マハーバーラタ · 章 13.201

13.201.1

श्रुतं मे भवतस्तात सत्यव्रतपराक्रम ।
दानधर्मेण महता ये प्राप्तास्त्रिदिवं नृपाः ॥ १३.२०१.१ ॥

親愛なる御方よ、真実の誓いと武勇をもつあなたから、大いなる布施のダルマによって天界に至った王たちのことを私は聞きました。

इमांस्तु श्रोतुमिच्छामि ध्रमान्धर्मभृतांवर ।
दानं कतिविधं देयं किं तस्य च फलं लभेत् ॥ १३.२०१.२ ॥

最上の方よ、法を保つ者たちのこれらの法をぜひ聞きたいのです。布施には何種類あり、何を与えるべきで、そこからどのような果報を得るのでしょうか。

कथं केभ्यस्च धर्म्यं च दानं दातव्यमिष्यते ।
कैः कारणैः कतिविधं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १३.२०१.३ ॥

布施はどのように、誰に法にかなって施すべきなのか。どのような理由で、何種類あるのか、真実のままに聞きたいのです。

शृणु तत्त्वेन कौन्तेय दानं प्रति ममानघ ।
यथा दानं प्रदातव्यं सर्ववर्णेषु भारत ॥ १३.२०१.४ ॥

クンティーの息子よ、無垢なる者よ、布施について私から真実にお聞きなさい。バラタの末裔よ、すべての階級にどのように施すべきかを。

धर्मादर्थाद्भयात्कामात्कारुण्यादिति भारत ।
दानं पञ्चविधं ज्ञेयं कारणैर्यैर्निबोध तत् ॥ १३.२०१.५ ॥

法のため、財のため、恐れのため、欲のため、慈悲のため。バラタの末裔よ、布施は五種であると知るべきである。どの理由によるのかを理解せよ。

इह कीर्तिमवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमं सुखम् ।
इति दानं प्रदातव्यं ब्राह्मणेभ्योऽनसूयता ॥ १३.२०१.६ ॥

この世では名声を得、死後には無上の幸福を得る。このように、嫉妬なくブラーフマナに布施すべきである。

ददाति वा दास्यति वा मह्यं दत्तमनेन वा ।
इत्यर्तिभ्यो निशम्यैव सर्वं दातव्यमर्थिने ॥ १३.२०१.७ ॥

「彼は与える、あるいは与えるだろう、あるいは彼によって私に与えられた」——このように苦しむ者の言葉を聞いて、求める者に一切を与えるべきである。

नास्याहं न मदीयोऽयं पापं कुर्याद्विमानितः ।
इति दद्याद्भयादेव दृढं मूढाय पण्डितः ॥ १३.२०१.८ ॥

「私は彼のものではなく、彼は私のものでもない。侮辱されて罪を犯さぬように」——このように考え、ただ恐れから、賢者は愚者にさえ確かに与えるべきである。

प्रियो मे यं प्रियोऽस्याहमिति सम्प्रेक्ष्य बुद्धिमान् ।
वयस्यायैवमक्लिष्टं दानं दद्यादतन्द्रितः ॥ १३.२०१.९ ॥

「私が愛する者は私を愛する」——このように考えて、賢者は友にこのように、苦しまず、怠らず施しを与えるべきである。

दीनश्च याचते चायमल्पेनापि हि तुष्यति ।
इति दद्याद्दरिद्राय कारुण्यादिति सर्वथा ॥ १३.२०१.१० ॥

「この人は哀れで乞い、わずかなものでも満足する」——このように考えて、貧者には憐れみから、あらゆる仕方で施しを与えるべきである。

इति पञ्चविधं दानं पुण्यकीर्तिविवर्धनम् ।
यथाशक्त्या प्रदातव्यमेवमाह प्रजापतिः ॥ १३.२०१.११ ॥

このように、功徳と名声を増すこの五種の布施は、自分の力に応じて与えるべきである——プラジャーパティはこう言った。