મહાભારત · અધ્યાય 13.199
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.199.1
उक्तास्तु भवता भोज्यास्तथाऽभोज्याश्च सर्वशः ।
अत्र मे प्रश्नसन्देहस्तन्मे वद पितामह ॥ १३.१९९.१ ॥
આપે સર્વ પ્રકારે ભોજ્ય અને અભોજ્ય કહ્યાં છે. અહીં મારા મનમાં પ્રશ્ન અને સંદેહ છે; હે પિતામહ, તે મને કહો.
13.199.2
ब्राह्मणानां विशेषेण हव्यकव्यप्रतिग्रहे ।
नानाविधेषु भोज्येषु प्रायश्चित्तानि शंस मे ॥ १३.१९९.२ ॥
ખાસ કરીને બ્રાહ્મણો હવ્ય-કવ્ય દાન સ્વીકારતી વખતે અને વિવિધ ભોજ્યોમાં જે પ્રાયશ્ચિત્તો છે, તે મને કહો.
13.199.3
हन्त वक्ष्यामि ते राजन्ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
प्रतिग्रहेषु भोज्ये च मुच्यते येन पाप्मनः ॥ १३.१९९.३ ॥
ઠીક છે, હે રાજન, મહાત્મા બ્રાહ્મણોના દાન-સ્વીકાર અને ભોજ્યમાં, જેનાથી પાપથી મુક્તિ મળે છે તે હું કહીશ.
13.199.4
घृतप्रतिग्रहे चैव सावित्री समिदाहुतिः ।
तिलप्रतिग्रहे चैव सममेतद्युधिष्ठिर ॥ १३.१९९.४ ॥
ઘી દાન સ્વીકારતી વખતે સાવિત્રી મંત્ર અને સમિધાની આહુતિ છે; તલના દાન સ્વીકારમાં પણ આ સમાન છે, હે યુધિષ્ઠિર.
13.199.5
मांसप्रतिग्रहे चैव मधुनो लवणस्य च ।
आदित्योदयनं स्थित्वा पूतो भवति ब्राह्मणः ॥ १३.१९९.५ ॥
માંસ, મધ અને મીઠાના દાન સ્વીકારમાં પણ, સૂર્યોદય સમયે ઊભા રહીને બ્રાહ્મણ પવિત્ર થાય છે.
13.199.6
काञ्चनं प्रतिगृह्याथ जपमानो गुरुश्रुतिम् ।
कृष्णायसं च विवृतं धारयन्मुच्यते द्विजः ॥ १३.१९९.६ ॥
સોનું સ્વીકારીને, ગુરુની શ્રુતિનો જપ કરતાં અને ખુલ્લું કાળું લોખંડ ધારણ કરીને દ્વિજ મુક્ત થાય છે.
13.199.7
एवं प्रतिगृहीतेऽथ धने वस्त्रे तथा स्त्रियाम् ।
एवमेव नरश्रेष्ठ सुवर्णस्य प्रतिग्रहे। ॥ १३.१९९.७ ॥
એ રીતે ધન, વસ્ત્ર અને સ્ત્રી સ્વીકારવામાં આવે ત્યારે, અને એ જ રીતે, હે નરશ્રેષ્ઠ, સુવર્ણના પ્રતિગ્રહમાં પણ.
13.199.8
अन्नप्रतिग्रहे चैव पायसेक्षुरसे तथा ।
इक्षुतैलपवित्राणां त्रिसन्ध्येऽप्सु निमज्जनम् ॥ १३.१९९.८ ॥
અન્નના પ્રતિગ્રહમાં, તેમજ ખીર અને શેરડીના રસમાં, શેરડીના તેલ જેવી પવિત્ર વસ્તુઓમાં, ત્રિસંધ્યાએ પાણીમાં ડૂબકી મારવી.
13.199.9
व्रीहौ पुष्पे फले चैव जले पिष्टमये तथा ।
यावके दधिदुग्धे च सावित्रीं शतशोऽन्विताम् ॥ १३.१९९.९ ॥
ડાંગર, ફૂલ, ફળ, પાણી અને લોટની વસ્તુઓમાં, એ જ રીતે જવની કાંજીમાં, દહીં અને દૂધમાં, સાવિત્રી મંત્ર સો વાર જપતાં.
13.199.10
उपानहौ च च्छत्रं च प्रतिगृह्यौर्ध्वदेहिके ।
जपेच्छतं समायुक्तस्तेन मुच्यते पाप्मना ॥ १३.१९९.१० ॥
ચંપલ અને છત્રી, ઊર્ધ્વદૈહિક (અંતિમ ક્રિયા) માટે સ્વીકારીને, સો વાર જપ કરવો; તેથી તે પાપથી મુક્ત થાય છે.
13.199.11
क्षेत्रप्रतिग्रहे चैव ग्रहसूतकयोस्तथा ।
त्रीणि रात्राण्युपोषित्वा तेन पापाद्विमुच्यते ॥ १३.१९९.११ ॥
જમીનનો પ્રતિગ્રહ કરવામાં, તેમજ ગ્રહણ અને સૂતકમાં, એ જ રીતે ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને, તેથી તે પાપથી મુક્ત થાય છે.
13.199.12
कृष्णपक्षे तु यः श्राद्धं पितॄणामश्नुते द्विजः ।
अन्नमेतदहोरात्रात्पूतो भवति ब्राह्मणः ॥ १३.१९९.१२ ॥
કૃષ્ણ પક્ષમાં પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ જે દ્વિજ આરોગે છે — એ અન્નથી એક દિવસ-રાતમાં જ તે બ્રાહ્મણ પવિત્ર થાય છે.
13.199.13
न च सन्ध्यामुपासीत न च जाप्यं प्रवर्तयेत् ।
न सङ्किरेत्तदन्नं च ततः पूयेत ब्राह्मणः ॥ १३.१९९.१३ ॥
સંધ્યા ઉપાસના ન કરે, જપ પણ શરૂ ન કરે. તે અન્ન બીજા અન્ન સાથે ભેળવે નહિ; ત્યારે બ્રાહ્મણ શુદ્ધ થાય છે.
13.199.14
इत्यर्थमपराङ्णे तु पितॄणां श्राद्धमुच्यते ।
यथोक्तानां यदश्नीयुर्ब्राह्मणाः पूर्वकेतिताः ॥ १३.१९९.१४ ॥
આ હેતુ માટે અપરાહ્નમાં પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ કહેવામાં આવ્યું છે; પહેલાં કહેલા બ્રાહ્મણોએ કહ્યા પ્રમાણે તે ભોજન કરવું.
13.199.15
मृतकस्य तृतीयाहे ब्राह्मणो योऽन्नमश्नुते ।
स त्रिवेलं समुन्मज्ज्य द्वादशाहेन शुध्यति ॥ १३.१९९.१५ ॥
મૃતકના ત્રીજા દિવસે જે બ્રાહ્મણ અન્ન ખાય છે, તે ત્રણ વાર સંપૂર્ણ ડૂબકી મારી બાર દિવસે શુદ્ધ થાય છે.
13.199.16
द्वादशाहे व्यतीते तु कृतशौचो विशेषतः ।
ब्राह्मणेभ्यो हविर्दत्त्वा मुच्यते तेन पाप्मना ॥ १३.१९९.१६ ॥
બાર દિવસ વીત્યા પછી, ખાસ કરીને શૌચ કરીને, બ્રાહ્મણોને હવિષ્ય આપવાથી તે તે પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.
13.199.17
मृतस्य दशरात्रेण प्रायश्चित्तानि दापयेत् ।
सावित्रीं रैवतीमिष्टिं कूश्माण्डमघमर्षणम् ॥ १३.१९९.१७ ॥
મૃતકની દસ રાતોમાં પ્રાયશ્ચિત્તો કરાવવાં: સાવિત્રી, રૈવતી ઇષ્ટિ, કૂષ્માંડ અને અઘમર્ષણ.
13.199.18
मृतकस्य त्रिरात्रे यः समुद्दिष्टे समश्नुते ।
सप्तत्रिषवणं स्नात्वा पूतो भवति ब्राह्मणः ॥ १३.१९९.१८ ॥
મૃતકની ત્રીજી રાતે જે બ્રાહ્મણ સમુદ્દિષ્ટ ભોજન ખાય છે, તે સાત-ત્રણ વાર સ્નાન કરીને શુદ્ધ થાય છે.
13.199.19
सिद्धिमाप्नोति विपुलामापदं चैव नाप्नुयात् ॥ १३.१९९.१९ ॥
તે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે અને મોટી આપત્તિમાં પડતો નથી.
13.199.20
यस्तु शूद्रैः समश्नीयाद्ब्राह्मणोऽप्येकभोजने ।
अशौचं विधिवत्तस्य शौचमत्र विधीयते ॥ १३.१९९.२० ॥
જે બ્રાહ્મણ શૂદ્રો સાથે એક જ ભોજનમાં જમે છે, તેને વિધિ મુજબ અશૌચ લાગે છે; અહીં તેની શુદ્ધિનું વિધાન છે.
13.199.21
यस्तु वैश्यैः सहाश्नीयाद्ब्राह्मणोऽप्येकभोजने ।
स वै त्रिरात्रं दीक्षित्वा मुच्यते तेन कर्मणा ॥ १३.१९९.२१ ॥
જે બ્રાહ્મણ વૈશ્યો સાથે એક જ ભોજનમાં જમે છે, તે ત્રણ રાત દીક્ષા લઈને તે કર્મથી મુક્ત થાય છે.
13.199.22
क्षत्रियैः सह योऽश्नीयाद्ब्राह्मणोऽप्येकभोजने ।
आप्लुतः सह वासोभिस्तेन मुच्येत पाप्मना ॥ १३.१९९.२२ ॥
જે બ્રાહ્મણ ક્ષત્રિયો સાથે એક જ ભોજનમાં જમે છે, તે વસ્ત્રો સહિત સ્નાન કરીને એ પાપથી મુક્ત થાય.
13.199.23
शूद्रास्य तु कुलं हन्ति वैश्यस्य पशुबान्धवान् ।
क्षत्रियस्य श्रियं हन्ति ब्राह्मणस्य सुवर्चसम् ॥ १३.१९९.२३ ॥
શૂદ્રનું (અન્ન) કુળનો નાશ કરે છે; વૈશ્યનું (અન્ન) પશુ અને બાંધવોનો નાશ કરે છે; ક્ષત્રિયનું (અન્ન) શ્રીનો નાશ કરે છે; બ્રાહ્મણનું (અન્ન) તેજનો નાશ કરે છે.
13.199.24
प्रायश्चित्तं च शान्तिं च जुहुयात्तेन मुच्यते ।
सावित्रीं रैवतीमिष्टिं कूश्माण्डमघमर्षणम्। ॥ १३.१९९.२४ ॥
પ્રાયશ્ચિત્ત અને શાંતિ કરીને હોમ કરવો; તેથી તે મુક્ત થાય છે — સાવિત્રી, રૈવતી ઇષ્ટિ, કૂશ્માંડ અને અઘમર્ષણ (મંત્ર) સાથે.
13.199.25
तथोच्छिष्टमथान्योन्यं सम्प्राशेन्नात्र संशयः ।
रोचना विरजा रात्रिर्मङ्गलालम्भनानि च ॥ १३.१९९.२५ ॥
એ જ રીતે ઉચ્છિષ્ટ અન્ન એકબીજા સાથે વહેંચીને ખાવામાં સંશય નથી. રોચના, નિર્મળ રાત્રિ અને મંગળ વસ્તુઓનો સ્પર્શ પણ (શુદ્ધિકારક છે).