మహాభారతం · అధ్యాయం 13.206
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.206.1
क्षणज्ञा देवदेवस्य श्रोतुकामा प्रियं हितम् ।
उमादेवी महादेवमपृच्छत्पुनरेव तु ॥ १३.२०६.१ ॥
దేవదేవుని సమయాన్ని తెలిసిన ఉమాదేవి, ప్రియమైనదీ హితమైనదీ వినాలనే కోరికతో మహాదేవుని మళ్లీ అడిగింది.
13.206.2
भगवन्देवदेवेश सर्वदेवनमस्कृत ।
चतुर्मुखो वै भगवानभवत्केन हेतुना ॥ १३.२०६.२ ॥
భగవంతుడా, దేవదేవేశా, సర్వదేవతలచే నమస్కరించబడినవాడా! చతుర్ముఖుడైన భగవానుడు ఏ కారణంగా ఉద్భవించాడు?
13.206.3
भगवन्केन ते वक्त्रमैन्द्रमद्भुतदर्शनम् ।
उत्तरं चापि भगवन्पश्चिमं शुभदर्शनम्।
दक्षिणं च मुखं रौद्रं केनोर्ध्वं जटिलावृतम् ॥ १३.२०६.३ ॥
భగవంతుడా, నీ తూర్పు ముఖం అద్భుతమైన దర్శనం కలది; భగవంతుడా, ఉత్తర, పశ్చిమ ముఖాలు శుభ దర్శనం కలవి; దక్షిణ ముఖం భయంకరమైనది, పైముఖం జటలతో కప్పబడినది — ఇది ఏ కారణంగా?
13.206.4
यथादृशं महाभाग श्रोतुमिच्छामि कारणम् ।
एष मे संशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.४ ॥
మహాభాగా, కనిపించినట్లుగానే దాని కారణాన్ని వినాలనుకుంటున్నాను. దేవా, ఇదే నా సందేహం; దాన్ని నాకు చెప్పడానికి మీరే తగినవారు.
13.206.5
तदहं ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वमिच्छसि भामिनि ।
पुराऽसुरो महाघोरौ लोकोद्वेगकरौ भृशम् ॥ १३.२०६.५ ॥
కాబట్టి, సుందరీ, నీవు కోరినదాన్ని నీకు చెబుతాను. పూర్వం లోకాలకు ఎంతో ఉద్వేగం కలిగించే మహా భయంకరులైన ఇద్దరు అసురులు ఉండేవారు.
13.206.6
सुन्दोपसुन्दनामानावासतुर्बलगर्वितौ ।
अशस्त्रवध्यौ बलिनौ परस्परहितैषिणौ ॥ १३.२०६.६ ॥
సుందుడు, ఉపసుందుడు అనే పేర్లు గల వారిద్దరూ బల గర్వంతో ఉండేవారు; ఆయుధాలతో వధించలేనివారు, బలవంతులు, ఒకరి హితాన్ని మరొకరు కోరేవారు.
13.206.7
तयोरेव विनाशाय निर्मिता विश्वकर्मणा ।
सर्वतः सारमुद्धृत्य तिलशो लोकपूजिता।
तिलोत्तमेति विख्याता अप्सराः सा बभूव ह ॥ १३.२०६.७ ॥
వారిద్దరి వినాశం కోసమే విశ్వకర్మ ఆమెను సృష్టించాడు. అన్ని వైపుల నుండి సారాన్ని తీసి, రేణువు రేణువుగా కూర్చి, లోకపూజితయైన తిలోత్తమ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధ అప్సరస అయింది.
13.206.8
देवकार्यं करिष्यन्ती हासभावसमन्विता ।
सा तपस्यन्तमागम्य रूपेणाप्रतिमा भुवि ॥ १३.२०६.८ ॥
దేవకార్యం చేయబోతూ, హాస్యభావంతో కూడినదై, తపస్సు చేస్తున్న నా వద్దకు ఆమె వచ్చింది; భూమిపై రూపంలో అసాటి ఆమె.
13.206.9
मया बहुमता चेयं देवकार्यं करिष्यति ।
इति मत्वा तदा चाहं कुर्वन्तीं मां प्रदक्षिणम्।
तथैव तां दिदृक्षुश्च चतुर्वक्त्रोऽभवं प्रिये ॥ १३.२०६.९ ॥
నేను ఈమను ఎంతో గౌరవించాను; ఈమ దేవకార్యం చేస్తుంది అని తలచి, ఆమె నన్ను ప్రదక్షిణం చేస్తుండగా, ఆమెను చూడాలనే కోరికతో, ప్రియే, నేను చతుర్ముఖుడనయ్యాను.
13.206.10
ऐन्द्रं मुखमिदं पूर्वं तपश्चर्यापरं सदा ।
दक्षिणं मे मुखं दिव्यं रौद्रं संहरति प्रजाः ॥ १३.२०६.१० ॥
ఇంద్రునిది ఈ తూర్పు ముఖం, ఎల్లప్పుడూ తపస్సులో నిమగ్నమై ఉంటుంది. నా దక్షిణ ముఖం దివ్యమైనది, రౌద్రమైనది; అది ప్రజలను సంహరిస్తుంది.
13.206.11
लोककार्यपरं नित्यं पश्चिमं मे मुखं प्रिये ।
वेदानधीते सततमद्भुतं चोत्तरं मुखम्।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०६.११ ॥
నా పశ్చిమ ముఖం, ప్రియే, ఎల్లప్పుడూ లోకకార్యంలో నిమగ్నమై ఉంటుంది. అద్భుతమైన ఉత్తర ముఖం నిరంతరం వేదాలను పఠిస్తుంది. ఇదంతా నీకు చెప్పాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
13.206.12
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि शूलपाणे वरप्रद ।
किमर्थं नीलता कण्ठे भाति बर्हिनिभा तव ॥ १३.२०६.१२ ॥
భగవాన్, శూలపాణీ, వరప్రదా, వినాలని కోరుతున్నాను — నీ కంఠంలో నెమలి పింఛంలా ఈ నీలిమ ఏ కారణంగా ప్రకాశిస్తోంది?
13.206.13
एतत्ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०६.१३ ॥
దేవీ, ఏకాగ్రచిత్తంతో విను, ఇది నీకు చెబుతాను.
13.206.14
पुरा युगान्तरे यत्नादमृतार्थं सुरासुरैः ।
बलवद्भिर्विमथितश्चिरकालं महोदधिः ॥ १३.२०६.१४ ॥
పూర్వం ఒక యుగాంతరంలో, అమృతం కోసం దేవాసురులు ప్రయత్నపూర్వకంగా, బలవంతులై, చాలాకాలం మహాసముద్రాన్ని మథించారు.
13.206.15
रज्जुना नागराजेन मथ्यमाने महोदधौ ।
विषं तत्र समुद्भूतं सर्वलोकविनाशनम् ॥ १३.२०६.१५ ॥
నాగరాజును తాడుగా చేసి మహాసముద్రాన్ని మథిస్తుండగా, అక్కడ సర్వలోకాలను నాశనం చేసే విషం పుట్టింది.
13.206.16
तद्दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे तदा विमनसोऽभवन् ।
ग्रस्तं हि तन्मया देवि लोकानां हितकारणात् ॥ १३.२०६.१६ ॥
అది చూసి దేవతలందరూ అప్పుడు విచారించారు. దేవీ, లోకాల మేలు కోసం నేను దాన్ని మింగాను.
13.206.17
तत्कृता नीलता चासीत्कण्ठे बर्हिनिभा शुभे ।
तदाप्रभृति चैवाहं नीलकण्ठ इति स्मृतः।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०६.१७ ॥
దాని వల్ల నా కంఠంలో నెమలి ఈకల వంటి నీలిమ కలిగింది. శుభే, అప్పటినుండి నేను 'నీలకంఠుడు' అని స్మరించబడుతున్నాను. ఇదంతా నీకు చెప్పాను. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
13.206.18
नीलकण्ठ नमस्तेऽस्तु सर्वलोकसुखावह ।
बहूनामायुधानां त्वं पिनाकं धर्मुमिच्छसि।
किमर्थं देवदेवेश तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.१८ ॥
నీలకంఠా, నీకు నమస్కారం; సర్వలోకాలకు సుఖాన్ని ప్రసాదించేవాడా. అనేక ఆయుధాలలో నీవు పినాకం అనే ధనుస్సును కోరుతున్నావు. దేవదేవేశా, అది ఎందుకో నాకు చెప్పాలి.
13.206.19
शस्त्रागमं ते वक्ष्यामि शृणु धर्म्यं शुचिस्मिते ।
युगान्तरे महादेवि कण्वो नाम महामुनिः ॥ १३.२०६.१९ ॥
శుచిస్మితా, మహాదేవీ, ఆయుధాల ధర్మబద్ధ ఉత్పత్తిని నీకు చెబుతాను, వినుము. మరొక యుగంలో కణ్వుడు అనే మహాముని ఉండేవాడు.
13.206.20
स हि दिव्यां तपश्चर्यां कर्तुमेवोपचक्रमे ।
तथा तस्य तपो घोरं चरतः कालपर्ययात्।
वल्मीकं पुनरुद्भूतं तस्यैव शिरसि प्रिये ॥ १३.२०६.२० ॥
ఆయన దివ్య తపస్సు చేయడం మొదలుపెట్టాడు. ఆయన ఘోర తపస్సు చేస్తుండగా కాలం గడిచాక, ప్రియా, ఆయన తలపైనే మళ్లీ పుట్ట పెరిగింది.
13.206.21
वेणुर्वल्मीकसंयोगान्मूर्ध्नि तस्य बभूव ह ।
धरमाणश्च तत्सर्वं तपश्चर्यां तथाऽकरोत् ॥ १३.२०६.२१ ॥
పుట్టతో కలిసి ఆయన తలపై ఒక వెదురు మొలిచింది. దానినే ధరించి ఆయన ఆ తపస్సునంతా అలాగే చేశాడు.
13.206.22
तस्मै ब्रह्मा वरं दातुं जगाम तपसार्चितः ।
दत्त्वा तस्मै वरं देवो वेणुं दृष्ट्वा त्वचिन्तयत् ॥ १३.२०६.२२ ॥
తపస్సుతో పూజితుడైన బ్రహ్మ ఆయనకు వరమివ్వడానికి వెళ్లాడు. ఆ దేవుడు ఆయనకు వరమిచ్చి, వెదురును చూసి ఆలోచించసాగాడు.
13.206.23
लोककार्यं समुद्दिश्य वेणुनाऽनेन भामिनि ।
चिन्तयित्वा तमादाय कार्मुकार्थे न्ययोजयत् ॥ १३.२०६.२३ ॥
అందమైనదా, లోకకల్యాణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ వెదురు గురించి ఆలోచించి, దానిని తీసుకుని ధనుస్సు కోసం వినియోగించాడు.
13.206.24
विष्णोर्मम च सामर्थ्यं ज्ञात्वा लोकपितामहः ।
धनुषी द्वे तदा प्रादाद्विष्णवे च ममैव च ॥ १३.२०६.२४ ॥
విష్ణువు, నా సామర్థ్యాన్ని తెలుసుకుని, లోకపితామహుడు అప్పుడు రెండు ధనుస్సులను చేసి విష్ణువుకూ నాకూ ఇచ్చాడు.
13.206.25
पिनाकं नाम मे चापं शार्ङ्गं नाम हरेर्धनुः ।
तृतीयमवशेषेण गाण्डीवमभवद्धनुः ॥ १३.२०६.२५ ॥
నా విల్లు పినాకం అనే పేరుగలది; హరి విల్లు శార్ఙ్గం అనే పేరుగలది. మిగిలిన మూడవది గాండీవం అయింది.
13.206.26
तच्च सोमाय निर्दिश्य ब्रह्मा लोकं गतः पुनः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं शस्त्रागममनिन्दिते ॥ १३.२०६.२६ ॥
దానిని సోముడికి అప్పగించి బ్రహ్మ మళ్ళీ తన లోకానికి వెళ్ళాడు. ఓ నిర్దోషురాలా, ఆయుధ శాస్త్రమంతా నీకు చెప్పబడింది.
13.206.27
भगवन्देवदेवेश पिनाकपरमप्रिय ।
वाहनेषु तथाऽन्येषु सत्सु भूतपते तव ॥ १३.२०६.२७ ॥
భగవంతుడా, దేవదేవా, పినాకానికి అత్యంత ప్రియుడా, భూతపతీ, నీకు ఇతర వాహనాలు ఉన్నప్పటికీ.
13.206.28
अयं तु वृषभः कस्माद्वाहनं स यथाऽभवत् ।
एष मे सशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.२८ ॥
అయితే ఈ వృషభం నీకు వాహనమెందుకు, ఎలా అయిందో? దేవా, ఇదే నా సందేహం; దానిని నాకు చెప్పడం తగును.
13.206.29
तदहं ते प्रवक्ष्यामि वाहनं स यथाऽभवत् ॥ १३.२०६.२९ ॥
కాబట్టి అతడు ఎలా వాహనమయ్యాడో నీకు చెబుతాను.
13.206.30
आदिसर्गे पुरा गावः श्वेतवर्णाः शुचिस्मिते ।
बलसंहनना गावो दर्पयुक्ताश्चरन्ति ताः ॥ १३.२०६.३० ॥
ఆది సృష్టిలో, పవిత్రమైన నవ్వు గలదానా, పూర్వం తెల్లని వర్ణంగల ఆవులు ఉండేవి; బలమైన శరీరం గలవి. అవి గర్వంతో సంచరించేవి.
13.206.31
अहं तु तप आतिष्ठं तस्मिन्काले शुभानने ।
एकपादश्चोर्ध्वबाहुर्लोकार्थं हिमवद्गिरौ ॥ १३.२०६.३१ ॥
శుభముఖీ, ఆ కాలంలో లోకక్షేమం కోసం నేను హిమవత్పర్వతంపై ఒంటికాలిపై నిలిచి, చేతులు పైకెత్తి తపస్సు చేశాను.
13.206.32
गावो मे पार्श्वमागम्य दर्पोत्सिक्ताः समन्ततः ।
स्थानभ्रंशं तदा देवि चक्रिरे बहुशस्तदा ॥ १३.२०६.३२ ॥
దేవీ, అప్పుడు నా ఆవులు గర్వోన్మత్తులై నా ప్రక్కకు అన్నివైపుల నుండి వచ్చి, అనేకసార్లు నన్ను నా స్థానం నుండి కదిలించాయి.
13.206.33
अपचारेण वै तासां मनःक्षोभोऽभवन्मम ।
तस्माद्दग्धा यदा गावो रोषाविष्टेन चेतसा ॥ १३.२०६.३३ ॥
వాటి అపచారం వల్ల నా మనస్సు కలతచెందింది; అందువల్ల క్రోధంతో నిండిన మనసుతో ఆవులను దహించినప్పుడు,
13.206.34
तस्मिंस्तु व्यसने घोरे वर्तमाने पशून्प्रति ।
अनेन वृषभेणाहं शमितः सम्प्रसादनैः ॥ १३.२०६.३४ ॥
ఆ భయంకర విపత్తు పశువుల మీద సంభవించినప్పుడు, ఈ వృషభం మధుర ప్రసాదనల ద్వారా నన్ను శాంతింపజేసింది.
13.206.35
तदाप्रभृति शान्ताश्च वर्णभेदत्वमागताः ।
श्वेतोऽयं वृषभो देवि पूर्वसंस्कारसंयुतः।
वाहनत्वे ध्वजत्वे मे तदाप्रभृति योजितः ॥ १३.२०६.३५ ॥
అప్పటినుండి అవి శాంతించి వేర్వేరు వర్ణాలను పొందాయి. దేవీ, ఈ తెల్లని వృషభం పూర్వ సంస్కారాలతో కూడినది; అప్పటినుండి అది నా వాహనంగా, ధ్వజంగా నియమించబడింది.
13.206.36
तस्मान्मे गोपतित्वं च देवैर्गोभिश्च कल्पितम् ।
प्रसन्नश्चाभवं देवि तदा गोपतितां गतः ॥ १३.२०६.३६ ॥
అందువల్ల దేవతలు, ఆవులు నాకు గోపతి పదవిని కల్పించాయి. దేవీ, అప్పుడు నేను సంతోషించి గోపతి స్థితిని పొందాను.