Mahābhārata · Adhyāya 13.207
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.207.1
भगवन्सर्वभूतेश शूलपाणे वृषध्वज ।
आवासेषु विचित्रेषु रम्येषु च शुभेशु च ॥ १३.२०७.१ ॥
¡Oh bienaventurado señor de todos los seres, portador del tridente, de estandarte taurino! En moradas variadas, deleitosas y auspiciosas.
13.207.2
सत्सु चान्येषु भूतेषु श्मशाने रमसे कथम् ।
केशास्थिकलिले भीमे कपालशतसङ्कुले ॥ १३.२०७.२ ॥
¿Cómo te deleitas en el crematorio, aunque existen otros seres virtuosos, en un lugar terrible lleno de cabellos y huesos, atestado de cientos de cráneos?
13.207.3
सृगालगृध्रम्पूर्णे शवधूमसमाकुले ।
चिताग्निविषमे घोरे गहने च भयानके ॥ १३.२०७.३ ॥
en un lugar lleno de chacales y buitres, envuelto en el humo de cadáveres, desigual por las hogueras de las piras, terrible, denso y espantoso.
13.207.4
एवं कलेवरक्षेत्रे दुर्दर्शे रमसे कथम् ।
एष मे संशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.४ ॥
¿Cómo te deleitas en un campo de cadáveres tan difícil de contemplar? Oh dios, esta es mi duda; deberías explicármela.
13.207.5
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता ।
आवासार्थं पुरा देवि शुद्धान्वेषी शुचिस्मिते ॥ १३.२०७.५ ॥
Bien, te lo diré; escúchame atenta, oh diosa. Oh diosa, hace tiempo, buscando un lugar puro para morar, oh tú de sonrisa pura.
13.207.6
नाध्यगच्छं चिरं कालं देशं शुचितमं शुभे ।
एष मेऽभिनिवेशोऽभूत्तस्मिन्काले प्रजापतिः ॥ १३.२०७.६ ॥
Durante mucho tiempo no encontré el lugar más puro, oh auspiciosa. Este fue mi propósito, y en aquel tiempo estaba Prajāpati.
13.207.7
आकुलः सुमहाघोरः प्रादुरासीत्समन्ततः ।
सम्भूता भूतसृष्टिश्च घोरा लोकभयावहा ॥ १३.२०७.७ ॥
Por todas partes surgió una creación muy terrible y confusa; y nació una creación de seres espectrales, que traía temor a los mundos.
13.207.8
नानावर्णा विरूपाश्च तीक्ष्णदंष्ट्राः प्रहारिणः ।
पिशाचरक्षोवदनाः प्राणिनां प्राणहारिणः।
इतश्चरन्ति निघ्नन्तः प्राणिनो भृशमेव च ॥ १३.२०७.८ ॥
De diversos colores y formas deformes, con afilados colmillos, golpeadores, con rostros de piśācas y rākṣasas, arrebatando la vida de las criaturas: vagan de aquí para allá, matando violentamente a los seres vivos.
13.207.9
एवं लोके प्राणिहीने क्षयं याते पितामहः ।
चिन्तयंस्तत्प्रतीकारं मां च शक्तं हि निग्रहे ॥ १३.२०७.९ ॥
Así, cuando el mundo, vaciado de seres vivos, iba hacia la destrucción, el abuelo Brahmā meditó un remedio para ello, y me consideró capaz de contenerlo.
13.207.10
एवं ज्ञात्वा ततो ब्रह्मा तस्मिन्कर्मण्योजयत् ।
तच्च प्राणिहितार्थं तु मयाऽप्यनुमतं प्रिये ॥ १३.२०७.१० ॥
Sabiendo esto, Brahmā me encomendó esa tarea; y por el bien de los seres vivos también yo lo aprobé, amada mía.
13.207.11
तस्मात्संरक्षिता देवि भूतेभ्यः प्राणिनो भयात् ।
अस्माच्छ्मशानान्मेध्यं तु नास्ति किञ्चिदनिन्दिते।
निःसम्पातान्मनुष्याणां तस्माच्छुचितमं स्मृतं ॥ १३.२०७.११ ॥
Por tanto, oh diosa, los seres vivos fueron protegidos del temor a los espíritus. Oh irreprochable, nada hay más puro que este crematorio; por no ser frecuentado por los hombres, se recuerda como lo más puro.
13.207.12
भूतसृष्टिं च तां चाहं श्मशाने संन्यवेशयम् ।
तत्रस्थः सर्वभूतानां विनिहन्मि प्रिये भयम् ॥ १३.२०७.१२ ॥
Y a esa multitud de seres la establecí en el crematorio; morando allí, oh amada, destruyo el temor de todas las criaturas.
13.207.13
न च भूतगणेनाहं विना वसितुमुत्सहे ।
तस्मान्मे सन्निवासाय श्मशाने रोचते मनः ॥ १३.२०७.१३ ॥
Sin la multitud de espíritus no puedo resolverme a morar; por eso mi mente se complace en habitar juntos en el crematorio.
13.207.14
मेध्यकामैर्द्विजैनित्यं मेध्यमित्यभिधीयते ।
आचरद्भिर्व्रतं नित्यं मोक्षकामैश्च सेव्यते ॥ १३.२०७.१४ ॥
Siempre es llamado puro por los dvija que desean la pureza; es frecuentado por quienes practican constantemente el voto y desean la liberación.
13.207.15
स्थानं मे तत्र विहितं वीरस्थानमिति प्रिये ।
कपालशतसम्पूर्णमभिरूपं भयानकम् ॥ १३.२०७.१५ ॥
Mi lugar está allí establecido, oh amada; se llama el lugar de los héroes, lleno de cientos de cráneos, apropiado y aterrador.
13.207.16
मध्याह्ने सन्ध्ययोस्तत्र नक्षत्रे रुद्रदेवते ।
आयुष्कामैरशुद्धैर्वा न गन्तव्यमिति स्थितिः ॥ १३.२०७.१६ ॥
Al mediodía, en los crepúsculos y bajo la mansión lunar regida por Rudra, quien desee larga vida o esté impuro no debe ir allí; tal es la regla.
13.207.17
मदन्येन न शक्यं हि निहन्तुं भूतजं भयम् ।
तत्रस्थोऽहं प्रजाः सर्वाः पालयामि दिनेदिने ॥ १३.२०७.१७ ॥
Nadie fuera de mí puede destruir el temor nacido de los espíritus; morando allí, protejo a todas las criaturas día tras día.
13.207.18
मन्नियोगाद्भूतसङ्घा न च घ्नन्तीह कञ्चन ।
तांस्तु लोकहितार्ताय श्मशाने रमयान्महम्।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०७.१८ ॥
Por mi mandato, las huestes de espíritus no hieren a nadie aquí. Por el bien del mundo, complazco a esos afligidos en el crematorio. Te he contado todo esto; ¿qué más deseas oír?
13.207.19
भगवन्देवदेवेश त्रिनेत्र वृषभध्वज ।
पिङ्गलं विकृतं भाति रूपं ते तु भयानकम् ॥ १३.२०७.१९ ॥
¡Oh bienaventurado señor, señor de los dioses, de tres ojos, de estandarte de toro! Tu forma aparece leonada, deformada y, en verdad, aterradora.
13.207.20
भस्मदिग्धं विरूपाक्षं तीक्ष्णदंष्ट्रं जटाकुलम् ।
व्याघ्रोदरत्वक्संवीतं कपिलश्मश्रुसंततम् ॥ १३.२०७.२० ॥
untado de ceniza, de ojos horrendos, de colmillos afilados, cubierto de rizos enmarañados, envuelto en la piel del vientre de un tigre, cubierto de barba leonada.
13.207.21
रौद्रं भयानकं घोरं शूलपट्टससंयुतम् ।
किमर्थं त्वीदृशं रूपं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.२१ ॥
¡Feroz, aterrador, espantoso, armado de tridente y espada! ¿Con qué fin tienes una forma así? Te corresponde declarármelo.
13.207.22
तदहं कथयिष्यामि शृणु तत्त्वं समाहिता ।
द्विविधो लौकिको भावः शीतमुष्णमिति प्रिये ॥ १३.२०७.२२ ॥
Eso te lo diré; escucha la verdad con mente atenta, oh amada. La naturaleza mundana es doble: frío y calor.
13.207.23
तयोर्हि ग्रसितं सर्वं सौम्याग्नेयमिदं जगत् ॥ १३.२०७.२३ ॥
Por estos dos, todo este mundo, lunar y ígneo, está absorbido.
13.207.24
सौम्यत्वं सततं विष्णौ मय्याग्नेयं प्रतिष्ठितम् ।
अनेन वपुषा नित्यं सर्वलोकान्बिभर्म्यहम् ॥ १३.२०७.२४ ॥
En Viṣṇu reside siempre la suavidad, y en mí está establecida la naturaleza ígnea; con esta forma sostengo siempre todos los mundos.
13.207.25
रौद्राकृतिं विरूपाक्षं शूलपट्टससंयुतम् ।
आग्नेयमिति मे रूपं देवि लोकहिते रतम् ॥ १३.२०७.२५ ॥
Una forma feroz, de ojos deformes, provista de tridente y hoja de espada: esta es mi forma ígnea, diosa, dedicada al bien de los mundos.
13.207.26
यद्यहं विपरीतः स्यामेतत्त्यक्त्वा शुभानने ।
तदैव सर्वलोकानां विपरीतं प्रवर्तते ॥ १३.२०७.२६ ॥
Si yo, abandonando esto, me volviera contrario, oh de rostro hermoso, entonces de inmediato en todos los mundos avanzaría lo contrario.
13.207.27
तस्मान्मयेदं ध्रियते रूपं लोकहितैषिणा ।
इति ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०७.२७ ॥
Por eso yo, que busco el bien de los mundos, porto esta forma. Así te ha sido dicho, diosa; ¿qué más deseas oír?
13.207.28
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे वृषध्वज ।
किमर्थं चन्द्ररेखा ते शिरोभागे विरोचते।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.२८ ॥
Oh bienaventurado señor, señor de los dioses, portador del tridente, de estandarte toro: ¿por qué razón brilla la línea de la luna creciente en la parte de tu cabeza? Oh dios, deseo oírlo; conviene que me lo expliques.
13.207.29
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ।
पुराऽहं कारणाद्देवि कोपयुक्तः शुचिस्मिते।
दक्षयज्ञवधार्याय भूतसङ्घैः समावृतः ॥ १३.२०७.२९ ॥
Por eso te lo diré; escucha, auspiciosa. Antaño, diosa, por una causa, lleno de ira, oh de sonrisa pura, estaba rodeado de huestes de seres para destruir el sacrificio de Dakṣa.
13.207.30
तस्मिन्क्रतुवरे घोरे यज्ञभागनिमित्ततः ।
देवा विभ्रंशितास्ते वै येषां भागः क्रतौ कृतः ॥ १३.२०७.३० ॥
En aquel sacrificio excelente y terrible, a causa de la porción de la ofrenda, aquellos dioses cuya parte había sido establecida en el rito fueron derribados.
13.207.31
सोमस्तत्र मया देवि कुपितेन भृशार्दितः ।
पश्यंश्चानपराधी सन्पादङ्गुष्ठेन ताडितः ॥ १३.२०७.३१ ॥
Oh diosa, allí Soma, gravemente afligido por mí en mi cólera, aunque sin culpa, fue golpeado con el dedo gordo del pie mientras yo miraba.
13.207.32
तथापि विकृतेनाहं सामपूर्वं प्रसादितः ।
तन्मे चिन्तयतश्चासीत्पश्चात्तापः पुरा प्रिये ॥ १३.२०७.३२ ॥
Sin embargo, por Soma en su forma desfigurada, fui apaciguado primero con palabras amables; y mientras reflexionaba sobre ello, sentí remordimiento, amada.
13.207.33
तदाप्रभृति सोमं वै शिरसा धारयाम्यम् ।
एवं मे पापहानिस्तु भवेदिति मतिर्मम।
तदाप्रभृति वै सोमो मूर्ध्नि संदृश्यते सदा ॥ १३.२०७.३३ ॥
Desde entonces llevo a Soma sobre mi cabeza; mi propósito es que así se elimine mi pecado. Desde entonces Soma siempre se ve sobre mi cabeza.
13.207.34
एवं ब्रुवति देवेशे विस्मिताः परमर्षयः ।
वाग्भिः साञ्जलिमालाभिरभितुष्टुवुरीश्वरम् ॥ १३.२०७.३४ ॥
Cuando el señor de los dioses dijo esto, los grandes sabios, asombrados, con las manos juntas, alabaron bien al Señor con guirnaldas de palabras.
13.207.35
नमः शङ्कर सर्वेश नमः सर्वजगद्भुरो ।
नमो देवादिदेवाय नमः शशिकलाधर ॥ १३.२०७.३५ ॥
Honor a ti, Śaṅkara, señor de todo. Honor a ti, maestro del mundo entero. Honor a ti, primer dios de los dioses. Honor a ti, portador de la media luna.
13.207.36
नमो घोरतराद्धोर नमो रुद्राय शङ्कर ।
नमः शान्ततराच्छान्त नमश्चन्द्रस्य पालक ॥ १३.२०७.३६ ॥
Homenaje a Rudra Śaṅkara, el más terrible de los terribles. Homenaje al más apacible de los apacibles, protector de la luna.
13.207.37
नमः सोमाय देवाय नमस्तुभ्यं चतुर्मुख ।
नमो भूतपते शंभो जह्नुकन्याम्बुशेखर ॥ १३.२०७.३७ ॥
Homenaje al dios Soma; homenaje a ti, de cuatro rostros. Homenaje, oh Śambhu, señor de los seres, cuyo penacho está adornado con el agua de la hija de Jahnu.
13.207.38
नमस्त्रिशूलहस्ताय पन्नगाभरणाय च ।
नमोस्तु विषमाक्षाय दक्षयज्ञप्रदाहक ॥ १३.२०७.३८ ॥
Homenaje a quien empuña el tridente y se adorna con serpientes. Homenaje a ti, de ojos desiguales, quemador del sacrificio de Dakṣa.
13.207.39
नमोस्तु बहुनेत्राय लोकरक्षणतत्पर ।
अहो देवस्य महात्म्यमहो देवस्य वै कृपा।
एवं धर्मपरत्वं च देवदेवस्य चार्हति ॥ १३.२०७.३९ ॥
Homenaje al de muchos ojos, dedicado a proteger los mundos. ¡Ah, la grandeza del dios! ¡Ah, la compasión del dios! Tal devoción al dharma conviene al dios de los dioses.
13.207.40
एवं ब्रुवत्सु मुनिषु वचो देव्यब्रवीद्धरम् ।
सम्प्रीत्यर्थं मुनीनां सा क्षणज्ञा परमं हितम् ॥ १३.२०७.४० ॥
Mientras los sabios hablaban así, la diosa se dirigió a Hara. Para complacer a los sabios, ella, que conocía el momento oportuno, pronunció palabras del mayor bien.
13.207.41
भगवन्देवदेवेश सर्वलोकनमस्कृत ।
अस्यैव ऋषिसङ्घस्य मम च प्रियकाम्यया ॥ १३.२०७.४१ ॥
¡Oh bienaventurado señor, señor de los dioses de los dioses, reverenciado por todos los mundos! Por el bien de esta asamblea de sabios y por mi propio deseo de complacer...
13.207.42
वर्णाश्रमकृतं धर्मं वक्तुमर्हस्यशेषतः ।
न तृप्तिरस्ति देवेश श्रवणीयं हि ते वचः ॥ १३.२०७.४२ ॥
Tú debes exponer por completo el dharma establecido según los varṇas y los āśramas. Señor de los dioses, nunca hay saciedad; tus palabras merecen ser escuchadas.
13.207.43
सधर्मचारिणी चेयं भक्ता चेयमिति प्रभो ।
वक्तुमर्हसि देवेश लोकानां हितकाम्यया।
याथातथ्येन तत्सर्वं वक्तुमर्हसि शंकर ॥ १३.२०७.४३ ॥
Señor, debes decir que esta es mi compañera de dharma y que es devota. Señor de los dioses, por deseo del bien de los mundos, Śaṅkara, debes declarar todo ello tal como es en verdad.