マハーバーラタ · 章 13.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.2.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
श्रुतं मे महदाख्यानमिदं मतिमतांवर ॥ १३.२.१ ॥
祖父よ、大いなる智者、諸学に通じた方、賢者の中の最上の方よ。私はこの偉大な物語を聞きました。
13.2.2
भूयस्तु श्रोतुमिच्छामि धर्मार्थसहितं नृप ।
कथ्यमानं त्वया किञ्चित्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.२.२ ॥
王よ、あなたが語られた法と利を伴う事を、もう一度聞きたいのです。どうか私に説明してください。
13.2.3
केन मृत्युर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ।
इत्येतद्धर्ममाचक्ष्व तत्त्वेनापि च पार्थिव ॥ १३.२.३ ॥
どの家長が法に依って死を打ち負かしたのか。王よ、その法を真実のままに語ってください。
13.2.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा मृत्यर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ॥ १३.२.४ ॥
この点について人々は、ある家長が法に依って死を打ち負かした古い物語を引き合いに出します。
13.2.5
मनोः प्रजापते राजन्निक्ष्वाकुरभवत्सुतः ।
तस्य पुत्रशतं जज्ञे नृपतेः सूर्यवर्चसः ॥ १३.२.५ ॥
王よ、生主マヌの子としてイクシュヴァークが生まれました。太陽のように輝くその王には百人の息子が生まれました。
13.2.6
दशमस्तस्य पुत्रस्तु दशाश्वो नाम भारत ।
माहिष्मत्यामभूद्राजा धर्मात्मा सत्यविक्रमः ॥ १३.२.६ ॥
バーラタよ、彼の第十子はダシャーシュヴァという名でした。法の心を持ち、真の勇気を具えたその王はマーヒシュマティーの支配者となりました。
13.2.7
दशाश्वस्य सुतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सत्ये तपसि दाने च यस्य नित्यं रतं मनः ॥ १३.२.७ ॥
ダシャーシュヴァの息子は至上に正法なる王であり、その心は常に真実、苦行、布施を喜んでいた。
13.2.8
मदिराश्व इति ख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपतिः ।
धनुर्वेदे च वेदे च निरतो योऽभवत्सदा ॥ १३.२.८ ॥
マディラーシュヴァとして名高いその地上の主は、常に弓術の学問とヴェーダに専念していた。
13.2.9
मदिराश्वस्य पुत्रस्तु द्युतिमान्नाम पार्थिवः ।
महाभागो महातेजा महासत्वो महाबलः ॥ १३.२.९ ॥
マディラーシュヴァの息子はディユティマーンという王で、大いなる幸運と大いなる光輝、大いなる心の力と大いなる力を備えていた。
13.2.10
पुत्रो द्युतिमतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सर्वलोकेषु विख्यातः सुवीरो नाम नामतः।
धर्मात्मा कोशवांश्चापि देवराज इवापरः ॥ १३.२.१० ॥
ディユティマットの息子はスヴィーラという至上に正法なる王で、あらゆる世界に名高く、正義の心を持ち、宝に富み、まるで別の神々の王インドラのようであった。
13.2.11
सुवीरस्य तु पुत्रोऽभूत्सर्वसङ्ग्रामदुर्जयः ।
दुर्जयो नाम विख्यातः सर्वशस्त्रभृतांवर ॥ १३.२.११ ॥
スヴィーラの息子はドゥルジャヤで、あらゆる戦いで打ち負かされることのない者であった。ドゥルジャヤの名で知られ、あらゆる武器の使い手の中で最も優れていた。
13.2.12
दुर्जयस्येन्द्रवपुषः पुत्रोऽग्निसदृशद्युतिः ।
दुर्योधनो नाम महान्राजा राजर्षिसत्तमः ॥ १३.२.१२ ॥
インドラのような体のドゥルジャヤの息子は、火のように輝く偉大な王ドゥルヨーダナであり、王仙の中で最も優れていた。
13.2.13
तस्येन्द्रसमवीर्यस्य सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः ।
विषये वासवस्तस्य सम्यगेव प्रवर्षति ॥ १३.२.१३ ॥
インドラに匹敵する勇力を持ち、戦いで決して退かなかったその王の国では、ヴァーサヴァ（インドラ）が十分に雨を降らせた。
13.2.14
रत्नैर्धनैश्च पशुभिः सस्यैश्चापि पृथग्विधैः ।
नगरं विषयश्चास्य प्रतिपूर्णस्तदाऽभवत् ॥ १३.२.१४ ॥
そのとき、彼の都と領国は宝石、富、家畜、さまざまな穀物で満ちていた。
13.2.15
न तस्य विषये चाभूत्कृपणो नापि दुर्गतः ।
व्याधितो वा कृशो वाऽपरि तस्मिन्नाभून्नरः क्वचित् ॥ १३.२.१५ ॥
彼の領国には、けちな者も、困窮した者も、病んだ者も、やせ衰えた者もいなかった。その国のどこにも、そのような人はいなかった。
13.2.16
सुदक्षिणो मधुरवागनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
धर्मात्मा चानृशंसश्च विक्रान्तोऽथाविकत्थनः ॥ १३.२.१६ ॥
彼は布施に気前がよく、言葉は優しく、嫉妬がなく、感覚を制御し、本性が正義にかない、残酷でなく、勇敢で、自慢することもなかった。
13.2.17
यज्वा च दान्तो मेधावी ब्रह्मण्यः सत्यसङ्गरः ।
न चावमन्ता दाता च वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.२.१७ ॥
彼は祭祀を行い、自制し、聡明で、バラモンを敬い、誓いに堅固で、人を軽んじず、施しを与え、ヴェーダとその補助学に通達していた。
13.2.18
तं नर्मदा देवनदी पुण्या शीतजला शिवा ।
चकमे पुरुषव्याघ्रं स्वेन भावेन भारत ॥ १३.२.१८ ॥
バーラタよ、聖なる天の河ナルマダーは、冷たい水を湛えた吉祥な川であり、自らの思いによって人中の虎たるその人を慕った。
13.2.19
तस्यां जज्ञे तदा नद्यां कन्या राजीवलोचना ।
नाम्ना सुदर्शना राजन्रूपेण च सुदर्शना ॥ १३.२.१९ ॥
そのとき、その川に蓮華の目をした乙女が生まれた。王よ、名はスダルシャナーといい、容貌もまたスダルシャナーであった。
13.2.20
तादृग्रूपा न नारीषु भूतपूर्वा युधिष्ठिर ।
दुर्योधनसुता यादृगभवद्वरवर्णिनी ॥ १३.२.२० ॥
ユディシュティラよ、以前の女性の中に、ドゥルヨーダナの娘であるあの美しい肌の女性ほどの姿の者はいなかった。
13.2.21
तामग्निश्चकमे साक्षाद्राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युति ॥ १३.२.२१ ॥
アグニ神自らが、あの王女スダルシャナーを望んだ。自らの姿を輝かせ、秋の太陽のような輝きで。
13.2.22
सा चाग्निशरणे राज्ञः शुश्रूषाकृतनिश्चया ।
नियुक्ता पितृसन्देशादारिराधयिषुः शिखिम् ॥ १३.२.२२ ॥
彼女は仕えることを決意し、父の命により任じられ、火を喜ばせたいと願って、王の火の庵に留まった。
13.2.23
तस्या मनोहरं रूपं दृष्ट्वा देवो हुताशनः ।
मन्मथेन समादिष्टः पत्नीत्वे यतते मिथः ॥ १३.२.२३ ॥
彼女の魅惑的な姿を見て、神フターシャナはマンマタに促され、彼女を妻にしようと努めた。
13.2.24
भज मामनवद्याङ्गि कामात्कमललोचने ।
रम्भोरु मृगशावाक्षि पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ १३.२.२४ ॥
欠点のない体の女よ、蓮の目の女よ、芭蕉の幹のような腿の女よ、子鹿の目の女よ、満月の顔の女よ、欲望から私を受け入れよ。
13.2.25
भ्रूलताललितं कान्तमनङ्गो बाधते हि माम् ॥ १३.२.२५ ॥
眉の蔓のように優美な方よ、無体の神はまことに私を苦しめる。
13.2.26
ललाटं चन्द्ररेखाभं शिरोरुहविभूषितम् ।
दृष्ट्वा ते पत्रलेखान्तमनङ्गो बाधते भृशम् ॥ १३.२.२६ ॥
月の線のような額、髪に飾られ、葉の模様の末端まで見て、無体の神は私を大いに苦しめる。
13.2.27
बालातपेन तुलितं सस्वेदपुलकोद्गमम् ।
बिम्बाधरोष्ठवदनं विबुद्धमिव पङ्कजम्।
अतीव चारुविभ्रान्तं मदमावहते मम ॥ १३.२.२७ ॥
朝日に等しく、汗と身震いに満ち、ビンバの実のような唇の顔、目覚めた蓮のよう、きわめて愛らしく惑わしい——それは私に陶酔をもたらす。
13.2.28
दन्तप्रकाशनियता वाणी तव सुरक्षिता ।
ताम्रपल्लवसंकाशा जिह्वेयं मे मनोहरा ॥ १३.२.२८ ॥
歯の輝きに抑えられた君の言葉はよく守られている；赤い若葉のようなこの舌は私の心を奪う。
13.2.29
समाः स्निग्धाः सुजाताश्च सहिताश्च द्विजास्तव ।
द्विजप्रिये प्रसीदस्व भज मां सुभगा ह्यसि ॥ १३.२.२९ ॥
君の歯は揃い、滑らかで、整い、ぴったり並んでいる。再生族の愛しき人よ、慈しみを示し私のもとへ来なさい。君は実に幸運だ。
13.2.30
मनोज्ञं सुकृतापाङ्गं मुखं तव मनोहरम् ।
स्तनौ ते संहतौ भीरु हाराभरणभूषितौ ॥ १३.२.३० ॥
君の顔は快く魅惑的で、目尻は整っている。臆病な人よ、首飾りと装身具で飾られた君の乳房は寄り添っている。
13.2.31
पक्वबिल्वप्रतीकाशौ कर्कशौ सङ्गमक्षमौ ।
गम्भीरनाभिसुभगे भज मां वरवर्णिनि ॥ १३.२.३१ ॥
熟したビルヴァの実のように、硬く結合にふさわしく、深い臍で麗しい人よ、美しい肌の女よ、私を受け入れよ。
13.2.32
सैवमुक्ता विरहिते पावकेन महात्मना ।
ईषदाकम्पहृदया व्रीडिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.२.३२ ॥
偉大なアグニにこう言われ、心をわずかに震わせ、恥じらいながら、彼女はこれらの言葉を述べた。
13.2.33
नलु नाम कुलीनानां कन्यकानां विशेषतः ।
माता पिता प्रभवतः प्रदाने बान्धवाश्च ये ॥ १३.२.३३ ॥
確かに、良家の娘については、特に、母、父、そして嫁がせる権限を持つ親族が決めるのだ。
13.2.34
पाणिग्रहणमन्त्रैश्च हुते चैव विभावसौ ।
सतां मध्ये निविष्टायाः कन्यायाः शरणं पतिः ॥ १३.२.३४ ॥
手を取る真言と、火への供物の後には、善人たちの中に座す乙女の庇護者は夫である。
13.2.35
साऽहं नात्मवशा देव पितरं वरयस्व मे। ॥ १३.२.३५ ॥
神よ、私は自分の主人ではありません。どうか私の父に願ってください。
13.2.36
अथ नातिचिराद्राजा कालाद्दुर्योधनस्तदा ।
यज्ञसम्भारनिपुणान्मन्त्रीनाहूय चोक्तवान्।
यज्ञं यक्ष्येऽहमिति वै सम्भारान्सम्भ्रियन्तु मे ॥ १३.२.३६ ॥
やがて、まもなく、王ドゥルヨーダナは供犠の品々に通じた大臣たちを呼び、言った。「私は供犠を行う。私のために供物を揃えよ。」
13.2.37
ततः समाहिते तस्य यज्ञे ब्राह्मणसत्तमैः ।
विप्ररूपी हुतवहो नृपं कन्यामयाचत ॥ १३.२.३७ ॥
その供犠が最高のバラモンたちによって整えられたとき、バラモンの姿をした火神フタヴァハは王に一人の乙女を求めた。
13.2.38
न तु राजा प्रदानाय तस्मै भावमकल्पयत् ।
दरिद्रश्चासवर्णश्च ममायमिति पार्थिवः। ॥ १३.२.३८ ॥
しかし王は彼に娘を与える気にはならなかった。「この者は貧しく、私と同じ階級ではない」と考えて。
13.2.39
इति तस्मै न वै कन्यां दित्सां चक्रे नराधिपः ।
अथ दीक्षामुपेतस्य यज्ञे तस्य महात्मनः।
आहितो हवनार्थाय वेद्यामग्निः प्रणश्यत ॥ १३.२.३९ ॥
こうして王は彼に娘を与える気を起こさなかった。そのとき、灌頂を受けたその高潔な人の供犠において、供物のために祭壇に灯された火が消え失せた。
13.2.40
ततः स भीतो नृपतिर्भृशं प्रव्यथितेन्द्रियः ।
मन्त्रिणो ब्राह्मणांश्चैव पप्रच्छ किमिदं भवेत्।
यज्ञे समिद्धो भगवान्नष्टो मे हव्यवाहनः ॥ १३.२.४० ॥
そこで王は大いに怯え、感覚も深く乱れて、大臣たちやバラモンたちに尋ねた。「これはいったい何だろう？我が供犠で燃え上がった尊き火神が消えてしまった！」
13.2.41
सम्मन्त्रकुशलैस्तैस्तैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
ऋत्विग्भिर्मन्त्रकुशलैर्यज्यतां वा हुताशनः ॥ १३.२.४१ ॥
マントラに精通し、ヴェーダに通じたそれらのバラモンたちと、マントラに熟練した祭官たちによって、火神が祀られますように。
13.2.42
अथ ऋक्सामयजुषां ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
वेदतत्वार्थकुशलैस्ततः सोमपुरस्करैः ॥ १३.२.४२ ॥
次に、リグ・サーマ・ヤジュルの三ヴェーダに通じ、ヴェーダの真義に熟達し、ソーマを先頭に置くバラモンたちによって。
13.2.43
गुह्यैश्च नामभिः सर्वैराहूतो हव्यवाहनः ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युतिः ॥ १३.२.४३ ॥
秘密の名と全ての名で呼ばれたハヴィヤヴァーハナ（アグニ）は、その姿を輝かせた。その輝きは秋の太陽に等しかった。
13.2.44
ततो महात्मा तानाह दहनो ब्राह्मणर्षभान् ।
वरयाम्यात्मनोऽर्थाय दुर्योधनसुतामिति ॥ १३.२.४४ ॥
そこで偉大な魂のダハナ（アグニ）は、バラモンの中の雄牛たちに言った。「私のためにドゥルヨーダナの娘を選ぶ。」
13.2.45
ततस्ते कल्यमुत्थाय तस्मै राज्ञे न्यवेदयन् ।
ब्राह्मणा विस्मिताः सर्वे यदुक्तं चित्रभानुना ॥ १३.२.४५ ॥
そこで、バラモンたちは皆驚き、夜明けに起きて、その王にチトラバーヌ（アグニ）が言ったことを報告した。
13.2.46
ततः स राजा तच्छ्रुत्वा वचनं ब्रह्मवादिनाम् ।
अवाप्य परमं हर्षं तथेति प्राह बुद्धिमान् ॥ १३.२.४६ ॥
そこで、その賢明な王は、ヴェーダを語るバラモンたちの言葉を聞いて最高の喜びを得て、「そうあれかし」と言った。
13.2.47
अयाचत च तं शुल्कं भगवन्तं विभावसुम् ।
नित्यं सान्निध्यमिह ते चित्रभानो भवेदिति ॥ १३.२.४७ ॥
そして彼は尊きヴィバーヴァスー（アグニ）に婚資として求めた。「チトラバーヌよ、ここにあなたが常に在ることを。」
13.2.48
तमाह भगवानग्निरेवमस्त्विति पार्थिवम् ।
ततः सान्निध्यमद्यापि माहिष्मत्यां विभावसोः
दृष्टं हि सहदेवेन दिशं विजयता च तत्। ॥ १३.२.४८ ॥
尊きアグニはその王に言った。「そうあれかし。」それゆえ今日でも、マーヒシュマティーにはヴィバーヴァスーのその臨在が見られる。それはサハデーヴァが諸方を征服した時に見たものである。
13.2.49
ततस्तां समलङ्कृत्य कन्यामहतवाससम् ।
ददौ दुर्योधनो राजा पावकाय महात्मने ॥ १३.२.४९ ॥
するとドゥルヨーダナ王は、新しい衣をまとわせて飾り立てた乙女を、大いなる魂のパーヴァカ（アグニ）に与えた。
13.2.50
प्रतिजग्राह चाग्निस्तु राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
विधिना वेददृष्टेन वसोर्धारामिवाध्वरे ॥ १३.२.५० ॥
アグニは、ヴェーダに定められた儀礼に従って王女スダルシャナーを受け入れた。それは供犠におけるヴァス神への献供の流れのようであった。
13.2.51
तस्या रूपेण शीलेन कुलेन वपुषा श्रिया ।
अभवत्प्रीतिमानग्निर्गर्भं चास्यां समादधे ॥ १३.२.५१ ॥
その美しさ、品性、家柄、姿、輝きに喜んだアグニは、彼女の内に胎児を宿した。
13.2.52
तस्याः समभवत्पुत्रो नाम्नाऽग्नेयः सुदर्शनः ॥ १३.२.५२ ॥
彼女からは、アーグネーヤ（火の子）と呼ばれるスダルシャナという息子が生まれた。
13.2.53
सुदर्शनस्तु रूपेण पूर्णेन्दुसदृशोपमः ।
शिशुरेवाध्यगात्सर्वं परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.२.५३ ॥
スダルシャナは満月のような美しさで、幼いうちから永遠の至高のブラフマンのすべてを会得した。
13.2.54
अथौघवान्नाम नृपो नृगस्यासीत्पितामहः ।
तस्याप्योघवती कन्या पुत्रश्चौघरथोऽभवत् ॥ १३.२.५४ ॥
さて、ヌリガの祖父であるアウガヴァーンという王がいた。その娘はアウガヴァティーで、息子はアウガラタであった。
13.2.55
तामोघवान्ददौ तस्मै स्वयमोघवतीं सुताम् ।
सुदर्शनाय विदुषे भार्यार्थे देवरूपिणीम् ॥ १३.२.५५ ॥
オーガヴァーン自身が、神のような姿の娘オーガヴァティーを、学識あるスダルシャナに妻として与えた。
13.2.56
स गृहस्थाश्रमरतस्तया सह सुदर्शनः ।
कुरुक्षेत्रेऽवसद्राजन्नोघवत्या समन्वितः ॥ १३.२.५६ ॥
家住期を喜ぶスダルシャナは、王よ、オーガヴァティーと共にクルクシェートラに住んだ。
13.2.57
गृहस्थश्चावजेष्यामि मृत्युमित्येव स प्रभो ।
प्रतिज्ञामकरोद्धीमान्दीप्ततेजा विशाम्पते ॥ १३.२.५७ ॥
「家住者であっても私は死を征服する」――主よ、知恵あり輝く光を放つスダルシャナはこのように誓った、民の主よ。
13.2.58
तामेवौघवतीं राजन्स पावकसुतोऽब्रवीत् ।
अतिथेः प्रतिकूलं ते न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.५८ ॥
王よ、その火神の子は彼女に言った。「客人に背くことを、決してどのようにもしてはならない。」
13.2.59
येनयेन च तुष्येत नित्यमेव त्वयाऽतिथिः ।
अप्यात्मनः प्रदानेन न ते कार्या विचारणा ॥ १३.२.५९ ॥
どのような方法であれ、あなたによって客人が常に満足するならば、たとえ自分自身を捧げることであっても、あなたは思い悩むべきではない。
13.2.60
एतद्व्रतं मम सदा हृदि सम्परिवर्तते ।
गृहस्थानां च सुश्रोणि नातिथेर्विद्यते परम् ॥ १३.२.६० ॥
美しい腰の女よ、私のこの誓いはいつも心に巡っている。家住者にとって客人より高いものはない。
13.2.61
प्रमाणं यदि वामोरु वचस्ते मम शोभने ।
इदं वचनमव्यग्रा हृदि त्वं धारयेः सदा ॥ १३.२.६१ ॥
美しい腿を持つ者よ、輝く者よ、もし私の言葉があなたにとって規範であるなら、この言葉を乱れることなく常に心に留めなさい。
13.2.62
निष्क्रान्ते मयि कल्याणि तथा सन्निहितेऽनघे ।
नातिथिस्तेऽवमन्तव्यः प्रमाणं यद्यहं तव ॥ १३.२.६२ ॥
吉祥なる者よ、汚れなき者よ、私が出かけてあなたが近くにいなくても、客人を軽んじてはならない、もし私の言葉があなたにとって規範であるなら。
13.2.63
तमब्रवीदोघवती तथा मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
न मे त्वद्वचनात्किञ्चिन्न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.६३ ॥
オーガヴァティーは頭上に合掌して彼にこう言った。「あなたの言葉によって、私は決して何もしてはならないのです。」
13.2.64
जिगीषमाणस्तु गृहे तदा मृत्युः सुदर्शनम् ।
पृष्ठतोऽन्वगमद्राजन्रन्ध्रान्वेषी तदा सदा ॥ १३.२.६४ ॥
王よ、そのとき死は善見を打ち破ろうとして、家の中で背後から彼につき従い、隙を探した。その時も、常に。
13.2.65
इध्मार्थं तु गते तस्मिन्नग्रिपुत्रे सुदर्शने ।
अतिधिर्ब्राह्मणः श्रीमांस्तामाहौघवतीं तदा ॥ १३.२.६५ ॥
アグニの子・善見が薪を取りに出かけたとき、一人の尊いバラモンの客人がオーガヴァティーに語りかけた。
13.2.66
आतिथ्यं कृतमिच्छामि त्वयाऽद्य वरवर्णिनि ।
प्रमाणं यदि धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ॥ १३.२.६६ ॥
美しい容色の女よ、今日あなたからもてなしを受けたい。家住期にふさわしいあなたの法が、あなたの規範であるならば。
13.2.67
इत्युक्ता तेन विप्रेणि राजपुत्री यशस्विनी ।
विधिना प्रतिजग्राह वेदोक्तेन विशांपते ॥ १३.२.६७ ॥
バラモンがこう言うと、名高い王女はヴェーダに定められた儀式に従って彼を受け入れた、民の主よ。
13.2.68
आसनं चैव पाद्यं च तस्मै दत्त्वा द्विजातये ।
प्रोवाचौघवती विप्रं केनार्थः किं ददामि ते ॥ १३.२.६८ ॥
再生族のその人に座席と足洗いの水を与えて、アウガヴァティーはそのバラモンに言った。「あなたの目的は何ですか。私は何を差し上げればよいでしょう。」
13.2.69
तामब्रवीत्ततो विप्रो राजपुत्रीं सुदर्शनाम् ।
त्वया ममार्थः कल्याणि निर्विशङ्कैतदाचर ॥ १३.२.६९ ॥
するとそのバラモンは王女スダルシャナに言った。「吉祥なる人よ、私はあなたに用があります。躊躇せずにこれを行いなさい。」
13.2.70
यदि प्रमाणं धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ।
प्रदानेनात्मनो राज्ञि कर्तुमर्हसि मे प्रियम् ॥ १३.२.७० ॥
家住期に認められたダルマがあなたの規範であるなら、王妃よ、あなた自身を与えて私の喜びをかなえるべきです。
13.2.71
स तया छन्द्यमानोऽन्यैरीप्सितैर्नृपकन्यया ।
नान्यमात्मप्रदानात्स तस्या वव्रे परं द्विजः ॥ १३.२.७१ ॥
王女が他の望みのものを求めるよう促しても、その再生者は彼女が自らを与えること以外は何も選ばなかった。
13.2.72
सा तु राजसुता स्मृत्वा भर्तुर्वचनमादितः ।
तथेति लज्जमाना सा तमुवाच द्विजर्षभम् ॥ १३.२.७२ ॥
しかしその王女は、最初からの夫（父）の言葉を思い出し、恥じらいながらそのバラモンの中の最上の者に言った。「そうなさい。」
13.2.73
ततो विहस्य विप्रर्षिः सा चैवोपविवेश ह ।
संस्मृत्य भर्तुर्वचनं गृहस्थाश्रमकाङ्क्षिणः ॥ १३.२.७३ ॥
そこで婆羅門の聖仙は笑い、家住期を望んでいた夫の言葉を思い出しながら、彼女と並んで座った。
13.2.74
अथेध्मान्समुपादाय स पावकिरुपागमत् ।
मृत्युना रौद्रभावेन नित्यं बन्धुरिवान्वितः ॥ १३.२.७४ ॥
そこで火の息子は薪を手に来た。恐ろしい性質の死神に、常に付き従う親族のように伴われて。
13.2.75
ततस्त्वाश्रममागम्य स पावकसुतस्तदा ।
तां व्याजहारौघवतीं क्वासि यातेति चासकृत् ॥ १३.२.७५ ॥
そこで火の息子は庵に来て、激流のように奔放な彼女に何度も言った。「お前はどこへ行っていたのだ？」
13.2.76
तस्मै प्रतिवचः सा तु भर्त्रे न प्रददौ तदा ।
कराभ्यां तेन विप्रेण स्पृष्टा भर्तृव्रता सती ॥ १३.२.७६ ॥
その時、彼女は夫に答えなかった。その婆羅門が両手で彼女に触れると、夫に誓いを捧げた貞淑な妻は触れられた。
13.2.77
उच्छिष्टाऽस्मीति मन्वाना लज्जिता भर्तुरेव च ।
तूष्णींभूताऽभवत्साध्वी विप्रकोपाच्च शङ्किता ॥ १३.२.७७ ॥
「私は汚れてしまった」と思い、彼女は夫の前でも恥じ入った。貞淑な妻は黙り込み、婆羅門の怒りを恐れた。
13.2.78
अथ तां किन्विति पुनः प्रोवाच स सुदर्शनः ।
क्व सा साध्वी क्व सायाता गरीय किमतो मम ॥ १३.२.७८ ॥
すると、その美しい聖仙は再び彼女に言った。「どうしたのだ？あの貞淑な妻はどこにいる？どこから来たのか？私にとってこれより大事なものがあろうか？」
13.2.79
पतिव्रता सत्यशीला नित्यं चैवार्जवे रता ।
कथं न प्रत्युदेत्यद्य स्मयमाना यथापुरम् ॥ १३.२.७९ ॥
彼女は夫に献身し、真実の性質を持ち、常に誠実さを喜ぶ。今日はなぜ以前のように微笑みながら出迎えに来ないのか。
13.2.80
उटजस्थस्तु तं विप्रः प्रत्युवाच सुदर्शनम् ।
अतिथिं विद्धि सम्प्राप्तं ब्राह्मणं पावके च माम् ॥ १३.२.८० ॥
小屋に立つそのバラモンはスダルシャナに答えた。「来た者は客人だと知れ。バラモンである私こそがそれだ。火も私を知っている。」
13.2.81
अनया छन्द्यमानोऽहं भार्यया तव सत्तम ।
तैस्तैरतिथिसत्कारैर्ब्रह्मन्नेषा वृता मया ॥ १३.२.८१ ॥
善き者の中の最善なる者よ、あなたの妻は客をもてなす様々な方法で私を促した。ブラフマンよ、私は彼女を選んだのだ。
13.2.82
आत्मप्रदानविधिना मामर्चति शुभानना ।
अनूरूपं यदत्रान्यत्तद्भवान्कर्तुमर्हति ॥ १३.२.८२ ॥
美しい顔の女性は自らを捧げる儀礼で私を敬う。これに相応しい他のことがここにあるならば、それをあなたは為すべきだ。
13.2.83
कूटमुद्गरहस्तस्तु मृत्युस्तं वै समन्वगात् ।
हीनप्रतिज्ञमत्रैवं वधिष्यामीति चिन्तयन् ॥ १३.२.८३ ॥
欺きの棍棒を手にした死神が彼の後を追った。「ここで彼の誓いは破れた。彼を殺そう」と考えながら。
13.2.84
सुदर्शनस्तु मनसा कर्मणा चक्षुषा गिरा ।
त्यक्तेर्ष्यस्त्यक्तमन्युश्च स्मयमानोऽब्रवीदिदम् ॥ १३.२.८४ ॥
しかしスダルシャナは心、行い、眼差し、言葉において嫉妬を捨て、怒りも捨て、微笑みながらこう言った。
13.2.85
सुरतं तेऽस्तु विप्राग्र्य प्रीतिर्हि परमा मम ।
गृहस्थस्य हि धर्मोऽग्र्यः सम्प्राप्तातिथिपूजनम् ॥ १३.२.८५ ॥
バラモンの中の最上の方よ、あなたに幸あれ。私は大きな喜びを感じています。家住者にとって最も重要な法は、訪れた客人をもてなすことです。
13.2.86
अतिथिः पूजितो यस्य गृहस्थस्य तु गच्छति ।
नान्यस्तस्मात्परो धर्म इति प्राहुर्मनीषिणः ॥ १३.२.८६ ॥
家住者の家から、もてなされた客人が満足して去るならば、これより高い法はない、と賢者たちは言う。
13.2.87
प्राणाश्च मम दाराश्च यच्चान्यद्विद्यते वसु ।
अतिथिभ्यो मया देयमिति मे व्रतमाहितम् ॥ १३.२.८७ ॥
私の命も、妻たちも、そのほかにある財産も、すべて客人に与えるべきである——これが私の堅く守る誓いです。
13.2.88
निःसन्दिग्धं यथा वाक्यमेतन्मे समुदाहृतम् ।
तेनाहं विप्र सत्येन स्वयमात्मानमालभे ॥ १३.२.८८ ॥
私の述べた言葉は疑いなく真実です。バラモンよ、その真実にかけて誓い、私は自分自身に触れます。
13.2.89
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
बुद्धिरात्मा मनः कालो दिशश्चैव गुणा दश ॥ १३.२.८९ ॥
地・風・空・水、そして第五の火。覚・我・意・時間・方位、これらが十の性質である。
13.2.90
नित्यमेव हि पश्यन्ति देहिनां देहसंश्रिताः ।
सुकृतं दुष्कृतं चापि कर्म कर्मवतांवर ॥ १३.२.९० ॥
身に宿るものは、有身の衆生の善行も悪行も常に見ている。行為者の中で最も優れた方よ。
13.2.91
यथैषा नानृता वाणी मयाऽद्य समुदीरिता ।
तेन सत्येन मां देवाः पालयन्तु दहन्तु वा ॥ १३.२.९१ ॥
今日私が語ったこの言葉が偽りでないならば、その真実によって神々が私を守るか、あるいは焼き滅ぼしますように。
13.2.92
ततो नादः समभवद्दिक्षु सर्वासु भारत ।
असकृत्सत्यमित्येवं नैतन्मिथ्येति सर्वतः ॥ १३.२.९२ ॥
そのとき、バーラタよ、あらゆる方角に音が起こった。四方から幾度も「これは真実だ、虚偽ではない」と。
13.2.93
उटजात्तु ततस्तस्मान्निश्चक्राम स वै द्विजः ।
वपुषा द्यां च भूमिं च व्याप्य वायुरिवोद्यतः ॥ १३.२.९३ ॥
そのとき、そのバラモンは草庵から出てきた。その身で天と地を満たし、起こった風のように。
13.2.94
स्वरेण विप्रः शैक्षेण त्रींल्लोकाननुनादयन् ।
उवाच चैनं धर्मज्ञं पूर्वमामन्त्र्य नामतः ॥ १३.२.९४ ॥
学識ある調子の声で三界に響かせながら、そのバラモンは、まずダルマを知る者の名を呼んで、彼に語りかけた。
13.2.95
धर्मोऽहमस्मि भद्रं ते जिज्ञासार्थं तवानघ ।
प्राप्तः सत्यं च ते ज्ञात्वा प्रीतिर्मे परमा त्वयि ॥ १३.२.९५ ॥
私はダルマである。あなたに幸いあれ。汚れなき者よ、あなたを試すために来た。あなたの真実を知って、私はあなたに最上の愛情を抱いた。
13.2.96
विजितश्च त्वया मृत्युर्योऽयं त्वामनुगच्छति ।
रन्ध्रान्वेषी तव सदा त्वया धृत्या वशीकृतः ॥ १३.२.९६ ॥
あなたを追い、いつもあなたの隙をうかがうこの死を、あなたは打ち勝った。堅忍によって、あなたはそれを制御した。
13.2.97
न चास्ति शक्तिस्त्रैलोक्ये कस्य चित्पुरुषोत्तम ।
पतिव्रतामिमां साध्वीं तवोद्वीक्षितुमप्युत ॥ १३.२.९७ ॥
人中の最上者よ、三界のどこにも、この貞節な徳の高い女性を、あなたの前で見つめる力を持つ者はいない。
13.2.98
रक्षिता त्वद्गुणैरेषा पातिव्रत्यगुणैस्तथा ।
अधृष्या यदियं ब्रूयात्तथा तन्नान्यथा भवेत् ॥ १३.२.९८ ॥
この女性はあなたの徳と彼女自身の夫への貞節の徳に守られており、侵されることはない。彼女が言うことは、決して違うものにはならない。
13.2.99
एषा हि तपसा स्वेन संयुक्ता ब्रह्मवादिनी ।
पावनार्थं च लोकस्य सरिच्छ्रेष्ठा भविष्यति ॥ १३.२.९९ ॥
彼女は自らの苦行を備え、聖なる知を語る者であり、世界を浄化するための最も優れた川となるだろう。
13.2.100
अर्धेनौघवती नाम त्वामर्धेनानुयास्यति ।
शरीरेण महाभागा योगो ह्यस्या वशे स्थितः।
अनया सह लोकांश्च गन्ताऽसि तपसार्जितान् ॥ १३.२.१०० ॥
オーガヴァティーという名のこの女性は、半身であなたに従うだろう。偉大なる幸運の者よ、彼女のヨーガは彼女の支配下にある。彼女とともに、苦行によって得た世界へあなたは赴くだろう。
13.2.101
यत्र नावृत्तिमभ्येति शाश्वतांस्ताननुत्तमान् ।
अनेन चैव देहेन लोकांस्त्वमभिपत्स्यसे ॥ १३.२.१०१ ॥
そこからは戻ることのない、永遠で最上の世界——まさにこの身体のままで、あなたはそれらに到達するだろう。
13.2.102
निर्जितश्च त्वया मृत्युरैश्वर्यं च तवोत्तमम् ।
पञ्चभूतान्यतिक्रान्तः स्ववीर्याच्च मनोजवः। ॥ १३.२.१०२ ॥
あなたは死を征服し、あなたの支配は最上である。自らの力で五大元素を超越し、思念のように速い。
13.2.103
गृहस्थधर्मेणानेन कामक्रोधौ च ते जितौ ।
स्नेहो रागश्च तन्द्री च मोहो द्रोहश्च केवलः।
तव शुश्रूषया राजन्राजपुत्र्या च निर्जिताः ॥ १३.२.१०३ ॥
この家住期の法によって、あなたは欲望と怒りを征服した。愛着、執着、怠惰、迷妄、悪意もまた完全に征服された。王よ、あなたの奉仕と王女によって、これらすべてが征服されたのだ。
13.2.104
शुक्लानां तु सहस्रेण वाजिनां रथमुत्तमम् ।
युक्तं प्रगृह्य भगवान्वासवोप्याजगाम तम् ॥ १३.२.१०४ ॥
千頭の白い馬に繋がれた優れた戦車を携えて、尊き帝釈天（ヴァーサヴァ）もまた彼のもとへ来た。
13.2.105
मृत्युरात्मा च लोकाश्च जिता भूतानि पञ्च च ।
बुद्धिः कालो मदो मोहः कामक्रोधौ तथैव च ॥ १३.२.१०५ ॥
死、自我、諸世界、五大元素、知性、時間、慢心、迷妄、そして同様に欲望と怒りも征服された。
13.2.106
तस्माद्गृहाश्रमस्थस्य नान्यद्दैवतमस्ति वै ।
ऋतेऽतिथिं नरव्याघ्र मनसैतद्विचारय ॥ १३.२.१०६ ॥
それゆえ家住期にある者にとって、客人を除いて他の神はない。人の中の虎よ、このことを心で熟考せよ。
13.2.107
अतिथिः पूजितो यद्धि ध्यायते मनसा शुभम् ।
न तत्क्रतुशतेनापि तुल्यमाहुर्मनीपिण ॥ १३.२.१०७ ॥
客人を敬い、心で吉祥を思い巡らすなら、それは百の祭祀にさえ等しくないと賢者たちは言う。
13.2.108
सुदत्तं सुकृतं वाऽपि कम्पयेदप्यनर्चितः ॥ १३.२.१०८ ॥
敬われなかった客人は、よく施された布施や、よく行われた功徳さえも揺るがしうる。
13.2.109
पात्रं त्वतिथिमासाद्य शीलाढ्यं यो न पूजयेत् ।
स दत्त्वा तुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति ॥ १३.२.१०९ ॥
徳行に富む相応しい客に出会いながら敬わない者は、粗末な施しを与えても、功徳を得て去っていく。
13.2.110
एतत्ते कथितं पुत्र मयाऽऽख्यानमनुत्तमम् ।
यथा हि विजितो मृत्युर्गृहस्थेन पुराऽभवत् ॥ १३.२.११० ॥
息子よ、昔ある家住者がどのように死を征服したか、この無上の物語を私はおまえに語った。
13.2.111
धन्यं यशस्यमायुष्यमिदमाख्यानमुत्तमम् ।
बुभूषताऽभिमन्तव्यं सर्वदुश्चरितापहम् ॥ १३.२.१११ ॥
この無上の物語は富と名声と長寿をもたらす。繁栄を望む者はこれを敬って心に留めるべきである。すべての悪行を取り除くからである。
13.2.112
इदं यः कथयेद्विद्वानहन्यहनि भारत ।
सुदर्शनस्य चरितं पुण्याँल्लोकानवाप्नुयात् ॥ १३.२.११२ ॥
バーラタよ、学識ある者が日々スダルシャナの行いを語るならば、功徳ある世界を得る。