มหาภารตะ · อัธยายะ 13.203
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.203.1
अयं नारायणः श्रीमान्पुत्रार्थे व्रतकाङ्क्षया ।
दीक्षितोऽभून्महाबाहुः पुरा द्वादशवार्षिकम् ॥ १३.२०३.१ ॥
นารายณ์ผู้รุ่งโรจน์นี้ เพราะปรารถนาจะได้บุตร จึงได้ตั้งตนอยู่ในพรตนานสิบสองปีในกาลก่อน พระผู้มีแขนใหญ่
13.203.2
दीक्षितं केशवं द्रष्टुमभिजग्मुर्महर्षयः ।
सेवित्वा च महात्मानः प्रीयमाणं जनार्दनम् ॥ १३.२०३.२ ॥
เหล่ามหาฤๅษีเสด็จไปเพื่อเฝ้าพระเกศพผู้ตั้งอยู่ในพรต และได้รับใช้พระชนารทนผู้มีจิตใจยินดี ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
13.203.3
नारदः पर्वतश्चैव कृष्णद्वैपायनस्तथा ।
देवलः काश्यपश्चैव हस्तिकाश्यप एव च।
जमदग्निश्च राजेन्द्र धौम्यो वाल्मीकिरेव च ॥ १३.२०३.३ ॥
นารท ปรรพต กฤษณทไวปายน เทวล กาศยป หัสติกาศยป และชมทัคนิ โอ้จอมกษัตริย์ เธาเมยะ และวาลมีกิด้วย
13.203.4
अपरेऽपि तपःसिद्धाः सत्यव्रतपरायणाः ।
शिष्यैरनुगताः सर्वे ब्रह्मविद्भिरकल्मषैः ॥ १३.२०३.४ ॥
ฤๅษีอื่น ๆ ผู้สำเร็จด้วยตบะ และยึดมั่นในพรตแห่งสัตย์ มาพร้อมกับศิษย์ ทุกท่านเป็นผู้รู้พรหมัน ปราศจากมลทิน
13.203.5
केशवस्तानभिगतान्प्रीत्या सम्परिगृह्य च ।
तेषामतिथिसत्कारं पूजनार्थं कुलोचितम्।
देवकीतनयो हृष्टो देवतुल्यमकल्पयत् ॥ १३.२०३.५ ॥
พระเกศพต้อนรับเหล่าฤๅษีที่มาถึงด้วยความเอ็นดู และพระโอรสของพระเทวกีทรงจัดการต้อนรับแขกตามธรรมเนียมของตระกูล เสมือนเทพเจ้าด้วยความยินดี เพื่อบูชาเหล่าฤๅษีนั้น
13.203.6
उपविष्टेषु सर्वेषु विष्टरेषु तदाऽनघ ।
विश्वस्तेष्व्नभितुष्टेषु केशवार्चनया पुनः ॥ १३.२०३.६ ॥
โอ้ผู้ปราศจากบาป เมื่อทุกท่านประทับนั่งบนอาสนะแล้ว และรู้สึกสบายใจ แต่ยังไม่พอพระทัยเต็มที่ ด้วยการบูชาพระเกศพอีกครั้ง
13.203.7
परस्परं कथा दिव्याः प्रावर्तन्त मनोरमाः ।
विष्णोर्नारायणस्यैव प्रसादात्कथयामि ताः ॥ १३.२०३.७ ॥
ในระหว่างนั้น เรื่องราวอันเป็นทิพย์และน่ารื่นรมย์ก็เริ่มขึ้นระหว่างกันและกัน ข้าพเจ้าจะเล่าเรื่องเหล่านั้นด้วยพระกรุณาของพระวิษณุนารายณ์
13.203.8
तस्यैव व्रतचर्यायां मुनिभिर्विस्मितं पुरा ।
यत्र गोवृषभाङ्कस्य प्रभावोऽभून्महात्मनः ॥ १३.२०३.८ ॥
ในกาลก่อน ระหว่างที่พระองค์ทรงปฏิบัติพรต เหล่าฤๅษีต่างประหลาดใจ ณ ที่ซึ่งอานุภาพของพระผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีตราโคอุสภะ ได้ปรากฏ
13.203.9
यत्र देवी महादेवमपृच्छत्संशयान्पुरा ।
कथयामास सर्वांस्तान्देव्याः प्रियचिकीर्षया ॥ १३.२०३.९ ॥
ณ ที่นั้น พระเทวีในกาลก่อนได้ทูลถามพระมหาเทพถึงข้อสงสัยทั้งหลาย และพระองค์เพื่อจะทรงทำให้พระเทวีพอพระทัย จึงทรงอธิบายข้อสงสัยเหล่านั้นทั้งหมด
13.203.10
उमापत्योश्च संवादं शृणु तात मनोरमम् ।
वर्णाश्रमाणां धर्मश्च तत्र तात समाहितः ॥ १३.२०३.१० ॥
ลูกรัก จงฟังบทสนทนาอันน่ารื่นรมย์ระหว่างอุมาและพระสวามีของนาง ลูกรัก ที่นั่นมีการสอนถึงธรรมของวรรณะและอาศรม จงตั้งใจฟังเถิดลูกรัก
13.203.11
ऋषिधर्मश्च निखिलो राजधर्मस्च पुष्कलः ।
गृहस्थधर्मश्च शुभः कर्मपाकफलानि च ॥ १३.२०३.११ ॥
ธรรมของฤๅษีทั้งสิ้น ธรรมของกษัตริย์อันบริบูรณ์ ธรรมของคฤหัสถ์อันเป็นมงคล และผลแห่งกรรมที่สุกงอม
13.203.12
देवगुह्यं च विविधं दानधर्मविधिस्तथा ।
विधानमत्र प्रोक्तं यद्यमस्य नियमस्य च ॥ १३.२०३.१२ ॥
ความลับของเหล่าเทพ วิธีการต่าง ๆ ของธรรมแห่งการให้ทาน และที่นี่ยังได้กล่าวถึงข้อกำหนดเกี่ยวกับยมะและนิยมะ
13.203.13
यमलोकविधानं च स्वर्गलोकगतिस्तथा ।
प्राणमोक्षविधिश्चैव तीर्थचर्या च पुष्कला ॥ १३.२०३.१३ ॥
กฎเกณฑ์ของโลกยมะ และทางไปสู่โลกสวรรค์ วิธีการปลดปล่อยปราณ และการปฏิบัติจาริกไปยังท่าน้ำอันศักดิ์สิทธิ์อย่างบริบูรณ์
13.203.14
मोक्षधर्मविधानं च साङ्ख्ययोगसमन्वितम् ।
स्त्रीधर्मश्च स्वयं देव्या देवदेवाय भाषितः ॥ १३.२०३.१४ ॥
คำสอนว่าด้วยกฎเกณฑ์ของธรรมเพื่อโมกษะ ประกอบด้วยสางขยะและโยคะ และธรรมของสตรี ซึ่งพระเทวีทรงตรัสเองแก่พระเจ้าแห่งเทพเจ้า
13.203.15
एवमादि शुभं सर्वं तत्र तात समाहितम् ।
रुद्राण्याः संशयप्रश्नो यत्र तात प्रवर्तते ॥ १३.२०३.१५ ॥
เรื่องมงคลทั้งหมดเช่นนี้ ลูกรัก ได้ถูกรวบรวมไว้ที่นั่น ซึ่งเป็นที่ที่คำถามแห่งความสงสัยของพระรุทราณีเกิดขึ้น ลูกรัก
13.203.16
धन्यं यशस्यमायुष्यं धर्म्यं च परमं हितम् ।
पुष्टियोगमिमं दिव्यं कथ्यमानं मया शृणु ॥ १३.२०३.१६ ॥
ความเป็นสิริมงคลนี้ เป็นการประสานแห่งความรุ่งเรืองอันศักดิ์สิทธิ์ ที่ข้าพเจ้ากำลังเล่าให้ฟังเดี๋ยวนี้ นำมาซึ่งทรัพย์ เกียรติยศ อายุยืน ธรรม และความดีสูงสุด จงฟังเถิด
13.203.17
इतिहासमिमं दिव्यं पवित्रं परमं शुभम् ।
सायं प्रातः सदा सम्यक् श्रोतव्यं च बुभूषता ॥ १३.२०३.१७ ॥
อิติหาสอันเป็นทิพย์ บริสุทธิ์ สูงสุด และเป็นมงคลนี้ ควรได้รับการฟังโดยถูกต้องเสมอ ทั้งเช้าและเย็น โดยผู้ที่ปรารถนาความเจริญ
13.203.18
ततो नारायणो देवः संक्लिष्टो व्रतचर्यया ।
वह्निर्विनिःसृतो वक्त्रात्कृष्णस्याद्भुतदर्शनः ॥ १३.२०३.१८ ॥
ต่อจากนั้น พระเทพนารายณ์ผู้อ่อนเพลียจากการปฏิบัติพรต ได้ทอดพระเนตรเห็นไฟที่มีรูปลักษณ์อัศจรรย์พุ่งออกมาจากพระโอษฐ์ของพระกฤษณะ
13.203.19
अग्निना तेन महता निःसृतेन मुखाद्विभोः ।
पश्यतामेव सर्वेषां दग्ध एव नगोत्तमः ॥ १३.२०३.१९ ॥
ด้วยไฟอันยิ่งใหญ่ที่พุ่งออกมาจากพระโอษฐ์ของพระผู้เป็นใหญ่ ภูเขาที่ประเสริฐที่สุดได้ถูกเผาไหม้ต่อหน้าต่อตาของทุกคน
13.203.20
मृगपक्षिगणाकीर्णः श्वापदैरपि सङ्कुलः ।
वृक्षगुल्मलताकीर्णो मथितो दीनदर्शनः ॥ १३.२०३.२० ॥
ภูเขานั้นเต็มไปด้วยฝูงกวางและฝูงนก เต็มไปด้วยสัตว์ป่าดุร้าย ปกคลุมด้วยต้นไม้ พุ่มไม้ และเถาวัลย์ ถูกแผดเผาและพังทลาย จนดูน่าสงสาร
13.203.21
पुनः स दृष्टमात्रेण हरिणा सौम्यचेतसा ।
स बभूव गिरिः क्षिप्रं प्रफुल्लद्रुमकाननः ॥ १३.२०३.२१ ॥
จากนั้น หริผู้มีจิตอ่อนโยน เพียงแค่มองดูอีกครั้ง ภูเขานั้นก็รวดเร็วกลายเป็นป่าไม้ที่ต้นไม้บานสะพรั่ง
13.203.22
सिद्धचारणसङ्घैश्च प्रसन्नैरुपशोभितः ।
मत्तवारणसंयुक्तो नानापक्षिगणैर्युतः।
तदद्भुतमचिन्त्यं च सर्वेषामभवद्भृशम् ॥ १३.२०३.२२ ॥
ภูเขานั้นถูกประดับด้วยหมู่สิทธะและจารณะผู้ปีติยินดี ประกอบด้วยช้างตกมัน และอุดมด้วยฝูงนกนานาชนิด สิ่งมหัศจรรย์และคาดคิดไม่ถึงนั้นได้ทำให้ทุกคนตะลึงงันอย่างยิ่ง
13.203.23
तं दृष्ट्वा हृष्टरोमाणः सर्वे मुनिगणास्तदा ।
विस्तिताः परमायत्ताः साध्यसाकुललोचनाः।
न किञ्चिदब्रुवंस्तत्र शुभं वा यदि वेतरत् ॥ १३.२०३.२३ ॥
เมื่อเห็นเช่นนั้น หมู่ฤๅษีทั้งปวงขนลุกชัน ตื่นตะลึงและจดจ่ออย่างยิ่ง ดวงตาเต็มไปด้วยความงุนงง ทั้งหมดไม่กล่าวอะไรที่นั่น ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่เป็นมงคลหรือไม่ก็ตาม
13.203.24
ततो नारायणो देवो मुनिसङ्घे तु विस्मिते ।
तान्समीक्ष्यैव मधुरं बभाषे पुष्करेक्षणः ॥ १३.२०३.२४ ॥
ครั้นเมื่อหมู่ฤๅษีตะลึงงัน พระนารายณ์ผู้เป็นเทพ มีพระเนตรดุจดอกบัว ทรงมองดูพวกเขาแล้วตรัสด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน
13.203.25
किमर्थं मुनिसङ्घेऽस्मिन्विस्मयोऽयमनुत्तमः ।
एतन्मे संशयं सर्वे याथातथ्येन नन्दिताः।
ऋषयो वक्तुमर्हन्ति निश्चयेनार्थकोविदाः ॥ १३.२०३.२५ ॥
เหตุใดในหมู่ฤๅษีนี้จึงเกิดความอัศจรรย์ยิ่งที่ไม่มีอะไรเทียบได้ ขอพวกท่านผู้มีใจยินดี ผู้เชี่ยวชาญในความหมาย โปรดชี้แจงความสงสัยของข้าพเจ้านี้ตามความเป็นจริงและด้วยความแน่ใจ
13.203.26
केशवस्य वचः श्रुत्वा तुष्टुवुर्मुनिपुङ्गवाः ।
भवान्सृजति वै लोकान्भवान्संहरति प्रजाः।
भवाञ्शीतं भवानुष्णं भवान्सत्यं भवान्क्रतुः ॥ १३.२०३.२६ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของพระเกศวะ บรรดาฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดจึงสรรเสริญว่า พระองค์ทรงสร้างโลก ทรงดับสังหารสัตว์ทั้งหลาย พระองค์คือความหนาวเย็น พระองค์คือความร้อน พระองค์คือสัจจะ พระองค์คือพิธียัญ
13.203.27
भवानादिर्भवानन्तो भवतोऽन्यन्न विद्यते ।
स्थावरं जङ्गमं सर्वं त्वमेव पुरुषोत्तम ॥ १३.२०३.२७ ॥
พระองค์คือต้นเหตุ พระองค์คือที่สุด ไม่มีสิ่งใดอื่นนอกจากพระองค์ สิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ทั้งหมดคือพระองค์เพียงผู้เดียว โอ บุรุษผู้ประเสริฐสุด
13.203.28
त्वत्तः सर्वमिदं तात लोकचक्रं प्रवर्तते ।
त्वमेवार्हसि तद्वक्तुं मुखादग्निविनिर्गमम् ॥ १३.२०३.२८ ॥
โอ ผู้เป็นที่รัก จักรวาลทั้งสิ้นนี้ย่อมเป็นไปจากพระองค์ มีเพียงพระองค์เท่านั้นที่สมควรบอกเล่าการเกิดขึ้นของไฟจากพระโอษฐ์
13.203.29
एतन्नो विस्मयकरं बभूव मधुसूदन ।
ततो विगतसंत्रासा भवाम पुरुषोत्तम।
यदिच्छेत्तत्र वक्तव्यं कुतोऽस्माकं नियोगतः ॥ १३.२०३.२९ ॥
โอ มธุสูทนะ เรื่องนี้ได้ก่อให้เกิดความอัศจรรย์แก่พวกข้าพเจ้า ขอให้พวกเราปราศจากความหวาดหวั่น โอ บุรุษผู้ประเสริฐสุด ขอให้สิ่งที่พระองค์ปรารถนาได้ตรัสที่นั่นเถิด เพราะเหตุใดพวกข้าพเจ้าจะกล่าวได้ ในเมื่อถูกผูกมัดด้วยคำสั่งใด ๆ
13.203.30
नित्यं हितार्थं लोकानां भवद्भिः क्रियते तपः ।
तस्माल्लोकहितं गुह्यं श्रूयतां कथयामि वः ॥ १३.२०३.३० ॥
พวกท่านประกอบตบะอยู่เสมอเพื่อประโยชน์สุขของโลกทั้งหลาย เหตุนั้น ขอฟังความลับที่เป็นประโยชน์แก่โลกนี้ ข้าพเจ้าจะบอกแก่พวกท่าน
13.203.31
असुरः साम्प्रतं कश्चिदहितो लोकनाशनः ।
मायास्त्रकुशलश्चैव बलदर्पसमन्वितः ॥ १३.२०३.३१ ॥
ในขณะนี้มีอสูรตนหนึ่งซึ่งเป็นศัตรูและเป็นผู้ทำลายโลก เชี่ยวชาญในอาวุธแห่งมายา และเต็มไปด้วยความทะนงในกำลัง
13.203.32
बभूव स मया बद्धो लोकानां हितकाम्यया ।
पुत्रेण मे वधो दृष्टस्तस्य वै मुनिपुङ्गवाः ॥ १३.२०३.३२ ॥
ข้าพเจ้าได้ผูกมัดเขาไว้ด้วยความปรารถนาให้โลกเป็นสุข และบุตรของข้าพเจ้าได้เห็นล่วงหน้าว่าเขาจะถูกสังหาร โอ ฤๅษีผู้ประเสริฐ
13.203.33
तदर्थं पुत्रमेवाहं सिसृक्षुर्वनमागतः ।
आत्मनः सदृशं पुत्रमहं जनयितुं व्रतैः ॥ १३.२०३.३३ ॥
เพื่อจุดประสงค์นั้น ข้าพเจ้าจึงมายังป่าด้วยความปรารถนาจะให้กำเนิดบุตร เพื่อด้วยวัตรปฏิบัติ ข้าพเจ้าจะได้ให้กำเนิดบุตรที่เหมือนตนเอง
13.203.34
एवं व्रतपरीतस्य तपस्तीव्रतया मम ।
अथात्मा मम देहस्थः सोग्निर्भूत्वा विनिःसृतः ॥ १३.२०३.३४ ॥
ด้วยเหตุนี้ ขณะที่ข้าพเจ้าถูกล้อมด้วยวัตรปฏิบัติ เพราะความเข้มข้นของตบะ อาตมันของข้าพเจ้าที่สถิตอยู่ในร่างกายจึงกลายเป็นไฟและพุ่งออกมา
13.203.35
विनिःसृत्य गतो द्रष्टुं क्षणेन च पितामहम् ।
ब्रह्मणा मन्मथोऽनङ्गः पुत्रत्वेन प्रकल्पितः।
अनुज्ञातश्च तेनैव पुनरायान्ममान्तिकम् ॥ १३.२०३.३५ ॥
เมื่อพุ่งออกมาแล้ว ท่านก็ไปพบปู่พรหมาในพริบตา พระพรหมทรงแต่งตั้งมันมถะ ผู้ไร้ร่าง ให้เป็นบุตร และได้รับอนุญาตจากพระพรหมแล้ว มันมถะก็กลับมายังเบื้องหน้าข้าพเจ้าอีกครั้ง
13.203.36
एवं मे वैष्णवं तेजो मम वक्त्राद्विनिःसृतम् ।
तत्तेजसा निर्मथितः पुरतोऽयं गिरिः स्थितः ॥ १३.२०३.३६ ॥
ด้วยประการฉะนี้ เตชะแห่งไวษณพจึงพุ่งออกจากพระโอษฐ์ของข้าพเจ้า ภูเขานี้ซึ่งถูกเตชะนั้นบดขยี้ ยืนอยู่ข้างหน้าพวกเรา
13.203.37
दृष्ट्वा दाहं गिरेस्तस्य सौम्यभावतया मम ।
पुनः स दृष्टमात्रेण गिरिरासीद्यथा पुरा ॥ १३.२०३.३७ ॥
เมื่อเห็นรอยไหม้ของภูเขานั้น ด้วยความอ่อนโยนในใจของข้าพเจ้า ทันทีที่มองดู ภูเขาก็กลับเป็นดังเดิมเหมือนเมื่อก่อน
13.203.38
एतद्गुह्यं यथातथ्यं कथितं वः समासतः ।
भवन्तो व्यथिता येन विस्मिताश्च तपोधनाः ॥ १३.२०३.३८ ॥
ความลับนี้ได้ถูกเล่าให้พวกท่านฟังโดยย่อตามความเป็นจริง เพื่อให้พวกท่านผู้มั่งคั่งด้วยตบะได้รู้สึกทุกข์ระทมและตื่นตะลึง
13.203.39
ऋषीणामेवमुक्त्वा तु तान्पुनः प्रत्यभाषत ॥ १३.२०३.३९ ॥
เมื่อกล่าวแก่บรรดาฤๅษีดังนี้แล้ว พระองค์จึงตรัสตอบพวกเขาอีกครั้ง