ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.193
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.193.1
ततस्त्वृषिगणाः सर्वे पितरश्च सदेवताः ।
अरुन्धतीं तपोवृद्धामपृच्छन्त समाहिताः ॥ १३.१९३.१ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ଋଷିଗଣ, ପିତୃଗଣ ଓ ଦେବତାମାନେ ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ତପୋବୃଦ୍ଧା ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
13.193.2
समानशीलां वीर्येण वसिष्ठस्य महात्मनः ।
त्वत्तो धर्मरहस्यानि श्रोतुमिच्छामहे वयम्।
यत्ते गुह्यतमं भद्रे तत्प्रभाषितुमर्हसि ॥ १३.१९३.२ ॥
ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶୀଳ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ସମାନା ହେ ଭଦ୍ରେ, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଧର୍ମର ରହସ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ। ତୁମର ଯାହା ଅତି ଗୁହ୍ୟ, ତାହା କହିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
13.193.3
तपोवृद्धिर्मया प्राप्ता भवतां स्मरणेन वै ।
भवतां च प्रसादेन धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ॥ १३.१९३.३ ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ସ୍ମରଣରୁ ହିଁ ମୁଁ ତପର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ତୁମମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ କହିବି।
13.193.4
सगुह्यान्सरहस्यांश्च ताञ्शृणुद्वमशेषतः ।
श्रद्दधाने प्रयोक्तव्या यस्य शुद्धं तथा मनः ॥ १३.१९३.४ ॥
ଗୁହ୍ୟ ଓ ରହସ୍ୟ ସହିତ ସେହି ସବୁ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶୁଣ। ଯାହାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅଛି ଓ ମନ ଶୁଦ୍ଧ, ତାକୁ ହିଁ ଏହା ଶିଖାଇବା ଉଚିତ।
13.193.5
अश्रद्दधानो मानी च ब्रह्महा गुरुतल्पग ।
असम्भाष्या हि चत्वारो नैषां धर्मं प्रकाशयेत् ॥ १३.१९३.५ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ଅହଙ୍କାରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ଓ ଗୁରୁପତ୍ନୀଗାମୀ — ଏହି ଚାରିଜଣଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ଅଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଧର୍ମ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.193.6
अहन्यहनि यो दद्यात्कपिलां द्वादशीः समाः ।
मासिमासि च सत्रेण यो यजेत सदा नरः ॥ १३.१९३.६ ॥
ଯେଉଁ ମଣିଷ ପ୍ରତିଦିନ ବାର ବର୍ଷ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ, ଓ ଯେଉଁ ମଣିଷ ପ୍ରତି ମାସରେ ସତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରେ —
13.193.7
गवां शतसहस्रं च यो दद्याज्ज्येष्ठपुष्करे ।
न तद्धर्मफलं तुल्यमतिथिर्यस्य तुष्यति ॥ १३.१९३.७ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁଷ୍କରରେ ଯେ ଶହେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରେ, ତାର ଧର୍ମଫଳ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅତିଥି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ତାହା ସହିତ ସମାନ ନୁହେଁ।
13.193.8
श्रूयतां चापरो धर्मो मनुष्याणां सुखावहः ।
श्रद्दधानेन कर्तव्यः सरहस्यो महाफलः ॥ १३.१९३.८ ॥
ଏବେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଧର୍ମ ଶୁଣ। ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଏହାକୁ ରହସ୍ୟ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାର ଫଳ ମହାନ।
13.193.9
कल्यमुत्थाय गोमध्ये गृह्य दर्भान्सहोदकान् ।
निषिञ्चेत गवां शृङ्गे मस्तकेन च तज्जलम्।
प्रतीच्छेत निराहारस्तस्यि धर्मफलं शृणु ॥ १३.१९३.९ ॥
ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ସହିତ ଦର୍ଭ ନେଇ, ଗାଈର ଶିଙ୍ଗରେ ଜଳ ସିଞ୍ଚନ କରି ସେହି ଜଳ ମସ୍ତକରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ନିରାହାରରେ। ତାହାର ଧର୍ମଫଳ ଶୁଣ।
13.193.10
श्रूयन्ते यानि तीर्थानि त्रिषु लोकेषु कानिचित् ।
सिद्धचारणजुष्टानि सेवितानि महर्षिभिः।
अभिषेकः समस्तेषां गवां शृङ्गोदकस्य च ॥ १३.१९३.१० ॥
ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଶୁଣାଯାଏ, ଯାହା ସିଦ୍ଧ-ଚାରଣମାନେ ସେବିଥିଲେ ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ, ସେସବୁରେ ସ୍ନାନ ପରି ଗାଈ ଶିଙ୍ଗ ଜଳର ଅଭିଷେକ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
13.193.11
साधुसाध्विति चोद्दिष्टं दैवतैः पितृभिस्तथा ।
भूतैश्चैव सुसंहृष्टैः पूजिता साऽप्यरुन्धती ॥ १३.१९३.११ ॥
'ସାଧୁ ସାଧୁ' ବୋଲି ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭୂତମାନେ କହିଲେ; ସେହି ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତା ହେଲେ।
13.193.12
अहो धर्मो महाभागे सरहस्य उदाहृतः ।
वरं ददामि ते धन्ये तपस्ते वर्दतां सदा ॥ १३.१९३.१२ ॥
ଅହୋ! ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ରହସ୍ୟ ସହିତ ଧର୍ମ କୁହାଯାଇଛି। ହେ ଧନ୍ୟେ, ତୁମକୁ ବର ଦେଉଛି; ତୁମର ତପସ୍ୟା ସଦା ବଢ଼ୁ।
13.193.13
रमणीया कथा दिव्या युष्मत्तो या मया श्रुता ।
श्रूयतां चित्रगुप्तस्य भाषितं मम च प्रियम् ॥ १३.१९३.१३ ॥
ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଥିବା ରମଣୀୟ ଓ ଦିବ୍ୟ କଥା; ଏବେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ କହିଥିବା ମୋର ପ୍ରିୟ ବଚନ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
13.193.14
रहस्यं धर्मसंयुक्तं शक्यं श्रोतुं महर्षिभिः ।
श्रद्दधानेन मर्त्येन आत्मनो हितमिच्छाता ॥ १३.१९३.१४ ॥
ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତ ଏହି ରହସ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ; ନିଜ ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୁଣିପାରେ।
13.193.15
न हि पुण्यं तथा पापं कृतं किञ्चिद्विनश्यति ।
पर्वकाले च यत्किंचिदादित्यं चाधितिष्ठति ॥ १३.१९३.१५ ॥
କୃତ ପୁଣ୍ୟ ବା ପାପ କିଛି ବି ପ୍ରକୃତରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ପର୍ବକାଳରେ ଯାହା କିଛି ଘଟେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହା ଅଧିଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।
13.193.16
प्रेतलोकं गते मर्त्ये तत्तत्सर्वं विभावसुः ।
प्रतिजानाति पुण्यात्मा तच्चि तत्रोपयुज्यते ॥ १३.१९३.१६ ॥
ମର୍ତ୍ୟ ପ୍ରେତଲୋକକୁ ଗଲେ, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ବିଭାବସୁ (ଅଗ୍ନି) ତାହା ସବୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି; ଓ ତାହା ସେଠାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
13.193.17
किञ्चिद्धर्म प्रवक्ष्यामि चित्रगुप्तमतं शुभम् ।
पानीयं चैव दीपं च दातव्यं सततं तथा ॥ १३.१९३.१७ ॥
ଏବେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଶୁଭ ମତ ଅନୁସାରେ କିଛି ଧର୍ମ କହୁଛି: ଜଳ ଓ ଦୀପ ସର୍ବଦା ଏହିପରି ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
13.193.18
उपानहौ च च्छत्रं च कपिला च यथातथम् ।
पुष्करे कपिला देया ब्राह्मणे वेदपारगे ॥ १३.१९३.१८ ॥
ପାଦୁକା ଓ ଛତା, ଏବଂ କପିଲା ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ପୁଷ୍କରରେ ବେଦପାରଗ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କପିଲା ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ।
13.193.19
अग्निहोत्रं च यत्नेन सर्वशः प्रतिपालयेत् ।
अयं चैवापरो धर्मश्चित्रगुप्तेन भाषितः ॥ १३.१९३.१९ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯତ୍ନ ସହ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଥିବା ଆଉ ଏକ ଧର୍ମ।
13.193.20
फलमस्य पृथक्त्वेन श्रोतुमर्हन्ति सत्तमाः ।
प्रलयं सर्वभूतैस्तु गन्तव्यं कालपर्ययात् ॥ १३.१९३.२० ॥
ଏହାର ଫଳ ପୃଥକ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଆପଣମାନେ ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ସତ୍ତମଗଣ। କିନ୍ତୁ କାଳ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସବୁ ଭୂତ ପ୍ରଳୟ ପାଏ।
13.193.21
तत्र दुर्गमनुप्राप्ताः क्षुत्तृष्णापरिपीडिताः ।
दह्यमाना विपच्यन्ते न तत्रास्ति पलायनम् ॥ १३.१९३.२१ ॥
ସେଠାରେ ଦୁର୍ଗମ ପଥରେ ପହଞ୍ଚି କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଜଳି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି; ସେଠାରେ ପଳାଇବାର ଉପାୟ ନାହିଁ।
13.193.22
अन्धकारं तमो घोरं प्रविशन्त्यल्पबुद्धयः ।
तत्र धर्मं प्रवक्ष्यामि येन दुर्गाणि सन्तरेत् ॥ १३.१९३.२२ ॥
ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ଲୋକେ ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଓ ତମସରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମରେ ବିପଦ ପାରହୋଇ ଯାଇପାରେ ତାହା ମୁଁ କହିବି।
13.193.23
अल्पव्ययं महार्थं च प्रेत्य चैव सुखोदयम् ।
पानीयस्य गुणा दिव्याः प्रेतलोके विशेषतः ॥ १३.१९३.२३ ॥
ଅଳ୍ପ ବ୍ୟୟରେ ମହାଲାଭ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସୁଖର ଉଦୟ ହୁଏ। ପ୍ରେତଲୋକରେ ଜଳର ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ବିଶେଷ ଭାବେ (ଫଳପ୍ରଦ)।
13.193.24
तत्र पुण्योदका नाम नदी तेषां विधीयते ।
अक्षयं सलिलं तत्र शीतलं ह्यमृतोपमम् ॥ १३.१९३.२४ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ "ପୁଣ୍ୟୋଦକା" ନାମକ ନଦୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅଛି। ସେଠାକାର ଜଳ ଅକ୍ଷୟ, ଶୀତଳ ଓ ଅମୃତ ସଦୃଶ।
13.193.25
स तत्र तोयं पिबति पीनीयं यः प्रयच्छति ।
प्रदीपस्य प्रदानेन श्रूयतां गुणविस्तरः ॥ १३.१९३.२५ ॥
ଯିଏ ସେଠାରେ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ପ୍ରଚୁର ଜଳ ପାନ କରେ। ଦୀପଦାନର ଗୁଣବିସ୍ତାର ଶୁଣ।
13.193.26
तमोन्धकारं नियतं दीपदो न प्रपश्यति ।
प्रभां चास्य प्रयच्छन्ति सोमभास्करपावकाः।
देवताश्चानुमन्यन्ते विमलाः सर्वतो दिशः ॥ १३.१९३.२६ ॥
ଦୀପଦାତା ନିଶ୍ଚୟ ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ଦେଖେ ନାହିଁ। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ଆଲୋକ ଦିଅନ୍ତି; ଦେବତା ଓ ନିର୍ମଳ ଦିଗସମୂହ ସର୍ବତ୍ର ତାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି।
13.193.27
द्योततें च यथाऽऽदित्यः प्रेतलोकगतो नरः ।
तस्माद्दीपः प्रदातव्यः पानीयं च विशेषतः ॥ १३.१९३.२७ ॥
ପ୍ରେତଲୋକକୁ ଯାଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତି ପାଏ। ତେଣୁ ଦୀପ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷତଃ ପିଇବା ଜଳ ମଧ୍ୟ।
13.193.28
कपिलां ये प्रयच्छन्ति ब्राह्मणे वेदपारगे ।
पुष्करे च विशेषेण श्रूयतां तस्य यत्फलम् ॥ १३.१९३.२८ ॥
ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷତଃ ପୁଷ୍କରରେ — ତାର ଫଳ ଶୁଣ।
13.193.29
गोशतं सवृषं तेन दत्तं भवति शाश्वतम् ।
पापं कर्म च यत्किञ्चिद्ब्रह्महत्यासमं भवेत्।
शोधयेत्कपिला ह्येका प्रदत्तं गोशतं यथा ॥ १३.१९३.२९ ॥
ତା'ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ସହିତ ଶହେ ଗାଈ ଦାନ ହୋଇଛି ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୁଏ, ଯାହା ଶାଶ୍ୱତ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ସମାନ ଯେକୌଣସି ପାପକର୍ମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋଟିଏ କପିଳା ଗାଈ ହିଁ ତାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ, ଯେମିତି ଶହେ ଗାଈ ଦାନ ହୋଇଥାଏ।
13.193.30
तस्मात्तु कपिला देया कौमुद्यां ज्येष्ठपुष्करे ।
न तेषां विषमं किञ्चिन्न दुःखं न च कण्टकाः ॥ १३.१९३.३० ॥
ତେଣୁ କୌମୁଦୀ (କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା) ଦିନରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କରରେ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବିପଦ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା କଣ୍ଟକ ନ ଥାଏ।
13.193.31
उपानहौ च यो दद्यात्पात्रभूते द्विजोत्तमे ।
छत्रदाने सुखां छायां लभते परलोकगः ॥ १३.१९३.३१ ॥
ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଯେ ପାଦୁକା ଓ ଛତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେ ପରଲୋକ ଗଲେ ସୁଖକର ଛାୟା ପାଏ।
13.193.32
न हि दत्तस्य दानस्य नाशोऽस्तीह कदाचन ।
चित्रगुप्तमतं श्रुत्वा हृष्टरोमा विभावसुः ॥ १३.१९३.३२ ॥
ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର କେବେ ବି ନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ। ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ମତ ଶୁଣି ବିଭାବସୁ (ଅଗ୍ନି) ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲେ।
13.193.33
उवाच देवताः सर्वाः पितॄंश्चैव महाद्युतिः ।
श्रुतं हि चित्रगुप्तस्य धर्मगुह्यं महात्मनः ॥ १३.१९३.३३ ॥
ମହାଦ୍ୟୁତି (ଯମ) ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମହାତ୍ମା ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କର ଧର୍ମର ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।"
13.193.34
श्रद्दधानाश्च ये मर्त्या ब्राह्मणेषु महात्मसु ।
दानमेतत्प्रयच्छन्ति न तेषां विद्यते भयम् ॥ १३.१९३.३४ ॥
ଯେଉଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏହି ଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ଭୟ ନ ଥାଏ।
13.193.35
धर्मदोषास्त्विमे पञ्च येषां नास्तीह निष्कृतिः ।
असंभाष्या अनाचारा वर्जनीया नराधमाः ॥ १३.१९३.३५ ॥
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଧର୍ମଦୋଷ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଏଠାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ଅନାଚାରୀ, ଅଧମ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
13.193.36
ब्रह्महा चैव गोघ्नश्च परदाररतश्च यः ।
अश्रद्दधानश्च नरः स्त्रियं यश्चोपजीवति ॥ १३.१९३.३६ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାକାରୀ, ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ, ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ରତ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ମନୁଷ୍ୟ, ଏବଂ ଯେ ସ୍ତ୍ରୀର ଉପାର୍ଜନରେ ବଞ୍ଚେ—
13.193.37
प्रेतलोकगता ह्येते नरके पापकर्मिणः ।
पच्यन्ते वै यथा मीनाः पूयशोणितभोजनाः ॥ १३.१९३.३७ ॥
ପ୍ରେତଲୋକ ଗତ ଏହି ପାପକର୍ମୀମାନେ ନରକରେ ପୂଯ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଜନକାରୀ ମାଛ ପରି ପକ୍ୱ ହୁଅନ୍ତି।
13.193.38
असम्भाष्याः पितॄणां च देवानां चैव पञ्च ते ।
स्नातकानां च विप्राणां ये चान्ये च तपोधनाः ॥ १३.१९३.३८ ॥
ପିତୃଗଣ, ଦେବତା, ସ୍ନାତକ, ବିପ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ତପୋଧନ — ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅସମ୍ଭାଷ୍ୟ।