મહાભારત · અધ્યાય 13.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.2.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
श्रुतं मे महदाख्यानमिदं मतिमतांवर ॥ १३.२.१ ॥
હે પિતામહ, મહાપ્રાજ્ઞ, સર્વશાસ્ત્રવિશારદ! બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ, મેં આ મહાન આખ્યાન સાંભળ્યું છે.
13.2.2
भूयस्तु श्रोतुमिच्छामि धर्मार्थसहितं नृप ।
कथ्यमानं त्वया किञ्चित्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.२.२ ॥
હે રાજન, તમે કહેલી ધર્મ અને અર્થ સહિતની તે વાત ફરી સાંભળવા હું ઇચ્છું છું; તે મને સમજાવવી યોગ્ય છે.
13.2.3
केन मृत्युर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ।
इत्येतद्धर्ममाचक्ष्व तत्त्वेनापि च पार्थिव ॥ १३.२.३ ॥
કયા ગૃહસ્થે ધર્મનો આશ્રય લઈને મૃત્યુને જીત્યું? હે પૃથ્વીપતિ, તે ધર્મ યથાર્થ રીતે કહો.
13.2.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा मृत्यर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ॥ १३.२.४ ॥
આ વિષયમાં લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ ટાંકે છે, કે એક ગૃહસ્થે ધર્મનો આશ્રય લઈને મૃત્યુને કેવી રીતે જીત્યું.
13.2.5
मनोः प्रजापते राजन्निक्ष्वाकुरभवत्सुतः ।
तस्य पुत्रशतं जज्ञे नृपतेः सूर्यवर्चसः ॥ १३.२.५ ॥
હે રાજન, મનુ પ્રજાપતિના વંશમાં ઇક્ષ્વાકુ પુત્ર થયા; તે સૂર્ય સમાન તેજસ્વી રાજાને સો પુત્રો જન્મ્યા.
13.2.6
दशमस्तस्य पुत्रस्तु दशाश्वो नाम भारत ।
माहिष्मत्यामभूद्राजा धर्मात्मा सत्यविक्रमः ॥ १३.२.६ ॥
હે ભારત, તેનો દસમો પુત્ર દશાશ્વ નામનો હતો; ધર્માત્મા અને સત્યપરાક્રમી તે રાજા માહિષ્મતીમાં થયો.
13.2.7
दशाश्वस्य सुतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सत्ये तपसि दाने च यस्य नित्यं रतं मनः ॥ १३.२.७ ॥
દશાશ્વનો પુત્ર અત્યંત ધાર્મિક રાજા હતો; તેનું મન સદા સત્ય, તપ અને દાનમાં રમતું હતું.
13.2.8
मदिराश्व इति ख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपतिः ।
धनुर्वेदे च वेदे च निरतो योऽभवत्सदा ॥ १३.२.८ ॥
મદિરાશ્વ નામે પ્રખ્યાત એ પૃથ્વીપતિ સદા ધનુર્વેદ અને વેદમાં રત રહેતા હતા.
13.2.9
मदिराश्वस्य पुत्रस्तु द्युतिमान्नाम पार्थिवः ।
महाभागो महातेजा महासत्वो महाबलः ॥ १३.२.९ ॥
મદિરાશ્વનો પુત્ર દ્યુતિમાન નામે રાજા હતો; તે મહાભાગ્યશાળી, મહાતેજસ્વી, મહાસત્ત્વવાન અને મહાબળવાન હતો.
13.2.10
पुत्रो द्युतिमतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सर्वलोकेषु विख्यातः सुवीरो नाम नामतः।
धर्मात्मा कोशवांश्चापि देवराज इवापरः ॥ १३.२.१० ॥
દ્યુતિમાનનો પુત્ર સુવીર નામે પરમ ધાર્મિક રાજા હતો; તે સર્વલોકમાં વિખ્યાત, ધર્માત્મા, કોષવાન હતો, જાણે બીજો દેવરાજ ઇન્દ્ર.
13.2.11
सुवीरस्य तु पुत्रोऽभूत्सर्वसङ्ग्रामदुर्जयः ।
दुर्जयो नाम विख्यातः सर्वशस्त्रभृतांवर ॥ १३.२.११ ॥
સુવીરનો પુત્ર દુર્જય હતો; તે સર્વ સંગ્રામોમાં અજેય હતો; દુર્જય નામે વિખ્યાત તે સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો.
13.2.12
दुर्जयस्येन्द्रवपुषः पुत्रोऽग्निसदृशद्युतिः ।
दुर्योधनो नाम महान्राजा राजर्षिसत्तमः ॥ १३.२.१२ ॥
ઇન્દ્ર સમાન દેહવાળા દુર્જયનો પુત્ર અગ્નિ સમાન તેજવાળો દુર્યોધન નામે મહાન રાજા હતો; તે રાજર્ષિઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો.
13.2.13
तस्येन्द्रसमवीर्यस्य सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः ।
विषये वासवस्तस्य सम्यगेव प्रवर्षति ॥ १३.२.१३ ॥
ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી, યુદ્ધોમાં ક્યારેય પાછા ન હટનારા તેના રાજ્યમાં વાસવ (ઇન્દ્ર) સારી રીતે વર્ષા કરતા હતા.
13.2.14
रत्नैर्धनैश्च पशुभिः सस्यैश्चापि पृथग्विधैः ।
नगरं विषयश्चास्य प्रतिपूर्णस्तदाऽभवत् ॥ १३.२.१४ ॥
રત્નો, ધન, પશુઓ અને વિવિધ પ્રકારના પાકોથી ત્યારે તેનું નગર અને રાજ્ય પરિપૂર્ણ થયું હતું.
13.2.15
न तस्य विषये चाभूत्कृपणो नापि दुर्गतः ।
व्याधितो वा कृशो वाऽपरि तस्मिन्नाभून्नरः क्वचित् ॥ १३.२.१५ ॥
તેના રાજ્યમાં કૃપણ, દુર્ગતિમાં પડેલો, રોગી કે કૃશ કોઈ ન હતો; એ રાજ્યમાં ક્યાંય એવો માણસ ન હતો.
13.2.16
सुदक्षिणो मधुरवागनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
धर्मात्मा चानृशंसश्च विक्रान्तोऽथाविकत्थनः ॥ १३.२.१६ ॥
તે ઉદાર દક્ષિણા આપનાર, મધુરભાષી, ઈર્ષ્યારહિત, ઇન્દ્રિયો જીતનાર, ધર્માત્મા, દયાળુ, પરાક્રમી અને આત્મપ્રશંસા ન કરનાર હતો.
13.2.17
यज्वा च दान्तो मेधावी ब्रह्मण्यः सत्यसङ्गरः ।
न चावमन्ता दाता च वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.२.१७ ॥
તે યજ્ઞ કરનાર, સંયમી, બુદ્ધિમાન, બ્રાહ્મણોનું સન્માન કરનાર, સત્યપ્રતિજ્ઞ, કોઈનું અપમાન ન કરનાર, દાતા અને વેદ-વેદાંગમાં પારંગત હતો.
13.2.18
तं नर्मदा देवनदी पुण्या शीतजला शिवा ।
चकमे पुरुषव्याघ्रं स्वेन भावेन भारत ॥ १३.२.१८ ॥
હે ભારત! પવિત્ર, શીતળ જળવાળી, કલ્યાણકારી દેવનદી નર્મદા પોતાના જ ભાવથી તે પુરુષવ્યાઘ્ર (શ્રેષ્ઠ પુરુષ)ને ઇચ્છવા લાગી.
13.2.19
तस्यां जज्ञे तदा नद्यां कन्या राजीवलोचना ।
नाम्ना सुदर्शना राजन्रूपेण च सुदर्शना ॥ १३.२.१९ ॥
ત્યારે એ નદીમાં કમળનયના એક કન્યા જન્મી; હે રાજન, તેનું નામ સુદર્શના હતું, અને રૂપમાં પણ તે સુદર્શના જ હતી.
13.2.20
तादृग्रूपा न नारीषु भूतपूर्वा युधिष्ठिर ।
दुर्योधनसुता यादृगभवद्वरवर्णिनी ॥ १३.२.२० ॥
હે યુધિષ્ઠિર, આવા રૂપવાળી સ્ત્રી પહેલાં સ્ત્રીઓમાં નહોતી; દુર્યોધનની તે સુંદર વર્ણવાળી પુત્રી જેવી હતી.
13.2.21
तामग्निश्चकमे साक्षाद्राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युति ॥ १३.२.२१ ॥
અગ્નિએ સાક્ષાત્ એ રાજકન્યા સુદર્શનાને ઇચ્છી; પોતાનું રૂપ દીપ્તિમંત બનાવીને, શરદના સૂર્ય સમાન કાંતિથી.
13.2.22
सा चाग्निशरणे राज्ञः शुश्रूषाकृतनिश्चया ।
नियुक्ता पितृसन्देशादारिराधयिषुः शिखिम् ॥ १३.२.२२ ॥
તે રાજાના અગ્નિ-આશ્રયમાં સેવાનો નિશ્ચય કરીને, પિતાના સંદેશથી નિયુક્ત થઈ, અગ્નિને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી.
13.2.23
तस्या मनोहरं रूपं दृष्ट्वा देवो हुताशनः ।
मन्मथेन समादिष्टः पत्नीत्वे यतते मिथः ॥ १३.२.२३ ॥
તેનું મનોહર રૂપ જોઈને દેવ હુતાશન મન્મથથી પ્રેરાઈને, પત્નીપણા માટે યત્ન કરવા લાગ્યા.
13.2.24
भज मामनवद्याङ्गि कामात्कमललोचने ।
रम्भोरु मृगशावाक्षि पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ १३.२.२४ ॥
હે નિર્દોષ અંગવાળી, કમળનયના, કેળના થડ જેવી જાંઘોવાળી, મૃગલાના બચ્ચા જેવી આંખોવાળી, પૂર્ણચંદ્ર જેવા મુખવાળી, કામથી મને સ્વીકાર.
13.2.25
भ्रूलताललितं कान्तमनङ्गो बाधते हि माम् ॥ १३.२.२५ ॥
ભ્રમરલતા જેવી લલિત હે પ્રિયે, કામદેવ ખરેખર મને પીડે છે.
13.2.26
ललाटं चन्द्ररेखाभं शिरोरुहविभूषितम् ।
दृष्ट्वा ते पत्रलेखान्तमनङ्गो बाधते भृशम् ॥ १३.२.२६ ॥
ચંદ્રરેખા જેવું તારું લલાટ, કેશથી શોભતું, પત્રરેખા સુધી પહોંચતું જોઈને કામદેવ મને અત્યંત પીડે છે.
13.2.27
बालातपेन तुलितं सस्वेदपुलकोद्गमम् ।
बिम्बाधरोष्ठवदनं विबुद्धमिव पङ्कजम्।
अतीव चारुविभ्रान्तं मदमावहते मम ॥ १३.२.२७ ॥
સવારના સૂર્ય સમાન, પસીના અને રોમાંચથી યુક્ત, બિંબફળ જેવા હોઠવાળું મુખ, ખીલેલા કમળ જેવું, અતિ સુંદર અને વિભ્રાંત — તે મારામાં મદ જગાડે છે.
13.2.28
दन्तप्रकाशनियता वाणी तव सुरक्षिता ।
ताम्रपल्लवसंकाशा जिह्वेयं मे मनोहरा ॥ १३.२.२८ ॥
દાંતના પ્રકાશથી સંયમિત તારી વાણી સારી રીતે સુરક્ષિત છે; લાલ નવા પલ્લવ જેવી આ જીભ મારું મન હરે છે.
13.2.29
समाः स्निग्धाः सुजाताश्च सहिताश्च द्विजास्तव ।
द्विजप्रिये प्रसीदस्व भज मां सुभगा ह्यसि ॥ १३.२.२९ ॥
તારા દાંત સમાન, ચીકણા, સુડોળ અને પાસપાસે ગોઠવાયેલા છે. હે દ્વિજપ્રિયે, પ્રસન્ન થા, મારી પાસે આવ; તું ખરેખર સૌભાગ્યશાળી છે.
13.2.30
मनोज्ञं सुकृतापाङ्गं मुखं तव मनोहरम् ।
स्तनौ ते संहतौ भीरु हाराभरणभूषितौ ॥ १३.२.३० ॥
તારું મુખ મનોહર છે, આંખના ખૂણા સુંદર રીતે ઘડાયેલા છે; હે ભીરુ, તારા સ્તન હાર અને આભૂષણોથી શોભીને પાસપાસે છે.
13.2.31
पक्वबिल्वप्रतीकाशौ कर्कशौ सङ्गमक्षमौ ।
गम्भीरनाभिसुभगे भज मां वरवर्णिनि ॥ १३.२.३१ ॥
પાકેલા બીલી ફળ જેવા, કઠણ, મિલન માટે યોગ્ય, ઊંડી નાભિથી સુંદર, હે શ્રેષ્ઠ વર્ણની સ્ત્રી, મને સ્વીકાર.
13.2.32
सैवमुक्ता विरहिते पावकेन महात्मना ।
ईषदाकम्पहृदया व्रीडिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.२.३२ ॥
મહાત્મા અગ્નિએ આમ કહેતાં, થોડા કંપતા હૃદયે શરમાઈને તેણીએ આ વચન કહ્યાં.
13.2.33
नलु नाम कुलीनानां कन्यकानां विशेषतः ।
माता पिता प्रभवतः प्रदाने बान्धवाश्च ये ॥ १३.२.३३ ॥
કુલીન કન્યાઓના સંબંધમાં, ખાસ કરીને, માતા, પિતા અને આપવાનો અધિકાર ધરાવતા સગાંઓ જ ખરેખર આપવાના અધિકારી છે.
13.2.34
पाणिग्रहणमन्त्रैश्च हुते चैव विभावसौ ।
सतां मध्ये निविष्टायाः कन्यायाः शरणं पतिः ॥ १३.२.३४ ॥
પાણિગ્રહણ મંત્રો વડે અને અગ્નિમાં આહુતિ આપ્યા પછી, સજ્જનો વચ્ચે બેઠેલી કન્યાનો આશ્રય પતિ જ છે.
13.2.35
साऽहं नात्मवशा देव पितरं वरयस्व मे। ॥ १३.२.३५ ॥
હે દેવ, હું સ્વતંત્ર નથી; મારા પિતાને માગણી કર.
13.2.36
अथ नातिचिराद्राजा कालाद्दुर्योधनस्तदा ।
यज्ञसम्भारनिपुणान्मन्त्रीनाहूय चोक्तवान्।
यज्ञं यक्ष्येऽहमिति वै सम्भारान्सम्भ्रियन्तु मे ॥ १३.२.३६ ॥
પછી થોડા જ સમયમાં રાજા દુર્યોધને યજ્ઞસામગ્રીમાં નિપુણ મંત્રીઓને બોલાવીને કહ્યું, "હું યજ્ઞ કરીશ; મારા માટે સામગ્રી એકઠી કરો."
13.2.37
ततः समाहिते तस्य यज्ञे ब्राह्मणसत्तमैः ।
विप्ररूपी हुतवहो नृपं कन्यामयाचत ॥ १३.२.३७ ॥
પછી તેનો યજ્ઞ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ ગોઠવ્યો ત્યારે, બ્રાહ્મણરૂપી હુતવહે રાજા પાસે એક કન્યા માંગી.
13.2.38
न तु राजा प्रदानाय तस्मै भावमकल्पयत् ।
दरिद्रश्चासवर्णश्च ममायमिति पार्थिवः। ॥ १३.२.३८ ॥
પરંતુ રાજાએ તેને આપવાનો વિચાર ન કર્યો; 'આ ગરીબ છે અને મારા વર્ણનો નથી' એમ તેણે માન્યું.
13.2.39
इति तस्मै न वै कन्यां दित्सां चक्रे नराधिपः ।
अथ दीक्षामुपेतस्य यज्ञे तस्य महात्मनः।
आहितो हवनार्थाय वेद्यामग्निः प्रणश्यत ॥ १३.२.३९ ॥
આ રીતે રાજાએ તેને કન્યા આપવાનો નિશ્ચય ન કર્યો. પછી દીક્ષા લીધેલા તે મહાત્માના યજ્ઞમાં, હવન માટે વેદી પર સ્થાપિત અગ્નિ લુપ્ત થઈ ગયો.
13.2.40
ततः स भीतो नृपतिर्भृशं प्रव्यथितेन्द्रियः ।
मन्त्रिणो ब्राह्मणांश्चैव पप्रच्छ किमिदं भवेत्।
यज्ञे समिद्धो भगवान्नष्टो मे हव्यवाहनः ॥ १३.२.४० ॥
ત્યારે તે રાજા ખૂબ ડરી ગયો અને ઇન્દ્રિયો વ્યાકુળ થઈ ગઈ. તેણે મંત્રીઓ અને બ્રાહ્મણોને પૂછ્યું: 'આ શું હોઈ શકે? મારા યજ્ઞમાં પ્રજ્વલિત ભગવાન અગ્નિ નષ્ટ થઈ ગયા!'
13.2.41
सम्मन्त्रकुशलैस्तैस्तैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
ऋत्विग्भिर्मन्त्रकुशलैर्यज्यतां वा हुताशनः ॥ १३.२.४१ ॥
મંત્રકુશળ, વેદપારંગત તે બ્રાહ્મણો દ્વારા અને મંત્રકુશળ ઋત્વિજો દ્વારા હુતાશનનું યજન થાઓ.
13.2.42
अथ ऋक्सामयजुषां ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
वेदतत्वार्थकुशलैस्ततः सोमपुरस्करैः ॥ १३.२.४२ ॥
પછી ઋક્, સામ, યજુર્વેદોમાં પારંગત, વેદતત્ત્વાર્થમાં કુશળ, સોમને આગળ રાખનારા બ્રાહ્મણો દ્વારા.
13.2.43
गुह्यैश्च नामभिः सर्वैराहूतो हव्यवाहनः ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युतिः ॥ १३.२.४३ ॥
ગુહ્ય અને સર્વ નામોથી આહૂત થયેલા હવ્યવાહન (અગ્નિ) એ પોતાનું રૂપ તેજસ્વી બનાવ્યું; તેની કાંતિ શરદ ઋતુના સૂર્ય સમાન હતી.
13.2.44
ततो महात्मा तानाह दहनो ब्राह्मणर्षभान् ।
वरयाम्यात्मनोऽर्थाय दुर्योधनसुतामिति ॥ १३.२.४४ ॥
ત્યારે મહાત્મા દહન (અગ્નિ) એ તે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠોને કહ્યું: "હું મારા માટે દુર્યોધનની પુત્રીને વરદાન રૂપે માગું છું."
13.2.45
ततस्ते कल्यमुत्थाय तस्मै राज्ञे न्यवेदयन् ।
ब्राह्मणा विस्मिताः सर्वे यदुक्तं चित्रभानुना ॥ १३.२.४५ ॥
પછી તે બધા બ્રાહ્મણો સવારે ઊઠીને આશ્ચર્યચકિત થઈ તે રાજાને ચિત્રભાનુ (અગ્નિ) એ જે કહ્યું હતું તે જણાવવા લાગ્યા.
13.2.46
ततः स राजा तच्छ्रुत्वा वचनं ब्रह्मवादिनाम् ।
अवाप्य परमं हर्षं तथेति प्राह बुद्धिमान् ॥ १३.२.४६ ॥
ત્યારે તે બુદ્ધિમાન રાજાએ બ્રહ્મવાદી બ્રાહ્મણોનું વચન સાંભળી પરમ હર્ષ પામી કહ્યું, "એમ જ થાઓ."
13.2.47
अयाचत च तं शुल्कं भगवन्तं विभावसुम् ।
नित्यं सान्निध्यमिह ते चित्रभानो भवेदिति ॥ १३.२.४७ ॥
અને તેણે ભગવાન વિભાવસુ (અગ્નિ) પાસે શુલ્ક રૂપે માગ્યું, "હે ચિત્રભાનુ, અહીં તારી નિત્ય સન્નિધિ રહે."
13.2.48
तमाह भगवानग्निरेवमस्त्विति पार्थिवम् ।
ततः सान्निध्यमद्यापि माहिष्मत्यां विभावसोः
दृष्टं हि सहदेवेन दिशं विजयता च तत्। ॥ १३.२.४८ ॥
ભગવાન અગ્નિ એ રાજાને કહ્યું, "એમ જ થાઓ." તેથી આજે પણ માહિષ્મતીમાં વિભાવસુની તે સન્નિધિ જોવા મળે છે; દિગ્વિજય વખતે સહદેવે તે જોઈ હતી.
13.2.49
ततस्तां समलङ्कृत्य कन्यामहतवाससम् ।
ददौ दुर्योधनो राजा पावकाय महात्मने ॥ १३.२.४९ ॥
પછી રાજા દુર્યોધને નવાં વસ્ત્રોથી શણગારેલી તે કન્યા મહાત્મા પાવક (અગ્નિ)ને આપી.
13.2.50
प्रतिजग्राह चाग्निस्तु राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
विधिना वेददृष्टेन वसोर्धारामिवाध्वरे ॥ १३.२.५० ॥
અગ્નિએ રાજકન્યા સુદર્શનાને વેદવિહિત વિધિથી સ્વીકારી; એ યજ્ઞમાં વસુની ધારા જેવું હતું.
13.2.51
तस्या रूपेण शीलेन कुलेन वपुषा श्रिया ।
अभवत्प्रीतिमानग्निर्गर्भं चास्यां समादधे ॥ १३.२.५१ ॥
તેના રૂપ, શીલ, કુળ, શરીર અને શોભાથી પ્રસન્ન થઈ અગ્નિએ તેનામાં ગર્ભ સ્થાપ્યો.
13.2.52
तस्याः समभवत्पुत्रो नाम्नाऽग्नेयः सुदर्शनः ॥ १३.२.५२ ॥
તેને આગ્નેય સુદર્શન નામે પુત્ર જન્મ્યો.
13.2.53
सुदर्शनस्तु रूपेण पूर्णेन्दुसदृशोपमः ।
शिशुरेवाध्यगात्सर्वं परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.२.५३ ॥
સુદર્શન રૂપમાં પૂર્ણિમાના ચંદ્ર સમાન હતો; બાળક હોવા છતાં તેણે સનાતન પરબ્રહ્મ સંપૂર્ણ રીતે મેળવ્યું.
13.2.54
अथौघवान्नाम नृपो नृगस्यासीत्पितामहः ।
तस्याप्योघवती कन्या पुत्रश्चौघरथोऽभवत् ॥ १३.२.५४ ॥
હવે, નૃગના પિતામહ ઔઘવાન નામના રાજા હતા; તેમને ઔઘવતી નામે પુત્રી અને ઔઘરથ નામે પુત્ર થયા.
13.2.55
तामोघवान्ददौ तस्मै स्वयमोघवतीं सुताम् ।
सुदर्शनाय विदुषे भार्यार्थे देवरूपिणीम् ॥ १३.२.५५ ॥
ઓઘવાને પોતે પોતાની પુત્રી ઓઘવતી, દેવરૂપા, વિદ્વાન સુદર્શનને પત્ની તરીકે આપી.
13.2.56
स गृहस्थाश्रमरतस्तया सह सुदर्शनः ।
कुरुक्षेत्रेऽवसद्राजन्नोघवत्या समन्वितः ॥ १३.२.५६ ॥
ગૃહસ્થાશ્રમમાં રમતો સુદર્શન, હે રાજન, ઓઘવતી સાથે કુરુક્ષેત્રમાં રહ્યો.
13.2.57
गृहस्थश्चावजेष्यामि मृत्युमित्येव स प्रभो ।
प्रतिज्ञामकरोद्धीमान्दीप्ततेजा विशाम्पते ॥ १३.२.५७ ॥
'ગૃહસ્થ રહીને પણ હું મૃત્યુને જીતીશ' એવી પ્રતિજ્ઞા તે બુદ્ધિમાન, તેજસ્વી સુદર્શને કરી, હે પ્રભુ.
13.2.58
तामेवौघवतीं राजन्स पावकसुतोऽब्रवीत् ।
अतिथेः प्रतिकूलं ते न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.५८ ॥
હે રાજન, તે પાવકપુત્રે ઓઘવતીને જ કહ્યું: 'અતિથિને પ્રતિકૂળ કોઈ પણ કાર્ય તારે કોઈ પણ રીતે ન કરવું.'
13.2.59
येनयेन च तुष्येत नित्यमेव त्वयाऽतिथिः ।
अप्यात्मनः प्रदानेन न ते कार्या विचारणा ॥ १३.२.५९ ॥
જે જે રીતે તારા દ્વારા અતિથિ સદા સંતુષ્ટ થાય, તે માટે પોતાનું દાન આપવામાં પણ તારે વિચાર ન કરવો.
13.2.60
एतद्व्रतं मम सदा हृदि सम्परिवर्तते ।
गृहस्थानां च सुश्रोणि नातिथेर्विद्यते परम् ॥ १३.२.६० ॥
હે સુંદર કટિવાળી, આ વ્રત મારા હૃદયમાં સદા ફર્યા કરે છે; ગૃહસ્થો માટે અતિથિથી શ્રેષ્ઠ બીજું કંઈ નથી.
13.2.61
प्रमाणं यदि वामोरु वचस्ते मम शोभने ।
इदं वचनमव्यग्रा हृदि त्वं धारयेः सदा ॥ १३.२.६१ ॥
હે સુંદર સાથળવાળી, હે શોભને, જો મારું વચન તારા માટે પ્રમાણ હોય, તો આ વચન તું સદા અવિચળ મનથી હૃદયમાં ધારણ કર.
13.2.62
निष्क्रान्ते मयि कल्याणि तथा सन्निहितेऽनघे ।
नातिथिस्तेऽवमन्तव्यः प्रमाणं यद्यहं तव ॥ १३.२.६२ ॥
હે કલ્યાણી, હે નિષ્પાપ, હું બહાર ગયો હોઉં અને તું પાસે ન હોય ત્યારે પણ તારે અતિથિનું અપમાન ન કરવું; જો મારું વચન તારા માટે પ્રમાણ હોય.
13.2.63
तमब्रवीदोघवती तथा मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
न मे त्वद्वचनात्किञ्चिन्न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.६३ ॥
ઓઘવતી માથા પર હાથ જોડીને તેને આ પ્રમાણે બોલી: તારા વચનથી મારે કંઈ પણ, કોઈ પણ રીતે કરવાનું નથી.
13.2.64
जिगीषमाणस्तु गृहे तदा मृत्युः सुदर्शनम् ।
पृष्ठतोऽन्वगमद्राजन्रन्ध्रान्वेषी तदा सदा ॥ १३.२.६४ ॥
હે રાજન્, ત્યારે મૃત્યુ સુદર્શનને જીતવા ઇચ્છીને ઘરમાં તેની પાછળ ગયું; છિદ્ર શોધતું, ત્યારે અને સદા.
13.2.65
इध्मार्थं तु गते तस्मिन्नग्रिपुत्रे सुदर्शने ।
अतिधिर्ब्राह्मणः श्रीमांस्तामाहौघवतीं तदा ॥ १३.२.६५ ॥
અગ્નિપુત્ર સુદર્શન સમિધ માટે ગયો ત્યારે, એક શ્રીમાન બ્રાહ્મણ અતિથિ ત્યારે ઓઘવતીને બોલ્યો.
13.2.66
आतिथ्यं कृतमिच्छामि त्वयाऽद्य वरवर्णिनि ।
प्रमाणं यदि धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ॥ १३.२.६६ ॥
હે શ્રેષ્ઠ વર્ણવાળી, આજે તારા દ્વારા આતિથ્ય પામવાની હું ઇચ્છા રાખું છું; ગૃહસ્થાશ્રમને સંમત તારો ધર્મ પ્રમાણ હોય તો.
13.2.67
इत्युक्ता तेन विप्रेणि राजपुत्री यशस्विनी ।
विधिना प्रतिजग्राह वेदोक्तेन विशांपते ॥ १३.२.६७ ॥
તે બ્રાહ્મણે આમ કહ્યું ત્યારે યશસ્વિની રાજકુમારીએ, હે પ્રજાપતિ, વેદોક્ત વિધિ પ્રમાણે તેનો સ્વીકાર કર્યો.
13.2.68
आसनं चैव पाद्यं च तस्मै दत्त्वा द्विजातये ।
प्रोवाचौघवती विप्रं केनार्थः किं ददामि ते ॥ १३.२.६८ ॥
તે દ્વિજને આસન અને પાદ્ય આપીને ઔઘવતીએ તે બ્રાહ્મણને કહ્યું, 'તમારો હેતુ શું છે? હું તમને શું આપું?'
13.2.69
तामब्रवीत्ततो विप्रो राजपुत्रीं सुदर्शनाम् ।
त्वया ममार्थः कल्याणि निर्विशङ्कैतदाचर ॥ १३.२.६९ ॥
ત્યારે તે બ્રાહ્મણે રાજકુમારી સુદર્શનાને કહ્યું, 'હે કલ્યાણી, તારી પાસેથી મારો એક હેતુ છે; નિઃશંક થઈને આ કર.'
13.2.70
यदि प्रमाणं धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ।
प्रदानेनात्मनो राज्ञि कर्तुमर्हसि मे प्रियम् ॥ १३.२.७० ॥
જો ગૃહસ્થાશ્રમ-સમ્મત ધર્મ તારા માટે પ્રમાણ હોય, તો હે રાણી, તારી જાતને આપીને મારું પ્રિય કરવું જોઈએ.
13.2.71
स तया छन्द्यमानोऽन्यैरीप्सितैर्नृपकन्यया ।
नान्यमात्मप्रदानात्स तस्या वव्रे परं द्विजः ॥ १३.२.७१ ॥
રાજકુમારીએ બીજી ઇચ્છિત વસ્તુઓ આપવાનો આગ્રહ કર્યો છતાં તે દ્વિજે તેના આત્મદાન સિવાય બીજું કશું પસંદ ન કર્યું.
13.2.72
सा तु राजसुता स्मृत्वा भर्तुर्वचनमादितः ।
तथेति लज्जमाना सा तमुवाच द्विजर्षभम् ॥ १३.२.७२ ॥
પણ તે રાજકુમારીએ શરૂઆતથી પતિ (પિતા)ના વચનને સ્મરણ કરીને, 'એમ જ થાઓ' એમ લજ્જાથી તે દ્વિજશ્રેષ્ઠને કહ્યું.
13.2.73
ततो विहस्य विप्रर्षिः सा चैवोपविवेश ह ।
संस्मृत्य भर्तुर्वचनं गृहस्थाश्रमकाङ्क्षिणः ॥ १३.२.७३ ॥
ત્યારે તે વિપ્રર્ષિ હસીને, ગૃહસ્થાશ્રમની ઇચ્છા રાખનારા પોતાના પતિના વચનનું સ્મરણ કરીને તેની સાથે બેઠા.
13.2.74
अथेध्मान्समुपादाय स पावकिरुपागमत् ।
मृत्युना रौद्रभावेन नित्यं बन्धुरिवान्वितः ॥ १३.२.७४ ॥
પછી તે અગ્નિપુત્ર લાકડાં લઈને આવ્યો; ભયંકર સ્વભાવના મૃત્યુ સાથે, સદા સાથે રહેતા સ્વજનની જેમ.
13.2.75
ततस्त्वाश्रममागम्य स पावकसुतस्तदा ।
तां व्याजहारौघवतीं क्वासि यातेति चासकृत् ॥ १३.२.७५ ॥
ત્યારે તે અગ્નિપુત્ર આશ્રમમાં આવીને, પૂર જેવી ઉભરાતી તેને વારંવાર બોલ્યો: 'તું ક્યાં ગઈ હતી?'
13.2.76
तस्मै प्रतिवचः सा तु भर्त्रे न प्रददौ तदा ।
कराभ्यां तेन विप्रेण स्पृष्टा भर्तृव्रता सती ॥ १३.२.७६ ॥
ત્યારે તેણે પતિને કોઈ ઉત્તર ન આપ્યો; તે બ્રાહ્મણે બન્ને હાથે તેને સ્પર્શ કર્યો, પતિવ્રતા સતી સ્પર્શાઈ.
13.2.77
उच्छिष्टाऽस्मीति मन्वाना लज्जिता भर्तुरेव च ।
तूष्णींभूताऽभवत्साध्वी विप्रकोपाच्च शङ्किता ॥ १३.२.७७ ॥
'હું અપવિત્ર થઈ ગઈ છું' એમ માનીને તે લજ્જિત થઈ, પતિને કારણે પણ; તે સાધ્વી મૌન થઈ ગઈ અને બ્રાહ્મણના ક્રોધથી શંકિત થઈ.
13.2.78
अथ तां किन्विति पुनः प्रोवाच स सुदर्शनः ।
क्व सा साध्वी क्व सायाता गरीय किमतो मम ॥ १३.२.७८ ॥
ત્યારે તે સુદર્શને તેને ફરી પૂછ્યું: 'શું છે? તે સાધ્વી ક્યાં છે? તે ક્યાંથી આવી? આનાથી મારા માટે મોટું શું?'
13.2.79
पतिव्रता सत्यशीला नित्यं चैवार्जवे रता ।
कथं न प्रत्युदेत्यद्य स्मयमाना यथापुरम् ॥ १३.२.७९ ॥
તે પતિવ્રતા, સત્યશીલ અને સદા સરળતામાં રમનારી છે. આજે તે પહેલાંની જેમ હસતી સામે કેમ આવતી નથી?
13.2.80
उटजस्थस्तु तं विप्रः प्रत्युवाच सुदर्शनम् ।
अतिथिं विद्धि सम्प्राप्तं ब्राह्मणं पावके च माम् ॥ १३.२.८० ॥
ઝૂંપડીમાં ઊભેલા તે બ્રાહ્મણે સુદર્શનને ઉત્તર આપ્યો, "આવેલાને અતિથિ જાણ; બ્રાહ્મણ એવો હું, અગ્નિ પણ મને જાણે છે."
13.2.81
अनया छन्द्यमानोऽहं भार्यया तव सत्तम ।
तैस्तैरतिथिसत्कारैर्ब्रह्मन्नेषा वृता मया ॥ १३.२.८१ ॥
હે સત્તમ, તમારી આ પત્નીએ અતિથિ-સત્કારના અનેક પ્રકારોથી મને આગ્રહ કર્યો; હે બ્રહ્મન્, એને જ મેં વરી છે.
13.2.82
आत्मप्रदानविधिना मामर्चति शुभानना ।
अनूरूपं यदत्रान्यत्तद्भवान्कर्तुमर्हति ॥ १३.२.८२ ॥
શુભાનના આત્મસમર્પણની વિધિથી મારો સત્કાર કરે છે. આને અનુરૂપ જે બીજું અહીં હોય, તે તમે કરવાને યોગ્ય છો.
13.2.83
कूटमुद्गरहस्तस्तु मृत्युस्तं वै समन्वगात् ।
हीनप्रतिज्ञमत्रैवं वधिष्यामीति चिन्तयन् ॥ १३.२.८३ ॥
હાથમાં કપટી ગદા લઈને મૃત્યુ તેની પાછળ આવ્યું. "અહીં એનું વ્રત ભંગ થયું છે; એને હું મારી નાખીશ" એમ વિચારતું.
13.2.84
सुदर्शनस्तु मनसा कर्मणा चक्षुषा गिरा ।
त्यक्तेर्ष्यस्त्यक्तमन्युश्च स्मयमानोऽब्रवीदिदम् ॥ १३.२.८४ ॥
પણ સુદર્શને મનથી, કર્મથી, દૃષ્ટિથી અને વાણીથી ઈર્ષ્યા છોડી; ક્રોધ પણ છોડ્યો; હસતાં હસતાં તેણે આ કહ્યું.
13.2.85
सुरतं तेऽस्तु विप्राग्र्य प्रीतिर्हि परमा मम ।
गृहस्थस्य हि धर्मोऽग्र्यः सम्प्राप्तातिथिपूजनम् ॥ १३.२.८५ ॥
હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ, તમારું કલ્યાણ થાઓ; મને પરમ પ્રસન્નતા છે. આવેલા અતિથિનો સત્કાર કરવો એ ગૃહસ્થનો શ્રેષ્ઠ ધર્મ છે.
13.2.86
अतिथिः पूजितो यस्य गृहस्थस्य तु गच्छति ।
नान्यस्तस्मात्परो धर्म इति प्राहुर्मनीषिणः ॥ १३.२.८६ ॥
જે ગૃહસ્થના ઘરેથી સત્કાર પામેલો અતિથિ પ્રસન્ન થઈને જાય છે, તેથી મોટો બીજો કોઈ ધર્મ નથી, એમ મનીષીઓ કહે છે.
13.2.87
प्राणाश्च मम दाराश्च यच्चान्यद्विद्यते वसु ।
अतिथिभ्यो मया देयमिति मे व्रतमाहितम् ॥ १३.२.८७ ॥
મારા પ્રાણ, મારી પત્નીઓ અને મારી પાસે જે બીજું ધન છે — એ બધું અતિથિઓને આપવું જોઈએ, એ મારું દૃઢ વ્રત છે.
13.2.88
निःसन्दिग्धं यथा वाक्यमेतन्मे समुदाहृतम् ।
तेनाहं विप्र सत्येन स्वयमात्मानमालभे ॥ १३.२.८८ ॥
મેં કહેલું વચન સંદેહ વિના સાચું છે. હે વિપ્ર, એ સત્યના સોગંદ લઈને હું મારી જાતને સ્પર્શ કરું છું.
13.2.89
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
बुद्धिरात्मा मनः कालो दिशश्चैव गुणा दश ॥ १३.२.८९ ॥
પૃથ્વી, વાયુ, આકાશ, જળ અને પાંચમું તેજ; બુદ્ધિ, આત્મા, મન, કાળ અને દિશાઓ — એ દસ ગુણ છે.
13.2.90
नित्यमेव हि पश्यन्ति देहिनां देहसंश्रिताः ।
सुकृतं दुष्कृतं चापि कर्म कर्मवतांवर ॥ १३.२.९० ॥
દેહમાં આશ્રિત (ગુણો) દેહધારી જીવોના સુકૃત અને દુષ્કૃત હંમેશાં જુએ છે. હે કર્મવંતોમાં શ્રેષ્ઠ!
13.2.91
यथैषा नानृता वाणी मयाऽद्य समुदीरिता ।
तेन सत्येन मां देवाः पालयन्तु दहन्तु वा ॥ १३.२.९१ ॥
આજે મારું આ વચન અસત્ય ન હોય તો, તે સત્યથી દેવો મારું રક્ષણ કરે અથવા મને બાળે.
13.2.92
ततो नादः समभवद्दिक्षु सर्वासु भारत ।
असकृत्सत्यमित्येवं नैतन्मिथ्येति सर्वतः ॥ १३.२.९२ ॥
ત્યારે, હે ભારત, બધી દિશાઓમાં નાદ ઊઠ્યો — 'આ સત્ય છે, આ મિથ્યા નથી' એમ વારંવાર ચારે બાજુથી.
13.2.93
उटजात्तु ततस्तस्मान्निश्चक्राम स वै द्विजः ।
वपुषा द्यां च भूमिं च व्याप्य वायुरिवोद्यतः ॥ १३.२.९३ ॥
ત્યારે તે ઝૂંપડીમાંથી તે બ્રાહ્મણ બહાર નીકળ્યા; પોતાના દેહથી આકાશ અને પૃથ્વીને વ્યાપીને, ઊઠેલા પવનની જેમ.
13.2.94
स्वरेण विप्रः शैक्षेण त्रींल्लोकाननुनादयन् ।
उवाच चैनं धर्मज्ञं पूर्वमामन्त्र्य नामतः ॥ १३.२.९४ ॥
પોતાના સ્વરથી, શાસ્ત્રીય ધ્વનિથી, ત્રણે લોકને ગુંજાવતા, તે બ્રાહ્મણે ધર્મજ્ઞને પહેલાં નામ લઈને બોલાવીને આમ કહ્યું.
13.2.95
धर्मोऽहमस्मि भद्रं ते जिज्ञासार्थं तवानघ ।
प्राप्तः सत्यं च ते ज्ञात्वा प्रीतिर्मे परमा त्वयि ॥ १३.२.९५ ॥
હું ધર્મ છું; તારું કલ્યાણ થાઓ. હે નિષ્પાપ, તારી પરીક્ષા લેવા જ હું આવ્યો છું. તારું સત્ય જાણીને તારા પ્રત્યે મારી પરમ પ્રીતિ થઈ છે.
13.2.96
विजितश्च त्वया मृत्युर्योऽयं त्वामनुगच्छति ।
रन्ध्रान्वेषी तव सदा त्वया धृत्या वशीकृतः ॥ १३.२.९६ ॥
તારી પાછળ આવતા, સદા તારામાં છિદ્ર શોધતા આ મૃત્યુને તેં જીતી લીધું છે; ધીરજથી તેં તેને વશ કર્યું છે.
13.2.97
न चास्ति शक्तिस्त्रैलोक्ये कस्य चित्पुरुषोत्तम ।
पतिव्रतामिमां साध्वीं तवोद्वीक्षितुमप्युत ॥ १३.२.९७ ॥
હે પુરુષોત્તમ, ત્રણે લોકમાં કોઈનામાં પણ એવી શક્તિ નથી કે આ પતિવ્રતા, સાધ્વી સ્ત્રી તરફ, તમારી હાજરીમાં, દૃષ્ટિ પણ કરી શકે.
13.2.98
रक्षिता त्वद्गुणैरेषा पातिव्रत्यगुणैस्तथा ।
अधृष्या यदियं ब्रूयात्तथा तन्नान्यथा भवेत् ॥ १३.२.९८ ॥
તારા ગુણો અને તેના પોતાના પતિવ્રતાના ગુણો વડે આ સુરક્ષિત છે; તેથી તેને કોઈ પરાજિત કરી શકે નહીં. તે જે કહેશે તે અન્યથા નહીં થાય.
13.2.99
एषा हि तपसा स्वेन संयुक्ता ब्रह्मवादिनी ।
पावनार्थं च लोकस्य सरिच्छ्रेष्ठा भविष्यति ॥ १३.२.९९ ॥
આ પોતાના તપથી યુક્ત, બ્રહ્મવાદિની છે; જગતને પવિત્ર કરવા માટે આ શ્રેષ્ઠ નદી થશે.
13.2.100
अर्धेनौघवती नाम त्वामर्धेनानुयास्यति ।
शरीरेण महाभागा योगो ह्यस्या वशे स्थितः।
अनया सह लोकांश्च गन्ताऽसि तपसार्जितान् ॥ १३.२.१०० ॥
ઓઘવતી નામની આ અર્ધા શરીરથી તારો અનુસરણ કરશે. હે મહાભાગા, તેનો યોગ તેના વશમાં સ્થિત છે; આની સાથે તું તપથી પ્રાપ્ત લોકોમાં જશે.
13.2.101
यत्र नावृत्तिमभ्येति शाश्वतांस्ताननुत्तमान् ।
अनेन चैव देहेन लोकांस्त्वमभिपत्स्यसे ॥ १३.२.१०१ ॥
જ્યાં પુનરાગમન થતું નથી, તે શાશ્વત અને સર્વોત્તમ લોકોને આ જ દેહથી તું પ્રાપ્ત કરીશ.
13.2.102
निर्जितश्च त्वया मृत्युरैश्वर्यं च तवोत्तमम् ।
पञ्चभूतान्यतिक्रान्तः स्ववीर्याच्च मनोजवः। ॥ १३.२.१०२ ॥
તેં મૃત્યુને જીતી લીધું છે, અને તારું ઐશ્વર્ય સર્વોત્તમ છે; પોતાના પરાક્રમથી તું પંચમહાભૂતોને પાર કરી ગયો છે, મનના જેવો વેગવાન છે.
13.2.103
गृहस्थधर्मेणानेन कामक्रोधौ च ते जितौ ।
स्नेहो रागश्च तन्द्री च मोहो द्रोहश्च केवलः।
तव शुश्रूषया राजन्राजपुत्र्या च निर्जिताः ॥ १३.२.१०३ ॥
ગૃહસ્થધર્મથી જ તેં કામ અને ક્રોધ જીત્યા છે. સ્નેહ, આસક્તિ, આળસ, મોહ અને દ્રોહ પણ સંપૂર્ણપણે જીતાયા છે. હે રાજન, તારી સેવા અને રાજપુત્રી દ્વારા આ બધું જીતાયું છે.
13.2.104
शुक्लानां तु सहस्रेण वाजिनां रथमुत्तमम् ।
युक्तं प्रगृह्य भगवान्वासवोप्याजगाम तम् ॥ १३.२.१०४ ॥
સફેદ રંગના હજાર ઘોડાથી જોડાયેલો ઉત્તમ રથ લઈને ભગવાન વાસવ પણ તેની પાસે આવ્યા.
13.2.105
मृत्युरात्मा च लोकाश्च जिता भूतानि पञ्च च ।
बुद्धिः कालो मदो मोहः कामक्रोधौ तथैव च ॥ १३.२.१०५ ॥
મૃત્યુ, આત્મા અને લોકો, પાંચ મહાભૂત, બુદ્ધિ, કાળ, મદ, મોહ, તેમજ કામ અને ક્રોધ પણ જીતાયા છે.
13.2.106
तस्माद्गृहाश्रमस्थस्य नान्यद्दैवतमस्ति वै ।
ऋतेऽतिथिं नरव्याघ्र मनसैतद्विचारय ॥ १३.२.१०६ ॥
તેથી ગૃહાશ્રમમાં રહેલા માટે અતિથિ સિવાય બીજો કોઈ દેવ નથી. હે નરવ્યાઘ્ર, આ વિષે મનથી વિચાર કર.
13.2.107
अतिथिः पूजितो यद्धि ध्यायते मनसा शुभम् ।
न तत्क्रतुशतेनापि तुल्यमाहुर्मनीपिण ॥ १३.२.१०७ ॥
અતિથિનું પૂજન કરીને મનથી શુભનું ધ્યાન ધરવામાં આવે ત્યારે તે સો યજ્ઞો બરાબર પણ નથી, એમ જ્ઞાનીઓ કહે છે.
13.2.108
सुदत्तं सुकृतं वाऽपि कम्पयेदप्यनर्चितः ॥ १३.२.१०८ ॥
અનાદર પામેલો અતિથિ સારી રીતે આપેલા દાનને અને સારી રીતે કરેલા પુણ્યને પણ ડગાવી શકે છે.
13.2.109
पात्रं त्वतिथिमासाद्य शीलाढ्यं यो न पूजयेत् ।
स दत्त्वा तुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति ॥ १३.२.१०९ ॥
શીલસંપન્ન યોગ્ય અતિથિ મળ્યા છતાં જે તેમનો સત્કાર ન કરે, તે તેમને તુચ્છ દાન આપે તોપણ પુણ્ય લઈને જાય છે.
13.2.110
एतत्ते कथितं पुत्र मयाऽऽख्यानमनुत्तमम् ।
यथा हि विजितो मृत्युर्गृहस्थेन पुराऽभवत् ॥ १३.२.११० ॥
હે પુત્ર, પૂર્વે એક ગૃહસ્થે મૃત્યુને કેવી રીતે જીત્યું હતું તે આ અનુત્તમ આખ્યાન મેં તને કહ્યું.
13.2.111
धन्यं यशस्यमायुष्यमिदमाख्यानमुत्तमम् ।
बुभूषताऽभिमन्तव्यं सर्वदुश्चरितापहम् ॥ १३.२.१११ ॥
આ ઉત્તમ આખ્યાન ધન, યશ અને દીર્ઘાયુ આપનારું છે. સમૃદ્ધિ ઇચ્છનારે તેનું આદરપૂર્વક મનન કરવું; તે સર્વ દુષ્કર્મોને દૂર કરે છે.
13.2.112
इदं यः कथयेद्विद्वानहन्यहनि भारत ।
सुदर्शनस्य चरितं पुण्याँल्लोकानवाप्नुयात् ॥ १३.२.११२ ॥
હે ભારત, જે વિદ્વાન દરરોજ આ સુદર્શનનું ચરિત્ર કહે છે, તે પુણ્યલોક પ્રાપ્ત કરે છે.