ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.205.1
भगवंस्तीर्थयात्रार्थं तथैव चरता मया ।
दिव्यमद्भुतसङ्काशं दृष्टं हैमवतं वनम् ॥ १३.२०५.१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ ਦਿਵ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਜੰਗਲ ਦੇਖਿਆ।
13.205.2
नानावृक्षसमायुक्तं नानापक्षिगणैर्वृतम् ।
नानरत्नगणाकीर्णं नानाभावसमन्वितम् ॥ १३.२०५.२ ॥
ਉਹ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਨੇਕ ਰਤਨ-ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਛਿਆ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸੀ।
13.205.3
दिव्यचन्दनसंयुक्तं दिव्यधूपेन धूपितम् ।
दिव्यपुष्पसमाकीर्णं दिव्यगन्धेन वासितम् ॥ १३.२०५.३ ॥
ਉਹ ਦਿਵ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦਿਵ ਧੂਪ ਨਾਲ ਧੂਪਿਤ, ਦਿਵ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਦਿਵ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ ਸੀ।
13.205.4
सिद्धचारणसंघातैर्भूतसङ्घैर्निषेवितम् ।
वरिष्ठाप्सरसाकीर्णं नागगन्धर्वसङ्कुलम् ॥ १३.२०५.४ ॥
ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਭੀੜਾ ਸੀ।
13.205.5
मृदङ्गमुरजोद्धुष्टं शङ्खवीणाभिनादितम् ।
नृत्यद्भिर्भूतसङ्घैश्च सर्वतस्त्वभिशोभितम् ॥ १३.२०५.५ ॥
ਉਹ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਮੁਰਜ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਵੀਣਾ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਨੱਚਦੇ ਭੂਤ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।
13.205.6
नानारूपैर्विरूपैश्च भीमरूपैर्भयानकैः ।
सिंहव्याघ्रोरगमृगैर्बिडालवदनैस्तथा ॥ १३.२०५.६ ॥
ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਡਰਾਉਣਿਆਂ, ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਸੱਪ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ।
13.205.7
स्वरोष्ट्रद्वीपिवदनैर्गजवक्त्रैस्तथैव च ।
उलूकश्येनवदनैः काकगृध्रमुखैस्तथा ॥ १३.२०५.७ ॥
ਖੋਤੇ, ਊਠ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਉੱਲੂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਕਾਂ ਤੇ ਗਿਰਝ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ।
13.205.8
एवं बहुविधाकारैर्भूतसङ्घैर्भृशाकुलम् ।
नानद्यमानं बहुधा हरपारिषदैर्भृशम् ॥ १३.२०५.८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਭੂਤ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ।
13.205.9
घोररूपं सुदुर्दर्शं रक्षोगणशतैर्वृतम् ।
समाजं तद्वने दृष्टं मया भूतपतेः पुरा ॥ १३.२०५.९ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖੀ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਖਸ਼ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਉਹ ਸਭਾ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੂਤਪਤੀ ਦੀ ਵੇਖੀ ਸੀ।
13.205.10
प्रनृत्ताप्सरसं दिव्यं देवगन्धर्वनादितम् ।
प्रथमे वर्षरात्रे तु मेघसङ्घनिनादितम् ॥ १३.२०५.१० ॥
ਨੱਚਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦਿਵ੍ਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਨਿਨਾਦਿਤ।
13.205.11
नानाबर्हिणसंघुष्टं गजयूथसमाकुलम् ।
षट्पदैरुपगीतं च प्रथमे मासि माधवे ॥ १३.२०५.११ ॥
ਅਨੇਕ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਭੌਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਬਸੰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਮਾਧਵ ਵਿੱਚ।
13.205.12
उत्क्रोशत्क्रौञ्चकुररैः सारसैर्जीवजीवकैः ।
मत्ताभिः परपुष्टाभिः कूजन्तीभिः समाकुलम् ॥ १३.२०५.१२ ॥
ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਤੇ ਕੁਰਰ ਪੰਛੀ ਚੀਕਦੇ, ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਜੀਵਜੀਵਕ ਪੰਛੀ, ਮਸਤ ਕੋਇਲਾਂ ਕੂਕਦੀਆਂ, ਇਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
13.205.13
उत्तमावाससङ्काशं भीमरूपतरं ततः ।
द्रष्टुं भवति धर्मस्य धर्मभागिजनस्य च ॥ १३.२०५.१३ ॥
ਉਹ ਉੱਤਮ ਨਿਵਾਸ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਤਦ ਉਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਗੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.205.14
ये चोध्वरेतसः सिद्धास्तत्रतत्र समागताः ।
मार्ताण्डरश्मिसञ्चारा विश्वेदेवगणास्तथा ॥ १३.२०५.१४ ॥
ਜੋ ਊਰਧਵਰੇਤਾ ਸਿੱਧ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਗਣ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਏ ਹਨ।
13.205.15
तथा नागास्तथा दिव्या लोकपाला हुताशनाः ।
वाताश्च सर्वे चायान्ति दिव्यपुष्पसमाकुलाः ॥ १३.२०५.१५ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗ, ਦਿਵ ਲੋਕਪਾਲ, ਅਗਨੀ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦਿਵ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
13.205.16
किरन्तः सर्वपुष्पाणि किरन्तोऽद्भुतदर्शनाः ।
ओषध्यः प्रज्वलन्त्यश्च द्योतयन्त्यो दिशो दश ॥ १३.२०५.१६ ॥
ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬਿਖੇਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬਲਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
13.205.17
विहगाश्च मुदा युक्ता नृत्यन्ति च नदन्ति च ।
ततः समन्ततस्तत्र दिव्या दिव्यजनप्रियाः ॥ १३.२०५.१७ ॥
ਪੰਛੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਦੇ ਅਤੇ ਗਰਜਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਥੇ ਦਿਵ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਦਿਵ ਜਨ ਹਨ।
13.205.18
तत्र देवो गिरितटे हेमधातुविभूषिते ।
पर्यङ्क इव बभ्राज उपविष्टो महाद्युतिः ॥ १३.२०५.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪਰਬਤ-ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵਤਾ ਪਲੰਘ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬੈਠੇ ਸਨ।
13.205.19
व्याघ्रचर्मपरीधानो गजचर्मोत्तरच्छदः ।
व्यालयज्ञोपवीतश्च लोहितान्त्रविभूषितः ॥ १३.२०५.१९ ॥
ਬਾਘ ਦੀ ਖੱਲ ਦਾ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਖੱਲ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਵਸਤਰ ਓੜ੍ਹੇ, ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਬਣਾਏ, ਲਾਲ ਆਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਹੋਏ।
13.205.20
हरिश्मश्रुजटो भीमो भयकर्ताऽमरद्विषाम् ।
भयहेतुरभक्तानां भक्तानामभयङ्करः ॥ १३.२०५.२० ॥
ਪੀਲੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਭਗਤਾਂ ਲਈ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
13.205.21
किन्नरैर्देवगन्धर्वैः स्तूयमानस्ततस्ततः ।
ऋषिभिश्चाप्सरोभिश्च सर्वतश्चैव शोभितः ॥ १३.२०५.२१ ॥
ਕਿੰਨਰਾਂ, ਦੇਵਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰੋਂ ਉਸਤਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਸ਼ੋਭਿਤ।
13.205.22
तत्र भूतपतेः स्थानं देवदानवसङ्कुलम् ।
सर्वतेजोमयं भूम्ना लोकपालनिषेवितम् ॥ १३.२०५.२२ ॥
ਉੱਥੇ ਭੂਤਪਤੀ ਦਾ ਵਾਸ ਸੀ; ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਰਬ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਸੇਵਿਆ ਹੋਇਆ।
13.205.23
महोरगसमाकीर्णं सर्वेषां रोमहर्षणम् ।
भीमरूपमनिर्देश्यमप्रधृष्यतमं विभोः ॥ १३.२०५.२३ ॥
ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਅਵਰਣਨੀਯ ਅਤੇ ਵਿਭੂ ਲਈ ਅਤਿ ਅਜੇਯ।
13.205.24
तत्र भूतपतिं देवमासीनं शिखरोत्तमे ।
ऋषयो भूतसङ्घाश्च प्रणम्य शिरसा हरम्।
गीर्भिः परमशुद्धाभिस्तुष्टुवुस्च मनोहरम् ॥ १३.२०५.२४ ॥
ਉੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਭੂਤਪਤੀ ਦੇਵ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਭੂਤਗਣਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ੁੱਧ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਹਰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।
13.205.25
विमुक्ताश्चैव पापेभ्यो बभूवुर्विगतज्वराः ।
ऋषयो बालकिल्याश्च तथा विप्रर्षयश्च ये ॥ १३.२०५.२५ ॥
ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ — ਰਿਸ਼ੀ, ਬਾਲਖਿਲ੍ਯ ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ।
13.205.26
अयोनिजा योनिजाश्च तपःसिद्धा महर्षयः ।
ततस्तं देवदेवेशं भगवन्तमुपासते। ॥ १३.२०५.२६ ॥
ਅਯੋਨਿਜ ਅਤੇ ਯੋਨਿਜ, ਤਪ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.205.27
ततस्तस्मिन्क्षणे देवी भूतस्त्रीगणसंवृता ।
हरतुल्याम्बरधरा समानव्रतचारिणी ॥ १३.२०५.२७ ॥
ਉਸੇ ਪਲ ਦੇਵੀ, ਭੂਤ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਵਰਗੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਸੇ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਦੀ ਆਈ।
13.205.28
काञ्चनं कलशं गृह्य सर्वतीर्थाम्बुपूरितम् ।
पुष्पवृष्ट्याऽभिवर्षन्ती दिव्यगन्धसमावृता ॥ १३.२०५.२८ ॥
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ।
13.205.29
सरिद्वराभिः सर्वाभिः पृष्ठतोऽनुगता वरा ।
सेवितुं भगवत्पार्श्वमाजगाम शुचिस्मिता ॥ १३.२०५.२९ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਦੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਅਨੁਸਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪਾਸ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਆਈ।
13.205.30
आगम्य तु गिरेः पुत्री देवदेवस्य चान्तिकम् ।
मनःप्रियं चिकीर्षन्ती क्रीडार्थं शङ्करान्तिके ॥ १३.२०५.३० ॥
ਪਰਬਤ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਖੇਡ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕੋਲ।
13.205.31
मनोहराभ्यां पाणिभ्यां हरनेत्रे पिधाय तु ।
अवेक्ष्य हृष्टा स्वगणान्स्मयन्ती पृष्ठतः स्थिता ॥ १३.२०५.३१ ॥
ਮਨੋਹਰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਢਕ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।
13.205.32
देव्या चान्धीकृते देवे कश्मलं समपद्यत ।
निमीलिते भूतपतौ नष्टचन्द्रार्कतारकम् ॥ १३.२०५.३२ ॥
ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਢਕੀਆਂ ਤਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਈ; ਭੂਤਪਤੀ ਦੇ ਨੇਤਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਗੁਆਚ ਗਏ।
13.205.33
निःस्वाध्यायवषट्कारं तमसा चाभिसंवृतम् ।
विषण्णं भयवित्रस्तं जगदासीद्भयाकुलम् ॥ १३.२०५.३३ ॥
ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਸੰਸਾਰ ਭੈ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ।
13.205.34
हाहाकारमृषीणां च लोकानामभवत्तदा ।
तमोभिभूते सम्भ्रान्ते लोके जीवनसंक्षये ॥ १३.२०५.३४ ॥
ਤਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮੱਚ ਗਿਆ; ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।
13.205.35
तृतीयं चास्य सम्भूतं ललाटे नेत्रमायतम् ।
द्वादशादित्यसङ्काशं लोकान्भासाऽवभासयत् ॥ १३.२०५.३५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿੱਤਾਂ ਵਰਗਾ ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
13.205.36
तत्रक तेनाग्निना तेन युगान्ताग्निनिभेन वै ।
अदह्यत गिरिः सर्वो हिमवानग्रतः स्थितः ॥ १३.२०५.३६ ॥
ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸਾਰਾ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਸੜ ਗਿਆ।
13.205.37
दह्यमाने गिरौ तस्मिन्मृगपक्षिसमाकुले ।
सविद्याधरगन्धर्वे दिव्यौषधसमाकुले ॥ १३.२०५.३७ ॥
ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਪਰਬਤ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
13.205.38
ततो गिरिसुता चापि विस्मयोत्फुल्ललोचना ।
बभूव च जगत्सर्वं तथा विस्मयसंयुतम् ॥ १३.२०५.३८ ॥
ਫਿਰ ਗਿਰਿਪੁਤਰੀ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
13.205.39
पश्यतामेव सर्वेषां देवदानवरक्षसाम् ।
नेत्रजेनाग्निना तेन दग्ध एव नगोत्तमः ॥ १३.२०५.३९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਅੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਪਰਬਤ ਸੜ ਗਿਆ।
13.205.40
तं दृष्ट्वा मथितं शैलं शैलपुत्री सविक्लवा ।
पितुः सम्मानमिच्छन्ती पपात भुवि पादूयोः ॥ १३.२०५.४० ॥
ਉਸ ਸੜੇ ਹੋਏ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੈਲਪੁਤਰੀ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈ; ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
13.205.41
तं दृष्ट्वा देवदेवेशो देव्या दुःखमनुत्तमम् ।
हैमवत्याः प्रियार्थं च गिरिं पुनरवैक्षत ॥ १३.२०५.४१ ॥
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਹੈਮਵਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਫਿਰ ਉਸ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
13.205.42
दृष्टमात्रे भगवता सौम्ययुक्तेन चेतसा ।
क्षणेन हिमवाञ्शैलः प्रकृतिस्थोऽभवत्पुनः ॥ १३.२०५.४२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ, ਸੌਮ੍ਯ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹਿਮਵਾਨ ਪਰਬਤ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।
13.205.43
हृष्टपुष्टविहङ्गैश्च प्रफुल्लद्रुमकाननः ।
सिद्धचारणसङ्घैश्च प्रीतियुक्तैः समाकुलः ॥ १३.२०५.४३ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਕੜੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭਰੇ ਸਿੱਧ-ਚਾਰਣ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਭਰ ਗਿਆ।
13.205.44
पितरं प्रकृतिस्थं च दृष्ट्वा हैमवती भृशम् ।
अभवत्प्रीतिसंयुक्ता मुदितात्र पिनाकिनम् ॥ १३.२०५.४४ ॥
ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਮਵਤੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਪਿਨਾਕਿਨ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ।
13.205.45
देवी विस्मयसंयुक्ता प्रष्टुकामा महेश्वरम् ।
हितार्तं सर्वलोकानां प्रजानां हितकाम्यया।
देवदेवं महादेवी बभाषेदं वचोऽर्थवत् ॥ १३.२०५.४५ ॥
ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦੇਵੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ; ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.205.46
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे महाद्युते ।
विस्मयो मे महाञ्जातस्तस्मिन्नेत्राग्निसम्भवे ॥ १३.२०५.४६ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼, ਹੇ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ, ਹੇ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੀ! ਉਸ ਨੇਤ੍ਰ-ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
13.205.47
किमर्थं देवदेवेश ललाटेऽस्मिन्प्रकाशते ।
अतिसूर्याग्निसङ्काशं तृतीयं नेत्रमायतम् ॥ १३.२०५.४७ ॥
ਹੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼! ਇਸ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਅਤਿ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਦਾ ਹੈ!
13.205.48
नेत्राग्निना तु महता निर्दग्धो हिमवानसौ ।
पुनः संदृष्टमात्रस्तु प्रकृतिस्थः पिता मम ॥ १३.२०५.४८ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇਤ੍ਰ-ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਹਿਮਵਾਨ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਮੁੜ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
13.205.49
एष मे संशयो देव हृदि मे सम्प्रवर्तते ।
देवदेव नमस्तुभ्यं तन्मे संसितुमर्हसि ॥ १३.२०५.४९ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸ਼ਯ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੂਰ ਕਰੋ।
13.205.50
एवमुक्तस्तया देव्या प्रीयमाणोऽब्रवीद्भवः ।
स्थाने संशयितुं देवि धर्मज्ञे प्रियभाषिणि ॥ १३.२०५.५० ॥
ਉਸਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸੰਸ਼ਯ ਠੀਕ ਹੈ; ਹੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ।
13.205.51
त्वदृते मां हि वै प्रष्टुं न शक्यं केन चेत्प्रिये ।
प्रकाशं यदि वा गुह्यं प्रियार्थं प्रब्रवीम्यहम् ॥ १३.२०५.५१ ॥
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ? ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਪਤ, ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
13.205.52
शृणु तत्सर्वमकिलमस्यां संसदि भामिनि ।
सर्वेषामेव लोकानां कूटस्थं विद्धि मां प्रिये ॥ १३.२०५.५२ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਸੁਣ; ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੂਟਸਥ (ਅਚੱਲ ਆਧਾਰ) ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ।
13.205.53
मदधीनास्त्रयो लोका यथा विष्णौ तथा मयि ।
स्रष्टा विष्णुरहं गोप्ता इत्येतद्विद्धि भामिनि ॥ १३.२०५.५३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਰੱਖਿਅਕ ਹਾਂ — ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਇਹ ਜਾਣ।
13.205.54
तस्माद्यदा मां स्पृशति शुभं वा यदि वेतरत् ।
तथैवेदं जगत्सर्वं तत्तद्भवति शोभने ॥ १३.२०५.५४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਮੈਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ!
13.205.55
एतद्गुह्यमजानन्त्या त्वया बाल्यादनिन्दिते ।
मन्नेत्रे पिहिते देवि क्रीडनार्थं दृढव्रते ॥ १३.२०५.५५ ॥
ਹੇ ਨਿੰਦਾ-ਰਹਿਤ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ ਬਚਪਨ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਖੇਡ ਲਈ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਢਕ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਵਰਤੀ।
13.205.56
तत्कृते नष्टचन्द्रार्कं जगदासीद्भयाकुलम् ।
नष्टादित्ये तमोभूते लोके गिरिसुते प्रिये ॥ १३.२०५.५६ ॥
ਉਸ ਕਾਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਜਗਤ ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਗਿਰਿਸੁਤਾ, ਪਿਆਰੀਏ, ਸੂਰਜ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਲੋਕ ਅੰਧਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
13.205.57
तृतीयं लोचनं सृष्टं लोकं संरक्षितुं मया ।
कथितं संशयस्थानं निर्विशङ्का भव प्रिये ॥ १३.२०५.५७ ॥
ਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੀਜਾ ਨੇਤਰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ੰਕਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਪਿਆਰੀਏ, ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਜਾ।