ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.2.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
श्रुतं मे महदाख्यानमिदं मतिमतांवर ॥ १३.२.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਸਰਬਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਸ਼ਾਰਦ! ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਖਿਆਨ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
13.2.2
भूयस्तु श्रोतुमिच्छामि धर्मार्थसहितं नृप ।
कथ्यमानं त्वया किञ्चित्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.२.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਫਿਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
13.2.3
केन मृत्युर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ।
इत्येतद्धर्ममाचक्ष्व तत्त्वेनापि च पार्थिव ॥ १३.२.३ ॥
ਕਿਸ ਗ੍ਰਹਸਥ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ? ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਇਹ ਧਰਮ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸੋ।
13.2.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा मृत्यर्गृहस्थेन धर्ममाश्रित्य निर्जितः ॥ १३.२.४ ॥
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਸਥ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤਿਆ।
13.2.5
मनोः प्रजापते राजन्निक्ष्वाकुरभवत्सुतः ।
तस्य पुत्रशतं जज्ञे नृपतेः सूर्यवर्चसः ॥ १३.२.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ।
13.2.6
दशमस्तस्य पुत्रस्तु दशाश्वो नाम भारत ।
माहिष्मत्यामभूद्राजा धर्मात्मा सत्यविक्रमः ॥ १३.२.६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
13.2.7
दशाश्वस्य सुतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सत्ये तपसि दाने च यस्य नित्यं रतं मनः ॥ १३.२.७ ॥
ਦਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਸੱਚ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
13.2.8
मदिराश्व इति ख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपतिः ।
धनुर्वेदे च वेदे च निरतो योऽभवत्सदा ॥ १३.२.८ ॥
ਮਦਿਰਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸਦਾ ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
13.2.9
मदिराश्वस्य पुत्रस्तु द्युतिमान्नाम पार्थिवः ।
महाभागो महातेजा महासत्वो महाबलः ॥ १३.२.९ ॥
ਮਦਿਰਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਯੁਤਿਮਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਸਤਵ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸੀ।
13.2.10
पुत्रो द्युतिमतस्त्वासीद्राजा परमधार्मिकः ।
सर्वलोकेषु विख्यातः सुवीरो नाम नामतः।
धर्मात्मा कोशवांश्चापि देवराज इवापरः ॥ १३.२.१० ॥
ਦਿਯੁਤਿਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਵੀਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਮ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਾਨੋ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਸੀ।
13.2.11
सुवीरस्य तु पुत्रोऽभूत्सर्वसङ्ग्रामदुर्जयः ।
दुर्जयो नाम विख्यातः सर्वशस्त्रभृतांवर ॥ १३.२.११ ॥
ਸੁਵੀਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਜਯ ਸੀ; ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਸੀ; ਦੁਰਜਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੀ।
13.2.12
दुर्जयस्येन्द्रवपुषः पुत्रोऽग्निसदृशद्युतिः ।
दुर्योधनो नाम महान्राजा राजर्षिसत्तमः ॥ १३.२.१२ ॥
ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਦੁਰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਗਨੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਹ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੀ।
13.2.13
तस्येन्द्रसमवीर्यस्य सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः ।
विषये वासवस्तस्य सम्यगेव प्रवर्षति ॥ १३.२.१३ ॥
ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ।
13.2.14
रत्नैर्धनैश्च पशुभिः सस्यैश्चापि पृथग्विधैः ।
नगरं विषयश्चास्य प्रतिपूर्णस्तदाऽभवत् ॥ १३.२.१४ ॥
ਰਤਨਾਂ, ਧਨ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਨਗਰ ਤੇ ਰਾਜ ਉਦੋਂ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
13.2.15
न तस्य विषये चाभूत्कृपणो नापि दुर्गतः ।
व्याधितो वा कृशो वाऽपरि तस्मिन्नाभून्नरः क्वचित् ॥ १३.२.१५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਕੰਜੂਸ ਸੀ, ਨਾ ਦੁਰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਕੋਈ, ਨਾ ਰੋਗੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ; ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ।
13.2.16
सुदक्षिणो मधुरवागनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
धर्मात्मा चानृशंसश्च विक्रान्तोऽथाविकत्थनः ॥ १३.२.१६ ॥
ਉਹ ਉਦਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਦਿਆਲੂ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
13.2.17
यज्वा च दान्तो मेधावी ब्रह्मण्यः सत्यसङ्गरः ।
न चावमन्ता दाता च वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.२.१७ ॥
ਉਹ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਜਮੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸੇਵਕ, ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਪਾਰੰਗਤ ਸੀ।
13.2.18
तं नर्मदा देवनदी पुण्या शीतजला शिवा ।
चकमे पुरुषव्याघ्रं स्वेन भावेन भारत ॥ १३.२.१८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਪਵਿੱਤਰ, ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵਨਦੀ ਨਰਮਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ (ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼) ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਲੱਗ ਪਈ।
13.2.19
तस्यां जज्ञे तदा नद्यां कन्या राजीवलोचना ।
नाम्ना सुदर्शना राजन्रूपेण च सुदर्शना ॥ १३.२.१९ ॥
ਤਦ ਉਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਨੈਣੀ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਜਨਮੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਹੀ ਸੀ।
13.2.20
तादृग्रूपा न नारीषु भूतपूर्वा युधिष्ठिर ।
दुर्योधनसुता यादृगभवद्वरवर्णिनी ॥ १३.२.२० ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰ-ਵਰਨੀ ਧੀ ਵਰਗੀ।
13.2.21
तामग्निश्चकमे साक्षाद्राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युति ॥ १३.२.२१ ॥
ਅਗਨੀ ਨੇ ਸਾਖਾਤ ਉਸ ਰਾਜ-ਕੰਨਿਆ ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ; ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਤੇਜਸਵੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ।
13.2.22
सा चाग्निशरणे राज्ञः शुश्रूषाकृतनिश्चया ।
नियुक्ता पितृसन्देशादारिराधयिषुः शिखिम् ॥ १३.२.२२ ॥
ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਗਨੀ-ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
13.2.23
तस्या मनोहरं रूपं दृष्ट्वा देवो हुताशनः ।
मन्मथेन समादिष्टः पत्नीत्वे यतते मिथः ॥ १३.२.२३ ॥
ਉਸਦਾ ਮਨੋਹਰ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਮਨਮਥ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
13.2.24
भज मामनवद्याङ्गि कामात्कमललोचने ।
रम्भोरु मृगशावाक्षि पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ १३.२.२४ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ-ਨੈਣੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਥੰਮ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਿਰਨੀ-ਬੱਚੇ ਵਰਗੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ-ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀ, ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਜ।
13.2.25
भ्रूलताललितं कान्तमनङ्गो बाधते हि माम् ॥ १३.२.२५ ॥
ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਵੇਲ ਵਰਗੀ ਲਲਿਤ ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਕਾਮਦੇਵ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
13.2.26
ललाटं चन्द्ररेखाभं शिरोरुहविभूषितम् ।
दृष्ट्वा ते पत्रलेखान्तमनङ्गो बाधते भृशम् ॥ १३.२.२६ ॥
ਚੰਦਰਰੇਖਾ ਵਰਗਾ ਤੇਰਾ ਮੱਥਾ, ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਪੱਤਰਰੇਖਾ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਮਦੇਵ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.2.27
बालातपेन तुलितं सस्वेदपुलकोद्गमम् ।
बिम्बाधरोष्ठवदनं विबुद्धमिव पङ्कजम्।
अतीव चारुविभ्रान्तं मदमावहते मम ॥ १३.२.२७ ॥
ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬਿੰਬਫਲ ਵਰਗੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਿਭ੍ਰਾਂਤ — ਉਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮਦ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.2.28
दन्तप्रकाशनियता वाणी तव सुरक्षिता ।
ताम्रपल्लवसंकाशा जिह्वेयं मे मनोहरा ॥ १३.२.२८ ॥
ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੰਜਮਿਤ ਤੇਰੀ ਬੋਲੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ; ਲਾਲ ਕੋਮਲ ਪੱਤੇ ਵਰਗੀ ਇਹ ਜੀਭ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
13.2.29
समाः स्निग्धाः सुजाताश्च सहिताश्च द्विजास्तव ।
द्विजप्रिये प्रसीदस्व भज मां सुभगा ह्यसि ॥ १३.२.२९ ॥
ਤੇਰੇ ਦੰਦ ਬਰਾਬਰ, ਚਿਕਨੇ, ਸੁਡੋਲ ਅਤੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਪ੍ਰਿਆ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ; ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਹੈਂ।
13.2.30
मनोज्ञं सुकृतापाङ्गं मुखं तव मनोहरम् ।
स्तनौ ते संहतौ भीरु हाराभरणभूषितौ ॥ १३.२.३० ॥
ਤੇਰਾ ਮੁੱਖ ਮਨੋਹਰ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਘੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਹੇ ਭੀਰੂ, ਤੇਰੇ ਸਤਨ ਹਾਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹੋਏ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਹਨ।
13.2.31
पक्वबिल्वप्रतीकाशौ कर्कशौ सङ्गमक्षमौ ।
गम्भीरनाभिसुभगे भज मां वरवर्णिनि ॥ १३.२.३१ ॥
ਪੱਕੇ ਬੇਲ ਫਲ ਵਰਗੇ, ਕਠੋਰ, ਮਿਲਨ ਦੇ ਯੋਗ, ਡੂੰਘੀ ਨਾਭੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
13.2.32
सैवमुक्ता विरहिते पावकेन महात्मना ।
ईषदाकम्पहृदया व्रीडिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.२.३२ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਅਗਨੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਕੰਬਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਉਸਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
13.2.33
नलु नाम कुलीनानां कन्यकानां विशेषतः ।
माता पिता प्रभवतः प्रदाने बान्धवाश्च ये ॥ १३.२.३३ ॥
ਕੁਲੀਨ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ, ਮਾਂ, ਪਿਓ ਅਤੇ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੀ ਦੇਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
13.2.34
पाणिग्रहणमन्त्रैश्च हुते चैव विभावसौ ।
सतां मध्ये निविष्टायाः कन्यायाः शरणं पतिः ॥ १३.२.३४ ॥
ਪਾਣੀਗ੍ਰਹਣ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਆਸਰਾ ਪਤੀ ਹੀ ਹੈ।
13.2.35
साऽहं नात्मवशा देव पितरं वरयस्व मे। ॥ १३.२.३५ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਮੰਗ।
13.2.36
अथ नातिचिराद्राजा कालाद्दुर्योधनस्तदा ।
यज्ञसम्भारनिपुणान्मन्त्रीनाहूय चोक्तवान्।
यज्ञं यक्ष्येऽहमिति वै सम्भारान्सम्भ्रियन्तु मे ॥ १३.२.३६ ॥
ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਯੱਗ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਯੱਗ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ।"
13.2.37
ततः समाहिते तस्य यज्ञे ब्राह्मणसत्तमैः ।
विप्ररूपी हुतवहो नृपं कन्यामयाचत ॥ १३.२.३७ ॥
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਯੱਗ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਹੁਤਵਹ ਨੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਮੰਗੀ।
13.2.38
न तु राजा प्रदानाय तस्मै भावमकल्पयत् ।
दरिद्रश्चासवर्णश्च ममायमिति पार्थिवः। ॥ १३.२.३८ ॥
ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਬਣਾਇਆ; 'ਇਹ ਗਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ' ਐਸਾ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ।
13.2.39
इति तस्मै न वै कन्यां दित्सां चक्रे नराधिपः ।
अथ दीक्षामुपेतस्य यज्ञे तस्य महात्मनः।
आहितो हवनार्थाय वेद्यामग्निः प्रणश्यत ॥ १३.२.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਦੀਕਸ਼ਾ ਲਏ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ, ਹਵਨ ਲਈ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਅੱਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ।
13.2.40
ततः स भीतो नृपतिर्भृशं प्रव्यथितेन्द्रियः ।
मन्त्रिणो ब्राह्मणांश्चैव पप्रच्छ किमिदं भवेत्।
यज्ञे समिद्धो भगवान्नष्टो मे हव्यवाहनः ॥ १३.२.४० ॥
ਤਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ!'
13.2.41
सम्मन्त्रकुशलैस्तैस्तैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
ऋत्विग्भिर्मन्त्रकुशलैर्यज्यतां वा हुताशनः ॥ १३.२.४१ ॥
ਮੰਤਰ-ਕੁਸ਼ਲ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰ-ਕੁਸ਼ਲ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
13.2.42
अथ ऋक्सामयजुषां ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
वेदतत्वार्थकुशलैस्ततः सोमपुरस्करैः ॥ १३.२.४२ ॥
ਫਿਰ ਰਿਗ, ਸਾਮ, ਯਜੁਰ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ, ਵੇਦ-ਤੱਤ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ।
13.2.43
गुह्यैश्च नामभिः सर्वैराहूतो हव्यवाहनः ।
स्वरूपं दीप्तिमत्कृत्वा शरदर्कसमद्युतिः ॥ १३.२.४३ ॥
ਗੁਹਯ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਹਵਯਵਾਹਨ (ਅਗਨੀ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਭਾ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ।
13.2.44
ततो महात्मा तानाह दहनो ब्राह्मणर्षभान् ।
वरयाम्यात्मनोऽर्थाय दुर्योधनसुतामिति ॥ १३.२.४४ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਦਹਨ (ਅਗਨੀ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵਰ ਵਜੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।"
13.2.45
ततस्ते कल्यमुत्थाय तस्मै राज्ञे न्यवेदयन् ।
ब्राह्मणा विस्मिताः सर्वे यदुक्तं चित्रभानुना ॥ १३.२.४५ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਚਿੱਤਰਭਾਨੂ (ਅਗਨੀ) ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ।
13.2.46
ततः स राजा तच्छ्रुत्वा वचनं ब्रह्मवादिनाम् ।
अवाप्य परमं हर्षं तथेति प्राह बुद्धिमान् ॥ १३.२.४६ ॥
ਤਦ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਮ ਹਰਖ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।"
13.2.47
अयाचत च तं शुल्कं भगवन्तं विभावसुम् ।
नित्यं सान्निध्यमिह ते चित्रभानो भवेदिति ॥ १३.२.४७ ॥
ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਭਾਵਸੂ (ਅਗਨੀ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਲਕ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ, "ਹੇ ਚਿੱਤਰਭਾਨੂ, ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਸਦਾ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਹੇ।"
13.2.48
तमाह भगवानग्निरेवमस्त्विति पार्थिवम् ।
ततः सान्निध्यमद्यापि माहिष्मत्यां विभावसोः
दृष्टं हि सहदेवेन दिशं विजयता च तत्। ॥ १३.२.४८ ॥
ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਵਸੂ ਦੀ ਉਹ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤਦਿਆਂ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਵੇਖੀ ਸੀ।
13.2.49
ततस्तां समलङ्कृत्य कन्यामहतवाससम् ।
ददौ दुर्योधनो राजा पावकाय महात्मने ॥ १३.२.४९ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਨਵੇਂ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
13.2.50
प्रतिजग्राह चाग्निस्तु राजकन्यां सुदर्शनाम् ।
विधिना वेददृष्टेन वसोर्धारामिवाध्वरे ॥ १३.२.५० ॥
ਅਗਨੀ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਵਿਹਿਤ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਵਸੂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਸੀ।
13.2.51
तस्या रूपेण शीलेन कुलेन वपुषा श्रिया ।
अभवत्प्रीतिमानग्निर्गर्भं चास्यां समादधे ॥ १३.२.५१ ॥
ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ, ਸ਼ੀਲ, ਕੁਲ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਗਨੀ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ।
13.2.52
तस्याः समभवत्पुत्रो नाम्नाऽग्नेयः सुदर्शनः ॥ १३.२.५२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਗਨੇਯ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
13.2.53
सुदर्शनस्तु रूपेण पूर्णेन्दुसदृशोपमः ।
शिशुरेवाध्यगात्सर्वं परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.२.५३ ॥
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਬਾਲਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸਨਾਤਨ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
13.2.54
अथौघवान्नाम नृपो नृगस्यासीत्पितामहः ।
तस्याप्योघवती कन्या पुत्रश्चौघरथोऽभवत् ॥ १३.२.५४ ॥
ਹੁਣ, ਨ੍ਰਿਗ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਔਘਵਾਨ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਔਘਵਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਔਘਰਥ ਹੋਏ।
13.2.55
तामोघवान्ददौ तस्मै स्वयमोघवतीं सुताम् ।
सुदर्शनाय विदुषे भार्यार्थे देवरूपिणीम् ॥ १३.२.५५ ॥
ਓਘਵਾਨ ਨੇ ਆਪ ਆਪਣੀ ਧੀ ਓਘਵਤੀ, ਦੇਵਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ।
13.2.56
स गृहस्थाश्रमरतस्तया सह सुदर्शनः ।
कुरुक्षेत्रेऽवसद्राजन्नोघवत्या समन्वितः ॥ १३.२.५६ ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਓਘਵਤੀ ਨਾਲ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ।
13.2.57
गृहस्थश्चावजेष्यामि मृत्युमित्येव स प्रभो ।
प्रतिज्ञामकरोद्धीमान्दीप्ततेजा विशाम्पते ॥ १३.२.५७ ॥
'ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗਾ' — ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕੀਤੀ।
13.2.58
तामेवौघवतीं राजन्स पावकसुतोऽब्रवीत् ।
अतिथेः प्रतिकूलं ते न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.५८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਪਾਵਕ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਓਘਵਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਹਾ: 'ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੀਂ।'
13.2.59
येनयेन च तुष्येत नित्यमेव त्वयाऽतिथिः ।
अप्यात्मनः प्रदानेन न ते कार्या विचारणा ॥ १३.२.५९ ॥
ਜਿਸ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.2.60
एतद्व्रतं मम सदा हृदि सम्परिवर्तते ।
गृहस्थानां च सुश्रोणि नातिथेर्विद्यते परम् ॥ १३.२.६० ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਵਰਤ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।
13.2.61
प्रमाणं यदि वामोरु वचस्ते मम शोभने ।
इदं वचनमव्यग्रा हृदि त्वं धारयेः सदा ॥ १३.२.६१ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਚਨ ਤੂੰ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ।
13.2.62
निष्क्रान्ते मयि कल्याणि तथा सन्निहितेऽनघे ।
नातिथिस्तेऽवमन्तव्यः प्रमाणं यद्यहं तव ॥ १३.२.६२ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਨੇੜੇ ਨਾ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੀਂ; ਜੇ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।
13.2.63
तमब्रवीदोघवती तथा मूर्ध्नि कृताञ्जलिः ।
न मे त्वद्वचनात्किञ्चिन्न कर्तव्यं कथञ्चन ॥ १३.२.६३ ॥
ਓਘਵਤੀ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ: ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.2.64
जिगीषमाणस्तु गृहे तदा मृत्युः सुदर्शनम् ।
पृष्ठतोऽन्वगमद्राजन्रन्ध्रान्वेषी तदा सदा ॥ १३.२.६४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਮੌਤ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈ; ਮੌਕਾ ਭਾਲਦੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਅਤੇ ਸਦਾ।
13.2.65
इध्मार्थं तु गते तस्मिन्नग्रिपुत्रे सुदर्शने ।
अतिधिर्ब्राह्मणः श्रीमांस्तामाहौघवतीं तदा ॥ १३.२.६५ ॥
ਅਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਿਧਾਂ ਲਈ ਜਾਣ ਤੇ, ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨ ਨੇ ਤਦ ਓਘਵਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
13.2.66
आतिथ्यं कृतमिच्छामि त्वयाऽद्य वरवर्णिनि ।
प्रमाणं यदि धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ॥ १३.२.६६ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਨ ਵਾਲੀਏ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰਾ ਆਤਿਥ ਸਤਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋਵੇ ਤਾਂ।
13.2.67
इत्युक्ता तेन विप्रेणि राजपुत्री यशस्विनी ।
विधिना प्रतिजग्राह वेदोक्तेन विशांपते ॥ १३.२.६७ ॥
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਵੇਦੋਕਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
13.2.68
आसनं चैव पाद्यं च तस्मै दत्त्वा द्विजातये ।
प्रोवाचौघवती विप्रं केनार्थः किं ददामि ते ॥ १३.२.६८ ॥
ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਆਸਨ ਅਤੇ ਪਾਦ੍ਯ ਦੇ ਕੇ, ਔਘਵਤੀ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਆਂ?'
13.2.69
तामब्रवीत्ततो विप्रो राजपुत्रीं सुदर्शनाम् ।
त्वया ममार्थः कल्याणि निर्विशङ्कैतदाचर ॥ १३.२.६९ ॥
ਤਦ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਹੈ; ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੰਕਾ ਇਹ ਕਰ।'
13.2.70
यदि प्रमाणं धर्मस्ते गृहस्थाश्रमसम्मतः ।
प्रदानेनात्मनो राज्ञि कर्तुमर्हसि मे प्रियम् ॥ १३.२.७० ॥
ਜੇ ਗ੍ਰਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਧਰਮ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਰਾਣੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.2.71
स तया छन्द्यमानोऽन्यैरीप्सितैर्नृपकन्यया ।
नान्यमात्मप्रदानात्स तस्या वव्रे परं द्विजः ॥ १३.२.७१ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਹੋਰ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ।
13.2.72
सा तु राजसुता स्मृत्वा भर्तुर्वचनमादितः ।
तथेति लज्जमाना सा तमुवाच द्विजर्षभम् ॥ १३.२.७२ ॥
ਪਰ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਪਤੀ (ਪਿਤਾ) ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
13.2.73
ततो विहस्य विप्रर्षिः सा चैवोपविवेश ह ।
संस्मृत्य भर्तुर्वचनं गृहस्थाश्रमकाङ्क्षिणः ॥ १३.२.७३ ॥
ਤਦ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ ਹੱਸ ਕੇ, ਗ੍ਰਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ।
13.2.74
अथेध्मान्समुपादाय स पावकिरुपागमत् ।
मृत्युना रौद्रभावेन नित्यं बन्धुरिवान्वितः ॥ १३.२.७४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲੱਕੜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ; ਭਿਆਨਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਾਂਗ।
13.2.75
ततस्त्वाश्रममागम्य स पावकसुतस्तदा ।
तां व्याजहारौघवतीं क्वासि यातेति चासकृत् ॥ १३.२.७५ ॥
ਤਦ ਉਹ ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਉਛਲਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲਿਆ: 'ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ?'
13.2.76
तस्मै प्रतिवचः सा तु भर्त्रे न प्रददौ तदा ।
कराभ्यां तेन विप्रेण स्पृष्टा भर्तृव्रता सती ॥ १३.२.७६ ॥
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਸਤੀ ਛੂਹੀ ਗਈ।
13.2.77
उच्छिष्टाऽस्मीति मन्वाना लज्जिता भर्तुरेव च ।
तूष्णींभूताऽभवत्साध्वी विप्रकोपाच्च शङ्किता ॥ १३.२.७७ ॥
'ਮੈਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ' ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਪਤੀ ਕਰਕੇ ਵੀ; ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਡਰ ਗਈ।
13.2.78
अथ तां किन्विति पुनः प्रोवाच स सुदर्शनः ।
क्व सा साध्वी क्व सायाता गरीय किमतो मम ॥ १३.२.७८ ॥
ਤਦ ਉਸ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ? ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਹੈ?'
13.2.79
पतिव्रता सत्यशीला नित्यं चैवार्जवे रता ।
कथं न प्रत्युदेत्यद्य स्मयमाना यथापुरम् ॥ १३.२.७९ ॥
ਉਹ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ, ਸਤਯਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਰਲਤਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਕਿਉਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਈ?
13.2.80
उटजस्थस्तु तं विप्रः प्रत्युवाच सुदर्शनम् ।
अतिथिं विद्धि सम्प्राप्तं ब्राह्मणं पावके च माम् ॥ १३.२.८० ॥
ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਆਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾਣ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਅਗਨੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।"
13.2.81
अनया छन्द्यमानोऽहं भार्यया तव सत्तम ।
तैस्तैरतिथिसत्कारैर्ब्रह्मन्नेषा वृता मया ॥ १३.२.८१ ॥
ਹੇ ਸੱਤਮ, ਤੇਰੀ ਇਸ ਪਤਨੀ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਇਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੁਣਿਆ।
13.2.82
आत्मप्रदानविधिना मामर्चति शुभानना ।
अनूरूपं यदत्रान्यत्तद्भवान्कर्तुमर्हति ॥ १३.२.८२ ॥
ਸ਼ੁਭਾਨਨਾ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਜੋ ਹੋਰ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.2.83
कूटमुद्गरहस्तस्तु मृत्युस्तं वै समन्वगात् ।
हीनप्रतिज्ञमत्रैवं वधिष्यामीति चिन्तयन् ॥ १३.२.८३ ॥
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਪਟੀ ਗਦਾ ਫੜੀ ਮੌਤ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਗਈ। "ਇੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ" ਇਹ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ।
13.2.84
सुदर्शनस्तु मनसा कर्मणा चक्षुषा गिरा ।
त्यक्तेर्ष्यस्त्यक्तमन्युश्च स्मयमानोऽब्रवीदिदम् ॥ १३.२.८४ ॥
ਪਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਮਨ, ਕਰਮ, ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਬੋਲ ਤੋਂ ਈਰਖਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ; ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਤਿਆਗਿਆ; ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਕਿਹਾ।
13.2.85
सुरतं तेऽस्तु विप्राग्र्य प्रीतिर्हि परमा मम ।
गृहस्थस्य हि धर्मोऽग्र्यः सम्प्राप्तातिथिपूजनम् ॥ १३.२.८५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ; ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੈ। ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮ ਹੈ।
13.2.86
अतिथिः पूजितो यस्य गृहस्थस्य तु गच्छति ।
नान्यस्तस्मात्परो धर्म इति प्राहुर्मनीषिणः ॥ १३.२.८६ ॥
ਜਿਸ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਦੇ ਘਰੋਂ ਸਤਕਾਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਮਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਏਦਾਂ ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
13.2.87
प्राणाश्च मम दाराश्च यच्चान्यद्विद्यते वसु ।
अतिथिभ्यो मया देयमिति मे व्रतमाहितम् ॥ १३.२.८७ ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਧਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ — ਇਹ ਸਭ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਦ੍ਰਿੜ ਵਰਤ ਹੈ।
13.2.88
निःसन्दिग्धं यथा वाक्यमेतन्मे समुदाहृतम् ।
तेनाहं विप्र सत्येन स्वयमात्मानमालभे ॥ १३.२.८८ ॥
ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਬਚਨ ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ ਸੱਚਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹਾਂ।
13.2.89
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
बुद्धिरात्मा मनः कालो दिशश्चैव गुणा दश ॥ १३.२.८९ ॥
ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਤੇਜ; ਬੁੱਧੀ, ਆਤਮਾ, ਮਨ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ — ਇਹ ਦਸ ਗੁਣ ਹਨ।
13.2.90
नित्यमेव हि पश्यन्ति देहिनां देहसंश्रिताः ।
सुकृतं दुष्कृतं चापि कर्म कर्मवतांवर ॥ १३.२.९० ॥
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ (ਗੁਣ) ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਕਰਮ ਅਤੇ ਦੁਕਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕਰਮਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ!
13.2.91
यथैषा नानृता वाणी मयाऽद्य समुदीरिता ।
तेन सत्येन मां देवाः पालयन्तु दहन्तु वा ॥ १३.२.९१ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਇਹ ਬਾਣੀ ਜੇ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸੱਚ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ।
13.2.92
ततो नादः समभवद्दिक्षु सर्वासु भारत ।
असकृत्सत्यमित्येवं नैतन्मिथ्येति सर्वतः ॥ १३.२.९२ ॥
ਤਦ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਦ ਉੱਠਿਆ — 'ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ' ਏਦਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ।
13.2.93
उटजात्तु ततस्तस्मान्निश्चक्राम स वै द्विजः ।
वपुषा द्यां च भूमिं च व्याप्य वायुरिवोद्यतः ॥ १३.२.९३ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਤ ਕਰਦਾ, ਉੱਠੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ।
13.2.94
स्वरेण विप्रः शैक्षेण त्रींल्लोकाननुनादयन् ।
उवाच चैनं धर्मज्ञं पूर्वमामन्त्र्य नामतः ॥ १३.२.९४ ॥
ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
13.2.95
धर्मोऽहमस्मि भद्रं ते जिज्ञासार्थं तवानघ ।
प्राप्तः सत्यं च ते ज्ञात्वा प्रीतिर्मे परमा त्वयि ॥ १३.२.९५ ॥
ਮੈਂ ਧਰਮ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੈਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਸਚਾਈ ਜਾਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਪਿਆਰ ਜਾਗਿਆ ਹੈ।
13.2.96
विजितश्च त्वया मृत्युर्योऽयं त्वामनुगच्छति ।
रन्ध्रान्वेषी तव सदा त्वया धृत्या वशीकृतः ॥ १३.२.९६ ॥
ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀ, ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾੜ ਲੱਭਦੀ ਇਸ ਮੌਤ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ; ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
13.2.97
न चास्ति शक्तिस्त्रैलोक्ये कस्य चित्पुरुषोत्तम ।
पतिव्रतामिमां साध्वीं तवोद्वीक्षितुमप्युत ॥ १३.२.९७ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਸਾਧਵੀ ਇਸਤਰੀ ਵੱਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਨਿਗਾਹ ਵੀ ਪਾ ਸਕੇ।
13.2.98
रक्षिता त्वद्गुणैरेषा पातिव्रत्यगुणैस्तथा ।
अधृष्या यदियं ब्रूयात्तथा तन्नान्यथा भवेत् ॥ १३.२.९८ ॥
ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕੋਈ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਜੋ ਕਹੇਗੀ, ਉਹ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
13.2.99
एषा हि तपसा स्वेन संयुक्ता ब्रह्मवादिनी ।
पावनार्थं च लोकस्य सरिच्छ्रेष्ठा भविष्यति ॥ १३.२.९९ ॥
ਇਹ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ, ਬ੍ਰਹਮਵਾਦਿਨੀ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਦੀ ਬਣੇਗੀ।
13.2.100
अर्धेनौघवती नाम त्वामर्धेनानुयास्यति ।
शरीरेण महाभागा योगो ह्यस्या वशे स्थितः।
अनया सह लोकांश्च गन्ताऽसि तपसार्जितान् ॥ १३.२.१०० ॥
ਓਘਵਤੀ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਇਹ ਅੱਧੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇਗੀ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗਾ, ਇਸਦਾ ਯੋਗ ਇਸਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।
13.2.101
यत्र नावृत्तिमभ्येति शाश्वतांस्ताननुत्तमान् ।
अनेन चैव देहेन लोकांस्त्वमभिपत्स्यसे ॥ १३.२.१०१ ॥
ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਦੇਹ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
13.2.102
निर्जितश्च त्वया मृत्युरैश्वर्यं च तवोत्तमम् ।
पञ्चभूतान्यतिक्रान्तः स्ववीर्याच्च मनोजवः। ॥ १३.२.१०२ ॥
ਤੂੰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈਂ।
13.2.103
गृहस्थधर्मेणानेन कामक्रोधौ च ते जितौ ।
स्नेहो रागश्च तन्द्री च मोहो द्रोहश्च केवलः।
तव शुश्रूषया राजन्राजपुत्र्या च निर्जिताः ॥ १३.२.१०३ ॥
ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਤੂੰ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਸਨੇਹ, ਲਗਾਵ, ਆਲਸ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਭ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
13.2.104
शुक्लानां तु सहस्रेण वाजिनां रथमुत्तमम् ।
युक्तं प्रगृह्य भगवान्वासवोप्याजगाम तम् ॥ १३.२.१०४ ॥
ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਉੱਤਮ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸਵ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ।
13.2.105
मृत्युरात्मा च लोकाश्च जिता भूतानि पञ्च च ।
बुद्धिः कालो मदो मोहः कामक्रोधौ तथैव च ॥ १३.२.१०५ ॥
ਮੌਤ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਲੋਕ, ਪੰਜ ਭੂਤ, ਬੁੱਧੀ, ਕਾਲ, ਮਦ, ਮੋਹ, ਅਤੇ ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
13.2.106
तस्माद्गृहाश्रमस्थस्य नान्यद्दैवतमस्ति वै ।
ऋतेऽतिथिं नरव्याघ्र मनसैतद्विचारय ॥ १३.२.१०६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ।
13.2.107
अतिथिः पूजितो यद्धि ध्यायते मनसा शुभम् ।
न तत्क्रतुशतेनापि तुल्यमाहुर्मनीपिण ॥ १३.२.१०७ ॥
ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੌ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.2.108
सुदत्तं सुकृतं वाऽपि कम्पयेदप्यनर्चितः ॥ १३.२.१०८ ॥
ਨਿਰਾਦਰ ਹੋਇਆ ਮਹਿਮਾਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
13.2.109
पात्रं त्वतिथिमासाद्य शीलाढ्यं यो न पूजयेत् ।
स दत्त्वा तुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति ॥ १३.२.१०९ ॥
ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਯੋਗ ਅਤਿਥੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਜੋ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਤੁੱਛ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਪੁੰਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.2.110
एतत्ते कथितं पुत्र मयाऽऽख्यानमनुत्तमम् ।
यथा हि विजितो मृत्युर्गृहस्थेन पुराऽभवत् ॥ १३.२.११० ॥
ਪੁੱਤਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਅਨੁੱਤਮ ਆਖਿਆਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
13.2.111
धन्यं यशस्यमायुष्यमिदमाख्यानमुत्तमम् ।
बुभूषताऽभिमन्तव्यं सर्वदुश्चरितापहम् ॥ १३.२.१११ ॥
ਇਹ ਉੱਤਮ ਆਖਿਆਨ ਧਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਨਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.2.112
इदं यः कथयेद्विद्वानहन्यहनि भारत ।
सुदर्शनस्य चरितं पुण्याँल्लोकानवाप्नुयात् ॥ १३.२.११२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।