മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.2.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
श्रुतं मे महदाख्यानमिदं मतिमतांवर ॥ १३.२.१ ॥
പിതാമഹാ, മഹാപ്രാജ്ഞാ, സർവശാസ്ത്രവിശാരദാ! ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ ഈ മഹത്തായ ആഖ്യാനം കേട്ടിരിക്കുന്നു.
13.2.2
भूयस्तु श्रोतुमिच्छामि धर्मार्थसहितं नृप ।
कथ्यमानं त्वया किञ्चित्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.२.२ ॥
രാജാവേ, അങ്ങ് പറഞ്ഞ ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളോടു കൂടിയ ആ കാര്യം വീണ്ടും കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അത് എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു തരണം.
13.2.3
केन मृत्युर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ।
इत्येतद्धर्ममाचक्ष्व तत्त्वेनापि च पार्थिव ॥ १३.२.३ ॥
ഏത് ഗൃഹസ്ഥൻ ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച് മൃത്യുവിനെ ജയിച്ചു? രാജാവേ, ആ ധർമ്മം യഥാർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞുതരിക.
13.2.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा मृत्यर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ॥ १३.२.४ ॥
ഈ വിഷയത്തിൽ ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ട്: ഒരു ഗൃഹസ്ഥൻ ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച് മൃത്യുവിനെ എങ്ങനെ ജയിച്ചുവെന്ന്.
13.2.5
मनोः प्रजापते राजन्निक्ष्वाकुरभवत्सुतः ।
तस्य पुत्रशतं जज्ञे नृपतेः सूर्यवर्चसः ॥ १३.२.५ ॥
രാജാവേ, മനുവിന്റെയും പ്രജാപതിയുടെയും വംശത്തിൽ ഇക്ഷ്വാകു പുത്രനായി ജനിച്ചു; ആ സൂര്യതുല്യ തേജസ്സുള്ള രാജാവിന് നൂറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
13.2.6
दशमस्तस्य पुत्रस्तु दशाश्वो नाम भारत ।
माहिष्मत्यामभूद्राजा धर्मात्मा सत्यविक्रमः ॥ १३.२.६ ॥
ഭാരതാ, അവന്റെ പത്താമത്തെ പുത്രൻ ദശാശ്വൻ എന്ന പേരുള്ളവനായിരുന്നു; ധർമ്മാത്മാവും സത്യപരാക്രമിയുമായ ആ രാജാവ് മാഹിഷ്മതിയിൽ ഉണ്ടായി.
13.2.7
दशाश्वस्य सुतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सत्ये तपसि दाने च यस्य नित्यं रतं मनः ॥ १३.२.७ ॥
ദശാശ്വന്റെ പുത്രൻ അത്യന്തം ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവായിരുന്നു; അവന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും സത്യത്തിലും തപസ്സിലും ദാനത്തിലും രമിച്ചിരുന്നു.
13.2.8
मदिराश्व इति ख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपतिः ।
धनुर्वेदे च वेदे च निरतो योऽभवत्सदा ॥ १३.२.८ ॥
മദിരാശ്വൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ആ ഭൂപതി എപ്പോഴും ധനുർവേദത്തിലും വേദത്തിലും മുഴുകിയിരുന്നു.
13.2.9
मदिराश्वस्य पुत्रस्तु द्युतिमान्नाम पार्थिवः ।
महाभागो महातेजा महासत्वो महाबलः ॥ १३.२.९ ॥
മദിരാശ്വന്റെ പുത്രൻ ദ്യുതിമാൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു; അവൻ മഹാഭാഗ്യവാനും മഹാതേജസ്വിയും മഹാസത്ത്വനും മഹാബലവാനും ആയിരുന്നു.
13.2.10
पुत्रो द्युतिमतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सर्वलोकेषु विख्यातः सुवीरो नाम नामतः।
धर्मात्मा कोशवांश्चापि देवराज इवापरः ॥ १३.२.१० ॥
ദ്യുതിമാന്റെ പുത്രൻ സുവീരൻ എന്ന പരമ ധാർമ്മികനായ രാജാവായിരുന്നു; സർവലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനും ധർമ്മാത്മാവും ഖജനാവുള്ളവനും മറ്റൊരു ദേവരാജനെപ്പോലെയുമായിരുന്നു.
13.2.11
सुवीरस्य तु पुत्रोऽभूत्सर्वसङ्ग्रामदुर्जयः ।
दुर्जयो नाम विख्यातः सर्वशस्त्रभृतांवर ॥ १३.२.११ ॥
സുവീരന്റെ പുത്രൻ ദുർജയൻ ആയിരുന്നു; എല്ലാ യുദ്ധങ്ങളിലും ജയിക്കാനാകാത്തവനായിരുന്ന അവൻ, എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായി പ്രസിദ്ധനായി.
13.2.12
दुर्जयस्येन्द्रवपुषः पुत्रोऽग्निसदृशद्युतिः ।
दुर्योधनो नाम महान्राजा राजर्षिसत्तमः ॥ १३.२.१२ ॥
ഇന്ദ്രസമാന ശരീരമുള്ള ദുർജയന്റെ പുത്രൻ അഗ്നിസമാന തേജസ്സുള്ള ദുര്യോധനൻ എന്ന മഹാരാജാവായിരുന്നു; അവൻ രാജർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
13.2.13
तस्येन्द्रसमवीर्यस्य सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः ।
विषये वासवस्तस्य सम्यगेव प्रवर्षति ॥ १३.२.१३ ॥
ഇന്ദ്രനു തുല്യമായ വീര്യമുള്ളവനും യുദ്ധങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും പിന്തിരിയാത്തവനുമായ അവന്റെ രാജ്യത്ത് വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) നന്നായി മഴ പെയ്യിച്ചു.
13.2.14
रत्नैर्धनैश्च पशुभिः सस्यैश्चापि पृथग्विधैः ।
नगरं विषयश्चास्य प्रतिपूर्णस्तदाऽभवत् ॥ १३.२.१४ ॥
രത്നങ്ങളും സമ്പത്തും കന്നുകാലികളും പലതരം വിളകളും കൊണ്ട് അന്ന് അവന്റെ നഗരവും രാജ്യവും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
13.2.15
न तस्य विषये चाभूत्कृपणो नापि दुर्गतः ।
व्याधितो वा कृशो वाऽपरि तस्मिन्नाभून्नरः क्वचित् ॥ १३.२.१५ ॥
അവന്റെ രാജ്യത്ത് ദരിദ്രനോ ദുരവസ്ഥയിലുള്ളവനോ രോഗിയോ മെലിഞ്ഞവനോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ആ രാജ്യത്ത് എവിടെയും അങ്ങനെയൊരു മനുഷ്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
13.2.16
सुदक्षिणो मधुरवागनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
धर्मात्मा चानृशंसश्च विक्रान्तोऽथाविकत्थनः ॥ १३.२.१६ ॥
അവൻ ഉദാരമായി ദക്ഷിണ നൽകുന്നവനും മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവനും അസൂയയില്ലാത്തവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും ധർമ്മാത്മാവും ദയാലുവും പരാക്രമിയും ആത്മപ്രശംസ ചെയ്യാത്തവനുമായിരുന്നു.
13.2.17
यज्वा च दान्तो मेधावी ब्रह्मण्यः सत्यसङ्गरः ।
न चावमन्ता दाता च वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.२.१७ ॥
അവൻ യാഗം ചെയ്യുന്നവനും സംയമിയും ബുദ്ധിമാനും ബ്രാഹ്മണരോട് ഭക്തിയുള്ളവനും സത്യപ്രതിജ്ഞയുള്ളവനും ആരെയും അവഹേളിക്കാത്തവനും ദാതാവും വേദവേദാംഗങ്ങളിൽ പാരംഗതനുമായിരുന്നു.
13.2.18
तं नर्मदा देवनदी पुण्या शीतजला शिवा ।
चकमे पुरुषव्याघ्रं स्वेन भावेन भारत ॥ १३.२.१८ ॥
ഭാരതാ! പുണ്യവും തണുത്ത ജലമുള്ളതും ശിവവുമായ ദേവനദി നർമ്മദ തന്റെ സ്വഭാവത്താൽ ആ പുരുഷവ്യാഘ്രനെ (ശ്രേഷ്ഠ പുരുഷനെ) ആഗ്രഹിച്ചു.
13.2.19
तस्यां जज्ञे तदा नद्यां कन्या राजीवलोचना ।
नाम्ना सुदर्शना राजन्रूपेण च सुदर्शना ॥ १३.२.१९ ॥
അപ്പോൾ ആ നദിയിൽ താമരക്കണ്ണുള്ള ഒരു കന്യക ജനിച്ചു; രാജാവേ, അവളുടെ പേര് സുദർശന, രൂപത്തിലും അവൾ സുദർശനയാണ്.
13.2.20
तादृग्रूपा न नारीषु भूतपूर्वा युधिष्ठिर ।
दुर्योधनसुता यादृगभवद्वरवर्णिनी ॥ १३.२.२० ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ഇത്ര രൂപമുള്ള സ്ത്രീ മുമ്പ് സ്ത്രീകളിൽ ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ദുര്യോധനന്റെ ആ സുന്ദരവർണ്ണയായ മകളെപ്പോലെ.
13.2.21
तामग्निश्चकमे साक्षाद्राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युति ॥ १३.२.२१ ॥
അഗ്നി നേരിട്ട് ആ രാജകന്യ സുദർശനയെ ആഗ്രഹിച്ചു; തന്റെ രൂപം തേജസ്വിയാക്കി, ശരത്കാലസൂര്യനു സമമായ പ്രഭയോടെ.
13.2.22
सा चाग्निशरणे राज्ञः शुश्रूषाकृतनिश्चया ।
नियुक्ता पितृसन्देशादारिराधयिषुः शिखिम् ॥ १३.२.२२ ॥
അവൾ രാജാവിന്റെ അഗ്നിശരണത്തിൽ സേവനം ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ചു; പിതാവിന്റെ സന്ദേശപ്രകാരം നിയുക്തയായി, അഗ്നിയെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്.
13.2.23
तस्या मनोहरं रूपं दृष्ट्वा देवो हुताशनः ।
मन्मथेन समादिष्टः पत्नीत्वे यतते मिथः ॥ १३.२.२३ ॥
അവളുടെ മനോഹരരൂപം കണ്ടപ്പോൾ ദേവനായ ഹുതാശനൻ മന്മഥനാൽ പ്രേരിതനായി, ഭാര്യയാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
13.2.24
भज मामनवद्याङ्गि कामात्कमललोचने ।
रम्भोरु मृगशावाक्षि पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ १३.२.२४ ॥
കുറ്റമറ്റ അവയവങ്ങളുള്ളവളേ, താമരക്കണ്ണുള്ളവളേ, വാഴത്തടി തുടകളുള്ളവളേ, മാൻകുട്ടിയുടെ കണ്ണുള്ളവളേ, പൂർണ്ണചന്ദ്രമുഖിയേ, ആഗ്രഹത്താൽ എന്നെ സേവിക്കുക.
13.2.25
भ्रूलताललितं कान्तमनङ्गो बाधते हि माम् ॥ १३.२.२५ ॥
പുരികലതകൾപോലെ ലളിതയായ ഓ പ്രിയേ, മന്മഥൻ തീർച്ചയായും എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
13.2.26
ललाटं चन्द्ररेखाभं शिरोरुहविभूषितम् ।
दृष्ट्वा ते पत्रलेखान्तमनङ्गो बाधते भृशम् ॥ १३.२.२६ ॥
ചന്ദ്രരേഖപോലുള്ള നിന്റെ നെറ്റി, മുടിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്, പത്രരേഖയോളം നീണ്ടത് കണ്ട് മന്മഥൻ എന്നെ കഠിനമായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
13.2.27
बालातपेन तुलितं सस्वेदपुलकोद्गमम् ।
बिम्बाधरोष्ठवदनं विबुद्धमिव पङ्कजम्।
अतीव चारुविभ्रान्तं मदमावहते मम ॥ १३.२.२७ ॥
പ്രഭാത സൂര്യനോടുപമിച്ച, വിയർപ്പും രോമാഞ്ചവുമുള്ള, ബിംബഫലംപോലുള്ള അധരങ്ങളുള്ള മുഖം, വിരിഞ്ഞ താമരപോലെ, അത്യന്തം മനോഹരവും വിഭ്രാന്തവുമായത് — അത് എന്നിൽ മദം ഉണർത്തുന്നു.
13.2.28
दन्तप्रकाशनियता वाणी तव सुरक्षिता ।
ताम्रपल्लवसंकाशा जिह्वेयं मे मनोहरा ॥ १३.२.२८ ॥
പല്ലുകളുടെ പ്രകാശത്താൽ നിയന്ത്രിതമായ നിന്റെ വാക്ക് നന്നായി സംരക്ഷിതമാണ്; ചുവന്ന തളിരുപോലെയുള്ള ഈ നാവ് എന്റെ മനസ്സിനെ കവരുന്നു.
13.2.29
समाः स्निग्धाः सुजाताश्च सहिताश्च द्विजास्तव ।
द्विजप्रिये प्रसीदस्व भज मां सुभगा ह्यसि ॥ १३.२.२९ ॥
നിന്റെ പല്ലുകൾ സമമായും മിനുസമായും സുന്ദരമായും അടുത്തടുത്തായും ഇരിക്കുന്നു. ദ്വിജർക്ക് പ്രിയയായവളേ, പ്രസാദിക്കൂ, എന്റെ അടുത്ത് വരൂ; നീ തീർച്ചയായും ഭാഗ്യവതിയാണ്.
13.2.30
मनोज्ञं सुकृतापाङ्गं मुखं तव मनोहरम् ।
स्तनौ ते संहतौ भीरु हाराभरणभूषितौ ॥ १३.२.३० ॥
നിന്റെ മുഖം മനോഹരമാണ്, കണ്ണിന്റെ കോണുകൾ നന്നായി രൂപപ്പെട്ടതാണ്; ഓ ഭീരൂ, നിന്റെ സ്തനങ്ങൾ ഹാരങ്ങളാലും ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് അടുത്തടുത്തായിരിക്കുന്നു.
13.2.31
पक्वबिल्वप्रतीकाशौ कर्कशौ सङ्गमक्षमौ ।
गम्भीरनाभिसुभगे भज मां वरवर्णिनि ॥ १३.२.३१ ॥
പഴുത്ത വിളാമ്പഴം പോലെയും ദൃഢവും സംഗമത്തിന് യോഗ്യവുമായവയും ആഴമുള്ള നാഭിയാൽ സുന്ദരിയുമായവളേ, ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണയായവളേ, എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ.
13.2.32
सैवमुक्ता विरहिते पावकेन महात्मना ।
ईषदाकम्पहृदया व्रीडिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.२.३२ ॥
മഹാത്മാവായ അഗ്നി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അല്പം വിറയ്ക്കുന്ന ഹൃദയത്തോടെ ലജ്ജിച്ച് അവൾ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
13.2.33
नलु नाम कुलीनानां कन्यकानां विशेषतः ।
माता पिता प्रभवतः प्रदाने बान्धवाश्च ये ॥ १३.२.३३ ॥
കുലീനരായ കന്യകമാരുടെ കാര്യത്തിൽ, വിശേഷിച്ച്, അമ്മയും അച്ഛനും കൊടുക്കാൻ അധികാരമുള്ള ബന്ധുക്കളുമാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്.
13.2.34
पाणिग्रहणमन्त्रैश्च हुते चैव विभावसौ ।
सतां मध्ये निविष्टायाः कन्यायाः शरणं पतिः ॥ १३.२.३४ ॥
പാണിഗ്രഹണ മന്ത്രങ്ങളാലും അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്തശേഷവും, സജ്ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇരിക്കുന്ന കന്യകയ്ക്ക് ശരണം ഭർത്താവാണ്.
13.2.35
साऽहं नात्मवशा देव पितरं वरयस्व मे। ॥ १३.२.३५ ॥
ദേവാ, ഞാൻ സ്വതന്ത്രയല്ല; എന്റെ അച്ഛനോട് ചോദിക്കൂ.
13.2.36
अथ नातिचिराद्राजा कालाद्दुर्योधनस्तदा ।
यज्ञसम्भारनिपुणान्मन्त्रीनाहूय चोक्तवान्।
यज्ञं यक्ष्येऽहमिति वै सम्भारान्सम्भ्रियन्तु मे ॥ १३.२.३६ ॥
പിന്നീട് അധികം വൈകാതെ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ യജ്ഞസാമഗ്രികളിൽ നിപുണരായ മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ച്, "ഞാൻ യജ്ഞം ചെയ്യും; എനിക്കായി സാമഗ്രികൾ ശേഖരിക്കൂ" എന്നു പറഞ്ഞു.
13.2.37
ततः समाहिते तस्य यज्ञे ब्राह्मणसत्तमैः ।
विप्ररूपी हुतवहो नृपं कन्यामयाचत ॥ १३.२.३७ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ യാഗം ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരാൽ ഒരുക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണ രൂപത്തിലുള്ള ഹുതവഹൻ രാജാവിനോട് ഒരു കന്യകയെ ചോദിച്ചു.
13.2.38
न तु राजा प्रदानाय तस्मै भावमकल्पयत् ।
दरिद्रश्चासवर्णश्च ममायमिति पार्थिवः। ॥ १३.२.३८ ॥
എന്നാൽ രാജാവ് അവനു കൊടുക്കാൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചില്ല; 'ഇവൻ ദരിദ്രനും എനിക്ക് തുല്യവർണ്ണമല്ലാത്തവനുമാണ്' എന്ന് അവൻ കരുതി.
13.2.39
इति तस्मै न वै कन्यां दित्सां चक्रे नराधिपः ।
अथ दीक्षामुपेतस्य यज्ञे तस्य महात्मनः।
आहितो हवनार्थाय वेद्यामग्निः प्रणश्यत ॥ १३.२.३९ ॥
ഇങ്ങനെ രാജാവ് അവന് കന്യകയെ കൊടുക്കാൻ ഇച്ഛിച്ചില്ല. അപ്പോൾ ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ച ആ മഹാത്മാവിന്റെ യാഗത്തിൽ, ഹോമത്തിനായി വേദിയിൽ സ്ഥാപിച്ച അഗ്നി അപ്രത്യക്ഷമായി.
13.2.40
ततः स भीतो नृपतिर्भृशं प्रव्यथितेन्द्रियः ।
मन्त्रिणो ब्राह्मणांश्चैव पप्रच्छ किमिदं भवेत्।
यज्ञे समिद्धो भगवान्नष्टो मे हव्यवाहनः ॥ १३.२.४० ॥
അപ്പോൾ ആ രാജാവ് വളരെ ഭയന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കലങ്ങിയവനായി മന്ത്രിമാരോടും ബ്രാഹ്മണരോടും ചോദിച്ചു: 'ഇത് എന്തായിരിക്കാം? എന്റെ യാഗത്തിൽ ജ്വലിച്ച ഭഗവാൻ അഗ്നി നഷ്ടപ്പെട്ടുവല്ലോ!'
13.2.41
सम्मन्त्रकुशलैस्तैस्तैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
ऋत्विग्भिर्मन्त्रकुशलैर्यज्यतां वा हुताशनः ॥ १३.२.४१ ॥
മന്ത്രകുശലരായ, വേദപാരംഗതരായ ആ ബ്രാഹ്മണരാലും മന്ത്രകുശലരായ ഋത്വിക്കുകളാലും ഹുതാശനനെ ആരാധിക്കട്ടെ.
13.2.42
अथ ऋक्सामयजुषां ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
वेदतत्वार्थकुशलैस्ततः सोमपुरस्करैः ॥ १३.२.४२ ॥
അപ്പോൾ ഋക്, സാമ, യജുർ വേദങ്ങളിൽ പാരംഗതരായ, വേദതത്ത്വാർത്ഥത്തിൽ കുശലരായ, സോമത്തെ മുൻനിർത്തുന്ന ബ്രാഹ്മണരാൽ.
13.2.43
गुह्यैश्च नामभिः सर्वैराहूतो हव्यवाहनः ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युतिः ॥ १३.२.४३ ॥
രഹസ്യനാമങ്ങളാലും സർവനാമങ്ങളാലും വിളിക്കപ്പെട്ട ഹവ്യവാഹനൻ (അഗ്നി) തന്റെ രൂപം ദീപ്തമാക്കി; അതിന്റെ പ്രഭ ശരത്കാലസൂര്യന് തുല്യമായിരുന്നു.
13.2.44
ततो महात्मा तानाह दहनो ब्राह्मणर्षभान् ।
वरयाम्यात्मनोऽर्थाय दुर्योधनसुतामिति ॥ १३.२.४४ ॥
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ദഹനൻ (അഗ്നി) ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "എനിക്കായി ദുര്യോധനന്റെ പുത്രിയെ ഞാൻ വരമായി ചോദിക്കുന്നു."
13.2.45
ततस्ते कल्यमुत्थाय तस्मै राज्ञे न्यवेदयन् ।
ब्राह्मणा विस्मिताः सर्वे यदुक्तं चित्रभानुना ॥ १३.२.४५ ॥
പിന്നെ ആ ബ്രാഹ്മണരെല്ലാം പുലർച്ചെ എഴുന്നേറ്റ് ചിത്രഭാനു (അഗ്നി) പറഞ്ഞത് ആ രാജാവിനെ അറിയിച്ചു; അവർ എല്ലാവരും വിസ്മയിച്ചിരുന്നു.
13.2.46
ततः स राजा तच्छ्रुत्वा वचनं ब्रह्मवादिनाम् ।
अवाप्य परमं हर्षं तथेति प्राह बुद्धिमान् ॥ १३.२.४६ ॥
പിന്നെ ആ ബുദ്ധിമാനായ രാജാവ് ബ്രഹ്മവാദികളായ ബ്രാഹ്മണരുടെ വാക്ക് കേട്ട് പരമമായ സന്തോഷം നേടി, "അങ്ങനെതന്നെ ആകട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
13.2.47
अयाचत च तं शुल्कं भगवन्तं विभावसुम् ।
नित्यं सान्निध्यमिह ते चित्रभानो भवेदिति ॥ १३.२.४७ ॥
ഭഗവാനായ വിഭാവസുവിനോട് (അഗ്നി) അദ്ദേഹം ശുൽകമായി ചോദിച്ചു: "ഓ ചിത്രഭാനോ, ഇവിടെ നിന്റെ നിത്യസാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകട്ടെ."
13.2.48
तमाह भगवानग्निरेवमस्त्विति पार्थिवम् ।
ततः सान्निध्यमद्यापि माहिष्मत्यां विभावसोः
दृष्टं हि सहदेवेन दिशं विजयता च तत्। ॥ १३.२.४८ ॥
ഭഗവാനായ അഗ്നി ആ രാജാവിനോട് "അങ്ങനെ ആകട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞു. അതിനാൽ ഇന്നും മാഹിഷ്മതിയിൽ വിഭാവസുവിന്റെ ആ സാന്നിധ്യം കാണപ്പെടുന്നു; ദിഗ്വിജയം ചെയ്യുമ്പോൾ സഹദേവൻ അത് കണ്ടു.
13.2.49
ततस्तां समलङ्कृत्य कन्यामहतवाससम् ।
ददौ दुर्योधनो राजा पावकाय महात्मने ॥ १३.२.४९ ॥
പിന്നെ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ പുതുവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിപ്പിച്ച് അലങ്കരിച്ച ആ കന്യകയെ മഹാത്മാവായ പാവകന് (അഗ്നിക്ക്) നൽകി.
13.2.50
प्रतिजग्राह चाग्निस्तु राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
विधिना वेददृष्टेन वसोर्धारामिवाध्वरे ॥ १३.२.५० ॥
അഗ്നി രാജകന്യകയായ സുദർശനയെ വേദവിധിപ്രകാരം സ്വീകരിച്ചു; അത് യാഗത്തിൽ വസുവിന്റെ ധാരപോലെയായിരുന്നു.
13.2.51
तस्या रूपेण शीलेन कुलेन वपुषा श्रिया ।
अभवत्प्रीतिमानग्निर्गर्भं चास्यां समादधे ॥ १३.२.५१ ॥
അവളുടെ രൂപം, ശീലം, കുലം, ശരീരം, ശോഭ എന്നിവയാൽ സന്തുഷ്ടനായ അഗ്നി അവളിൽ ഗർഭം സ്ഥാപിച്ചു.
13.2.52
तस्याः समभवत्पुत्रो नाम्नाऽग्नेयः सुदर्शनः ॥ १३.२.५२ ॥
അവൾക്ക് ആഗ്നേയൻ എന്ന പേരുള്ള സുദർശനൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു.
13.2.53
सुदर्शनस्तु रूपेण पूर्णेन्दुसदृशोपमः ।
शिशुरेवाध्यगात्सर्वं परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.२.५३ ॥
സുദർശനൻ രൂപത്തിൽ പൂർണചന്ദ്രനു തുല്യനായിരുന്നു; ബാലനായിരിക്കെത്തന്നെ അവൻ സനാതനമായ പരബ്രഹ്മം മുഴുവൻ പഠിച്ചു.
13.2.54
अथौघवान्नाम नृपो नृगस्यासीत्पितामहः ।
तस्याप्योघवती कन्या पुत्रश्चौघरथोऽभवत् ॥ १३.२.५४ ॥
ഇപ്പോൾ, നൃഗന്റെ മുത്തച്ഛനായി ഔഘവാൻ എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന് ഔഘവതി എന്ന മകളും ഔഘരഥൻ എന്ന മകനും ഉണ്ടായി.
13.2.55
तामोघवान्ददौ तस्मै स्वयमोघवतीं सुताम् ।
सुदर्शनाय विदुषे भार्यार्थे देवरूपिणीम् ॥ १३.२.५५ ॥
ഓഘവാൻ തന്നെ തന്റെ മകളായ ഓഘവതിയെ, ദേവരൂപിണിയെ, വിദ്വാനായ സുദർശനന് ഭാര്യയായി നൽകി.
13.2.56
स गृहस्थाश्रमरतस्तया सह सुदर्शनः ।
कुरुक्षेत्रेऽवसद्राजन्नोघवत्या समन्वितः ॥ १३.२.५६ ॥
ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ രമിച്ച സുദർശനൻ അവളോടൊപ്പം, ഓ രാജാവേ, ഓഘവതിയോടു ചേർന്ന് കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ വസിച്ചു.
13.2.57
गृहस्थश्चावजेष्यामि मृत्युमित्येव स प्रभो ।
प्रतिज्ञामकरोद्धीमान्दीप्ततेजा विशाम्पते ॥ १३.२.५७ ॥
'ഗൃഹസ്ഥനായിരിക്കെത്തന്നെ ഞാൻ മൃത്യുവിനെ ജയിക്കും' എന്ന് ആ ബുദ്ധിമാനും തേജസ്വിയുമായ സുദർശനൻ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു, ഓ പ്രഭോ.
13.2.58
तामेवौघवतीं राजन्स पावकसुतोऽब्रवीत् ।
अतिथेः प्रतिकूलं ते न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.५८ ॥
ഓ രാജാവേ, ആ പാവകപുത്രൻ ഓഘവതിയോടുതന്നെ പറഞ്ഞു: 'അതിഥിക്ക് പ്രതികൂലമായ ഒന്നും നീ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.'
13.2.59
येनयेन च तुष्येत नित्यमेव त्वयाऽतिथिः ।
अप्यात्मनः प्रदानेन न ते कार्या विचारणा ॥ १३.२.५९ ॥
ഏതൊന്നുകൊണ്ട് നിന്നാൽ അതിഥി എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടനാകുമോ, അതിനായി സ്വയം സമർപ്പിക്കുന്നതിലും നീ സംശയിക്കരുത്.
13.2.60
एतद्व्रतं मम सदा हृदि सम्परिवर्तते ।
गृहस्थानां च सुश्रोणि नातिथेर्विद्यते परम् ॥ १३.२.६० ॥
സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ, ഈ വ്രതം എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും വർത്തിക്കുന്നു; ഗൃഹസ്ഥർക്ക് അതിഥിയെക്കാൾ ഉയർന്നത് മറ്റൊന്നുമില്ല.
13.2.61
प्रमाणं यदि वामोरु वचस्ते मम शोभने ।
इदं वचनमव्यग्रा हृदि त्वं धारयेः सदा ॥ १३.२.६१ ॥
മനോഹരമായ തുടകളുള്ളവളേ, ശോഭനേ, എന്റെ വാക്ക് നിനക്ക് പ്രമാണമെങ്കിൽ, ഈ വാക്ക് നീ എപ്പോഴും മനസ്സിൽ ഉറപ്പോടെ സൂക്ഷിക്കുക.
13.2.62
निष्क्रान्ते मयि कल्याणि तथा सन्निहितेऽनघे ।
नातिथिस्तेऽवमन्तव्यः प्रमाणं यद्यहं तव ॥ १३.२.६२ ॥
ശുഭേ, കുറ്റമറ്റവളേ, ഞാൻ പുറത്തുപോയി നീ അടുത്തില്ലാതിരുന്നാലും, അതിഥിയെ നീ അവഗണിക്കരുത്; എന്റെ വാക്ക് നിനക്ക് പ്രമാണമെങ്കിൽ.
13.2.63
तमब्रवीदोघवती तथा मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
न मे त्वद्वचनात्किञ्चिन्न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.६३ ॥
ഓഘവതി തലയിൽ കൈകൂപ്പിക്കൊണ്ട് അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: നിന്റെ വാക്കിനാൽ എനിക്ക് ഒന്നും, ഒരു വിധത്തിലും ചെയ്യേണ്ടതില്ല.
13.2.64
जिगीषमाणस्तु गृहे तदा मृत्युः सुदर्शनम् ।
पृष्ठतोऽन्वगमद्राजन्रन्ध्रान्वेषी तदा सदा ॥ १३.२.६४ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ മരണം സുദർശനനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വീട്ടിൽ അവന്റെ പിന്നാലെ ചെന്നു; ദ്വാരം അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ട്, അപ്പോഴും എപ്പോഴും.
13.2.65
इध्मार्थं तु गते तस्मिन्नग्रिपुत्रे सुदर्शने ।
अतिधिर्ब्राह्मणः श्रीमांस्तामाहौघवतीं तदा ॥ १३.२.६५ ॥
അഗ്നിപുത്രനായ സുദർശനൻ വിറകിനായി പോയപ്പോൾ, ഒരു ശ്രീമാനായ ബ്രാഹ്മണ അതിഥി ഓഘവതിയോട് അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.
13.2.66
आतिथ्यं कृतमिच्छामि त्वयाऽद्य वरवर्णिनि ।
प्रमाणं यदि धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ॥ १३.२.६६ ॥
ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണയായവളേ, ഇന്ന് നിന്നാൽ ആതിഥ്യം ലഭിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിന് സമ്മതമായ നിന്റെ ധർമ്മം പ്രമാണമെങ്കിൽ.
13.2.67
इत्युक्ता तेन विप्रेणि राजपुत्री यशस्विनी ।
विधिना प्रतिजग्राह वेदोक्तेन विशांपते ॥ १३.२.६७ ॥
ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, യശസ്വിനിയായ രാജകുമാരി, ഹേ ജനപാലകാ, വേദോക്ത വിധിപ്രകാരം അവനെ സ്വീകരിച്ചു.
13.2.68
आसनं चैव पाद्यं च तस्मै दत्त्वा द्विजातये ।
प्रोवाचौघवती विप्रं केनार्थः किं ददामि ते ॥ १३.२.६८ ॥
ആ ദ്വിജന് ആസനവും പാദ്യവും നൽകി, ഔഘവതി ആ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് വേണ്ടത്? ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് തരണം?'
13.2.69
तामब्रवीत्ततो विप्रो राजपुत्रीं सुदर्शनाम् ।
त्वया ममार्थः कल्याणि निर्विशङ्कैतदाचर ॥ १३.२.६९ ॥
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ രാജകുമാരി സുദർശനയോട് പറഞ്ഞു: 'ഹേ കല്യാണീ, നിന്നാൽ എനിക്ക് ഒരു കാര്യമുണ്ട്; സംശയമില്ലാതെ ഇത് ചെയ്യുക.'
13.2.70
यदि प्रमाणं धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ।
प्रदानेनात्मनो राज्ञि कर्तुमर्हसि मे प्रियम् ॥ १३.२.७० ॥
ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം അംഗീകരിച്ച ധർമ്മം നിനക്ക് പ്രമാണമാണെങ്കിൽ, ഹേ റാണീ, നിന്നെത്തന്നെ നൽകി എനിക്ക് പ്രിയം ചെയ്യണം.
13.2.71
स तया छन्द्यमानोऽन्यैरीप्सितैर्नृपकन्यया ।
नान्यमात्मप्रदानात्स तस्या वव्रे परं द्विजः ॥ १३.२.७१ ॥
രാജകന്യ മറ്റ് ആഗ്രഹിച്ച വസ്തുക്കൾ നൽകാമെന്ന് നിർബന്ധിച്ചപ്പോഴും, ആ ദ്വിജൻ അവളുടെ ആത്മദാനമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും തിരഞ്ഞെടുത്തില്ല.
13.2.72
सा तु राजसुता स्मृत्वा भर्तुर्वचनमादितः ।
तथेति लज्जमाना सा तमुवाच द्विजर्षभम् ॥ १३.२.७२ ॥
എന്നാൽ ആ രാജപുത്രി ആദ്യം മുതലുള്ള ഭർത്താവിന്റെ (പിതാവിന്റെ) വാക്ക് ഓർത്ത്, 'അങ്ങനെ ആവട്ടെ' എന്ന് ലജ്ജയോടെ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു.
13.2.73
ततो विहस्य विप्रर्षिः सा चैवोपविवेश ह ।
संस्मृत्य भर्तुर्वचनं गृहस्थाश्रमकाङ्क्षिणः ॥ १३.२.७३ ॥
അപ്പോൾ ആ വിപ്രർഷി ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം ആഗ്രഹിച്ച തന്റെ ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ ഓർത്ത് അവളോടൊപ്പം ഇരുന്നു.
13.2.74
अथेध्मान्समुपादाय स पावकिरुपागमत् ।
मृत्युना रौद्रभावेन नित्यं बन्धुरिवान्वितः ॥ १३.२.७४ ॥
അപ്പോൾ ആ അഗ്നിപുത്രൻ വിറകുകൾ എടുത്തുകൊണ്ടു വന്നു; ഭയങ്കര സ്വഭാവമുള്ള മൃത്യുവിനാൽ എപ്പോഴും കൂടെയുള്ള ബന്ധുവിനെപ്പോലെ അനുഗമിക്കപ്പെട്ടവനായി.
13.2.75
ततस्त्वाश्रममागम्य स पावकसुतस्तदा ।
तां व्याजहारौघवतीं क्वासि यातेति चासकृत् ॥ १३.२.७५ ॥
അപ്പോൾ ആ അഗ്നിപുത്രൻ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി, പ്രവാഹം പോലെ ഉയർന്നു നിന്ന അവളോട് പലവട്ടം ചോദിച്ചു: 'നീ എവിടെ പോയി?'
13.2.76
तस्मै प्रतिवचः सा तु भर्त्रे न प्रददौ तदा ।
कराभ्यां तेन विप्रेण स्पृष्टा भर्तृव्रता सती ॥ १३.२.७६ ॥
അപ്പോൾ അവൾ ഭർത്താവിന് മറുപടി നൽകിയില്ല; ആ വിപ്രൻ രണ്ടു കൈകൊണ്ടും അവളെ തൊട്ടു, ഭർതൃവ്രതയായ ആ സതി സ്പർശിക്കപ്പെട്ടു.
13.2.77
उच्छिष्टाऽस्मीति मन्वाना लज्जिता भर्तुरेव च ।
तूष्णींभूताऽभवत्साध्वी विप्रकोपाच्च शङ्किता ॥ १३.२.७७ ॥
'ഞാൻ അശുദ്ധയായി' എന്നു കരുതി അവൾ ലജ്ജിച്ചു, ഭർത്താവിന്റെ കാരണത്താലും; ആ സാധ്വി മൗനിയായി, വിപ്രന്റെ കോപം കൊണ്ട് ഭയന്നു.
13.2.78
अथ तां किन्विति पुनः प्रोवाच स सुदर्शनः ।
क्व सा साध्वी क्व सायाता गरीय किमतो मम ॥ १३.२.७८ ॥
അപ്പോൾ ആ സുദർശനൻ അവളോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'എന്താണ്? ആ സാധ്വി എവിടെ? അവൾ എവിടെനിന്നു വന്നു? ഇതിനേക്കാൾ എനിക്ക് വലുത് എന്താണ്?'
13.2.79
पतिव्रता सत्यशीला नित्यं चैवार्जवे रता ।
कथं न प्रत्युदेत्यद्य स्मयमाना यथापुरम् ॥ १३.२.७९ ॥
അവൾ പതിവ്രതയും സത്യശീലയും എപ്പോഴും ഋജുത്വത്തിൽ രമിക്കുന്നവളുമാണ്. ഇന്ന് മുമ്പത്തേപോലെ പുഞ്ചിരിയോടെ എതിരേൽക്കാൻ അവൾ എന്തുകൊണ്ട് വരുന്നില്ല?
13.2.80
उटजस्थस्तु तं विप्रः प्रत्युवाच सुदर्शनम् ।
अतिथिं विद्धि सम्प्राप्तं ब्राह्मणं पावके च माम् ॥ १३.२.८० ॥
കുടിലിൽ നിന്നിരുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണൻ സുദർശനനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: "വന്നിരിക്കുന്നവനെ അതിഥിയായി അറിയുക; ബ്രാഹ്മണനായ എന്നെ അഗ്നിയും അറിയും."
13.2.81
अनया छन्द्यमानोऽहं भार्यया तव सत्तम ।
तैस्तैरतिथिसत्कारैर्ब्रह्मन्नेषा वृता मया ॥ १३.२.८१ ॥
ഹേ സത്തമാ, നിന്റെ ഈ ഭാര്യ അതിഥിസത്കാരത്തിന്റെ പലവിധ മാർഗ്ഗങ്ങളാൽ എന്നെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കി; ബ്രഹ്മൻ, അവളെയാണ് ഞാൻ വരിച്ചത്.
13.2.82
आत्मप्रदानविधिना मामर्चति शुभानना ।
अनूरूपं यदत्रान्यत्तद्भवान्कर्तुमर्हति ॥ १३.२.८२ ॥
ശുഭാനനയായ അവൾ ആത്മസമർപ്പണത്തിന്റെ വിധിയാൽ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇതിനുചിതമായ മറ്റെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് അങ്ങ് ചെയ്യാൻ അർഹനാണ്.
13.2.83
कूटमुद्गरहस्तस्तु मृत्युस्तं वै समन्वगात् ।
हीनप्रतिज्ञमत्रैवं वधिष्यामीति चिन्तयन् ॥ १३.२.८३ ॥
കൈയിൽ വഞ്ചനാപരമായ ഗദയുമായി മൃത്യു അവനെ പിന്തുടർന്നു. "ഇവിടെ ഇവന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാളിപ്പോയിരിക്കുന്നു; ഇവനെ വധിക്കും" എന്ന് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്.
13.2.84
सुदर्शनस्तु मनसा कर्मणा चक्षुषा गिरा ।
त्यक्तेर्ष्यस्त्यक्तमन्युश्च स्मयमानोऽब्रवीदिदम् ॥ १३.२.८४ ॥
എന്നാൽ സുദർശനൻ മനസ്സാലും കർമ്മത്താലും നോട്ടത്താലും വാക്കാലും അസൂയ ഉപേക്ഷിച്ചു; കോപവും ഉപേക്ഷിച്ചു; പുഞ്ചിരിയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
13.2.85
सुरतं तेऽस्तु विप्राग्र्य प्रीतिर्हि परमा मम ।
गृहस्थस्य हि धर्मोऽग्र्यः सम्प्राप्तातिथिपूजनम् ॥ १३.२.८५ ॥
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങൾക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ; എനിക്ക് പരമമായ സന്തോഷമുണ്ട്. വന്നെത്തിയ അതിഥിയെ സൽക്കരിക്കുകയാണ് ഗൃഹസ്ഥന്റെ ഉത്തമധർമം.
13.2.86
अतिथिः पूजितो यस्य गृहस्थस्य तु गच्छति ।
नान्यस्तस्मात्परो धर्म इति प्राहुर्मनीषिणः ॥ १३.२.८६ ॥
ഏതു ഗൃഹസ്ഥന്റെ അടുത്തുനിന്ന് സൽക്കരിക്കപ്പെട്ട അതിഥി സന്തോഷത്തോടെ മടങ്ങുന്നുവോ, അതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന മറ്റൊരു ധർമമില്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
13.2.87
प्राणाश्च मम दाराश्च यच्चान्यद्विद्यते वसु ।
अतिथिभ्यो मया देयमिति मे व्रतमाहितम् ॥ १३.२.८७ ॥
എന്റെ പ്രാണനും എന്റെ ഭാര്യമാരും എന്റെ പക്കലുള്ള മറ്റു സമ്പത്തും അതിഥികൾക്കായി നൽകണം എന്നതാണ് എന്റെ ഉറച്ച വ്രതം.
13.2.88
निःसन्दिग्धं यथा वाक्यमेतन्मे समुदाहृतम् ।
तेनाहं विप्र सत्येन स्वयमात्मानमालभे ॥ १३.२.८८ ॥
ഞാൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് സംശയലേശമെന്യേ സത്യമാണ്. ബ്രാഹ്മണാ, ആ സത്യത്തിന്മേൽ സത്യം ചെയ്ത് ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ തൊടുന്നു.
13.2.89
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
बुद्धिरात्मा मनः कालो दिशश्चैव गुणा दश ॥ १३.२.८९ ॥
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, അഞ്ചാമതായി ജ്യോതിസ്; ബുദ്ധി, ആത്മാവ്, മനസ്സ്, കാലം, ദിക്കുകൾ — ഇവയാണ് പത്തു ഗുണങ്ങൾ.
13.2.90
नित्यमेव हि पश्यन्ति देहिनां देहसंश्रिताः ।
सुकृतं दुष्कृतं चापि कर्म कर्मवतांवर ॥ १३.२.९० ॥
ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നവ (ഗുണങ്ങൾ) ദേഹികളുടെ സുകൃതവും ദുഷ്കൃതവും എപ്പോഴും കാണുന്നു. കർമികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ!
13.2.91
यथैषा नानृता वाणी मयाऽद्य समुदीरिता ।
तेन सत्येन मां देवाः पालयन्तु दहन्तु वा ॥ १३.२.९१ ॥
ഇന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്ക് അസത്യമല്ലെങ്കിൽ, ആ സത്യത്താൽ ദേവന്മാർ എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ ദഹിപ്പിക്കട്ടെ.
13.2.92
ततो नादः समभवद्दिक्षु सर्वासु भारत ।
असकृत्सत्यमित्येवं नैतन्मिथ्येति सर्वतः ॥ १३.२.९२ ॥
അപ്പോൾ, ഭാരതാ, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ശബ്ദമുയർന്നു — 'ഇത് സത്യം, ഇത് അസത്യമല്ല' എന്ന് പലവട്ടം എല്ലായിടത്തുനിന്നും.
13.2.93
उटजात्तु ततस्तस्मान्निश्चक्राम स वै द्विजः ।
वपुषा द्यां च भूमिं च व्याप्य वायुरिवोद्यतः ॥ १३.२.९३ ॥
അപ്പോൾ ആ പർണ്ണശാലയിൽ നിന്ന് ആ ബ്രാഹ്മണൻ പുറത്തിറങ്ങി; തന്റെ ശരീരത്താൽ ആകാശവും ഭൂമിയും നിറച്ച്, ഉയർന്ന കാറ്റുപോലെ.
13.2.94
स्वरेण विप्रः शैक्षेण त्रींल्लोकाननुनादयन् ।
उवाच चैनं धर्मज्ञं पूर्वमामन्त्र्य नामतः ॥ १३.२.९४ ॥
തന്റെ സ്വരത്താൽ, ശാസ്ത്രീയ ധ്വനിയോടെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രതിധ്വനി ഉണർത്തി, ആ ബ്രാഹ്മണൻ ധർമ്മജ്ഞനെ മുമ്പ് പേര് വിളിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
13.2.95
धर्मोऽहमस्मि भद्रं ते जिज्ञासार्थं तवानघ ।
प्राप्तः सत्यं च ते ज्ञात्वा प्रीतिर्मे परमा त्वयि ॥ १३.२.९५ ॥
ഞാൻ ധർമ്മമാകുന്നു; നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ. നിർമ്മലനേ, നിന്നെ പരീക്ഷിക്കാൻ തന്നെയാണ് ഞാൻ വന്നത്. നിന്റെ സത്യം അറിഞ്ഞ് നിന്നിൽ എനിക്ക് പരമമായ പ്രീതി ഉണ്ടായി.
13.2.96
विजितश्च त्वया मृत्युर्योऽयं त्वामनुगच्छति ।
रन्ध्रान्वेषी तव सदा त्वया धृत्या वशीकृतः ॥ १३.२.९६ ॥
നിന്നെ പിന്തുടരുന്നതും, എപ്പോഴും നിന്നിൽ വിടവ് തേടുന്നതുമായ ഈ മൃത്യുവിനെ നീ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു; ധൈര്യത്താൽ അതിനെ വശത്താക്കിയിരിക്കുന്നു.
13.2.97
न चास्ति शक्तिस्त्रैलोक्ये कस्य चित्पुरुषोत्तम ।
पतिव्रतामिमां साध्वीं तवोद्वीक्षितुमप्युत ॥ १३.२.९७ ॥
പുരുഷോത്തമാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ആർക്കും ഈ പതിവ്രതയും സാധ്വിയുമായവളെ, നിന്റെ മുന്നിൽ നോക്കുവാൻ പോലും ശക്തിയില്ല.
13.2.98
रक्षिता त्वद्गुणैरेषा पातिव्रत्यगुणैस्तथा ।
अधृष्या यदियं ब्रूयात्तथा तन्नान्यथा भवेत् ॥ १३.२.९८ ॥
നിന്റെ ഗുണങ്ങളാലും അവളുടെ പാതിവ്രത്യ ഗുണങ്ങളാലും ഇവൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളാണ്; അതിനാൽ ഇവളെ ആർക്കും അടിച്ചമർത്താനാവില്ല. ഇവൾ അങ്ങനെ പറഞ്ഞാൽ അത് മറ്റൊന്നാകില്ല.
13.2.99
एषा हि तपसा स्वेन संयुक्ता ब्रह्मवादिनी ।
पावनार्थं च लोकस्य सरिच्छ्रेष्ठा भविष्यति ॥ १३.२.९९ ॥
ഇവൾ തന്റെ സ്വന്തം തപസ്സോടുകൂടിയവളും ബ്രഹ്മവാദിനിയുമാണ്; ലോകത്തെ പാവനമാക്കുന്നതിനായി ഇവൾ ശ്രേഷ്ഠമായ നദിയാകും.
13.2.100
अर्धेनौघवती नाम त्वामर्धेनानुयास्यति ।
शरीरेण महाभागा योगो ह्यस्या वशे स्थितः।
अनया सह लोकांश्च गन्ताऽसि तपसार्जितान् ॥ १३.२.१०० ॥
ഓഘവതി എന്ന പേരുള്ള ഇവൾ പകുതി ശരീരത്താൽ നിന്നെ പിന്തുടരും. മഹാഭാഗ്യവതിയേ, ഇവളുടെ യോഗം ഇവളുടെ വശത്തിലാണ്; ഇവളോടൊപ്പം തപസ്സുകൊണ്ട് നേടിയ ലോകങ്ങളിൽ നീ പോകും.
13.2.101
यत्र नावृत्तिमभ्येति शाश्वतांस्ताननुत्तमान् ।
अनेन चैव देहेन लोकांस्त्वमभिपत्स्यसे ॥ १३.२.१०१ ॥
എവിടെ മടങ്ങിവരവില്ലയോ, ആ ശാശ്വതവും ഉത്തമവുമായ ലോകങ്ങളെ ഈ ശരീരത്തോടെത്തന്നെ നീ പ്രാപിക്കും.
13.2.102
निर्जितश्च त्वया मृत्युरैश्वर्यं च तवोत्तमम् ।
पञ्चभूतान्यतिक्रान्तः स्ववीर्याच्च मनोजवः। ॥ १३.२.१०२ ॥
നീ മൃത്യുവിനെ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു, നിന്റെ ഐശ്വര്യം ഉത്തമമാണ്; സ്വന്തം വീര്യത്താൽ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെ നീ അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു, മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ളവനാണ് നീ.
13.2.103
गृहस्थधर्मेणानेन कामक्रोधौ च ते जितौ ।
स्नेहो रागश्च तन्द्री च मोहो द्रोहश्च केवलः।
तव शुश्रूषया राजन्राजपुत्र्या च निर्जिताः ॥ १३.२.१०३ ॥
ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്താൽ തന്നെ നീ കാമത്തെയും ക്രോധത്തെയും ജയിച്ചു. സ്നേഹം, ആസക്തി, അലസത, മോഹം, ദ്രോഹം എന്നിവയും പൂർണ്ണമായി ജയിക്കപ്പെട്ടു. രാജാവേ, നിന്റെ സേവനത്താലും രാജപുത്രിയാലും ഇവയെല്ലാം ജയിക്കപ്പെട്ടു.
13.2.104
शुक्लानां तु सहस्रेण वाजिनां रथमुत्तमम् ।
युक्तं प्रगृह्य भगवान्वासवोप्याजगाम तम् ॥ १३.२.१०४ ॥
വെളുത്ത ആയിരം കുതിരകൾ പൂട്ടിയ ഉത്തമമായ രഥവുമായി ഭഗവാൻ വാസവനും അവന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.
13.2.105
मृत्युरात्मा च लोकाश्च जिता भूतानि पञ्च च ।
बुद्धिः कालो मदो मोहः कामक्रोधौ तथैव च ॥ १३.२.१०५ ॥
മൃത്യു, ആത്മാവ്, ലോകങ്ങൾ, പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ, ബുദ്ധി, കാലം, മദം, മോഹം, അതുപോലെ കാമവും ക്രോധവും ജയിക്കപ്പെട്ടു.
13.2.106
तस्माद्गृहाश्रमस्थस्य नान्यद्दैवतमस्ति वै ।
ऋतेऽतिथिं नरव्याघ्र मनसैतद्विचारय ॥ १३.२.१०६ ॥
അതിനാൽ ഗൃഹാശ്രമത്തിൽ കഴിയുന്നവന് അതിഥിയല്ലാതെ മറ്റൊരു ദൈവമില്ല. നരവ്യാഘ്രാ, ഇത് മനസ്സുകൊണ്ട് ചിന്തിക്കുക.
13.2.107
अतिथिः पूजितो यद्धि ध्यायते मनसा शुभम् ।
न तत्क्रतुशतेनापि तुल्यमाहुर्मनीपिण ॥ १३.२.१०७ ॥
അതിഥിയെ പൂജിച്ച് മനസ്സുകൊണ്ട് ശുഭം ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ അത് നൂറ് യജ്ഞങ്ങൾക്കും തുല്യമല്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
13.2.108
सुदत्तं सुकृतं वाऽपि कम्पयेदप्यनर्चितः ॥ १३.२.१०८ ॥
ആദരിക്കപ്പെടാത്ത അതിഥി, നല്ലവണ്ണം നൽകിയ ദാനത്തെയും നല്ലവണ്ണം ചെയ്ത പുണ്യത്തെയും പോലും ഇളക്കിക്കളയും.
13.2.109
पात्रं त्वतिथिमासाद्य शीलाढ्यं यो न पूजयेत् ।
स दत्त्वा तुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति ॥ १३.२.१०९ ॥
ശീലസമ്പന്നനായ യോഗ്യനായ അതിഥിയെ ലഭിച്ചിട്ടും ആരെങ്കിലും അവനെ പൂജിക്കാതിരിക്കുന്നുവോ, അവൻ അവനു ചെറിയ ദാനം നൽകിയാലും പുണ്യം നേടി പോകുന്നു.
13.2.110
एतत्ते कथितं पुत्र मयाऽऽख्यानमनुत्तमम् ।
यथा हि विजितो मृत्युर्गृहस्थेन पुराऽभवत् ॥ १३.२.११० ॥
പുത്രാ, മുമ്പ് ഒരു ഗൃഹസ്ഥൻ മൃത്യുവിനെ എങ്ങനെ ജയിച്ചുവെന്ന ഈ അനുത്തമമായ ആഖ്യാനം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
13.2.111
धन्यं यशस्यमायुष्यमिदमाख्यानमुत्तमम् ।
बुभूषताऽभिमन्तव्यं सर्वदुश्चरितापहम् ॥ १३.२.१११ ॥
ഈ ഉത്തമമായ ആഖ്യാനം ധനവും യശസ്സും ദീർഘായുസ്സും നൽകുന്നു. ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇത് ആദരപൂർവം മനനം ചെയ്യണം; ഇത് എല്ലാ ദുശ്ചരിതങ്ങളും നീക്കുന്നു.
13.2.112
इदं यः कथयेद्विद्वानहन्यहनि भारत ।
सुदर्शनस्य चरितं पुण्याँल्लोकानवाप्नुयात् ॥ १३.२.११२ ॥
ഭാരതാ, ഏതൊരു പണ്ഡിതൻ ദിവസംതോറും ഈ സുദർശനന്റെ ചരിതം പറയുന്നുവോ, അവൻ പുണ്യലോകങ്ങൾ നേടുന്നു.