महाभारत · अध्याय 13.190
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.190.1
सलिलस्याञ्जलिं पूर्णमक्षताश्च धृतोत्तराः ।
सोमस्योत्तिष्ठमानस्य तज्जलं चाक्षतांश्च तान् ॥ १३.१९०.१ ॥
पाण्याने भरलेली अंजली आणि अक्षता, वर धरलेल्या; उगवणाऱ्या सोमासाठी ते पाणी आणि त्या अक्षता.
13.190.2
स्थितो ह्यभिमुखो मर्त्यः पौर्णमास्यां बलिं हरेत् ।
अग्निकार्यं कृतं तेन हुताश्चास्याग्नयस्त्रयः ॥ १३.१९०.२ ॥
पौर्णिमेला समोर तोंड करून उभा असलेला मनुष्य बली अर्पण करो; त्याने अग्निकार्य केले आणि त्याच्या तिन्ही अग्नींत आहुती दिली गेली.
13.190.3
वनस्पतिं च यो हन्यादमावास्यामबुद्धिमान् ।
अपि ह्येकेन पत्रेण लिप्यते ब्रह्महत्यया ॥ १३.१९०.३ ॥
अमावस्येला जो मूर्ख वनस्पती तोडतो, तो एका पानानेही ब्रह्महत्येच्या पापाने लिप्त होतो.
13.190.4
दन्तकाष्ठं तु यः खादेदमावास्यामबुद्धिमान् ।
हिंसितश्चन्द्रमा पितरश्चोद्विजन्ति च ॥ १३.१९०.४ ॥
अमावस्येला जो मूर्ख दंतकाष्ठ चावतो, त्याने चंद्र पीडित होतो आणि पितर उद्विग्न होतात.
13.190.5
हव्यं न तस्य देवाश्च प्रतिगृह्णन्ति पर्वसु ।
कुप्यन्ते पितरश्चास्य कुले वंशोऽस्य हीयते ॥ १३.१९०.५ ॥
पर्वदिनी देव त्याचे हव्य स्वीकारत नाहीत; पितर त्याच्यावर कोपतात, त्याच्या कुलात त्याचा वंश क्षीण होतो.
13.190.6
प्रकीर्णं भाजनं यत्र भिन्नभाण्डमथासनम् ।
योषितश्चैव हन्यन्ते कश्मलोपहते गृहे ॥ १३.१९०.६ ॥
जिथे भांडी विखुरलेली, फुटकी भांडी आणि आसने असतात, तिथे मलिनतेने पीडित घरात स्त्रियाही नष्ट होतात.
13.190.7
देवताः पितरश्चैव उत्सवे पर्वणीषु वा ।
निराशाः प्रतिगच्छन्ति कश्मलोपहताद्गृहात् ॥ १३.१९०.७ ॥
उत्सवात किंवा पर्वदिनी कश्मलाने दूषित झालेल्या घरातून देव आणि पितरही निराश होऊन परततात.
13.190.8
यस्तु संवत्सरं पूर्णं दद्याद्दीपं करञ्जके ।
सुवर्चलामूलहस्तः प्रजा तस्य विवर्धते ॥ १३.१९०.८ ॥
जो माणूस पूर्ण वर्षभर करञ्जक पात्रात दीपदान करतो आणि हातात सुवर्चलेचे मूळ धरतो, त्याची संतती वाढते.
13.190.9
आतीथ्यं सततं कुर्याद्दीपं दद्यात्प्रतिश्रये ।
वर्जयानो दिवास्वापं न च मांसानि भक्षयेत् ॥ १३.१९०.९ ॥
सदैव अतिथिसत्कार करावा, निवासस्थानी दीपदान करावे; दिवसा झोप टाळावी आणि मांस खाऊ नये.
13.190.10
गोब्राह्मणं न हिंस्याच्च पुष्कराणि च कीर्तयेत् ।
एत श्रेष्ठतमो धर्मः सरहस्यो महाफलः ॥ १३.१९०.१० ॥
गाय आणि ब्राह्मणाची हिंसा करू नये; पुष्कर तीर्थांचे कीर्तन करावे. हाच रहस्यासह श्रेष्ठतम धर्म, महान फल देणारा.
13.190.11
अपि क्रतुशतैरिष्ट्वा क्षयं गच्छति तद्धविः ।
न तु क्षीयन्ति ते धर्माः श्रद्दधानैः प्रयोजिताः ॥ १३.१९०.११ ॥
शेकडो यज्ञ केले तरी ते हविर्द्रव्य नष्ट होते; पण श्रद्धावानांनी आचरलेले ते धर्म कधीच क्षीण होत नाहीत.
13.190.12
इदं च परमं गुह्यं सरहस्यं निबोधत ।
श्राद्धकल्पे च दैवे च तैर्थिके पर्वणीषु च ॥ १३.१९०.१२ ॥
हे परम गुह्य रहस्यासह जाणा: श्राद्धविधीत, दैव कर्मांत, तीर्थांवर आणि पर्वदिनीही.
13.190.13
रजस्वला च या नारी श्वित्रिकाऽपुत्रिका च या ।
एताभिश्चक्षुषा दृष्टं हविर्नाश्नन्ति देवताः।
पितरश्च न तुष्यन्ति वर्षाण्यपि त्रयोदश ॥ १३.१९०.१३ ॥
रजस्वला स्त्री, कुष्ठरोगी स्त्री किंवा अपत्यहीन स्त्री — यांनी दृष्टी टाकलेले हविर्द्रव्य देव ग्रहण करीत नाहीत; पितर तेरा वर्षांपर्यंतही संतुष्ट होत नाहीत.
13.190.14
शुक्लवासाः शुचिर्भूत्वा ब्राह्मणान्स्वस्ति वाचयेत् ।
कीर्तयेद्भारतं चैव तथा स्यादक्षयं हविः ॥ १३.१९०.१४ ॥
शुभ्र वस्त्र परिधान करून, शुचिर्भूत होऊन ब्राह्मणांकडून स्वस्तिवाचन करवावे आणि भारताचे कीर्तन करावे; अशा प्रकारे हविर्द्रव्य अक्षय होते.
13.190.15
भिन्नभाण्डं च खट्वां च कुक्कुटं शुनकं तथा ।
अप्रशस्तानि सर्वाणि यश्च वृक्षो गृहेरुहः ॥ १३.१९०.१५ ॥
फुटके भांडे, खाट, कोंबडा, कुत्रा आणि घरात उगवणारा वृक्ष — ही सर्व अशुभ आहेत.
13.190.16
भिन्नभाण्डे कलिं प्राहुः खट्वायां तु धनक्षयः ।
कुक्कुटे शुनके चैव हविर्नाश्नन्ति देवताः।
वृक्षमूले ध्रुवं सत्वं तस्माद्वृक्षं न रोपयेत् ॥ १३.१९०.१६ ॥
फुटक्या भांड्यात कलह होतो असे म्हणतात; खाटेत धनक्षय होतो; कोंबडा व कुत्रा असताना देव हविर्द्रव्य ग्रहण करीत नाहीत; वृक्षाच्या मुळाशी निश्चितच एक जीव असतो; म्हणून वृक्ष लावू नये.
13.190.17
यो यजेदश्वमेधेन वाजपेयशतेन ह ।
अवाक्शिरा वा लम्बेत सत्रं वा स्फीतमाहरेत् ॥ १३.१९०.१७ ॥
जो अश्वमेधाने आणि शंभर वाजपेय यज्ञांनी यजन करतो, किंवा अधोमुख लटकतो, किंवा विपुल सत्र करतो —
13.190.18
न यस्य हृदयं शुद्धं नरकं स ध्रुवं व्रजेत् ।
तुल्यं यज्ञश्च सत्यं च हृदयस्य च शुद्धता ॥ १३.१९०.१८ ॥
ज्याचे हृदय शुद्ध नाही तो निश्चितच नरकात जातो; यज्ञ, सत्य आणि हृदयाची शुद्धता समान आहेत.
13.190.19
शुद्धेन मनसा दत्त्वा सक्तुप्रस्थं द्विजातये ।
ब्रह्मलोकमनुप्राप्तः पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ १३.१९०.१९ ॥
शुद्ध मनाने एका द्विजाला एक प्रस्थ सत्तू दान करून (मनुष्य) ब्रह्मलोकाला प्राप्त होतो; त्याचे उदाहरणच पुरेसे आहे.