ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.201

13.201.1

श्रुतं मे भवतस्तात सत्यव्रतपराक्रम ।
दानधर्मेण महता ये प्राप्तास्त्रिदिवं नृपाः ॥ १३.२०१.१ ॥

ಅಯ್ಯಾ, ಸತ್ಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವರೇ, ಮಹಾ ದಾನಧರ್ಮದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

इमांस्तु श्रोतुमिच्छामि ध्रमान्धर्मभृतांवर ।
दानं कतिविधं देयं किं तस्य च फलं लभेत् ॥ १३.२०१.२ ॥

ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳ ಈ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ದಾನ ಎಷ್ಟು ಬಗೆ, ಏನನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ಅದರ ಫಲವೇನು?

कथं केभ्यस्च धर्म्यं च दानं दातव्यमिष्यते ।
कैः कारणैः कतिविधं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १३.२०१.३ ॥

ದಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ, ಯಾರಿಗೆ ಧರ್ಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕು? ಯಾವ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ಎಷ್ಟು ಬಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

शृणु तत्त्वेन कौन्तेय दानं प्रति ममानघ ।
यथा दानं प्रदातव्यं सर्ववर्णेषु भारत ॥ १३.२०१.४ ॥

ಕೌಂತೇಯನೇ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ದಾನದ ಕುರಿತು ನನ್ನಿಂದ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳು. ಭಾರತನೇ, ಎಲ್ಲ ವರ್ಣದವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು.

धर्मादर्थाद्भयात्कामात्कारुण्यादिति भारत ।
दानं पञ्चविधं ज्ञेयं कारणैर्यैर्निबोध तत् ॥ १३.२०१.५ ॥

ಧರ್ಮದಿಂದ, ಅರ್ಥದಿಂದ, ಭಯದಿಂದ, ಕಾಮದಿಂದ, ಕರುಣೆಯಿಂದ — ಓ ಭಾರತನೇ, ದಾನ ಐದು ಬಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಯಾವ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿ.

इह कीर्तिमवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमं सुखम् ।
इति दानं प्रदातव्यं ब्राह्मणेभ्योऽनसूयता ॥ १३.२०१.६ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮರಣಾನಂತರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಖವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು.

ददाति वा दास्यति वा मह्यं दत्तमनेन वा ।
इत्यर्तिभ्यो निशम्यैव सर्वं दातव्यमर्थिने ॥ १३.२०१.७ ॥

ಅವನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಕೊಡುವನು, ಅಥವಾ ಇವನಿಂದ ನನಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು — ಹೀಗೆ ಸಂಕಟಪಡುವವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿಯೇ ಯಾಚಕನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡಬೇಕು.

नास्याहं न मदीयोऽयं पापं कुर्याद्विमानितः ।
इति दद्याद्भयादेव दृढं मूढाय पण्डितः ॥ १३.२०१.८ ॥

ನಾನು ಇವನವನಲ್ಲ, ಇವನು ನನ್ನವನಲ್ಲ; ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ ಇವನು ಪಾಪ ಮಾಡಬಾರದು — ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸಿ, ಭಯದಿಂದಲೇ, ಪಂಡಿತನು ಮೂರ್ಖನಿಗೂ ದೃಢವಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕು.

प्रियो मे यं प्रियोऽस्याहमिति सम्प्रेक्ष्य बुद्धिमान् ।
वयस्यायैवमक्लिष्टं दानं दद्यादतन्द्रितः ॥ १३.२०१.९ ॥

"ನನಗೆ ಯಾರು ಪ್ರಿಯನೋ, ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಿಯನು" — ಹೀಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಕ್ಲೇಶವಿಲ್ಲದೆ, ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು.

दीनश्च याचते चायमल्पेनापि हि तुष्यति ।
इति दद्याद्दरिद्राय कारुण्यादिति सर्वथा ॥ १३.२०१.१० ॥

ಇವನು ದೀನನು, ಯಾಚಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಲ್ಪದಲ್ಲಿಯೂ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ — ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸಿ, ದರಿದ್ರನಿಗೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಡಬೇಕು.

इति पञ्चविधं दानं पुण्यकीर्तिविवर्धनम् ।
यथाशक्त्या प्रदातव्यमेवमाह प्रजापतिः ॥ १३.२०१.११ ॥

ಹೀಗೆ ಐದು ವಿಧದ ದಾನ, ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ದಾನ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೊಡಬೇಕು — ಹೀಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹೇಳಿದನು.