ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.206
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.206.1
क्षणज्ञा देवदेवस्य श्रोतुकामा प्रियं हितम् ।
उमादेवी महादेवमपृच्छत्पुनरेव तु ॥ १३.२०६.१ ॥
ଦେବଦେବଙ୍କ କ୍ଷଣ ଜାଣିଥିବା ଉମାଦେବୀ, ପ୍ରିୟ ଓ ହିତକର ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୁଣି ପଚାରିଲେ।
13.206.2
भगवन्देवदेवेश सर्वदेवनमस्कृत ।
चतुर्मुखो वै भगवानभवत्केन हेतुना ॥ १३.२०६.२ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବଦେବେଶ, ସର୍ବ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ! ଚତୁର୍ମୁଖ ଭଗବାନ କେଉଁ କାରଣରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ?
13.206.3
भगवन्केन ते वक्त्रमैन्द्रमद्भुतदर्शनम् ।
उत्तरं चापि भगवन्पश्चिमं शुभदर्शनम्।
दक्षिणं च मुखं रौद्रं केनोर्ध्वं जटिलावृतम् ॥ १३.२०६.३ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ତୁମର ପୂର୍ବ ମୁଖ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ ବିଶିଷ୍ଟ; ହେ ଭଗବାନ, ଉତ୍ତର ଓ ପଶ୍ଚିମ ମୁଖ ଶୁଭ ଦର୍ଶନ ବିଶିଷ୍ଟ; ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖ ଭୟଙ୍କର, ଉପର ମୁଖ ଜଟାରେ ଆବୃତ — ଏହା କେଉଁ କାରଣରୁ?
13.206.4
यथादृशं महाभाग श्रोतुमिच्छामि कारणम् ।
एष मे संशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.४ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ଦେଖାଯାଉଥିବା ପରି ତାହାର କାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ଦେବ, ଏହା ମୋର ସଂଶୟ; ତାହା ମୋତେ କହିବାକୁ ଆପଣ ହିଁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.206.5
तदहं ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वमिच्छसि भामिनि ।
पुराऽसुरो महाघोरौ लोकोद्वेगकरौ भृशम् ॥ १३.२०६.५ ॥
ତେଣୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରୁଛ ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ପୂର୍ବରୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବେଗ ଦେଉଥିବା ଦୁଇ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅସୁର ଥିଲେ।
13.206.6
सुन्दोपसुन्दनामानावासतुर्बलगर्वितौ ।
अशस्त्रवध्यौ बलिनौ परस्परहितैषिणौ ॥ १३.२०६.६ ॥
ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ନାମକ ସେହି ଦୁଇଜଣ ବଳ-ଗର୍ବୀ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ବଧ୍ୟ ନଥିଲେ, ବଳବାନ ଥିଲେ ଏବଂ ପରସ୍ପରର ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ।
13.206.7
तयोरेव विनाशाय निर्मिता विश्वकर्मणा ।
सर्वतः सारमुद्धृत्य तिलशो लोकपूजिता।
तिलोत्तमेति विख्याता अप्सराः सा बभूव ह ॥ १३.२०६.७ ॥
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସବୁଆଡୁ ସାର ନେଇ, କଣ କଣ କରି, ଲୋକପୂଜିତା ତିଲୋତ୍ତମା ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଅପ୍ସରା ସେ ହେଲେ।
13.206.8
देवकार्यं करिष्यन्ती हासभावसमन्विता ।
सा तपस्यन्तमागम्य रूपेणाप्रतिमा भुवि ॥ १३.२०६.८ ॥
ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତା, ହାସ୍ୟଭାବରେ ଯୁକ୍ତା ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା; ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟା।
13.206.9
मया बहुमता चेयं देवकार्यं करिष्यति ।
इति मत्वा तदा चाहं कुर्वन्तीं मां प्रदक्षिणम्।
तथैव तां दिदृक्षुश्च चतुर्वक्त्रोऽभवं प्रिये ॥ १३.२०६.९ ॥
ମୁଁ ଏହାକୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ ଦେଲି; ଏ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ବୋଲି ଭାବି, ସେ ମୋ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଥିବାବେଳେ ତାକୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ଚତୁର୍ମୁଖ ହେଲି।
13.206.10
ऐन्द्रं मुखमिदं पूर्वं तपश्चर्यापरं सदा ।
दक्षिणं मे मुखं दिव्यं रौद्रं संहरति प्रजाः ॥ १३.२०६.१० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏହି ପୂର୍ବ ମୁଖ ସର୍ବଦା ତପସ୍ୟାରେ ଲିପ୍ତ ଥାଏ। ମୋ ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖ ଦିବ୍ୟ ଓ ରୌଦ୍ର; ତାହା ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଂହାର କରେ।
13.206.11
लोककार्यपरं नित्यं पश्चिमं मे मुखं प्रिये ।
वेदानधीते सततमद्भुतं चोत्तरं मुखम्।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०६.११ ॥
ମୋ ପଶ୍ଚିମ ମୁଖ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ସର୍ବଦା ଲୋକକାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ। ଆଉ ଅଦ୍ଭୁତ ଉତ୍ତର ମୁଖ ନିରନ୍ତର ବେଦ ପାଠ କରେ। ଏସବୁ ତୁମକୁ କୁହାଗଲା; ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର?
13.206.12
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि शूलपाणे वरप्रद ।
किमर्थं नीलता कण्ठे भाति बर्हिनिभा तव ॥ १३.२०६.१२ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ଶୂଳପାଣି, ହେ ବରଦାତା, ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି — ତୁମ କଣ୍ଠରେ ମୟୂରପୁଚ୍ଛ ପରି ଏହି ନୀଳିମା କି କାରଣରୁ ଶୋଭେ?
13.206.13
एतत्ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०६.१३ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ, ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
13.206.14
पुरा युगान्तरे यत्नादमृतार्थं सुरासुरैः ।
बलवद्भिर्विमथितश्चिरकालं महोदधिः ॥ १३.२०६.१४ ॥
ପୂର୍ବେ ଏକ ଯୁଗରେ ଅମୃତ ପାଇଁ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଯତ୍ନରେ, ବଳବାନ ହୋଇ, ଦୀର୍ଘକାଳ ମହାସାଗର ମଥିଲେ।
13.206.15
रज्जुना नागराजेन मथ्यमाने महोदधौ ।
विषं तत्र समुद्भूतं सर्वलोकविनाशनम् ॥ १३.२०६.१५ ॥
ନାଗରାଜଙ୍କୁ ଦଉଡ଼ି କରି ମହାସାଗର ମଥାଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେଠାରୁ ସର୍ବଲୋକ ବିନାଶକାରୀ ବିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
13.206.16
तद्दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे तदा विमनसोऽभवन् ।
ग्रस्तं हि तन्मया देवि लोकानां हितकारणात् ॥ १३.२०६.१६ ॥
ତାହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତେବେ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ। ହେ ଦେବୀ, ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ମୁଁ ତାହା ଗିଳିଦେଲି।
13.206.17
तत्कृता नीलता चासीत्कण्ठे बर्हिनिभा शुभे ।
तदाप्रभृति चैवाहं नीलकण्ठ इति स्मृतः।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०६.१७ ॥
ତାହାରି କାରଣରୁ ମୋ କଣ୍ଠରେ ମୟୂରପୁଚ୍ଛ ପରି ନୀଳିମା ଜନ୍ମିଲା। ହେ ଶୁଭେ, ସେଦିନଠାରୁ ମୁଁ 'ନୀଳକଣ୍ଠ' ନାମରେ ସ୍ମୃତ। ଏ ସବୁ ତୁମକୁ କହିଲି। ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର?
13.206.18
नीलकण्ठ नमस्तेऽस्तु सर्वलोकसुखावह ।
बहूनामायुधानां त्वं पिनाकं धर्मुमिच्छसि।
किमर्थं देवदेवेश तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.१८ ॥
ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସର୍ବଲୋକକୁ ସୁଖଦାତା। ବହୁ ଆୟୁଧ ମଧ୍ୟରୁ ତୁମେ ପିନାକ ଧନୁ ଇଚ୍ଛା କର। ହେ ଦେବଦେବେଶ, କାହିଁକି, ତାହା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
13.206.19
शस्त्रागमं ते वक्ष्यामि शृणु धर्म्यं शुचिस्मिते ।
युगान्तरे महादेवि कण्वो नाम महामुनिः ॥ १३.२०६.१९ ॥
ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତା, ହେ ମହାଦେବୀ, ଅସ୍ତ୍ରର ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ଉତ୍ପତ୍ତି ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ। ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁଗରେ କଣ୍ବ ନାମକ ମହାମୁନି ଥିଲେ।
13.206.20
स हि दिव्यां तपश्चर्यां कर्तुमेवोपचक्रमे ।
तथा तस्य तपो घोरं चरतः कालपर्ययात्।
वल्मीकं पुनरुद्भूतं तस्यैव शिरसि प्रिये ॥ १३.२०६.२० ॥
ସେ ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସମୟରେ ଦିନ ବିତିଗଲେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୁଣି ଏକ ବଳ୍ମୀକ ଉଠିଲା।
13.206.21
वेणुर्वल्मीकसंयोगान्मूर्ध्नि तस्य बभूव ह ।
धरमाणश्च तत्सर्वं तपश्चर्यां तथाऽकरोत् ॥ १३.२०६.२१ ॥
ବଳ୍ମୀକ ସହିତ ମିଶି ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ବାଉଁଶ ଜନ୍ମିଲା। ତାକୁ ହିଁ ଧାରଣ କରି ସେ ସେହି ସମଗ୍ର ତପସ୍ୟା ସେମିତି କଲେ।
13.206.22
तस्मै ब्रह्मा वरं दातुं जगाम तपसार्चितः ।
दत्त्वा तस्मै वरं देवो वेणुं दृष्ट्वा त्वचिन्तयत् ॥ १३.२०६.२२ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ସମ୍ମାନିତ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବର ଦେବାକୁ ଗଲେ। ସେ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ବାଉଁଶକୁ ଦେଖି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
13.206.23
लोककार्यं समुद्दिश्य वेणुनाऽनेन भामिनि ।
चिन्तयित्वा तमादाय कार्मुकार्थे न्ययोजयत् ॥ १३.२०६.२३ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଲୋକକଲ୍ୟାଣର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖି ଏହି ବାଉଁଶ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ତାକୁ ନେଇ ଧନୁ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
13.206.24
विष्णोर्मम च सामर्थ्यं ज्ञात्वा लोकपितामहः ।
धनुषी द्वे तदा प्रादाद्विष्णवे च ममैव च ॥ १३.२०६.२४ ॥
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଓ ମୋ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଜାଣି ଲୋକପିତାମହ ସେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ଧନୁ ତିଆରି କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଓ ମୋତେ ଦେଲେ।
13.206.25
पिनाकं नाम मे चापं शार्ङ्गं नाम हरेर्धनुः ।
तृतीयमवशेषेण गाण्डीवमभवद्धनुः ॥ १३.२०६.२५ ॥
ମୋ ଧନୁର ନାମ ପିନାକ, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଧନୁର ନାମ ଶାର୍ଙ୍ଗ। ଅବଶିଷ୍ଟ ତୃତୀୟଟି ଗାଣ୍ଡୀବ ହେଲା।
13.206.26
तच्च सोमाय निर्दिश्य ब्रह्मा लोकं गतः पुनः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं शस्त्रागममनिन्दिते ॥ १३.२०६.२६ ॥
ତାହା ସୋମଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି ବ୍ରହ୍ମା ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ହେ ଅନିନ୍ଦିତା, ଶସ୍ତ୍ରଶାସ୍ତ୍ରର ଏହି ସମସ୍ତ ପରମ୍ପରା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।
13.206.27
भगवन्देवदेवेश पिनाकपरमप्रिय ।
वाहनेषु तथाऽन्येषु सत्सु भूतपते तव ॥ १३.२०६.२७ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବଦେବ, ପିନାକଙ୍କର ପରମ ପ୍ରିୟ, ହେ ଭୂତପତି, ତୁମ ଅନ୍ୟ ବାହନ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ।
13.206.28
अयं तु वृषभः कस्माद्वाहनं स यथाऽभवत् ।
एष मे सशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०६.२८ ॥
କିନ୍ତୁ ଏହି ବୃଷ କାହିଁକି ଓ କିପରି ତୁମ ବାହନ ହେଲା? ହେ ଦେବ, ଏହା ମୋ ସଂଶୟ; ତାହା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
13.206.29
तदहं ते प्रवक्ष्यामि वाहनं स यथाऽभवत् ॥ १३.२०६.२९ ॥
ତେଣୁ ସେ କିପରି ବାହନ ହେଲା ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
13.206.30
आदिसर्गे पुरा गावः श्वेतवर्णाः शुचिस्मिते ।
बलसंहनना गावो दर्पयुक्ताश्चरन्ति ताः ॥ १३.२०६.३० ॥
ଆଦି ସର୍ଗରେ, ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତା, ପୂର୍ବେ ଶ୍ବେତବର୍ଣ୍ଣ ଗାଈମାନେ ଥିଲେ; ବଳଶାଳୀ ଶରୀରର ସେମାନେ ଦର୍ପରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
13.206.31
अहं तु तप आतिष्ठं तस्मिन्काले शुभानने ।
एकपादश्चोर्ध्वबाहुर्लोकार्थं हिमवद्गिरौ ॥ १३.२०६.३१ ॥
ହେ ଶୁଭାନନେ, ସେହି ସମୟରେ ଲୋକହିତ ପାଇଁ ମୁଁ ହିମାଳୟ ପର୍ବତରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଡ଼ରେ ଠିଆ ହୋଇ, ବାହୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଇ ତପସ୍ୟା କଲି।
13.206.32
गावो मे पार्श्वमागम्य दर्पोत्सिक्ताः समन्ततः ।
स्थानभ्रंशं तदा देवि चक्रिरे बहुशस्तदा ॥ १३.२०६.३२ ॥
ହେ ଦେବୀ, ସେତେବେଳେ ମୋ ଗାଈମାନେ ଗର୍ବରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଆସି ବାରମ୍ବାର ମୋତେ ମୋ ସ୍ଥାନରୁ ବିଚଳିତ କଲେ।
13.206.33
अपचारेण वै तासां मनःक्षोभोऽभवन्मम ।
तस्माद्दग्धा यदा गावो रोषाविष्टेन चेतसा ॥ १३.२०६.३३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଅପରାଧରେ ମୋ ମନ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା; ତେଣୁ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ ଯେବେ ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କଲି,
13.206.34
तस्मिंस्तु व्यसने घोरे वर्तमाने पशून्प्रति ।
अनेन वृषभेणाहं शमितः सम्प्रसादनैः ॥ १३.२०६.३४ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ପଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଘଟୁଥିବାବେଳେ, ଏହି ଷଣ୍ଢ ଦ୍ୱାରା ମଧୁର ପ୍ରସାଦନରେ ମୁଁ ଶାନ୍ତ ହେଲି।
13.206.35
तदाप्रभृति शान्ताश्च वर्णभेदत्वमागताः ।
श्वेतोऽयं वृषभो देवि पूर्वसंस्कारसंयुतः।
वाहनत्वे ध्वजत्वे मे तदाप्रभृति योजितः ॥ १३.२०६.३५ ॥
ସେହିଦିନଠାରୁ ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଲେ। ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଶ୍ୱେତ ଷଣ୍ଢ ପୂର୍ବ ସଂସ୍କାରଯୁକ୍ତ; ସେହିଦିନଠାରୁ ଏହାକୁ ମୋର ବାହନ ଓ ଧ୍ୱଜ ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
13.206.36
तस्मान्मे गोपतित्वं च देवैर्गोभिश्च कल्पितम् ।
प्रसन्नश्चाभवं देवि तदा गोपतितां गतः ॥ १३.२०६.३६ ॥
ତେଣୁ ଦେବତା ଓ ଗାଈମାନେ ମୋତେ ଗୋପତି ପଦ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ହେ ଦେବୀ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଗୋପତି ଅବସ୍ଥା ପାଇଲି।