరిద్రుడు ఏమి చేయాలి, పితామహా?
13.188.2
दानानामुत्तमं यच्च देयं यच्च यथायथा ।
मान्यान्पूज्यांश्च गाङ्गेय रहस्यं वक्तुमर्हसि ॥ १३.१८८.२ ॥
గాంగేయా, దానాలలో ఉత్తమమైనది ఏది, ఏది ఇవ్వాలి, గౌరవనీయులకు, పూజ్యులకు ఎలా ఇవ్వాలి అనే రహస్యాన్ని నీవు చెప్పాలి.
13.188.3
एवं पृष्टो नरेन्द्रेण पाण्डवेन यशस्विना ।
धर्माणां परमं गुह्यं भीष्मः प्रोवाच पार्थिवम् ॥ १३.१८८.३ ॥
యశస్వి అయిన పాండవ రాజు ఇలా అడగగా, భీష్ముడు ధర్మాలలోని పరమ రహస్యాన్ని ఆ రాజుకు చెప్పాడు.
13.188.4
शृणुष्वावहितो राजन्धर्मगुह्यानि भारत ।
यथाहि भगवान्व्यासः पुरा कथितवान्मयि ॥ १३.१८८.४ ॥
రాజా, భారతా, ధర్మ రహస్యాలను శ్రద్ధగా విను, పూర్వం భగవానుడైన వ్యాసుడు నాకు చెప్పినట్లు.
13.188.5
देवगुह्यमिदं राजन्यमेनाक्लिष्टकर्मणा ।
नियमस्थेन युक्तेन तपसो महतः फलम् ॥ १३.१८८.५ ॥
రాజా, ఇది దేవతల రహస్యం. నియమాలలో నిలిచి, నిర్మల కర్మలు చేసి, యోగయుక్తుడైనవాడు గొప్ప తపస్సు ఫలాన్ని పొందుతాడు.
13.188.6
येन यः प्रीयते देवः प्रीयन्ते पितरस्तथा ।
ऋषयः प्रमथाः श्रीश्च चित्रगुप्तो दिशां गजाः ॥ १३.१८८.६ ॥
దేనివల్ల దేవుడు ప్రసన్నుడవుతాడో, అలాగే పితృదేవతలు, ఋషులు, ప్రమథులు, శ్రీ, చిత్రగుప్తుడు, దిక్కుల గజములు ప్రసన్నులవుతారో.
13.188.7
ऋषिधर्मः स्मृतो यत्र सरहस्यो महाफलः ।
महादानफलं चैव सर्वयज्ञफलं तथा ॥ १३.१८८.७ ॥
రహస్యంతో సహా చెప్పబడిన ఋషిధర్మం గొప్ప ఫలాన్నిస్తుంది; అది మహాదానఫలమూ, సర్వయజ్ఞఫలమూ అని చెప్పబడింది.
13.188.8
यश्चैतदेवं जानीयाज्ज्ञात्वा वा कुरुतेऽनघ ।
सदोषोऽदोषवांश्चेह तैर्गुणैः सह युज्यते ॥ १३.१८८.८ ॥
ఓ నిష్పాపుడా, దీనిని ఈ విధంగా తెలిసినవాడు, లేదా తెలిసి ఆచరించినవాడు, ఇక్కడ దోషయుక్తుడైనా దోషరహితుడై ఆ గుణాలతో కలుస్తాడు.
13.188.9
दशसूनासमं चक्रं दशचक्रसमो ध्वजः ।
दशध्वजसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः ॥ १३.१८८.९ ॥
పది కసాయిశాలలతో సమానం ఒక చక్రం; పది చక్రాలతో సమానం ఒక ధ్వజం; పది ధ్వజాలతో సమానం వేశ్య; పది వేశ్యలతో సమానం రాజు.
13.188.10
अर्घेनैतानि सर्वाणि नृपतिः कथ्यतेऽधिकः ।
त्रिवर्गसहितं शास्त्रं पवित्रं पुण्यलक्षणम् ॥ १३.१८८.१० ॥
వీటన్నిటినీ లెక్కలో పెడితే రాజు అధికుడని చెప్పబడుతుంది; త్రివర్గసహితమైన శాస్త్రం పవిత్రమైనది, పుణ్యలక్షణాలు కలది.
13.188.11
धर्मिव्याकरणं पुण्यं रहस्यश्रवणं महत् ।
श्रोतव्यं धर्मसंयुक्तं विहितं त्रिदशैः स्वयम् ॥ १३.१८८.११ ॥
ధర్మ వివరణం పుణ్యప్రదం; రహస్యశ్రవణం మహత్తరం; ధర్మయుక్తమైనది వినదగినది, దానిని దేవతలే స్వయంగా విధించారు.
13.188.12
पितॄणां यत्र गुह्यानि प्रोच्यन्ते श्राद्धकर्मणि ।
देवतानां च सर्वेषां रहस्यं कथ्यतेऽखिलम् ॥ १३.१८८.१२ ॥
శ్రాద్ధకర్మలో పితృదేవతల గుహ్యరహస్యాలు చెప్పబడతాయి; సర్వదేవతల సమగ్ర రహస్యమూ చెప్పబడుతుంది.
13.188.13
ऋषिधर्मः स्मृतो यत्र सरहस्यो महाफलः ।
महायज्ञफलं चैव सर्वदानफलं तथा ॥ १३.१८८.१३ ॥
రహస్యంతో కూడిన ఋషిధర్మం ఎక్కడ చెప్పబడిందో, అది గొప్ప ఫలాన్ని ఇస్తుంది; మహాయజ్ఞాల ఫలమూ, సర్వదానాల ఫలమూ కూడా (అక్కడ చెప్పబడతాయి).
13.188.14
ये पठन्ति सदा मर्त्या येषां चैवोपतिष्ठति ।
श्रुत्वा च फलमाचष्टे स्वयं नारायणः प्रभुः ॥ १३.१८८.१४ ॥
ఎవరు ఎల్లప్పుడూ దీనిని పఠిస్తారో, ఎవరి వద్ద ఇది ఉంటుందో, వారి ఫలాన్ని విని ప్రభువు నారాయణుడు స్వయంగా తెలియజేస్తాడు.
13.188.15
गवां फलं तीर्थफलं यज्ञानां चैव यत्फलम् ।
एतत्फलमवाप्नोति यो नरोऽतिथिपूजकः ॥ १३.१८८.१५ ॥
గోదానఫలం, తీర్థయాత్రాఫలం, యజ్ఞాల ఫలం ఏదైతే ఉన్నాయో—ఆ ఫలాన్ని అతిథిని పూజించే మనిషి పొందుతాడు.
13.188.16
श्रोतारः श्रद्धधानाश्च येषां शुद्धं च मानसम् ।
तेषां व्यक्तं जिता लोकाः श्रद्दधानेन साधुना ॥ १३.१८८.१६ ॥
శ్రద్ధగల శ్రోతలు, శుద్ధ మనస్సు కలవారు—వారికి శ్రద్ధాళువైన సాధువు ద్వారా లోకాలు స్పష్టంగా జయించబడ్డాయి.
13.188.17
मुच्यते किल्बिषाच्चैव न स पापेन लिप्यते ।
धर्मं च लभते नित्यं प्रेत्य लोकगतो नरः ॥ १३.१८८.१७ ॥
అతడు పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు; పాపంతో అంటబడడు. మరణం తరువాత లోకాన్ని చేరిన ఆ మనిషి ఎల్లప్పుడూ ధర్మాన్ని పొందుతాడు.
13.188.18
कस्यचित्त्वथ कालस्य देवदूतो यदृच्छया ।
स्थितो ह्यन्तर्हितो भूत्वा पर्यभाषत वासवम् ॥ १३.१८८.१८ ॥
ఒకానొక కాలంలో, ఒక దేవదూత తన ఇష్టప్రకారం మాటు వహించి నిలిచి వాసవునితో (ఇంద్రునితో) మాట్లాడాడు.
13.188.19
यो तौ कामगुणोपेतावश्विनौ भिषजां वरौ ।
आज्ञयाऽहं तयोः प्राप्तः सनरान्पितृदैवतान् ॥ १३.१८८.१९ ॥
ఇష్ట గుణాలతో కూడిన, వైద్యులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు అశ్వినులు — వారి ఆజ్ఞపై నేను మనుష్యులతో, పితృదేవతలతో కలిసి వారి వద్దకు వచ్చాను.
13.188.20
कस्माद्धि मैथुनं श्राद्धे दातुर्भोक्तुश्च वर्जितम् ।
केमर्थं च त्रयः पिण्डाः प्रविभक्ताः पृथक्पृथक् ॥ १३.१८८.२० ॥
శ్రాద్ధంలో దాత, భోక్త ఇద్దరికీ మైథునం ఎందుకు నిషిద్ధం? మూడు పిండాలు ఏ ప్రయోజనం కోసం వేర్వేరుగా విభజించబడ్డాయి?
13.188.21
प्रथमः कस्य दातव्यो मध्यमः क्व च गच्छति ।
उत्तरश्च स्मृतः कस्य एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.१८८.२१ ॥
మొదటి పిండం ఎవరికి ఇవ్వాలి? మధ్యది ఎక్కడికి వెళ్తుంది? చివరిది ఎవరిదిగా చెప్పబడింది? ఇది తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను.
13.188.22
श्रद्दधानेन दूतेन भाषितं धर्मसंहितम् ।
पूर्वस्थास्त्रिदशाः सर्वे पितरः पूज्य खेचरम् ॥ १३.१८८.२२ ॥
శ్రద్ధగల దూత పలికిన ధర్మసంబంధ వాక్యమిది. ముందున్న దేవతలంతా, పితృదేవతలంతా ఆ ఆకాశచారిని పూజించారు.
13.188.23
स्वागतं तेऽस्तु भद्रं ते श्रूयतां खेचरोत्तम ।
गूढार्थः परमः प्रश्नो भवता समुदीरितः ॥ १३.१८८.२३ ॥
మీకు స్వాగతం, మీకు శుభం కలుగుగాక. ఆకాశచారులలో ఉత్తముడా, వినండి — మీరు గూఢార్థం గల పరమ ప్రశ్నను లేవనెత్తారు.
13.188.24
श्राद्धं दत्त्वा च भुक्त्वा च पुरुषो यः स्त्रियं व्रजेत् ।
पितरस्तस्य तं मासं तस्मिन्रेतसि शेरते ॥ १३.१८८.२४ ॥
శ్రాద్ధం ఇచ్చి, భోజనం చేసిన తర్వాత ఏ పురుషుడు స్త్రీని సమీపిస్తాడో, అతని పితృదేవతలు ఆ నెల అంతా ఆ రేతస్సులోనే శయనిస్తారు.
13.188.25
प्रविभागं तु पिण्डानां प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ।
पिण्डो ह्यधस्ताद्गच्छंस्तु अप आविश्य भावयेत् ॥ १३.१८८.२५ ॥
పిండాల విభజనను క్రమంగా చెబుతాను. కిందికి వెళ్ళే పిండం నీటిలో ప్రవేశించి దానిని భావింపజేయాలి.
13.188.26
पिण्डं तु मध्यमं तत्र पत्नीत्वेका समश्नुते ।
पिण्डस्तृतीयो यस्तेषां तं दद्याज्जातवेदसि।
एष श्राद्धविधिः प्रोक्तो यथा धर्मो न लुप्यते ॥ १३.१८८.२६ ॥
మధ్య పిండాన్ని అక్కడ భార్య ఒక్కతే స్వీకరిస్తుంది. వారిలో మూడవ పిండాన్ని అగ్నిలో సమర్పించాలి. ధర్మం నశించకుండా ఈ శ్రాద్ధవిధి చెప్పబడింది.
13.188.27
पितरस्तस्य तुष्यन्ति प्रहृष्टमनसः सदा ।
प्रजा विवर्धते चास्य अक्षयं चोपतिष्ठति ॥ १३.१८८.२७ ॥
అతని పితరులు ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్న మనస్సుతో సంతుష్టులవుతారు. అతని సంతానం వృద్ధి చెందుతుంది, అక్షయ ఫలం అతనికి లభిస్తుంది.
13.188.28
आनुपूर्व्येण पिण्डानां प्रविभागः पृथक्पृथक् ।
पितॄणां त्रिषु सर्वेषां निरुक्तं कथितं त्वया ॥ १३.१८८.२८ ॥
పిండాల విభజనను క్రమంగా, పితరులందరికీ వేర్వేరుగా, ముగ్గురిలో, అందరికీ మీరు వివరంగా చెప్పారు.
13.188.29
एकः समुद्धृतः पिण्डो ह्यधस्तात्कस्य गच्छति ।
कं वा प्रीणयते देवं कथं तारयते पितॄन् ॥ १३.१८८.२९ ॥
ఎత్తబడిన ఒక పిండం కిందికి ఎవరి వద్దకు వెళ్తుంది? అది ఏ దేవుడిని ప్రీతిపరుస్తుంది, పితరులను ఎలా తరింపజేస్తుంది?
13.188.30
मध्यमं तु तदा पत्नी भुङ्क्तेऽनुज्ञातमेव हि ।
किमर्थं पितरस्तस्य कव्यमेव च भुञ्जते ॥ १३.१८८.३० ॥
కానీ మధ్య పిండాన్ని అప్పుడు భార్య తింటుంది; అది అనుమతించబడినదే. మరి అతని కవ్యాన్ని పితరులు ఎందుకు తింటారు?
13.188.31
अत्र यस्त्वन्तिमः पिण्डो गच्छते जातवेदसम् ।
भवते का गतिस्तस्य कं वा समनुगच्छति ॥ १३.१८८.३१ ॥
ఇక్కడ చివరి పిండం జాతవేదసుడు (అగ్ని) వైపు వెళ్తుంది; దాని గతి ఏమిటి, అది ఎవరిని అనుసరిస్తుంది?
13.188.32
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं पिण्डेषु त्रिषु या गतिः ।
फलं वृत्तिं च मार्गं च यश्चैनं प्रतिपद्यते ॥ १३.१८८.३२ ॥
మూడు పిండాల గతి ఏది, వాటి ఫలం, మార్గం, వృత్తి, మరియు దీనిని ఎవరు పొందుతారో వినాలనుకుంటున్నాను.
13.188.33
सुमहानेष प्रश्नो वै यस्त्वया समुदीरितः ।
रहस्यमद्भुतं चापि पृष्टाः स्म गगनेचर ॥ १३.१८८.३३ ॥
ఆకాశచారీ, నీవు అడిగిన ఈ ప్రశ్న చాలా గొప్పది; ఇది అద్భుతమైన రహస్యం, మమ్మల్ని దీనిపై ప్రశ్నించారు.
13.188.34
एतदेव प्रशंसन्ति देवाश्च मुनयस्तथा ।
तेऽप्येवं नाभिजानन्ति पितृकार्यविनिश्चयम्।
वर्जयित्वा महात्मानं चिरजीविनमुत्तमम् ॥ १३.१८८.३४ ॥
దేవతలు మరియు మునులు కూడా దీనినే ప్రశంసిస్తారు; కానీ వారు కూడా పితృకార్య నిశ్చయాన్ని ఇలా తెలుసుకోరు — ఆ మహాత్ముడు, చిరంజీవి, ఉత్తముడు తప్ప.
13.188.35
पितृभक्तस्तु यो विप्रो वलब्धो महायशाः ।
त्रयाणामपि पिण्डानां श्रुत्वा भगवतो गतिम् ॥ १३.१८८.३५ ॥
పితృభక్తుడూ, మహాయశస్వీ అయిన బ్రాహ్మణుడు, భగవంతుని మూడు పిండాల గతిని విని (దానిని పొందుతాడు).
13.188.36
देवदूतेन यः पृष्टः श्राद्धस्य विदिनिश्चयः ।
गतिं त्रयाणां पिण्डानां शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.१८८.३६ ॥
దేవదూత శ్రాద్ధ విధి యొక్క నిశ్చిత జ్ఞానం అడిగిన ఆ విషయాన్ని, మూడు పిండాల గతిని నా నుండి శ్రద్ధగా విను.
13.188.37
अपो गच्छति यो ह्यत्र शशिनं ह्येष प्रीणयेत् ।
शशी प्रीणयते देवान्पितॄंश्चैव महामते ॥ १३.१८८.३७ ॥
ఇక్కడ ఏ నీరు చేరుతుందో, అది నిజంగా చంద్రుణ్ణి తృప్తిపరుస్తుంది. ఓ మహామతీ, చంద్రుడు దేవతలను, పితృదేవతలను కూడా తృప్తిపరుస్తాడు.
13.188.38
भुङ्क्ते तु पत्नीं यं चैषामनुज्ञाता तु मध्यमम् ।
पुत्रकामाय पुत्रं तु प्रयच्छन्ति पितामहाः ॥ १३.१८८.३८ ॥
వీటిలో మధ్యమ పిండాన్ని అనుమతి పొంది తినే భార్యకు, పుత్రకాముడికి పితామహులు పుత్రుణ్ణి ప్రసాదిస్తారు.
13.188.39
हव्यवाहे तु यः पिण्डो दीयते तन्निबोध मे ।
पितरस्तेन तृप्यन्ति प्रीताः कामान्दिशन्ति च।
एतत्ते कथितं सर्वं त्रिषु पिण्डेषु या गतिः ॥ १३.१८८.३९ ॥
హవ్యవాహనుడైన అగ్నిలో ఇవ్వబడే పిండం గురించి నా నుండి విను. దాని వల్ల పితరులు తృప్తి చెంది, ప్రీతితో కోరికలు ప్రసాదిస్తారు. మూడు పిండాల గతి అంతా నీకు చెప్పబడింది.
13.188.40
ऋत्विग्यो यजमानस्य पितृत्वमनुगच्छति ।
तस्मिन्नहनि मन्यन्ते परिहार्यं हि मैथुनम् ॥ १३.१८८.४० ॥
యజమానుని ఋత్విజుడు పితృత్వాన్ని పొందుతాడు. ఆ రోజున మైథునాన్ని విడిచిపెట్టాలని వారు భావిస్తారు.
13.188.41
शुचिना तु सदा श्राद्धं भोक्तव्यं खेचरोत्तम ।
ये मया कथिता दोषास्ते तथा स्युर्न चान्यथा ॥ १३.१८८.४१ ॥
ఓ ఖేచరోత్తమా, శుచిగా ఉన్నవాడు ఎల్లప్పుడూ శ్రాద్ధ భోజనం చేయాలి. నేను చెప్పిన దోషాలు అలాగే ఉంటాయి, లేకపోతే కావు.
13.188.42
तस्मात्स्नातः शुचिः क्षान्तः श्राद्धं भुञ्जीत वै द्विजः ।
प्रजा विवर्दते चास्य चश्चैवं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१८८.४२ ॥
అందువల్ల స్నానం చేసి, శుచిగా, క్షమాగుణంతో ఉన్న ద్విజుడు శ్రాద్ధ భోజనం చేయాలి. దాని వల్ల అతని సంతానం వృద్ధి చెందుతుంది, అతడు కూడా ఇస్తాడు.
13.188.43
ततो विद्युत्प्रभो नाम ऋषिराह महातपाः ।
आदित्यतेजसा तस्य तुल्यं रूपं प्रकाशते ॥ १३.१८८.४३ ॥
అప్పుడు మహాతపస్వి విద్యుత్ప్రభుడు అనే ఋషి ఇలా అన్నాడు. అతని రూపం సూర్యతేజస్సుతో సమానంగా ప్రకాశించింది.
13.188.44
स च धर्मरहस्यानि श्रुत्वा शक्रमथाब्रवीत् ॥ १३.१८८.४४ ॥
అతడు ధర్మ రహస్యాలను విని శక్రునితో ఇలా అన్నాడు.
13.188.45
तिर्यग्योनिगतान्सत्वान्मर्त्या हिंसन्ति मोहिताः ।
कीटान्पिपीलिकान्सर्पान्मेषान्समृगपक्षिणः।
किल्बिषं सुबहु प्राप्ताः किंस्विदेषां प्रतिक्रिया ॥ १३.१८८.४५ ॥
మోహంలో పడిన మనుషులు తిర్యగ్యోనిలో పుట్టిన ప్రాణులను — పురుగులు, చీమలు, పాములు, గొర్రెలు, జింకలు, పక్షులు — హింసిస్తారు. ఇంతటి పాపం పొందినవారికి ప్రాయశ్చిత్తం ఏమిటి?
13.188.46
ततो देवगणाः सर्वे ऋषयश्च तपोधनाः ।
पितरश्च महाभागाः पूजयन्ति स्म तं मुनिम् ॥ १३.१८८.४६ ॥
అప్పుడు దేవగణాలు, తపోధనులైన ఋషులు, మహాభాగ్యులైన పితరులు ఆ ముని‌ని పూజించారు.
13.188.47
कुरुक्षेत्रं गयां गङ्गां प्रभासं पुष्कराणि च ।
एतानि मनसा ध्यात्वा अवगाहेत्ततो जलम्।
तथा मुच्यति पापेनि राहुणा चन्द्रमा यथा ॥ १३.१८८.४७ ॥
కురుక్షేత్రం, గయ, గంగ, ప్రభాసం, పుష్కరాలు — వీటిని మనసులో ధ్యానించి అప్పుడు నీటిలో స్నానం చేయాలి. ఈ విధంగా రాహువు నుండి చంద్రుడు విడివడినట్లు, అతడు పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు.
13.188.48
त्र्यहं स्नातः स भवति निराहारश्च वर्तते ।
स्पृशते यो गवां पृष्ठं वालधिं च नमस्यति ॥ १३.१८८.४८ ॥
మూడు రోజులు స్నానం చేసి ఆహారం లేకుండా ఉండేవాడు, ఆవు వీపును తాకి దాని తోకకు నమస్కరించేవాడు.
13.188.49
ततो विद्युत्प्रभो वाक्यमभ्यभाषत वासवम् ।
अयं सूक्ष्मतरो धर्मस्तं निबोध शतक्रतो ॥ १३.१८८.४९ ॥
అప్పుడు విద్యుత్ప్రభుడు వాసవునితో ఇలా అన్నాడు: ఈ ధర్మం మరింత సూక్ష్మమైనది; దానిని తెలుసుకో, ఓ శతక్రతు.
13.188.50
घृष्टो वटकषायेणि अनुलिप्तः प्रियङ्गुणा ।
क्षीरेण षष्टिकान्भुक्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.१८८.५० ॥
మర్రి కషాయంతో రుద్దబడి, ప్రియంగు లేపనం పూసుకుని, పాలతో షష్టికం బియ్యం తిన్నవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
13.188.51
श्रूयतां चापरं गुह्यं रहस्यमृषिचिन्तितम् ।
श्रुतं मे भाषमाणस्य स्थाणोः स्थाने बृहस्पतेः।
रुद्रेण सह देवेश तन्निबोध शचीपते ॥ १३.१८८.५१ ॥
ఋషులు ఆలోచించిన మరో గుహ్య రహస్యాన్ని వినుము. స్థాణువు (శివుడు) స్థానంలో బృహస్పతి మాట్లాడుతుండగా రుద్రునితో కలిసి నేను విన్నదాన్ని తెలుసుకో, ఓ దేవేశా, ఓ శచీపతి.
13.188.52
पर्वतारोहणं कृत्वा एकपादो विभावसुम् ।
निरीक्षेत निराहार ऊर्ध्वबाहुः कृताञ्जलिः।
तपसा महता युक्त उपवासफलं लभेत् ॥ १३.१८८.५२ ॥
పర్వతం ఎక్కి, ఒంటికాలిపై నిలబడి, అగ్నివైపు చూడాలి; ఆహారం లేకుండా, చేతులు పైకెత్తి, అంజలి ఘటించి; గొప్ప తపస్సుతో కూడినవాడు ఉపవాస ఫలాన్ని పొందుతాడు.
13.188.53
रश्मिभिस्तापितोऽर्कस्य सर्वपापमपोहति ।
ग्रीष्मकालेऽथवा शीते एवं पापमपोहति ॥ १३.१८८.५३ ॥
సూర్యకిరణాలతో తపించబడిన వాడు సమస్త పాపాలను తొలగించుకుంటాడు; వేసవిలోనైనా, చలిలోనైనా ఇలాగే పాపం తొలగుతుంది.
13.188.54
ततः पापात्प्रमुक्तस्य द्युतिर्भवति शाश्वती ।
तेजसा सूर्यवद्दीप्तो भ्राजते सोमवत्पनः
मध्ये त्रिदशवर्गस्य देवराजः शतक्रतुः। ॥ १३.१८८.५४ ॥
అప్పుడు పాపం నుండి విముక్తుడైనవాడికి శాశ్వతమైన కాంతి కలుగుతుంది; సూర్యునివలె తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ చంద్రునిలా మెరుస్తాడు; దేవతల సమూహం మధ్యలో దేవరాజ శతక్రతువులా అవుతాడు.
13.188.55
उवाच मधुरं वाक्यं बृहस्पतिमनुत्तमम् ॥ १३.१८८.५५ ॥
ఆయన అత్యుత్తముడైన బృహస్పతితో మధురమైన మాటలు పలికాడు.
13.188.56
धर्मगुह्यं तु भगवन्मानुषाणां सुखावहम् ।
सरहस्याश्च ये दोषास्तान्यथावदुदीरथ ॥ १३.१८८.५६ ॥
భగవంతుడా, మానవులకు సుఖం కలిగించే ధర్మ రహస్యాన్ని, దానిలోని రహస్యాలతో కూడిన దోషాలను యథావిధిగా చెప్పండి.
13.188.57
प्रतिमेहन्ति ये सूर्यमनिलं द्विषते च ये ।
हव्यवाहे प्रदीप्ते च समिधं ये न जुह्वति ॥ १३.१८८.५७ ॥
సూర్యుని ఎదుట మూత్రవిసర్జన చేసేవారు, వాయువును ద్వేషించేవారు, ప్రజ్వలించే అగ్నిలో సమిధ వేయనివారు—
13.188.58
बालवत्सां च ये धेनुं दुहन्ति क्षीरकारणात् ।
तेषां दोषान्प्रवक्ष्यामि तान्निबोध शचीपते ॥ १३.१८८.५८ ॥
దూడతో ఉన్న ఆవును పాలకోసం పిండేవారి దోషాలను నేను చెబుతాను; ఓ శచీపతీ, వాటిని తెలుసుకో.
13.188.59
भानुमाननिलश्चैव हव्यवाहश्च वासव ।
लोकानां मातरश्चैव गावः सृष्टाः स्वयंभुवा ॥ १३.१८८.५९ ॥
ఓ వాసవా, సూర్యుడు, వాయువు, హవ్యవాహనుడైన అగ్ని, గోవులు—ఇవి లోకాలకు తల్లులు; స్వయంభువు వీటిని సృష్టించాడు.
13.188.60
लोकांस्तारयितुं शक्ता मर्त्येष्वेतेषु देवताः ।
सर्वे भवन्तः शृणिवन्तु एकैकं धर्मनिश्चयम् ॥ १३.१८८.६० ॥
మర్త్యులలో ఈ దేవతలు లోకాలను తరింపజేయగల శక్తిగలవారు; మీరందరూ ప్రతి ధర్మనిశ్చయాన్ని వినండి.
13.188.61
वर्षाणि षडशीतिं तु दुर्वृत्ताः कुलपांसनाः ।
स्त्रियः सर्वाश्च दुर्वृत्ताः प्रतिमेहन्ति या रविम् ॥ १३.१८८.६१ ॥
ఎనభై ఆరు సంవత్సరాలు ఆ దురాచారులు, కులాన్ని అపకీర్తిపాలు చేసేవారు, సూర్యుని ఎదుట మూత్రవిసర్జన చేసే దురాచారిణులైన స్త్రీలంతా (ఫలం అనుభవిస్తారు).
13.188.62
अनिलद्वेषिणः शक्र गर्भस्था च्यवते प्रजा ।
हव्यवाहस्य दीप्तस्य समिधं ये न जुह्वति।
अग्निकार्येषु वै तेषां हव्यं नाश्नाति पावकः ॥ १३.१८८.६२ ॥
ఓ శక్రా, వాయువుకు విరోధులైన వారి గర్భస్థ సంతానం జారిపోతుంది. ప్రజ్వలించే అగ్నిలో సమిధలు వేయనివారి అగ్నికార్యాలలో, పావకుడు వారి హవ్యాన్ని స్వీకరించడు.
13.188.63
क्षीरं तु बालवत्सानां ये पिबन्तीह मानवाः ।
न तेषां क्षीरपाः केचिज्जायन्ते कुलवर्धनाः ॥ १३.१८८.६३ ॥
ఇక్కడ చిన్న దూడల పాలు తాగే మానవులకు, కులాన్ని పెంచే పాలు తాగే సంతానం ఎవరూ పుట్టరు.
13.188.64
प्रजाक्षयेण युज्यन्ते कुलवंशक्षयेण च ।
एवमेतत्पुरा दृष्टं कुलवृद्धैर्द्विजातिभिः ॥ १३.१८८.६४ ॥
సంతానం నశించడంతో, కులవంశం నశించడంతో వారు కలుస్తారు. పూర్వం కులవృద్ధులైన ద్విజులు ఇలాగే చూశారు.
13.188.65
तस्माद्वर्ज्यानि वर्ज्यानि कार्यं कार्यं च नित्यशः ।
भूतिकामेनि मर्त्येन सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.१८८.६५ ॥
కాబట్టి విడిచిపెట్టవలసినవి ఎల్లప్పుడూ విడిచిపెట్టాలి, చేయవలసినవి ఎల్లప్పుడూ చేయాలి. సంపదను కోరే మానవునికి ఇదే సత్యం, నీకు ఇది చెబుతున్నాను.
13.188.66
ततः सर्वा महाभाग देवताः समरुद्गणाः ।
ऋषयश्च महाभागाः पृच्छन्ति स्म पितॄंस्ततः ॥ १३.१८८.६६ ॥
అప్పుడు, ఓ మహాభాగా, మరుద్గణాలతో కూడిన దేవతలంతా, మహాభాగులైన ఋషులు పితృదేవతలను అడిగారు.
13.188.67
पितरः केन तुष्यन्ति मर्त्यानामल्पचेतसाम् ।
अक्षयं च कथं दानं भवेच्चैवौर्ध्वदेहिकम् ॥ १३.१८८.६७ ॥
అల్పబుద్ధులైన మానవుల చేత పితరులు ఏ విధంగా సంతోషిస్తారు? ఊర్ధ్వదైహిక దానం అక్షయం ఎలా అవుతుంది?
13.188.68
आनृण्यं वा कथं मर्त्या गच्छेयुः केन कर्मणा ।
एतदिच्छामहे श्रोतुं परं कौतूहलं हि नः ॥ १३.१८८.६८ ॥
మానవులు ఏ కర్మ ద్వారా, ఎలా ఋణ విముక్తి పొందుతారు? దీనిని వినాలని మేము కోరుతున్నాము, మాకు గొప్ప ఆసక్తి ఉంది.
13.188.69
न्यायतो वै महाभागाः संशयः समुदाहृतः ।
श्रूयतां येन तुष्यामो मर्त्यानां साधुकर्मणाम् ॥ १३.१८८.६९ ॥
ఓ మహాభాగులారా, న్యాయబద్ధంగా ఈ సందేహం లేవనెత్తబడింది. సత్కర్మలు చేసే మానవుల వల్ల మేము ఎలా సంతోషిస్తామో వినండి.
13.188.70
नीलषण्डप्रमोक्षेण अणावास्यां तिलोदकैः ।
वर्षासु दीपकैश्चैव पितॄणामनृणो भवेत् ॥ १३.१८८.७० ॥
నీలవృషభాన్ని విడిచిపెట్టడం ద్వారా, అమావాస్య నాడు తిలోదకాలతో, వర్షాకాలాల్లో దీపాలతో—ఇలా చేసినవాడు పితరుల ఋణం నుండి విముక్తుడవుతాడు.
13.188.71
अक्षयं निर्व्यलीकं च दानमेतन्महाफलम् ।
अस्माकं परितोषश्च अक्षयः परिकीर्त्यते ॥ १३.१८८.७१ ॥
ఈ దానం అక్షయమైనది, నిష్కపటమైనది, గొప్ప ఫలాన్నిచ్చేది. మా సంతృప్తి కూడా అక్షయమని ప్రకటించబడుతోంది.
13.188.72
श्रद्धधानाश्च ये मर्त्या आहरिष्यन्ति सन्ततिम् ।
दुर्गात्ते तारयिष्यन्ति नरकात्प्रपितामहान् ॥ १३.१८८.७२ ॥
శ్రద్ధగల మానవులు సంతానాన్ని తెచ్చేవారు, కష్టమైన మార్గం నుండి, నరకం నుండి తమ ముత్తాతలను తరింపజేస్తారు.
13.188.73
पितॄणां भाषितं श्रुत्वा हृष्टरोमा तपोधनः ।
वृद्धगार्ग्यो महातेजास्तानेवं वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.१८८.७३ ॥
పితృదేవతల మాట విని, తపోధనుడైన మహాతేజస్వి వృద్ధ గార్గ్యుడు పులకితుడై వారికి ఇలా చెప్పాడు.
13.188.74
के गुणा नीलषण्डस्य प्रमुक्तस्य तपोधनाः ।
वर्षासु दीपदानेन तथैव च तिलोदकैः ॥ १३.१८८.७४ ॥
తపోధనులారా, విడిచిపెట్టబడిన నీలషండ వృషభం యొక్క గుణాలేమిటి? వర్షాకాలంలో దీపదానం వల్ల, అలాగే తిలోదకాల వల్ల కలిగే ఫలమేమిటి?
13.188.75
नीलषण्डस्य लाङ्गूलं तोयमभ्युद्दरेद्यदि ।
षष्टिं वर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः ॥ १३.१८८.७५ ॥
నీలషండ వృషభపు తోకతో నీటిని ఎత్తి చిమ్మితే, దాని వల్ల పితరులు అరవైవేల సంవత్సరాల పాటు తృప్తి చెందుతారు.
13.188.76
यस्तु शृङ्गगतं पङ्क्तं कूलादुद्धृत्य तिष्ठति ।
पितरस्तेन गच्छन्ति सोमलोकमसंशयम् ॥ १३.१८८.७६ ॥
కొమ్ము వద్ద ఉన్న వరుసను ఒడ్డు నుండి ఎత్తి నిలిచినవాడి వల్ల పితరులు సందేహం లేకుండా చంద్రలోకానికి వెళ్తారు.
13.188.77
वर्षासु दीपदानेन शशीवच्छोभते नरः ।
तमोरूपं न तस्यास्ति दीपकं यः प्रयच्छति ॥ १३.१८८.७७ ॥
వర్షాకాలంలో దీపదానం చేయడం వల్ల మనిషి చంద్రునిలా ప్రకాశిస్తాడు; దీపం ఇచ్చేవానికి చీకటి రూపం ఉండదు.
13.188.78
अमावास्यां तु ये मर्त्याः प्रयच्छन्ति तिलोदकम् ।
पात्रमौदुम्बरं गृह्य मधुमिश्रं तपोधन।
कृतं भवति तैः श्राद्धं सरहस्यं यथार्थवत् ॥ १३.१८८.७८ ॥
అమావాస్యనాడు మనుషులు మేడిచెట్టు పాత్రను తీసుకుని తేనె కలిపిన తిలోదకం ఇస్తే, ఓ తపోధనా, వారి చేత రహస్యంతో కూడిన యథార్థ శ్రాద్ధం జరిగినట్లే.
13.188.79
हृष्टपुष्टमनास्तेषां प्रजा भवति नित्यदा ।
कुलवंशस्य वृद्धिस्तु पिण्डदस्य फलं भवेत्।
श्रद्दधानस्तु यः कुर्यात्पितॄणामनृणो भवेत् ॥ १३.१८८.७९ ॥
వారి సంతానం ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా, బలంగా ఉంటుంది. వంశ వృద్ధియే పిండదానం చేసినవారి ఫలం. శ్రద్ధతో చేసేవాడు పితృఋణం నుండి విముక్తుడవుతాడు.
13.188.80
एवमेव समुद्दिष्टः श्राद्धकालक्रमस्तथा ।
विधिः पात्रं फलं चैव यथावदनुकीर्तितम् ॥ १३.१८८.८० ॥
ఇలాగే శ్రాద్ధ కాల క్రమం కూడా చెప్పబడింది. విధి, పాత్రం, ఫలం కూడా యథావిధిగా వివరించబడ్డాయి.