મહાભારત · અધ્યાય 13.190
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.190.1
सलिलस्याञ्जलिं पूर्णमक्षताश्च धृतोत्तराः ।
सोमस्योत्तिष्ठमानस्य तज्जलं चाक्षतांश्च तान् ॥ १३.१९०.१ ॥
પાણીથી ભરેલી અંજલિ અને અક્ષત, ઉપર ધરેલાં; ઉગતા સોમ માટે તે પાણી અને તે અક્ષત.
13.190.2
स्थितो ह्यभिमुखो मर्त्यः पौर्णमास्यां बलिं हरेत् ।
अग्निकार्यं कृतं तेन हुताश्चास्याग्नयस्त्रयः ॥ १३.१९०.२ ॥
પૂર્ણિમાએ સામે મુખ કરીને ઊભેલો મનુષ્ય બલિ અર્પે; તેણે અગ્નિકાર્ય કર્યું અને તેના ત્રણેય અગ્નિમાં આહુતિ અપાઈ.
13.190.3
वनस्पतिं च यो हन्यादमावास्यामबुद्धिमान् ।
अपि ह्येकेन पत्रेण लिप्यते ब्रह्महत्यया ॥ १३.१९०.३ ॥
અમાવાસ્યાએ જે અબુદ્ધિમાન વનસ્પતિને કાપે, તે એક પાંદડાથી પણ બ્રહ્મહત્યાના પાપે લિપ્ત થાય છે.
13.190.4
दन्तकाष्ठं तु यः खादेदमावास्यामबुद्धिमान् ।
हिंसितश्चन्द्रमा पितरश्चोद्विजन्ति च ॥ १३.१९०.४ ॥
અમાવાસ્યાએ જે અબુદ્ધિમાન દાતણ ચાવે, તેનાથી ચંદ્ર પીડાય છે અને પિતૃઓ ઉદ્વિગ્ન થાય છે.
13.190.5
हव्यं न तस्य देवाश्च प्रतिगृह्णन्ति पर्वसु ।
कुप्यन्ते पितरश्चास्य कुले वंशोऽस्य हीयते ॥ १३.१९०.५ ॥
પર્વોમાં દેવો તેનું હવ્ય સ્વીકારતા નથી; પિતૃઓ તેના પર ક્રોધે ભરાય છે, તેના કુળમાં તેનો વંશ ઘટે છે.
13.190.6
प्रकीर्णं भाजनं यत्र भिन्नभाण्डमथासनम् ।
योषितश्चैव हन्यन्ते कश्मलोपहते गृहे ॥ १३.१९०.६ ॥
જ્યાં વાસણો વેરાયેલાં હોય, તૂટેલાં વાસણો અને આસનો હોય, ત્યાં મલિનતાથી પીડિત ઘરમાં સ્ત્રીઓ પણ હણાય છે.
13.190.7
देवताः पितरश्चैव उत्सवे पर्वणीषु वा ।
निराशाः प्रतिगच्छन्ति कश्मलोपहताद्गृहात् ॥ १३.१९०.७ ॥
ઉત્સવોમાં કે પર્વદિવસોમાં કશ્મલથી દૂષિત ઘરમાંથી દેવો અને પિતરો પણ નિરાશ થઈને પાછા ફરે છે.
13.190.8
यस्तु संवत्सरं पूर्णं दद्याद्दीपं करञ्जके ।
सुवर्चलामूलहस्तः प्रजा तस्य विवर्धते ॥ १३.१९०.८ ॥
જે માણસ આખું વર્ષ કરંજક પાત્રમાં દીપદાન કરે અને હાથમાં સુવર્ચલાનું મૂળ રાખે, તેની પ્રજા વધે છે.
13.190.9
आतीथ्यं सततं कुर्याद्दीपं दद्यात्प्रतिश्रये ।
वर्जयानो दिवास्वापं न च मांसानि भक्षयेत् ॥ १३.१९०.९ ॥
સદા અતિથિ-સત્કાર કરવો, નિવાસસ્થાને દીપદાન કરવું; દિવસની ઊંઘ ત્યજીને માંસ ન ખાવું.
13.190.10
गोब्राह्मणं न हिंस्याच्च पुष्कराणि च कीर्तयेत् ।
एत श्रेष्ठतमो धर्मः सरहस्यो महाफलः ॥ १३.१९०.१० ॥
ગાય અને બ્રાહ્મણની હિંસા ન કરવી, પુષ્કર તીર્થોનું કીર્તન કરવું. આ રહસ્ય સહિતનો શ્રેષ્ઠતમ ધર્મ છે, મહાફળદાયી.
13.190.11
अपि क्रतुशतैरिष्ट्वा क्षयं गच्छति तद्धविः ।
न तु क्षीयन्ति ते धर्माः श्रद्दधानैः प्रयोजिताः ॥ १३.१९०.११ ॥
સેંકડો યજ્ઞ કરવા છતાં તે હવિ નાશ પામે છે; પણ શ્રદ્ધાવાનો દ્વારા આચરાયેલા તે ધર્મો કદી ક્ષીણ થતા નથી.
13.190.12
इदं च परमं गुह्यं सरहस्यं निबोधत ।
श्राद्धकल्पे च दैवे च तैर्थिके पर्वणीषु च ॥ १३.१९०.१२ ॥
આ પરમ ગુહ્ય રહસ્ય સહિત સમજો: શ્રાદ્ધવિધિમાં, દૈવ કર્મોમાં, તીર્થોમાં અને પર્વદિવસોમાં પણ.
13.190.13
रजस्वला च या नारी श्वित्रिकाऽपुत्रिका च या ।
एताभिश्चक्षुषा दृष्टं हविर्नाश्नन्ति देवताः।
पितरश्च न तुष्यन्ति वर्षाण्यपि त्रयोदश ॥ १३.१९०.१३ ॥
રજસ્વલા સ્ત્રી, શ્વિત્રી રોગવાળી સ્ત્રી કે અપુત્રા સ્ત્રી — આમની દૃષ્ટિથી જોયેલું હવિ દેવતાઓ ખાતા નથી; પિતૃઓ તેર વર્ષ સુધી પણ તૃપ્ત થતા નથી.
13.190.14
शुक्लवासाः शुचिर्भूत्वा ब्राह्मणान्स्वस्ति वाचयेत् ।
कीर्तयेद्भारतं चैव तथा स्यादक्षयं हविः ॥ १३.१९०.१४ ॥
શ્વેત વસ્ત્ર પહેરી, શુચિ થઈને બ્રાહ્મણો પાસે સ્વસ્તિવાચન કરાવવું અને ભારતનું કીર્તન કરવું; એમ હવિ અક્ષય થાય.
13.190.15
भिन्नभाण्डं च खट्वां च कुक्कुटं शुनकं तथा ।
अप्रशस्तानि सर्वाणि यश्च वृक्षो गृहेरुहः ॥ १३.१९०.१५ ॥
તૂટેલું વાસણ, ખાટલો, કૂકડો, કૂતરો તથા ઘરમાં ઊગતું વૃક્ષ — આ બધું અપ્રશસ્ત છે.
13.190.16
भिन्नभाण्डे कलिं प्राहुः खट्वायां तु धनक्षयः ।
कुक्कुटे शुनके चैव हविर्नाश्नन्ति देवताः।
वृक्षमूले ध्रुवं सत्वं तस्माद्वृक्षं न रोपयेत् ॥ १३.१९०.१६ ॥
તૂટેલા વાસણમાં કલેશ થાય છે એમ કહેવાય છે; ખાટલામાં ધનક્ષય થાય છે; કૂકડો અને કૂતરો હોય તો દેવતાઓ હવિ ખાતા નથી; વૃક્ષના મૂળમાં ચોક્કસ એક જીવ રહે છે; તેથી વૃક્ષ ન રોપવું.
13.190.17
यो यजेदश्वमेधेन वाजपेयशतेन ह ।
अवाक्शिरा वा लम्बेत सत्रं वा स्फीतमाहरेत् ॥ १३.१९०.१७ ॥
જે અશ્વમેધ વડે અને સો વાજપેય યજ્ઞો વડે યજન કરે, અથવા ઊંધે માથે લટકે, અથવા વિશાળ સત્ર કરે —
13.190.18
न यस्य हृदयं शुद्धं नरकं स ध्रुवं व्रजेत् ।
तुल्यं यज्ञश्च सत्यं च हृदयस्य च शुद्धता ॥ १३.१९०.१८ ॥
જેનું હૃદય શુદ્ધ નથી તે ચોક્કસ નરકમાં જાય છે; યજ્ઞ, સત્ય અને હૃદયની શુદ્ધતા સમાન છે.
13.190.19
शुद्धेन मनसा दत्त्वा सक्तुप्रस्थं द्विजातये ।
ब्रह्मलोकमनुप्राप्तः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ १३.१९०.१९ ॥
શુદ્ધ મનથી એક દ્વિજને એક પ્રસ્થ સત્તુનું દાન કરીને (માણસ) બ્રહ્મલોક પામે છે; તેનું દૃષ્ટાંત જ પૂરતું છે.