మహాభారతం · అధ్యాయం 13.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.2.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
श्रुतं मे महदाख्यानमिदं मतिमतांवर ॥ १३.२.१ ॥
పితామహా, మహాప్రాజ్ఞా, సర్వశాస్త్ర విశారదా! బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడా, నేను ఈ మహత్తర ఆఖ్యానాన్ని విన్నాను.
13.2.2
भूयस्तु श्रोतुमिच्छामि धर्मार्थसहितं नृप ।
कथ्यमानं त्वया किञ्चित्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.२.२ ॥
రాజా, మీరు చెప్పిన ధర్మార్థ సహితమైన ఆ విషయాన్ని మరల వినాలని కోరుతున్నాను; దానిని నాకు వివరించండి.
13.2.3
केन मृत्युर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ।
इत्येतद्धर्ममाचक्ष्व तत्त्वेनापि च पार्थिव ॥ १३.२.३ ॥
ఏ గృహస్థుడు ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి మృత్యువును జయించాడు? రాజా, ఆ ధర్మాన్ని యథార్థంగా కూడా చెప్పండి.
13.2.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा मृत्यर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ॥ १३.२.४ ॥
ఈ విషయంలో ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదహరిస్తారు: ఒక గృహస్థుడు ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి మృత్యువును ఎలా జయించాడో.
13.2.5
मनोः प्रजापते राजन्निक्ष्वाकुरभवत्सुतः ।
तस्य पुत्रशतं जज्ञे नृपतेः सूर्यवर्चसः ॥ १३.२.५ ॥
రాజా, మనువు ప్రజాపతి వంశంలో ఇక్ష్వాకు కుమారుడై జన్మించాడు; ఆ సూర్యతేజస్వి అయిన రాజుకు వందమంది కుమారులు జన్మించారు.
13.2.6
दशमस्तस्य पुत्रस्तु दशाश्वो नाम भारत ।
माहिष्मत्यामभूद्राजा धर्मात्मा सत्यविक्रमः ॥ १३.२.६ ॥
భారతా, అతని పదవ కుమారుడు దశాశ్వుడు; అతడు ధర్మాత్ముడు, సత్యపరాక్రముడు అయిన రాజుగా మాహిష్మతిలో ఉన్నాడు.
13.2.7
दशाश्वस्य सुतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सत्ये तपसि दाने च यस्य नित्यं रतं मनः ॥ १३.२.७ ॥
దశాశ్వుని కుమారుడు అత్యంత ధర్మనిష్ఠుడైన రాజు; అతని మనస్సు ఎల్లప్పుడూ సత్యం, తపస్సు, దానం లోనే రమించింది.
13.2.8
मदिराश्व इति ख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपतिः ।
धनुर्वेदे च वेदे च निरतो योऽभवत्सदा ॥ १३.२.८ ॥
మదిరాశ్వుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఆ భూపతి ఎల్లప్పుడూ ధనుర్వేదంలోనూ వేదంలోనూ నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
13.2.9
मदिराश्वस्य पुत्रस्तु द्युतिमान्नाम पार्थिवः ।
महाभागो महातेजा महासत्वो महाबलः ॥ १३.२.९ ॥
మదిరాశ్వుని కుమారుడు ద్యుతిమంతుడనే రాజు; అతడు మహాభాగ్యవంతుడు, మహాతేజస్వి, మహాసత్త్వుడు, మహాబలుడు.
13.2.10
पुत्रो द्युतिमतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सर्वलोकेषु विख्यातः सुवीरो नाम नामतः।
धर्मात्मा कोशवांश्चापि देवराज इवापरः ॥ १३.२.१० ॥
ద్యుతిమంతుని కుమారుడు సువీరుడనే పరమ ధార్మిక రాజు; సర్వలోకాలలోనూ ప్రసిద్ధుడు, ధర్మాత్ముడు, ధనాగారం కలవాడు; మరో దేవరాజు ఇంద్రునిలా ఉండేవాడు.
13.2.11
सुवीरस्य तु पुत्रोऽभूत्सर्वसङ्ग्रामदुर्जयः ।
दुर्जयो नाम विख्यातः सर्वशस्त्रभृतांवर ॥ १३.२.११ ॥
సువీరుని కుమారుడు దుర్జయుడు; అతడు అన్ని యుద్ధాలలోనూ జయించలేనివాడు; దుర్జయుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు.
13.2.12
दुर्जयस्येन्द्रवपुषः पुत्रोऽग्निसदृशद्युतिः ।
दुर्योधनो नाम महान्राजा राजर्षिसत्तमः ॥ १३.२.१२ ॥
ఇంద్రుని వంటి దేహం గల దుర్జయుని కుమారుడు అగ్ని సమాన తేజస్సుతో ప్రకాశించే దుర్యోధనుడనే మహారాజు; అతడు రాజర్షులలో శ్రేష్ఠుడు.
13.2.13
तस्येन्द्रसमवीर्यस्य सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः ।
विषये वासवस्तस्य सम्यगेव प्रवर्षति ॥ १३.२.१३ ॥
ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడు, యుద్ధాలలో ఎన్నడూ వెనుతిరగనివాడు అయిన అతని రాజ్యంలో వాసవుడు (ఇంద్రుడు) చక్కగా వర్షం కురిపించాడు.
13.2.14
रत्नैर्धनैश्च पशुभिः सस्यैश्चापि पृथग्विधैः ।
नगरं विषयश्चास्य प्रतिपूर्णस्तदाऽभवत् ॥ १३.२.१४ ॥
రత్నాలు, ధనం, పశువులు, రకరకాల పంటలతో అప్పుడు అతని నగరం, రాజ్యం పూర్తిగా నిండి ఉన్నాయి.
13.2.15
न तस्य विषये चाभूत्कृपणो नापि दुर्गतः ।
व्याधितो वा कृशो वाऽपरि तस्मिन्नाभून्नरः क्वचित् ॥ १३.२.१५ ॥
అతని రాజ్యంలో లోభి గానీ, దుర్గతిలో ఉన్నవాడు గానీ, రోగి గానీ, కృశించినవాడు గానీ ఉండలేదు; ఆ రాజ్యంలో ఎక్కడా అలాంటి మనిషి ఎవడూ లేడు.
13.2.16
सुदक्षिणो मधुरवागनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
धर्मात्मा चानृशंसश्च विक्रान्तोऽथाविकत्थनः ॥ १३.२.१६ ॥
అతడు ఉదారంగా దక్షిణలు ఇచ్చేవాడు, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, అసూయ లేనివాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, ధర్మాత్ముడు, దయగలవాడు, పరాక్రమశాలి, ఆత్మస్తుతి చేసుకోనివాడు.
13.2.17
यज्वा च दान्तो मेधावी ब्रह्मण्यः सत्यसङ्गरः ।
न चावमन्ता दाता च वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.२.१७ ॥
అతడు యజ్ఞాలు చేసేవాడు, నియమంగలవాడు, మేధావి, బ్రాహ్మణులను గౌరవించేవాడు, సత్యప్రతిజ్ఞుడు, ఎవరినీ అవమానించనివాడు, దాత, వేద వేదాంగాలలో పారంగతుడు.
13.2.18
तं नर्मदा देवनदी पुण्या शीतजला शिवा ।
चकमे पुरुषव्याघ्रं स्वेन भावेन भारत ॥ १३.२.१८ ॥
ఓ భారతా! పవిత్రమైన, చల్లని నీరు కలిగిన, శుభకరమైన దేవనది నర్మద తన స్వభావంతోనే ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడిని (శ్రేష్ఠ పురుషుడిని) కోరింది.
13.2.19
तस्यां जज्ञे तदा नद्यां कन्या राजीवलोचना ।
नाम्ना सुदर्शना राजन्रूपेण च सुदर्शना ॥ १३.२.१९ ॥
అప్పుడు ఆ నదిలో కమలనయనలైన ఒక కన్య జన్మించింది; రాజా, ఆమె పేరు సుదర్శన, రూపంలోనూ ఆమె సుదర్శనయే.
13.2.20
तादृग्रूपा न नारीषु भूतपूर्वा युधिष्ठिर ।
दुर्योधनसुता यादृगभवद्वरवर्णिनी ॥ १३.२.२० ॥
యుధిష్ఠిరా, ఇంతటి రూపం గల స్త్రీ ఇంతకు ముందు స్త్రీలలో లేదు; దుర్యోధనుని కుమార్తె వలె ఆ అందమైన వర్ణవతి ఉండెను.
13.2.21
तामग्निश्चकमे साक्षाद्राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युति ॥ १३.२.२१ ॥
అగ్ని స్వయంగా ఆ రాజకన్య సుదర్శనను కోరాడు; తన రూపాన్ని దీప్తిమంతంగా చేసుకుని, శరత్కాల సూర్యునితో సమానమైన కాంతితో.
13.2.22
सा चाग्निशरणे राज्ञः शुश्रूषाकृतनिश्चया ।
नियुक्ता पितृसन्देशादारिराधयिषुः शिखिम् ॥ १३.२.२२ ॥
ఆమె రాజు అగ్నిశరణంలో సేవ చేయాలని నిశ్చయించుకుంది; తండ్రి సందేశంతో నియమితురాలై, అగ్నిని ప్రసన్నం చేయాలనే కోరికతో.
13.2.23
तस्या मनोहरं रूपं दृष्ट्वा देवो हुताशनः ।
मन्मथेन समादिष्टः पत्नीत्वे यतते मिथः ॥ १३.२.२३ ॥
ఆమె మనోహర రూపాన్ని చూసి, దేవుడైన హుతాశనుడు మన్మథునిచే ప్రేరితుడై, భార్యగా చేసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు.
13.2.24
भज मामनवद्याङ्गि कामात्कमललोचने ।
रम्भोरु मृगशावाक्षि पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ १३.२.२४ ॥
నిర్దోష అంగీ, కమలనయనీ, అరటి తొడలున్నదానా, లేడిపిల్ల కన్నులున్నదానా, పూర్ణచంద్రముఖీ, కామంతో నన్ను సేవించు.
13.2.25
भ्रूलताललितं कान्तमनङ्गो बाधते हि माम् ॥ १३.२.२५ ॥
కనుబొమల లతలా లలితమైన ఓ ప్రియురాలా, మన్మథుడు నిజంగానే నన్ను బాధిస్తున్నాడు.
13.2.26
ललाटं चन्द्ररेखाभं शिरोरुहविभूषितम् ।
दृष्ट्वा ते पत्रलेखान्तमनङ्गो बाधते भृशम् ॥ १३.२.२६ ॥
చంద్రరేఖలా ప్రకాశించే నీ నుదురు, కేశాలతో అలంకరించబడినది, పత్రరేఖ వరకు చేరినది చూసి మన్మథుడు తీవ్రంగా బాధిస్తున్నాడు.
13.2.27
बालातपेन तुलितं सस्वेदपुलकोद्गमम् ।
बिम्बाधरोष्ठवदनं विबुद्धमिव पङ्कजम्।
अतीव चारुविभ्रान्तं मदमावहते मम ॥ १३.२.२७ ॥
ఉదయ సూర్యునితో సమానమైన, స్వేదం మరియు పులకలతో కూడిన, బింబఫలం వంటి పెదవుల ముఖం, వికసించిన పద్మంలా, అతి సుందరమై విభ్రాంతమైనది — అది నాలో మదాన్ని కలిగిస్తుంది.
13.2.28
दन्तप्रकाशनियता वाणी तव सुरक्षिता ।
ताम्रपल्लवसंकाशा जिह्वेयं मे मनोहरा ॥ १३.२.२८ ॥
దంతాల కాంతితో నియమితమైన నీ వాణి బాగా కాపాడబడింది; ఎర్రని చిగురులా ఉన్న ఈ నాలుక నా మనసును హరిస్తుంది.
13.2.29
समाः स्निग्धाः सुजाताश्च सहिताश्च द्विजास्तव ।
द्विजप्रिये प्रसीदस्व भज मां सुभगा ह्यसि ॥ १३.२.२९ ॥
నీ దంతాలు సమానంగా, నునుపుగా, సుందరంగా, దగ్గరగా అమరినవి. ద్విజులకు ప్రియురాలా, అనుగ్రహించి నా దగ్గరకు రా; నీవు నిజంగా సౌభాగ్యవతివి.
13.2.30
मनोज्ञं सुकृतापाङ्गं मुखं तव मनोहरम् ।
स्तनौ ते संहतौ भीरु हाराभरणभूषितौ ॥ १३.२.३० ॥
నీ ముఖం మనోహరమైనది, కళ్ల మూలలు చక్కగా తీర్చబడినవి; ఓ భీరూ, నీ స్తనాలు హారాలు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి దగ్గరగా ఉన్నాయి.
13.2.31
पक्वबिल्वप्रतीकाशौ कर्कशौ सङ्गमक्षमौ ।
गम्भीरनाभिसुभगे भज मां वरवर्णिनि ॥ १३.२.३१ ॥
పండిన బిల్వఫలాలతో సమానమైన, దృఢమైన, కలయికకు తగిన, లోతైన నాభితో అందమైన ఓ శ్రేష్ఠ వర్ణవతీ, నన్ను స్వీకరించు.
13.2.32
सैवमुक्ता विरहिते पावकेन महात्मना ।
ईषदाकम्पहृदया व्रीडिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.२.३२ ॥
మహాత్ముడైన అగ్ని ఈవిధంగా చెప్పగా, కొంచెం వణికే హృదయంతో సిగ్గుపడుతూ ఆమె ఈ మాటలు పలికింది.
13.2.33
नलु नाम कुलीनानां कन्यकानां विशेषतः ।
माता पिता प्रभवतः प्रदाने बान्धवाश्च ये ॥ १३.२.३३ ॥
కులీన కన్యల విషయంలో, ముఖ్యంగా, తల్లి, తండ్రి మరియు దానం చేయడానికి అధికారం గల బంధువులే నిశ్చయంగా ఇచ్చే అధికారులు.
13.2.34
पाणिग्रहणमन्त्रैश्च हुते चैव विभावसौ ।
सतां मध्ये निविष्टायाः कन्यायाः शरणं पतिः ॥ १३.२.३४ ॥
పాణిగ్రహణ మంత్రాలతో, అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చిన తర్వాత, సజ్జనుల మధ్య కూర్చున్న కన్యకు శరణం భర్తే.
13.2.35
साऽहं नात्मवशा देव पितरं वरयस्व मे। ॥ १३.२.३५ ॥
ఓ దేవా, నేను స్వతంత్రురాలిని కాను; నా తండ్రిని కోరు.
13.2.36
अथ नातिचिराद्राजा कालाद्दुर्योधनस्तदा ।
यज्ञसम्भारनिपुणान्मन्त्रीनाहूय चोक्तवान्।
यज्ञं यक्ष्येऽहमिति वै सम्भारान्सम्भ्रियन्तु मे ॥ १३.२.३६ ॥
అనంతరం కొద్దిసేపటికే రాజు దుర్యోధనుడు యజ్ఞసామగ్రిలో నేర్పరులైన మంత్రులను పిలిచి, "నేను యజ్ఞం చేస్తాను; నాకోసం సామగ్రి సమకూర్చండి" అన్నాడు.
13.2.37
ततः समाहिते तस्य यज्ञे ब्राह्मणसत्तमैः ।
विप्ररूपी हुतवहो नृपं कन्यामयाचत ॥ १३.२.३७ ॥
అప్పుడు అతని యజ్ఞం శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులచే ఏర్పాటు చేయబడినప్పుడు, బ్రాహ్మణ రూపంలో ఉన్న హుతవహుడు రాజును ఒక కన్యను ఇమ్మని కోరాడు.
13.2.38
न तु राजा प्रदानाय तस्मै भावमकल्पयत् ।
दरिद्रश्चासवर्णश्च ममायमिति पार्थिवः। ॥ १३.२.३८ ॥
అయితే రాజు అతనికి ఇవ్వాలనే భావాన్ని కలిగించుకోలేదు; 'ఇతడు దరిద్రుడు, నాకు సమానమైన కులం కానివాడు' అని భావించాడు.
13.2.39
इति तस्मै न वै कन्यां दित्सां चक्रे नराधिपः ।
अथ दीक्षामुपेतस्य यज्ञे तस्य महात्मनः।
आहितो हवनार्थाय वेद्यामग्निः प्रणश्यत ॥ १३.२.३९ ॥
ఈ విధంగా రాజు అతనికి కన్యను ఇవ్వాలని నిశ్చయించలేదు. అప్పుడు దీక్ష స్వీకరించిన ఆ మహాత్ముని యజ్ఞంలో, హవనం కోసం వేదికపై ఉంచబడిన అగ్ని అంతర్ధానమైంది.
13.2.40
ततः स भीतो नृपतिर्भृशं प्रव्यथितेन्द्रियः ।
मन्त्रिणो ब्राह्मणांश्चैव पप्रच्छ किमिदं भवेत्।
यज्ञे समिद्धो भगवान्नष्टो मे हव्यवाहनः ॥ १३.२.४० ॥
అప్పుడు ఆ రాజు మిక్కిలి భయపడి, ఇంద్రియాలు కలవరపడి, మంత్రులను బ్రాహ్మణులను అడిగాడు: 'ఇది ఏమి కావచ్చు? నా యజ్ఞంలో ప్రజ్వలించిన భగవంతుడైన అగ్ని అదృశ్యమయ్యాడే!'
13.2.41
सम्मन्त्रकुशलैस्तैस्तैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
ऋत्विग्भिर्मन्त्रकुशलैर्यज्यतां वा हुताशनः ॥ १३.२.४१ ॥
మంత్రాలలో నిపుణులైన, వేదపారంగతులైన ఆ బ్రాహ్మణులచేత, మంత్రకుశలులైన ఋత్విక్కులచేత హుతాశనుడు పూజింపబడాలి.
13.2.42
अथ ऋक्सामयजुषां ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
वेदतत्वार्थकुशलैस्ततः सोमपुरस्करैः ॥ १३.२.४२ ॥
అప్పుడు ఋక్, సామ, యజుర్వేదాలలో పారంగతులైన, వేదతత్త్వార్థంలో నిపుణులైన, సోమాన్ని ముందుంచే బ్రాహ్మణులచేత.
13.2.43
गुह्यैश्च नामभिः सर्वैराहूतो हव्यवाहनः ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युतिः ॥ १३.२.४३ ॥
రహస్య నామాలన్నింటితో ఆహ్వానించబడిన హవ్యవాహనుడు (అగ్ని) తన రూపాన్ని ప్రకాశవంతంగా చేసుకున్నాడు; అతని కాంతి శరదృతువు సూర్యుని కాంతితో సమానంగా ఉంది.
13.2.44
ततो महात्मा तानाह दहनो ब्राह्मणर्षभान् ।
वरयाम्यात्मनोऽर्थाय दुर्योधनसुतामिति ॥ १३.२.४४ ॥
అప్పుడు మహాత్ముడైన దహనుడు (అగ్ని) ఆ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులతో ఇలా అన్నాడు: "నా కోసం దుర్యోధనుని కుమార్తెను వరంగా కోరుతున్నాను."
13.2.45
ततस्ते कल्यमुत्थाय तस्मै राज्ञे न्यवेदयन् ।
ब्राह्मणा विस्मिताः सर्वे यदुक्तं चित्रभानुना ॥ १३.२.४५ ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులంతా తెల్లవారుజామున లేచి, చిత్రభానుడు (అగ్ని) చెప్పినది ఆ రాజుకు ఆశ్చర్యంతో తెలియజేశారు.
13.2.46
ततः स राजा तच्छ्रुत्वा वचनं ब्रह्मवादिनाम् ।
अवाप्य परमं हर्षं तथेति प्राह बुद्धिमान् ॥ १३.२.४६ ॥
అప్పుడు ఆ బుద్ధిమంతుడైన రాజు బ్రహ్మవాదులైన బ్రాహ్మణుల మాటలు విని అత్యంత సంతోషం పొంది, "అలాగే కానివ్వండి" అన్నాడు.
13.2.47
अयाचत च तं शुल्कं भगवन्तं विभावसुम् ।
नित्यं सान्निध्यमिह ते चित्रभानो भवेदिति ॥ १३.२.४७ ॥
మరియు అతడు భగవంతుడైన విభావసుని (అగ్ని) దగ్గర శుల్కంగా, "ఓ చిత్రభానూ, ఇక్కడ నీ శాశ్వత సన్నిధి ఉండాలి" అని కోరాడు.
13.2.48
तमाह भगवानग्निरेवमस्त्विति पार्थिवम् ।
ततः सान्निध्यमद्यापि माहिष्मत्यां विभावसोः
दृष्टं हि सहदेवेन दिशं विजयता च तत्। ॥ १३.२.४८ ॥
భగవంతుడైన అగ్ని ఆ రాజుతో, "అలాగే కానివ్వు" అని అన్నాడు. అందుకే ఇప్పటికీ మాహిష్మతిలో విభావసుని ఆ సన్నిధి కనిపిస్తుంది; దిగ్విజయం చేసేటప్పుడు సహదేవుడు దానిని చూశాడు.
13.2.49
ततस्तां समलङ्कृत्य कन्यामहतवाससम् ।
ददौ दुर्योधनो राजा पावकाय महात्मने ॥ १३.२.४९ ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు కొత్త వస్త్రాలతో అలంకరించిన ఆ కన్యను మహాత్ముడైన పావకునికి (అగ్నికి) ఇచ్చాడు.
13.2.50
प्रतिजग्राह चाग्निस्तु राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
विधिना वेददृष्टेन वसोर्धारामिवाध्वरे ॥ १३.२.५० ॥
అగ్ని రాజకుమారి సుదర్శనను వేదవిహిత విధిప్రకారం స్వీకరించాడు; అది యజ్ఞంలో వసువు ధారలా ఉంది.
13.2.51
तस्या रूपेण शीलेन कुलेन वपुषा श्रिया ।
अभवत्प्रीतिमानग्निर्गर्भं चास्यां समादधे ॥ १३.२.५१ ॥
ఆమె రూపం, శీలం, కులం, శరీరం, తేజస్సుతో సంతోషించిన అగ్ని ఆమెలో గర్భాన్ని స్థాపించాడు.
13.2.52
तस्याः समभवत्पुत्रो नाम्नाऽग्नेयः सुदर्शनः ॥ १३.२.५२ ॥
ఆమెకు ఆగ్నేయుడనే పేరుతో సుదర్శనుడనే కుమారుడు జన్మించాడు.
13.2.53
सुदर्शनस्तु रूपेण पूर्णेन्दुसदृशोपमः ।
शिशुरेवाध्यगात्सर्वं परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.२.५३ ॥
సుదర్శనుడు రూపంలో పూర్ణచంద్రునితో సమానుడు; బాలుడుగానే ఉండి అతడు సనాతనమైన పరబ్రహ్మమంతటినీ అధిగమించాడు.
13.2.54
अथौघवान्नाम नृपो नृगस्यासीत्पितामहः ।
तस्याप्योघवती कन्या पुत्रश्चौघरथोऽभवत् ॥ १३.२.५४ ॥
ఇప్పుడు, నృగునికి తాతగా ఔఘవాన్ అనే రాజు ఉండెను; అతనికి ఔఘవతి అనే కుమార్తె, ఔఘరథుడనే కుమారుడు కలిగారు.
13.2.55
तामोघवान्ददौ तस्मै स्वयमोघवतीं सुताम् ।
सुदर्शनाय विदुषे भार्यार्थे देवरूपिणीम् ॥ १३.२.५५ ॥
ఓఘవానుడు తానే తన కుమార్తె ఓఘవతిని, దేవరూపిణిని, విద్వాంసుడైన సుదర్శనునికి భార్యగా ఇచ్చాడు.
13.2.56
स गृहस्थाश्रमरतस्तया सह सुदर्शनः ।
कुरुक्षेत्रेऽवसद्राजन्नोघवत्या समन्वितः ॥ १३.२.५६ ॥
గృహస్థాశ్రమంలో ఆనందించే సుదర్శనుడు ఆమెతో, ఓ రాజా, ఓఘవతితో కలిసి కురుక్షేత్రంలో నివసించాడు.
13.2.57
गृहस्थश्चावजेष्यामि मृत्युमित्येव स प्रभो ।
प्रतिज्ञामकरोद्धीमान्दीप्ततेजा विशाम्पते ॥ १३.२.५७ ॥
'గృహస్థుడిగా ఉంటూనే నేను మృత్యువును జయిస్తాను' అని, ఓ ప్రభూ, ఆ బుద్ధిమంతుడు, దీప్తతేజుడు సుదర్శనుడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు, ఓ ప్రజాపాలకా.
13.2.58
तामेवौघवतीं राजन्स पावकसुतोऽब्रवीत् ।
अतिथेः प्रतिकूलं ते न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.५८ ॥
ఓ రాజా, ఆ పావక పుత్రుడు ఓఘవతితోనే ఇలా అన్నాడు: 'అతిథికి ప్రతికూలమైనది నువ్వు ఏ విధంగానూ చేయకూడదు.'
13.2.59
येनयेन च तुष्येत नित्यमेव त्वयाऽतिथिः ।
अप्यात्मनः प्रदानेन न ते कार्या विचारणा ॥ १३.२.५९ ॥
ఏ విధంగానైనా నీ చేత అతిథి ఎల్లప్పుడూ సంతృప్తి చెందాలో, దానికోసం నిన్ను నీవే ఇచ్చుకోవడంలో నీవు సందేహించకూడదు.
13.2.60
एतद्व्रतं मम सदा हृदि सम्परिवर्तते ।
गृहस्थानां च सुश्रोणि नातिथेर्विद्यते परम् ॥ १३.२.६० ॥
ఓ సుందరి, ఈ వ్రతం ఎల్లప్పుడూ నా హృదయంలో తిరుగుతూ ఉంటుంది; గృహస్థులకు అతిథికంటే గొప్పది మరొకటి లేదు.
13.2.61
प्रमाणं यदि वामोरु वचस्ते मम शोभने ।
इदं वचनमव्यग्रा हृदि त्वं धारयेः सदा ॥ १३.२.६१ ॥
ఓ అందమైన తొడలు గలదానా, ఓ శోభనా, నా మాట నీకు ప్రమాణమైతే, ఈ మాటను నీవు ఎల్లప్పుడూ చలించని మనసుతో హృదయంలో ధరించు.
13.2.62
निष्क्रान्ते मयि कल्याणि तथा सन्निहितेऽनघे ।
नातिथिस्तेऽवमन्तव्यः प्रमाणं यद्यहं तव ॥ १३.२.६२ ॥
ఓ శుభకరీ, ఓ నిర్దోషీ, నేను బయటకు వెళ్లి నీ దగ్గర లేనప్పుడూ, నీవు అతిథిని అవమానించకూడదు; నా మాట నీకు ప్రమాణమైతే.
13.2.63
तमब्रवीदोघवती तथा मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
न मे त्वद्वचनात्किञ्चिन्न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.६३ ॥
ఓఘవతి తలపై చేతులు జోడించి అతనితో ఇలా అంది: నీ మాట వల్ల నేను ఏదీ, ఏ విధంగానూ చేయకూడదు.
13.2.64
जिगीषमाणस्तु गृहे तदा मृत्युः सुदर्शनम् ।
पृष्ठतोऽन्वगमद्राजन्रन्ध्रान्वेषी तदा सदा ॥ १३.२.६४ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు మరణం సుదర్శనుడిని జయించాలని కోరుతూ ఇంటిలో అతని వెనుక అనుసరించింది; అవకాశం వెతుకుతూ, అప్పుడు, ఎల్లప్పుడూ.
13.2.65
इध्मार्थं तु गते तस्मिन्नग्रिपुत्रे सुदर्शने ।
अतिधिर्ब्राह्मणः श्रीमांस्तामाहौघवतीं तदा ॥ १३.२.६५ ॥
అగ్ని కుమారుడు సుదర్శనుడు సమిధల కోసం వెళ్లినప్పుడు, ఒక శ్రీమంతుడైన బ్రాహ్మణ అతిథి ఓఘవతితో అప్పుడు చెప్పాడు.
13.2.66
आतिथ्यं कृतमिच्छामि त्वयाऽद्य वरवर्णिनि ।
प्रमाणं यदि धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ॥ १३.२.६६ ॥
ఉత్తమ వర్ణం గల దానా, ఈ రోజు నీ చేత ఆతిథ్యం పొందాలని కోరుకుంటున్నాను; గృహస్థాశ్రమానికి అంగీకారమైన నీ ధర్మం ప్రమాణమైతే.
13.2.67
इत्युक्ता तेन विप्रेणि राजपुत्री यशस्विनी ।
विधिना प्रतिजग्राह वेदोक्तेन विशांपते ॥ १३.२.६७ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇలా చెప్పగా, యశస్విని అయిన రాజకుమారి, ఓ ప్రజాపాలకా, వేదోక్త విధిప్రకారం అతడిని అంగీకరించింది.
13.2.68
आसनं चैव पाद्यं च तस्मै दत्त्वा द्विजातये ।
प्रोवाचौघवती विप्रं केनार्थः किं ददामि ते ॥ १३.२.६८ ॥
ఆ ద్విజునికి ఆసనం, పాద్యం ఇచ్చి, ఔఘవతి ఆ బ్రాహ్మణునితో ఇలా అన్నది: 'మీకు ఏమి కావాలి? నేను మీకు ఏమివ్వగలను?'
13.2.69
तामब्रवीत्ततो विप्रो राजपुत्रीं सुदर्शनाम् ।
त्वया ममार्थः कल्याणि निर्विशङ्कैतदाचर ॥ १३.२.६९ ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు రాజకుమారి సుదర్శనతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ కల్యాణీ, నీ ద్వారా నాకు ఒక ప్రయోజనం ఉంది; సందేహం లేకుండా ఇది చెయ్యి.'
13.2.70
यदि प्रमाणं धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ।
प्रदानेनात्मनो राज्ञि कर्तुमर्हसि मे प्रियम् ॥ १३.२.७० ॥
గృహస్థాశ్రమం అంగీకరించిన ధర్మమే నీకు ప్రమాణమైతే, ఓ రాణీ, నిన్ను నీవే ఇచ్చి నాకు ప్రియమైనది చెయ్యాలి.
13.2.71
स तया छन्द्यमानोऽन्यैरीप्सितैर्नृपकन्यया ।
नान्यमात्मप्रदानात्स तस्या वव्रे परं द्विजः ॥ १३.२.७१ ॥
రాజకుమారి ఇతర కోరదగిన వాటిని ఇస్తానని అడిగినా, ఆ ద్విజుడు ఆమె ఆత్మదానం తప్ప వేరేదాన్ని కోరలేదు.
13.2.72
सा तु राजसुता स्मृत्वा भर्तुर्वचनमादितः ।
तथेति लज्जमाना सा तमुवाच द्विजर्षभम् ॥ १३.२.७२ ॥
కానీ ఆ రాజపుత్రి మొదటి నుండి భర్త (తండ్రి) మాటను స్మరించి, 'అలాగే కానివ్వు' అని సిగ్గుపడుతూ ఆ ద్విజశ్రేష్ఠునితో అన్నది.
13.2.73
ततो विहस्य विप्रर्षिः सा चैवोपविवेश ह ।
संस्मृत्य भर्तुर्वचनं गृहस्थाश्रमकाङ्क्षिणः ॥ १३.२.७३ ॥
అప్పుడు ఆ విప్రర్షి నవ్వుతూ, గృహస్థాశ్రమాన్ని కోరుకున్న తన భర్త మాటలను స్మరించుకుంటూ ఆమెతో కూర్చున్నాడు.
13.2.74
अथेध्मान्समुपादाय स पावकिरुपागमत् ।
मृत्युना रौद्रभावेन नित्यं बन्धुरिवान्वितः ॥ १३.२.७४ ॥
అప్పుడు ఆ అగ్ని కుమారుడు కట్టెలు తీసుకుని వచ్చాడు; భయంకర స్వభావం గల మృత్యువుతో, ఎప్పుడూ వెంట ఉండే బంధువులా కలిసి.
13.2.75
ततस्त्वाश्रममागम्य स पावकसुतस्तदा ।
तां व्याजहारौघवतीं क्वासि यातेति चासकृत् ॥ १३.२.७५ ॥
అప్పుడు ఆ అగ్ని కుమారుడు ఆశ్రమానికి వచ్చి, ప్రవాహంలా ఉప్పొంగిన ఆమెతో పదేపదే అడిగాడు: 'నీవు ఎక్కడికి వెళ్ళావు?'
13.2.76
तस्मै प्रतिवचः सा तु भर्त्रे न प्रददौ तदा ।
कराभ्यां तेन विप्रेण स्पृष्टा भर्तृव्रता सती ॥ १३.२.७६ ॥
అప్పుడు ఆమె తన భర్తకు సమాధానం ఇవ్వలేదు; ఆ విప్రుడు ఆమెను రెండు చేతులతో తాకాడు, భర్తవ్రతురాలైన ఆ సతి తాకబడింది.
13.2.77
उच्छिष्टाऽस्मीति मन्वाना लज्जिता भर्तुरेव च ।
तूष्णींभूताऽभवत्साध्वी विप्रकोपाच्च शङ्किता ॥ १३.२.७७ ॥
'నేను అపవిత్రమైపోయాను' అని భావించి ఆమె సిగ్గుపడింది, భర్త కారణంగా కూడా; ఆ సాధ్వి మౌనంగా ఉండిపోయింది, విప్రుని కోపానికి భయపడింది.
13.2.78
अथ तां किन्विति पुनः प्रोवाच स सुदर्शनः ।
क्व सा साध्वी क्व सायाता गरीय किमतो मम ॥ १३.२.७८ ॥
అప్పుడు ఆ సుదర్శనుడు ఆమెతో మళ్ళీ అడిగాడు: 'ఏమిటి? ఆ సాధ్వి ఎక్కడ? ఆమె ఎక్కడి నుండి వచ్చింది? దీని కంటే నాకు ఇంకా గొప్పది ఏమిటి?'
13.2.79
पतिव्रता सत्यशीला नित्यं चैवार्जवे रता ।
कथं न प्रत्युदेत्यद्य स्मयमाना यथापुरम् ॥ १३.२.७९ ॥
ఆమె పతివ్రత, సత్యశీల, ఎల్లప్పుడూ ఋజుత్వంలో రమించేది. ఇప్పుడు ముందులా నవ్వుతూ ఎదురురావడం ఎందుకు లేదు?
13.2.80
उटजस्थस्तु तं विप्रः प्रत्युवाच सुदर्शनम् ।
अतिथिं विद्धि सम्प्राप्तं ब्राह्मणं पावके च माम् ॥ १३.२.८० ॥
గుడిసెలో నిలిచిన ఆ బ్రాహ్మణుడు సుదర్శనుడికి ఇలా బదులిచ్చాడు: "వచ్చినవాడిని అతిథిగా తెలుసుకో; బ్రాహ్మణుడనైన నన్నే అగ్ని కూడా ఎరుగును."
13.2.81
अनया छन्द्यमानोऽहं भार्यया तव सत्तम ।
तैस्तैरतिथिसत्कारैर्ब्रह्मन्नेषा वृता मया ॥ १३.२.८१ ॥
ఓ సత్తమా, నీ ఈ భార్య అనేకవిధ అతిథిసత్కారాలతో నన్ను ఒత్తిడి చేసింది; బ్రహ్మన్, ఆమెనే నేను వరించాను.
13.2.82
आत्मप्रदानविधिना मामर्चति शुभानना ।
अनूरूपं यदत्रान्यत्तद्भवान्कर्तुमर्हति ॥ १३.२.८२ ॥
శుభాననురాలు ఆత్మార్పణ విధితో నన్ను సేవిస్తోంది. దీనికి తగినది మరేదైనా ఇక్కడ ఉంటే, అదే మీరు చేయదగినది.
13.2.83
कूटमुद्गरहस्तस्तु मृत्युस्तं वै समन्वगात् ।
हीनप्रतिज्ञमत्रैवं वधिष्यामीति चिन्तयन् ॥ १३.२.८३ ॥
చేతిలో కపట గద పట్టుకున్న మృత్యువు అతని వెంటే వచ్చింది. "ఇక్కడ ఇతని ప్రతిజ్ఞ భంగమైంది; ఇతన్ని వధిస్తాను" అని తలచుతూ.
13.2.84
सुदर्शनस्तु मनसा कर्मणा चक्षुषा गिरा ।
त्यक्तेर्ष्यस्त्यक्तमन्युश्च स्मयमानोऽब्रवीदिदम् ॥ १३.२.८४ ॥
అయితే సుదర్శనుడు మనస్సుతో, కర్మతో, చూపుతో, మాటతో అసూయను విడిచాడు; కోపాన్నీ విడిచాడు; నవ్వుతూ ఇలా పలికాడు.
13.2.85
सुरतं तेऽस्तु विप्राग्र्य प्रीतिर्हि परमा मम ।
गृहस्थस्य हि धर्मोऽग्र्यः सम्प्राप्तातिथिपूजनम् ॥ १३.२.८५ ॥
విప్రశ్రేష్ఠా, మీకు శుభం కలుగుగాక; నాకు ఎంతో ఆనందం. వచ్చిన అతిథిని సత్కరించడమే గృహస్థుని అత్యుత్తమ ధర్మం.
13.2.86
अतिथिः पूजितो यस्य गृहस्थस्य तु गच्छति ।
नान्यस्तस्मात्परो धर्म इति प्राहुर्मनीषिणः ॥ १३.२.८६ ॥
ఏ గృహస్థుని వద్ద సత్కరించబడిన అతిథి సంతోషంగా వెళ్తాడో, దానికన్నా గొప్ప ధర్మం మరొకటి లేదని జ్ఞానులు అంటారు.
13.2.87
प्राणाश्च मम दाराश्च यच्चान्यद्विद्यते वसु ।
अतिथिभ्यो मया देयमिति मे व्रतमाहितम् ॥ १३.२.८७ ॥
నా ప్రాణాలు, నా భార్యలు, నా దగ్గర ఉన్న మరే సంపదైనా — అవన్నీ అతిథులకు ఇవ్వాలి అన్నది నా స్థిర వ్రతం.
13.2.88
निःसन्दिग्धं यथा वाक्यमेतन्मे समुदाहृतम् ।
तेनाहं विप्र सत्येन स्वयमात्मानमालभे ॥ १३.२.८८ ॥
నేను పలికిన మాట ఎటువంటి సందేహం లేకుండా నిజమైనది. విప్రుడా, ఆ సత్యంపై ఒట్టు పెట్టి నేను నన్ను నేనే తాకుతున్నాను.
13.2.89
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
बुद्धिरात्मा मनः कालो दिशश्चैव गुणा दश ॥ १३.२.८९ ॥
పృథ్వి, వాయువు, ఆకాశం, జలం, ఐదవది జ్యోతి; బుద్ధి, ఆత్మ, మనస్సు, కాలం, దిక్కులు — ఇవే పది గుణాలు.
13.2.90
नित्यमेव हि पश्यन्ति देहिनां देहसंश्रिताः ।
सुकृतं दुष्कृतं चापि कर्म कर्मवतांवर ॥ १३.२.९० ॥
దేహంలో నివసించే (గుణాలు) దేహధారుల మంచి పని, చెడ్డ పనిని ఎల్లప్పుడూ చూస్తూనే ఉంటాయి. కర్మవంతులలో శ్రేష్ఠుడా!
13.2.91
यथैषा नानृता वाणी मयाऽद्य समुदीरिता ।
तेन सत्येन मां देवाः पालयन्तु दहन्तु वा ॥ १३.२.९१ ॥
ఈ రోజు నేను పలికిన ఈ మాట అసత్యం కాదు అయితే, ఆ సత్యం ద్వారా దేవతలు నన్ను కాపాడుదురు లేదా దహింతురు.
13.2.92
ततो नादः समभवद्दिक्षु सर्वासु भारत ।
असकृत्सत्यमित्येवं नैतन्मिथ्येति सर्वतः ॥ १३.२.९२ ॥
అప్పుడు, ఓ భారతా, అన్ని దిక్కులలోనూ ధ్వని వెలువడింది — 'ఇది సత్యం, ఇది అసత్యం కాదు' అని పదేపదే అన్ని వైపుల నుండి.
13.2.93
उटजात्तु ततस्तस्मान्निश्चक्राम स वै द्विजः ।
वपुषा द्यां च भूमिं च व्याप्य वायुरिवोद्यतः ॥ १३.२.९३ ॥
అప్పుడు ఆ పర్ణశాల నుండి ఆ బ్రాహ్మణుడు బయటకు వచ్చాడు; తన శరీరంతో ఆకాశాన్ని, భూమిని వ్యాపింపజేస్తూ, లేచిన గాలిలా.
13.2.94
स्वरेण विप्रः शैक्षेण त्रींल्लोकाननुनादयन् ।
उवाच चैनं धर्मज्ञं पूर्वमामन्त्र्य नामतः ॥ १३.२.९४ ॥
తన స్వరంతో, శాస్త్రీయ ధ్వనితో, మూడు లోకాలను ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ, ఆ బ్రాహ్మణుడు ధర్మజ్ఞుడిని ముందుగా పేరు పెట్టి పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
13.2.95
धर्मोऽहमस्मि भद्रं ते जिज्ञासार्थं तवानघ ।
प्राप्तः सत्यं च ते ज्ञात्वा प्रीतिर्मे परमा त्वयि ॥ १३.२.९५ ॥
నేను ధర్ముడను; నీకు మంగళం కలుగుగాక. ఓ నిష్కళంకుడా, నిన్ను పరీక్షించడానికే నేను వచ్చాను. నీ సత్యాన్ని తెలుసుకుని నీ పట్ల నాకు గొప్ప ప్రీతి కలిగింది.
13.2.96
विजितश्च त्वया मृत्युर्योऽयं त्वामनुगच्छति ।
रन्ध्रान्वेषी तव सदा त्वया धृत्या वशीकृतः ॥ १३.२.९६ ॥
నిన్ను వెంబడిస్తూ, ఎల్లప్పుడూ నీలో రంధ్రం వెతుకుతున్న ఈ మృత్యువును నీవు జయించావు; ధైర్యంతో దానిని వశం చేసుకున్నావు.
13.2.97
न चास्ति शक्तिस्त्रैलोक्ये कस्य चित्पुरुषोत्तम ।
पतिव्रतामिमां साध्वीं तवोद्वीक्षितुमप्युत ॥ १३.२.९७ ॥
పురుషోత్తమా, మూడు లోకాలలో ఎవరికీ ఈ పతివ్రతను, సాధ్వియైన ఈమెను, నీ ఎదుట చూసే శక్తి కూడా లేదు.
13.2.98
रक्षिता त्वद्गुणैरेषा पातिव्रत्यगुणैस्तथा ।
अधृष्या यदियं ब्रूयात्तथा तन्नान्यथा भवेत् ॥ १३.२.९८ ॥
నీ గుణాలచేతను, తన పాతివ్రత్య గుణాలచేతను ఈమె రక్షించబడింది; కాబట్టి ఈమెను ఎవరూ జయించలేరు. ఈమె ఏదైనా చెబితే, అది ఏమాత్రం వ్యతిరేకం కాదు.
13.2.99
एषा हि तपसा स्वेन संयुक्ता ब्रह्मवादिनी ।
पावनार्थं च लोकस्य सरिच्छ्रेष्ठा भविष्यति ॥ १३.२.९९ ॥
ఈమె తన స్వంత తపస్సుతో కూడినది, బ్రహ్మవాదిని; లోకాన్ని పావనం చేయడానికి ఈమె శ్రేష్ఠమైన నదిగా అవుతుంది.
13.2.100
अर्धेनौघवती नाम त्वामर्धेनानुयास्यति ।
शरीरेण महाभागा योगो ह्यस्या वशे स्थितः।
अनया सह लोकांश्च गन्ताऽसि तपसार्जितान् ॥ १३.२.१०० ॥
ఓఘవతి అనే పేరుగల ఈమె సగం శరీరంతో నిన్ను అనుసరిస్తుంది. మహాభాగ్యవతీ, ఆమె యోగం ఆమె వశంలో ఉంది; ఈమెతో కలిసి తపస్సుతో సంపాదించిన లోకాలకు నీవు వెళ్తావు.
13.2.101
यत्र नावृत्तिमभ्येति शाश्वतांस्ताननुत्तमान् ।
अनेन चैव देहेन लोकांस्त्वमभिपत्स्यसे ॥ १३.२.१०१ ॥
ఎక్కడ పునరావృత్తి ఉండదో, ఆ శాశ్వతమైన, అత్యుత్తమ లోకాలను ఈ దేహంతోనే నీవు పొందుతావు.
13.2.102
निर्जितश्च त्वया मृत्युरैश्वर्यं च तवोत्तमम् ।
पञ्चभूतान्यतिक्रान्तः स्ववीर्याच्च मनोजवः। ॥ १३.२.१०२ ॥
నీవు మృత్యువును జయించావు, నీ ఐశ్వర్యం అత్యుత్తమమైనది; నీ స్వంత పరాక్రమంతో పంచభూతాలను దాటిపోయావు, నీవు మనస్సంత వేగం కలవాడవు.
13.2.103
गृहस्थधर्मेणानेन कामक्रोधौ च ते जितौ ।
स्नेहो रागश्च तन्द्री च मोहो द्रोहश्च केवलः।
तव शुश्रूषया राजन्राजपुत्र्या च निर्जिताः ॥ १३.२.१०३ ॥
గృహస్థ ధర్మం ద్వారానే నీవు కామాన్ని, క్రోధాన్ని జయించావు. స్నేహం, అనురాగం, బద్ధకం, మోహం, ద్రోహం కూడా పూర్తిగా జయించబడ్డాయి. ఓ రాజా, నీ సేవ ద్వారా, రాజపుత్రి ద్వారా ఇవన్నీ జయించబడ్డాయి.
13.2.104
शुक्लानां तु सहस्रेण वाजिनां रथमुत्तमम् ।
युक्तं प्रगृह्य भगवान्वासवोप्याजगाम तम् ॥ १३.२.१०४ ॥
తెల్లని వెయ్యి గుర్రాలు కట్టిన ఉత్తమ రథాన్ని తీసుకుని భగవంతుడైన వాసవుడు కూడా అతని వద్దకు వచ్చాడు.
13.2.105
मृत्युरात्मा च लोकाश्च जिता भूतानि पञ्च च ।
बुद्धिः कालो मदो मोहः कामक्रोधौ तथैव च ॥ १३.२.१०५ ॥
మృత్యువు, ఆత్మ, లోకాలు, ఐదు భూతాలు, బుద్ధి, కాలం, మదం, మోహం, అలాగే కామం, క్రోధం కూడా జయించబడ్డాయి.
13.2.106
तस्माद्गृहाश्रमस्थस्य नान्यद्दैवतमस्ति वै ।
ऋतेऽतिथिं नरव्याघ्र मनसैतद्विचारय ॥ १३.२.१०६ ॥
కాబట్టి గృహాశ్రమంలో ఉన్నవానికి అతిథి తప్ప మరో దైవం లేదు. ఓ నరవ్యాఘ్రా, దీనిని మనసులో ఆలోచించు.
13.2.107
अतिथिः पूजितो यद्धि ध्यायते मनसा शुभम् ।
न तत्क्रतुशतेनापि तुल्यमाहुर्मनीपिण ॥ १३.२.१०७ ॥
అతిథిని పూజించి మనసులో శుభాన్ని ధ్యానించినప్పుడు, అది వంద యజ్ఞాలతో కూడా సమానం కాదని జ్ఞానులు అంటారు.
13.2.108
सुदत्तं सुकृतं वाऽपि कम्पयेदप्यनर्चितः ॥ १३.२.१०८ ॥
గౌరవించబడని అతిథి, చక్కగా ఇచ్చిన దానాన్ని, చక్కగా చేసిన పుణ్యాన్ని కూడా కదిలించగలడు.
13.2.109
पात्रं त्वतिथिमासाद्य शीलाढ्यं यो न पूजयेत् ।
स दत्त्वा तुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति ॥ १३.२.१०९ ॥
శీలసంపన్నుడైన యోగ్యుడైన అతిథిని పొంది ఎవడు అతనిని గౌరవించడో, అతడు అతనికి తక్కువ దానమిచ్చినా పుణ్యాన్ని పొంది వెళ్తాడు.
13.2.110
एतत्ते कथितं पुत्र मयाऽऽख्यानमनुत्तमम् ।
यथा हि विजितो मृत्युर्गृहस्थेन पुराऽभवत् ॥ १३.२.११० ॥
పుత్రా, పూర్వం ఒక గృహస్థుడు మృత్యువును ఎలా జయించాడో ఈ అనుత్తమ ఆఖ్యానాన్ని నేను నీకు చెప్పాను.
13.2.111
धन्यं यशस्यमायुष्यमिदमाख्यानमुत्तमम् ।
बुभूषताऽभिमन्तव्यं सर्वदुश्चरितापहम् ॥ १३.२.१११ ॥
ఈ ఉత్తమ ఆఖ్యానం ధనం, కీర్తి, దీర్ఘాయువును ఇస్తుంది. అభివృద్ధిని కోరేవాడు దీన్ని గౌరవంగా మననం చేయాలి; ఇది అన్ని దుశ్చర్యలను తొలగిస్తుంది.
13.2.112
इदं यः कथयेद्विद्वानहन्यहनि भारत ।
सुदर्शनस्य चरितं पुण्याँल्लोकानवाप्नुयात् ॥ १३.२.११२ ॥
భారతా, ఏ విద్వాంసుడు ప్రతిరోజూ ఈ సుదర్శనుని చరితాన్ని వివరిస్తాడో, అతడు పుణ్యలోకాలను పొందుతాడు.