महाभारत · अध्याय 13.199
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.199.1
उक्तास्तु भवता भोज्यास्तथाऽभोज्याश्च सर्वशः ।
अत्र मे प्रश्नसन्देहस्तन्मे वद पितामह ॥ १३.१९९.१ ॥
आपण सर्व प्रकारे भोज्य आणि अभोज्य सांगितले आहे. येथे माझ्या मनात प्रश्न आणि संशय आहे; हे पितामह, ते मला सांगा.
13.199.2
ब्राह्मणानां विशेषेण हव्यकव्यप्रतिग्रहे ।
नानाविधेषु भोज्येषु प्रायश्चित्तानि शंस मे ॥ १३.१९९.२ ॥
विशेषतः ब्राह्मणांनी हव्य-कव्य दान स्वीकारताना आणि विविध भोज्यांमध्ये असलेली प्रायश्चित्ते मला सांगा.
13.199.3
हन्त वक्ष्यामि ते राजन्ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
प्रतिग्रहेषु भोज्ये च मुच्यते येन पाप्मनः ॥ १३.१९९.३ ॥
ठीक आहे, हे राजा, महात्म्या ब्राह्मणांच्या दान-स्वीकारात आणि भोज्यात, ज्यामुळे पापातून मुक्ती मिळते ते मी सांगतो.
13.199.4
घृतप्रतिग्रहे चैव सावित्री समिदाहुतिः ।
तिलप्रतिग्रहे चैव सममेतद्युधिष्ठिर ॥ १३.१९९.४ ॥
तूप दान स्वीकारताना सावित्री मंत्र आणि समिधा-आहुती; तीळ दान स्वीकारतानाही हेच समान आहे, हे युधिष्ठिर.
13.199.5
मांसप्रतिग्रहे चैव मधुनो लवणस्य च ।
आदित्योदयनं स्थित्वा पूतो भवति ब्राह्मणः ॥ १३.१९९.५ ॥
मांस, मध आणि मीठ यांचे दान स्वीकारतानाही, सूर्योदयाच्या वेळी उभे राहून ब्राह्मण पवित्र होतो.
13.199.6
काञ्चनं प्रतिगृह्याथ जपमानो गुरुश्रुतिम् ।
कृष्णायसं च विवृतं धारयन्मुच्यते द्विजः ॥ १३.१९९.६ ॥
सोने स्वीकारून, गुरूची श्रुती जपत आणि उघडे काळे लोखंड धारण करत द्विज मुक्त होतो.
13.199.7
एवं प्रतिगृहीतेऽथ धने वस्त्रे तथा स्त्रियाम् ।
एवमेव नरश्रेष्ठ सुवर्णस्य प्रतिग्रहे। ॥ १३.१९९.७ ॥
अशा प्रकारे धन, वस्त्र आणि स्त्री स्वीकारल्यावर, आणि त्याचप्रमाणे, हे नरश्रेष्ठा, सुवर्णाच्या प्रतिग्रहातही.
13.199.8
अन्नप्रतिग्रहे चैव पायसेक्षुरसे तथा ।
इक्षुतैलपवित्राणां त्रिसन्ध्येऽप्सु निमज्जनम् ॥ १३.१९९.८ ॥
अन्नाच्या प्रतिग्रहात, तसेच खीर आणि उसाच्या रसात, उसाच्या तेलासारख्या पवित्र वस्तूंत, त्रिसंध्येला पाण्यात बुडी मारणे.
13.199.9
व्रीहौ पुष्पे फले चैव जले पिष्टमये तथा ।
यावके दधिदुग्धे च सावित्रीं शतशोऽन्विताम् ॥ १३.१९९.९ ॥
भात, फूल, फळ, पाणी आणि पिठाच्या वस्तूंत, तसेच यवाच्या कांजीत, दही व दुधात, सावित्री मंत्र शंभर वेळा जपत.
13.199.10
उपानहौ च च्छत्रं च प्रतिगृह्यौर्ध्वदेहिके ।
जपेच्छतं समायुक्तस्तेन मुच्यते पाप्मना ॥ १३.१९९.१० ॥
पादत्राणे व छत्री, ऊर्ध्वदैहिक (अंत्यविधी) करिता स्वीकारून, शंभर वेळा जप करावा; त्यामुळे तो पापातून मुक्त होतो.
13.199.11
क्षेत्रप्रतिग्रहे चैव ग्रहसूतकयोस्तथा ।
त्रीणि रात्राण्युपोषित्वा तेन पापाद्विमुच्यते ॥ १३.१९९.११ ॥
भूमिचा प्रतिग्रह करण्यात, तसेच ग्रहण आणि सूतकात, त्याचप्रमाणे तीन रात्री उपवास करून, त्यामुळे तो पापातून मुक्त होतो.
13.199.12
कृष्णपक्षे तु यः श्राद्धं पितॄणामश्नुते द्विजः ।
अन्नमेतदहोरात्रात्पूतो भवति ब्राह्मणः ॥ १३.१९९.१२ ॥
कृष्णपक्षात पितरांचे श्राद्ध जो द्विज भोजन करतो — त्या अन्नामुळे एका दिवस-रात्रीतच तो ब्राह्मण पवित्र होतो.
13.199.13
न च सन्ध्यामुपासीत न च जाप्यं प्रवर्तयेत् ।
न सङ्किरेत्तदन्नं च ततः पूयेत ब्राह्मणः ॥ १३.१९९.१३ ॥
संध्या करू नये, जपही सुरू करू नये. ते अन्न इतर अन्नात मिसळू नये; मग ब्राह्मण शुद्ध होतो.
13.199.14
इत्यर्थमपराङ्णे तु पितॄणां श्राद्धमुच्यते ।
यथोक्तानां यदश्नीयुर्ब्राह्मणाः पूर्वकेतिताः ॥ १३.१९९.१४ ॥
यासाठी अपराह्नी पितरांचे श्राद्ध सांगितले आहे; पूर्वी सांगितलेल्या ब्राह्मणांनी सांगितल्याप्रमाणे ते अन्न घ्यावे.
13.199.15
मृतकस्य तृतीयाहे ब्राह्मणो योऽन्नमश्नुते ।
स त्रिवेलं समुन्मज्ज्य द्वादशाहेन शुध्यति ॥ १३.१९९.१५ ॥
मृताच्या तिसऱ्या दिवशी जो ब्राह्मण अन्न घेतो, तो तीन वेळा पूर्ण बुडी मारून बारा दिवसांत शुद्ध होतो.
13.199.16
द्वादशाहे व्यतीते तु कृतशौचो विशेषतः ।
ब्राह्मणेभ्यो हविर्दत्त्वा मुच्यते तेन पाप्मना ॥ १३.१९९.१६ ॥
बारा दिवस उलटल्यावर, विशेषतः शौच करून, ब्राह्मणांना हविष्य दिल्यास तो त्या पापातून मुक्त होतो.
13.199.17
मृतस्य दशरात्रेण प्रायश्चित्तानि दापयेत् ।
सावित्रीं रैवतीमिष्टिं कूश्माण्डमघमर्षणम् ॥ १३.१९९.१७ ॥
मृताच्या दहा रात्रींत प्रायश्चित्ते करवावीत: सावित्री, रैवती इष्टी, कूश्मांड आणि अघमर्षण.
13.199.18
मृतकस्य त्रिरात्रे यः समुद्दिष्टे समश्नुते ।
सप्तत्रिषवणं स्नात्वा पूतो भवति ब्राह्मणः ॥ १३.१९९.१८ ॥
मृताच्या तिसऱ्या रात्री जो ब्राह्मण समुद्दिष्ट भोजन घेतो, तो सात-तीन वेळा स्नान करून शुद्ध होतो.
13.199.19
सिद्धिमाप्नोति विपुलामापदं चैव नाप्नुयात् ॥ १३.१९९.१९ ॥
तो सिद्धी प्राप्त करतो आणि मोठ्या संकटात सापडत नाही.
13.199.20
यस्तु शूद्रैः समश्नीयाद्ब्राह्मणोऽप्येकभोजने ।
अशौचं विधिवत्तस्य शौचमत्र विधीयते ॥ १३.१९९.२० ॥
जो ब्राह्मण शूद्रांसोबत एकाच भोजनात जेवतो, त्याला विधीनुसार अशौच लागते; येथे त्याच्या शुद्धीचे विधान केले आहे.
13.199.21
यस्तु वैश्यैः सहाश्नीयाद्ब्राह्मणोऽप्येकभोजने ।
स वै त्रिरात्रं दीक्षित्वा मुच्यते तेन कर्मणा ॥ १३.१९९.२१ ॥
जो ब्राह्मण वैश्यांसोबत एकाच भोजनात जेवतो, तो तीन रात्री दीक्षा घेऊन त्या कर्मापासून मुक्त होतो.
13.199.22
क्षत्रियैः सह योऽश्नीयाद्ब्राह्मणोऽप्येकभोजने ।
आप्लुतः सह वासोभिस्तेन मुच्येत पाप्मना ॥ १३.१९९.२२ ॥
जो ब्राह्मण क्षत्रियांसोबत एकाच भोजनात जेवतो, त्याने वस्त्रांसह स्नान करून त्या पापातून मुक्त व्हावे.
13.199.23
शूद्रास्य तु कुलं हन्ति वैश्यस्य पशुबान्धवान् ।
क्षत्रियस्य श्रियं हन्ति ब्राह्मणस्य सुवर्चसम् ॥ १३.१९९.२३ ॥
शूद्राचे (अन्न) कुळ नष्ट करते; वैश्याचे (अन्न) पशू आणि बांधव नष्ट करते; क्षत्रियाचे (अन्न) श्री नष्ट करते; ब्राह्मणाचे (अन्न) तेज नष्ट करते.
13.199.24
प्रायश्चित्तं च शान्तिं च जुहुयात्तेन मुच्यते ।
सावित्रीं रैवतीमिष्टिं कूश्माण्डमघमर्षणम्। ॥ १३.१९९.२४ ॥
प्रायश्चित्त आणि शांती करून होम करावा; त्याने तो मुक्त होतो — सावित्री, रैवती इष्टी, कूश्माण्ड आणि अघमर्षण (मंत्र) यांसह.
13.199.25
तथोच्छिष्टमथान्योन्यं सम्प्राशेन्नात्र संशयः ।
रोचना विरजा रात्रिर्मङ्गलालम्भनानि च ॥ १३.१९९.२५ ॥
त्याचप्रमाणे उच्छिष्ट अन्न एकमेकांत सोबत वाटून खाण्यात संशय नाही. रोचना, निर्मल रात्र आणि मंगल वस्तूंचा स्पर्श हेही (शुद्धिकारक).