Mahābhārata · Adhyāya 13.206
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.206.1
क्षणज्ञा देवदेवस्य श्रोतुकामा प्रियं हितम् ।
उमादेवी महादेवमपृच्छत्पुनरेव तु ॥ १३.२०६.१ ॥
Umā, conocedora del momento oportuno del dios de los dioses, deseosa de escuchar lo agradable y beneficioso, volvió a preguntar a Mahādeva.
13.206.2
भगवन्देवदेवेश सर्वदेवनमस्कृत ।
चतुर्मुखो वै भगवानभवत्केन हेतुना ॥ १३.२०६.२ ॥
¡Oh bienaventurado, señor de los dioses, reverenciado por todos los dioses! ¿Por qué causa llegó a existir el bienaventurado de cuatro rostros?
13.206.3
भगवन्केन ते वक्त्रमैन्द्रमद्भुतदर्शनम् ।
उत्तरं चापि भगवन्पश्चिमं शुभदर्शनम्।
दक्षिणं च मुखं रौद्रं केनोर्ध्वं जटिलावृतम् ॥ १३.२०६.३ ॥
Oh bienaventurado, ¿por qué tu rostro oriental es de aspecto maravilloso? Oh bienaventurado, tus rostros norte y oeste son de aspecto auspicioso; tu rostro sur es feroz, y el superior está cubierto de guedejas — ¿por qué causa es esto?
13.206.4
यथादृशं महाभाग श्रोतुमिच्छामि कारणम् ।
एष मे संशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.४ ॥
Oh afortunado, deseo oír la causa tal como se manifiesta. Oh dios, esta es mi duda; tú eres quien debe explicármela.
13.206.5
तदहं ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वमिच्छसि भामिनि ।
पुराऽसुरो महाघोरौ लोकोद्वेगकरौ भृशम् ॥ १३.२०६.५ ॥
Por tanto, oh bella, te diré lo que deseas. Hace tiempo existían dos asuras sumamente terribles que causaban gran angustia a los mundos.
13.206.6
सुन्दोपसुन्दनामानावासतुर्बलगर्वितौ ।
अशस्त्रवध्यौ बलिनौ परस्परहितैषिणौ ॥ १३.२०६.६ ॥
Los dos, llamados Sunda y Upasunda, estaban orgullosos de su fuerza; no podían ser muertos por armas, eran poderosos y cada uno deseaba el bien del otro.
13.206.7
तयोरेव विनाशाय निर्मिता विश्वकर्मणा ।
सर्वतः सारमुद्धृत्य तिलशो लोकपूजिता।
तिलोत्तमेति विख्याता अप्सराः सा बभूव ह ॥ १३.२०६.७ ॥
Viśvakarman la creó precisamente para la destrucción de ambos. Extrayendo la esencia de todas partes, grano a grano, se convirtió en la apsaras célebre como Tilottamā, honrada por los mundos.
13.206.8
देवकार्यं करिष्यन्ती हासभावसमन्विता ।
सा तपस्यन्तमागम्य रूपेणाप्रतिमा भुवि ॥ १३.२०६.८ ॥
Dispuesta a cumplir la obra de los dioses, llena de un ánimo risueño, se acercó a mí mientras practicaba austeridades, incomparable en belleza sobre la tierra.
13.206.9
मया बहुमता चेयं देवकार्यं करिष्यति ।
इति मत्वा तदा चाहं कुर्वन्तीं मां प्रदक्षिणम्।
तथैव तां दिदृक्षुश्च चतुर्वक्त्रोऽभवं प्रिये ॥ १३.२०६.९ ॥
La tuve en gran estima, pensando que realizaría la obra de los dioses; y mientras ella me daba la vuelta en reverencia, deseando verla, oh amada, me volví de cuatro rostros.
13.206.10
ऐन्द्रं मुखमिदं पूर्वं तपश्चर्यापरं सदा ।
दक्षिणं मे मुखं दिव्यं रौद्रं संहरति प्रजाः ॥ १३.२०६.१० ॥
Este rostro oriental, de Indra, está siempre dedicado a la austeridad. Mi rostro meridional es divino y feroz, y destruye a las criaturas.
13.206.11
लोककार्यपरं नित्यं पश्चिमं मे मुखं प्रिये ।
वेदानधीते सततमद्भुतं चोत्तरं मुखम्।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०६.११ ॥
Mi rostro occidental, oh amada, está siempre dedicado a la obra del mundo. Y mi admirable rostro septentrional recita constantemente los Vedas. Todo esto te ha sido revelado; ¿qué más deseas oír?
13.206.12
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि शूलपाणे वरप्रद ।
किमर्थं नीलता कण्ठे भाति बर्हिनिभा तव ॥ १३.२०६.१२ ॥
Bendito señor, portador del tridente, dador de dones, deseo oír: ¿por qué causa brilla en tu garganta esta negrura como la pluma de un pavo real?
13.206.13
एतत्ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०६.१३ ॥
Diosa, escucha con la mente atenta; te lo diré.
13.206.14
पुरा युगान्तरे यत्नादमृतार्थं सुरासुरैः ।
बलवद्भिर्विमथितश्चिरकालं महोदधिः ॥ १३.२०६.१४ ॥
Hace mucho, en otra edad, los dioses y los demonios, poderosos y empeñados en el néctar de la inmortalidad, batieron durante largo tiempo el gran océano.
13.206.15
रज्जुना नागराजेन मथ्यमाने महोदधौ ।
विषं तत्र समुद्भूतं सर्वलोकविनाशनम् ॥ १३.२०६.१५ ॥
Mientras el gran océano era batido con el rey de las serpientes como cuerda, surgió allí un veneno que destruye todos los mundos.
13.206.16
तद्दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे तदा विमनसोऽभवन् ।
ग्रस्तं हि तन्मया देवि लोकानां हितकारणात् ॥ १३.२०६.१६ ॥
Al verlo, todos los dioses se afligieron. Diosa, lo tragué por el bien de los mundos.
13.206.17
तत्कृता नीलता चासीत्कण्ठे बर्हिनिभा शुभे ।
तदाप्रभृति चैवाहं नीलकण्ठ इति स्मृतः।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०६.१७ ॥
De ello surgió en mi garganta el azul como pluma de pavo real, oh auspiciosa; y desde entonces soy recordado como Nīlakaṇṭha, el de garganta azul. Todo esto te he contado. ¿Qué más deseas oír?
13.206.18
नीलकण्ठ नमस्तेऽस्तु सर्वलोकसुखावह ।
बहूनामायुधानां त्वं पिनाकं धर्मुमिच्छसि।
किमर्थं देवदेवेश तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.१८ ॥
Homenaje a ti, Nīlakaṇṭha, dador de felicidad a todos los mundos. Entre muchas armas, deseas el arco Pināka. Señor de los señores de los dioses, deberías decirme por qué.
13.206.19
शस्त्रागमं ते वक्ष्यामि शृणु धर्म्यं शुचिस्मिते ।
युगान्तरे महादेवि कण्वो नाम महामुनिः ॥ १३.२०६.१९ ॥
Oh, tú de sonrisa pura, oh gran diosa, te contaré el origen justo de las armas; escucha. En otra edad hubo un gran sabio llamado Kaṇva.
13.206.20
स हि दिव्यां तपश्चर्यां कर्तुमेवोपचक्रमे ।
तथा तस्य तपो घोरं चरतः कालपर्ययात्।
वल्मीकं पुनरुद्भूतं तस्यैव शिरसि प्रिये ॥ १३.२०६.२० ॥
Él comenzó a practicar austeridades divinas. Mientras cumplía su feroz penitencia y pasó el tiempo, amada, un hormiguero volvió a crecer sobre su propia cabeza.
13.206.21
वेणुर्वल्मीकसंयोगान्मूर्ध्नि तस्य बभूव ह ।
धरमाणश्च तत्सर्वं तपश्चर्यां तथाऽकरोत् ॥ १३.२०६.२१ ॥
Por su unión con el hormiguero, un bambú llegó a crecer en su cabeza. Llevándolo, realizó toda su austeridad de este modo.
13.206.22
तस्मै ब्रह्मा वरं दातुं जगाम तपसार्चितः ।
दत्त्वा तस्मै वरं देवो वेणुं दृष्ट्वा त्वचिन्तयत् ॥ १३.२०६.२२ ॥
Brahmā, honrado por su austeridad, fue a concederle un don. Tras concederle el don, el dios vio el bambú y comenzó a reflexionar.
13.206.23
लोककार्यं समुद्दिश्य वेणुनाऽनेन भामिनि ।
चिन्तयित्वा तमादाय कार्मुकार्थे न्ययोजयत् ॥ १३.२०६.२३ ॥
Oh, hermosa, teniendo en mente el bien del mundo y tras considerar este bambú, lo tomó y lo destinó a hacer un arco.
13.206.24
विष्णोर्मम च सामर्थ्यं ज्ञात्वा लोकपितामहः ।
धनुषी द्वे तदा प्रादाद्विष्णवे च ममैव च ॥ १३.२०६.२४ ॥
Conociendo el poder de Viṣṇu y el mío, el abuelo de los mundos entonces hizo dos arcos y los dio a Viṣṇu y a mí.
13.206.25
पिनाकं नाम मे चापं शार्ङ्गं नाम हरेर्धनुः ।
तृतीयमवशेषेण गाण्डीवमभवद्धनुः ॥ १३.२०६.२५ ॥
Mi arco se llama Pināka, y el arco de Hari se llama Śārṅga. El tercero, que quedó como sobrante, se convirtió en el arco Gāṇḍīva.
13.206.26
तच्च सोमाय निर्दिश्य ब्रह्मा लोकं गतः पुनः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं शस्त्रागममनिन्दिते ॥ १३.२०६.२६ ॥
Tras confiarlo a Soma, Brahmā regresó de nuevo a su mundo. Oh irreprochable, toda esta tradición de las armas te ha sido relatada.
13.206.27
भगवन्देवदेवेश पिनाकपरमप्रिय ।
वाहनेषु तथाऽन्येषु सत्सु भूतपते तव ॥ १३.२०६.२७ ॥
Oh bienaventurado, dios de los dioses, muy amado de Pināka, señor de los seres, existiendo tus otros vehículos,
13.206.28
अयं तु वृषभः कस्माद्वाहनं स यथाऽभवत् ।
एष मे सशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.२८ ॥
Pero ¿por qué y cómo se convirtió este toro en tu vehículo? Oh dios, esta es mi duda; deberías declarármela.
13.206.29
तदहं ते प्रवक्ष्यामि वाहनं स यथाऽभवत् ॥ १३.२०६.२९ ॥
Por tanto, te diré cómo llegó a ser el vehículo.
13.206.30
आदिसर्गे पुरा गावः श्वेतवर्णाः शुचिस्मिते ।
बलसंहनना गावो दर्पयुक्ताश्चरन्ति ताः ॥ १३.२०६.३० ॥
En la primera creación, oh de sonrisa pura, había vacas de color blanco, de cuerpo robusto, y vagaban llenas de orgullo.
13.206.31
अहं तु तप आतिष्ठं तस्मिन्काले शुभानने ।
एकपादश्चोर्ध्वबाहुर्लोकार्थं हिमवद्गिरौ ॥ १३.२०६.३१ ॥
Oh tú de rostro auspicioso, en aquel tiempo, por el bien de los mundos, emprendí austeridades en la montaña del Himālaya, de pie sobre un pie y con los brazos alzados.
13.206.32
गावो मे पार्श्वमागम्य दर्पोत्सिक्ताः समन्ततः ।
स्थानभ्रंशं तदा देवि चक्रिरे बहुशस्तदा ॥ १३.२०६.३२ ॥
Oh diosa, entonces mis vacas, hinchadas de orgullo, vinieron a mi costado por todas partes y muchas veces me desplazaron de mi lugar.
13.206.33
अपचारेण वै तासां मनःक्षोभोऽभवन्मम ।
तस्माद्दग्धा यदा गावो रोषाविष्टेन चेतसा ॥ १३.२०६.३३ ॥
Por su ofensa mi mente se turbó; por eso, cuando con un corazón lleno de ira quemé a las vacas,
13.206.34
तस्मिंस्तु व्यसने घोरे वर्तमाने पशून्प्रति ।
अनेन वृषभेणाहं शमितः सम्प्रसादनैः ॥ १३.२०६.३४ ॥
Mientras aquella terrible desgracia recaía sobre el ganado, este toro me calmó con súplicas conciliadoras.
13.206.35
तदाप्रभृति शान्ताश्च वर्णभेदत्वमागताः ।
श्वेतोऽयं वृषभो देवि पूर्वसंस्कारसंयुतः।
वाहनत्वे ध्वजत्वे मे तदाप्रभृति योजितः ॥ १३.२०६.३५ ॥
Desde entonces se calmaron y adquirieron diferencias de color. Oh diosa, este toro blanco, dotado de impresiones previas, fue desde entonces designado como mi vehículo y mi estandarte.
13.206.36
तस्मान्मे गोपतित्वं च देवैर्गोभिश्च कल्पितम् ।
प्रसन्नश्चाभवं देवि तदा गोपतितां गतः ॥ १३.२०६.३६ ॥
Por eso los dioses y las vacas me otorgaron el señorío de las vacas. Oh diosa, entonces me complací y alcancé la condición de señor de las vacas.