മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.207
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.207.1
भगवन्सर्वभूतेश शूलपाणे वृषध्वज ।
आवासेषु विचित्रेषु रम्येषु च शुभेशु च ॥ १३.२०७.१ ॥
ഭഗവാനേ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനേ, ശൂലപാണിയേ, വൃഷഭധ്വജനേ! വൈവിധ്യമുള്ളതും മനോഹരവും ശുഭകരവുമായ വാസസ്ഥലങ്ങളിലും.
13.207.2
सत्सु चान्येषु भूतेषु श्मशाने रमसे कथम् ।
केशास्थिकलिले भीमे कपालशतसङ्कुले ॥ १३.२०७.२ ॥
മറ്റു സജ്ജനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കെ നീ ശ്മശാനത്തിൽ എങ്ങനെ രമിക്കുന്നു? മുടിയും അസ്ഥികളും നിറഞ്ഞ, ഭയങ്കരമായ, നൂറുകണക്കിന് തലയോടുകൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്.
13.207.3
सृगालगृध्रम्पूर्णे शवधूमसमाकुले ।
चिताग्निविषमे घोरे गहने च भयानके ॥ १३.२०७.३ ॥
കുറുക്കന്മാരും കഴുകന്മാരും നിറഞ്ഞ, ശവപ്പുകയാൽ മൂടിയ, ചിതാഗ്നികളാൽ അസമമായ, ഘോരമായ, ഇടതൂർന്ന, ഭയാനകമായ സ്ഥലത്ത്.
13.207.4
एवं कलेवरक्षेत्रे दुर्दर्शे रमसे कथम् ।
एष मे संशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.४ ॥
ഇങ്ങനെയുള്ള ശവക്ഷേത്രത്തിൽ, കാണാൻപോലും പ്രയാസമുള്ള ഇടത്തിൽ നീ എങ്ങനെ രമിക്കുന്നു? ദേവാ, ഇതാണ് എന്റെ സംശയം; അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണ്ടതാണ്.
13.207.5
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता ।
आवासार्थं पुरा देवि शुद्धान्वेषी शुचिस्मिते ॥ १३.२०७.५ ॥
ശരി, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം; ദേവീ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. ദേവീ, പണ്ട് വാസത്തിനായി ശുദ്ധമായ സ്ഥലം അന്വേഷിക്കുകയായിരുന്നു, ഓ ശുചിസ്മിതേ.
13.207.6
नाध्यगच्छं चिरं कालं देशं शुचितमं शुभे ।
एष मेऽभिनिवेशोऽभूत्तस्मिन्काले प्रजापतिः ॥ १३.२०७.६ ॥
വളരെക്കാലം ഏറ്റവും ശുദ്ധമായ സ്ഥലം ഞാൻ കണ്ടെത്തിയില്ല, ശുഭേ. അപ്പോൾ എന്റെ നിശ്ചയം ഇതായിരുന്നു; ആ കാലത്ത് (അവൻ) പ്രജാപതിയായിരുന്നു.
13.207.7
आकुलः सुमहाघोरः प्रादुरासीत्समन्ततः ।
सम्भूता भूतसृष्टिश्च घोरा लोकभयावहा ॥ १३.२०७.७ ॥
എല്ലായിടത്തും അതിഭയങ്കരവും അസ്വസ്ഥവുമായ ഒരു സൃഷ്ടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ലോകങ്ങൾക്ക് ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന ഭൂതസൃഷ്ടിയും ഉണ്ടായി.
13.207.8
नानावर्णा विरूपाश्च तीक्ष्णदंष्ट्राः प्रहारिणः ।
पिशाचरक्षोवदनाः प्राणिनां प्राणहारिणः।
इतश्चरन्ति निघ्नन्तः प्राणिनो भृशमेव च ॥ १३.२०७.८ ॥
പലനിറമുള്ളവരും വികൃതരൂപികളും മൂർച്ചയുള്ള കോമ്പല്ലുകളുള്ളവരും പ്രഹരിക്കുന്നവരും പിശാച-രാക്ഷസമുഖമുള്ളവരും ജീവികളുടെ പ്രാണൻ അപഹരിക്കുന്നവരുമായ അവർ ഇവിടെയുമവിടെയും സഞ്ചരിച്ച് ജീവികളെ വളരെയധികം കൊല്ലുന്നു.
13.207.9
एवं लोके प्राणिहीने क्षयं याते पितामहः ।
चिन्तयंस्तत्प्रतीकारं मां च शक्तं हि निग्रहे ॥ १३.२०७.९ ॥
ഇങ്ങനെ ലോകം ജീവികളില്ലാതെ നാശത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അതിന്റെ പ്രതിവിധി ചിന്തിച്ചു; അതിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഞാൻ തന്നെ ശക്തനാണെന്നും അദ്ദേഹം കരുതി.
13.207.10
एवं ज्ञात्वा ततो ब्रह्मा तस्मिन्कर्मण्योजयत् ।
तच्च प्राणिहितार्थं तु मयाऽप्यनुमतं प्रिये ॥ १३.२०७.१० ॥
ഇത് അറിഞ്ഞ ബ്രഹ്മാവ് ആ കർമ്മത്തിൽ എന്നെ നിയോഗിച്ചു; ജീവികളുടെ ഹിതത്തിനായി അത് ഞാനും അംഗീകരിച്ചു, പ്രിയേ.
13.207.11
तस्मात्संरक्षिता देवि भूतेभ्यः प्राणिनो भयात् ।
अस्माच्छ्मशानान्मेध्यं तु नास्ति किञ्चिदनिन्दिते।
निःसम्पातान्मनुष्याणां तस्माच्छुचितमं स्मृतं ॥ १३.२०७.११ ॥
അതുകൊണ്ട് ദേവീ, ഭൂതങ്ങളുടെ ഭയത്തിൽനിന്ന് ജീവികൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. നിർദോഷേ, ഈ ശ്മശാനത്തെക്കാൾ പവിത്രമായി ഒന്നുമില്ല; മനുഷ്യസഞ്ചാരമില്ലാത്തതിനാൽ അത് ഏറ്റവും പവിത്രമെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
13.207.12
भूतसृष्टिं च तां चाहं श्मशाने संन्यवेशयम् ।
तत्रस्थः सर्वभूतानां विनिहन्मि प्रिये भयम् ॥ १३.२०७.१२ ॥
ആ ഭൂതസൃഷ്ടിയെയും ഞാൻ ശ്മശാനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. അവിടെ നിലകൊണ്ട്, പ്രിയേ, സർവ്വ ജീവികളുടെയും ഭയം ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു.
13.207.13
न च भूतगणेनाहं विना वसितुमुत्सहे ।
तस्मान्मे सन्निवासाय श्मशाने रोचते मनः ॥ १३.२०७.१३ ॥
ഭൂതഗണമില്ലാതെ എനിക്ക് വസിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ശ്മശാനത്തിൽ ഒരുമിച്ചു വസിക്കാൻ എന്റെ മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.207.14
मेध्यकामैर्द्विजैनित्यं मेध्यमित्यभिधीयते ।
आचरद्भिर्व्रतं नित्यं मोक्षकामैश्च सेव्यते ॥ १३.२०७.१४ ॥
പവിത്രത ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാർ എപ്പോഴും ഇതിനെ പവിത്രമെന്നു വിളിക്കുന്നു; വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരും മോക്ഷം കാംക്ഷിക്കുന്നവരും ഇതിനെ സേവിക്കുന്നു.
13.207.15
स्थानं मे तत्र विहितं वीरस्थानमिति प्रिये ।
कपालशतसम्पूर्णमभिरूपं भयानकम् ॥ १३.२०७.१५ ॥
അവിടെ എന്റെ സ്ഥാനം നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പ്രിയേ, അത് വീരസ്ഥാനം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നൂറുകണക്കിന് തലയോടുകളാൽ നിറഞ്ഞതും യോജിച്ചതും ഭയാനകവുമാണത്.
13.207.16
मध्याह्ने सन्ध्ययोस्तत्र नक्षत्रे रुद्रदेवते ।
आयुष्कामैरशुद्धैर्वा न गन्तव्यमिति स्थितिः ॥ १३.२०७.१६ ॥
ഉച്ചയ്ക്കും സന്ധ്യകളിലും രുദ്രദേവതയുള്ള നക്ഷത്രത്തിലും ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും അശുദ്ധരും അവിടെ പോകരുത്—ഇതാണ് നിയമം.
13.207.17
मदन्येन न शक्यं हि निहन्तुं भूतजं भयम् ।
तत्रस्थोऽहं प्रजाः सर्वाः पालयामि दिनेदिने ॥ १३.२०७.१७ ॥
എന്നെയല്ലാതെ മറ്റാർക്കും ഭൂതജന്യമായ ഭയം നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല. അവിടെ നിലകൊണ്ട് ഞാൻ ദിനംതോറും സർവ്വ പ്രജകളെയും പാലിക്കുന്നു.
13.207.18
मन्नियोगाद्भूतसङ्घा न च घ्नन्तीह कञ्चन ।
तांस्तु लोकहितार्ताय श्मशाने रमयान्महम्।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०७.१८ ॥
എന്റെ നിയോഗത്താൽ ഭൂതസംഘങ്ങൾ ഇവിടെ ആരെയും കൊല്ലുന്നില്ല. ലോകഹിതത്തിനായി പീഡിതരായ അവരെ ഞാൻ ശ്മശാനത്തിൽ രമിപ്പിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇനി എന്തു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
13.207.19
भगवन्देवदेवेश त्रिनेत्र वृषभध्वज ।
पिङ्गलं विकृतं भाति रूपं ते तु भयानकम् ॥ १३.२०७.१९ ॥
ഭഗവാനേ, ദേവദേവേശാ, ത്രിനേത്രാ, വൃഷഭധ്വജാ! നിന്റെ രൂപം പിംഗലവും വികൃതവും ഭയാനകവുമായി തോന്നുന്നു.
13.207.20
भस्मदिग्धं विरूपाक्षं तीक्ष्णदंष्ट्रं जटाकुलम् ।
व्याघ्रोदरत्वक्संवीतं कपिलश्मश्रुसंततम् ॥ १३.२०७.२० ॥
ഭസ്മം പൂശിയവനേ, വികൃതമായ കണ്ണുള്ളവനേ, മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുള്ളവനേ, ജടകളാൽ നിറഞ്ഞവനേ, കടുവയുടെ വയറിന്റെ തൊലി പുതച്ചവനേ, തവിട്ടു താടിയാൽ മൂടപ്പെട്ടവനേ.
13.207.21
रौद्रं भयानकं घोरं शूलपट्टससंयुतम् ।
किमर्थं त्वीदृशं रूपं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.२१ ॥
രൗദ്രനേ, ഭയാനകനേ, ഘോരനേ, ശൂലവും വാളും ധരിച്ചവനേ! ഇങ്ങനെയൊരു രൂപം എന്തിനു വേണ്ടി? അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമാണ്.
13.207.22
तदहं कथयिष्यामि शृणु तत्त्वं समाहिता ।
द्विविधो लौकिको भावः शीतमुष्णमिति प्रिये ॥ १३.२०७.२२ ॥
അത് ഞാൻ പറയാം; പ്രിയേ, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ തത്ത്വം കേൾക്കൂ. ലൗകിക ഭാവം രണ്ടുവിധമാണ് — ശീതവും ഉഷ്ണവും.
13.207.23
तयोर्हि ग्रसितं सर्वं सौम्याग्नेयमिदं जगत् ॥ १३.२०७.२३ ॥
ആ രണ്ടിനാലാണ് ഈ സമസ്ത സൗമ്യാഗ്നേയ ജഗത്ത് ഗ്രസിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
13.207.24
सौम्यत्वं सततं विष्णौ मय्याग्नेयं प्रतिष्ठितम् ।
अनेन वपुषा नित्यं सर्वलोकान्बिभर्म्यहम् ॥ १३.२०७.२४ ॥
വിഷ്ണുവിൽ എപ്പോഴും സൗമ്യതയും എന്നിൽ ആഗ്നേയസ്വഭാവവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ രൂപത്താൽ ഞാൻ എപ്പോഴും സർവലോകങ്ങളെയും ധരിക്കുന്നു.
13.207.25
रौद्राकृतिं विरूपाक्षं शूलपट्टससंयुतम् ।
आग्नेयमिति मे रूपं देवि लोकहिते रतम् ॥ १३.२०७.२५ ॥
ഭയങ്കരമായ രൂപം, വിരൂപാക്ഷം, ശൂലവും വാളുമായി ചേർന്നത് — ദേവീ, ഇത് എന്റെ ആഗ്നേയ രൂപം; ലോകഹിതത്തിൽ മുഴുകിയത്.
13.207.26
यद्यहं विपरीतः स्यामेतत्त्यक्त्वा शुभानने ।
तदैव सर्वलोकानां विपरीतं प्रवर्तते ॥ १३.२०७.२६ ॥
ഇത് ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ വിപരീതനായാൽ, ശുഭാനനേ, അപ്പോൾത്തന്നെ സർവലോകങ്ങളിലും വിപരീതം പ്രവർത്തിക്കും.
13.207.27
तस्मान्मयेदं ध्रियते रूपं लोकहितैषिणा ।
इति ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०७.२७ ॥
അതിനാൽ ലോകഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഞാൻ ഈ രൂപം ധരിക്കുന്നു. ദേവീ, ഇത് നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇനി എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
13.207.28
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे वृषध्वज ।
किमर्थं चन्द्ररेखा ते शिरोभागे विरोचते।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.२८ ॥
ഭഗവാനേ, ദേവദേവേശാ, ശൂലപാണീ, വൃഷധ്വജാ! അങ്ങയുടെ ശിരോഭാഗത്ത് ചന്ദ്രരേഖ എന്തിനാണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്? ദേവാ, അത് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്നോട് പറയുന്നത് അങ്ങേക്ക് ഉചിതമാണ്.
13.207.29
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ।
पुराऽहं कारणाद्देवि कोपयुक्तः शुचिस्मिते।
दक्षयज्ञवधार्याय भूतसङ्घैः समावृतः ॥ १३.२०७.२९ ॥
അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം; കേൾക്കൂ, കല്യാണീ. മുൻപൊരു കാരണത്താൽ, ദേവീ, കോപിച്ചവനായി, ശുചിസ്മിതേ, ദക്ഷയജ്ഞത്തിന്റെ നാശത്തിനായി ഭൂതഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
13.207.30
तस्मिन्क्रतुवरे घोरे यज्ञभागनिमित्ततः ।
देवा विभ्रंशितास्ते वै येषां भागः क्रतौ कृतः ॥ १३.२०७.३० ॥
ആ ഭയങ്കരമായ ശ്രേഷ്ഠയജ്ഞത്തിൽ, യജ്ഞഭാഗത്തിന്റെ കാരണത്താൽ, യാഗത്തിൽ ഭാഗം നൽകപ്പെട്ട ദേവന്മാർ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
13.207.31
सोमस्तत्र मया देवि कुपितेन भृशार्दितः ।
पश्यंश्चानपराधी सन्पादङ्गुष्ठेन ताडितः ॥ १३.२०७.३१ ॥
ദേവീ, അവിടെ കോപിച്ച എന്നാൽ സോമൻ കഠിനമായി പീഡിതനായി; നിരപരാധിയായിരുന്നിട്ടും, ഞാൻ നോക്കിനിൽക്കെ, കാൽപെരുവിരൽ കൊണ്ട് അവൻ അടിക്കപ്പെട്ടു.
13.207.32
तथापि विकृतेनाहं सामपूर्वं प्रसादितः ।
तन्मे चिन्तयतश्चासीत्पश्चात्तापः पुरा प्रिये ॥ १३.२०७.३२ ॥
എങ്കിലും, വികൃതരൂപനായ സോമനാൽ, ആദ്യം മൃദുവായ വാക്കുകളാൽ ഞാൻ പ്രസാദിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; പ്രിയേ, അതേക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് പശ്ചാത്താപമുണ്ടായി.
13.207.33
तदाप्रभृति सोमं वै शिरसा धारयाम्यम् ।
एवं मे पापहानिस्तु भवेदिति मतिर्मम।
तदाप्रभृति वै सोमो मूर्ध्नि संदृश्यते सदा ॥ १३.२०७.३३ ॥
അന്നുമുതൽ ഞാൻ സോമനെ ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ എന്റെ പാപം നശിക്കട്ടെ എന്നതാണ് എന്റെ നിശ്ചയം. അന്നുമുതൽ സോമൻ എപ്പോഴും എന്റെ ശിരസ്സിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
13.207.34
एवं ब्रुवति देवेशे विस्मिताः परमर्षयः ।
वाग्भिः साञ्जलिमालाभिरभितुष्टुवुरीश्वरम् ॥ १३.२०७.३४ ॥
ദേവേശൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിസ്മയിച്ച പരമർഷിമാർ കൈകൂപ്പി, വാക്കുകളാകുന്ന മാലകളാൽ ഈശ്വരനെ നന്നായി സ്തുതിച്ചു.
13.207.35
नमः शङ्कर सर्वेश नमः सर्वजगद्भुरो ।
नमो देवादिदेवाय नमः शशिकलाधर ॥ १३.२०७.३५ ॥
ശങ്കരാ, സർവേശാ, നമസ്കാരം. സർവ്വജഗത്തിന്റെ ഗുരുവേ, നമസ്കാരം. ദേവദേവനായവനേ, നമസ്കാരം. ചന്ദ്രകലാധരനേ, നമസ്കാരം.
13.207.36
नमो घोरतराद्धोर नमो रुद्राय शङ्कर ।
नमः शान्ततराच्छान्त नमश्चन्द्रस्य पालक ॥ १३.२०७.३६ ॥
ഘോരതരനെക്കാൾ ഘോരനായ രുദ്ര ശങ്കരന് നമസ്കാരം. ശാന്തതരനെക്കാൾ ശാന്തനായ, ചന്ദ്രന്റെ പാലകന് നമസ്കാരം.
13.207.37
नमः सोमाय देवाय नमस्तुभ्यं चतुर्मुख ।
नमो भूतपते शंभो जह्नुकन्याम्बुशेखर ॥ १३.२०७.३७ ॥
സോമദേവന് നമസ്കാരം; ചതുർമുഖാ, നിനക്ക് നമസ്കാരം. ഭൂതപതേ, ശംഭോ, ജഹ്നുപുത്രിയായ ഗംഗാജലത്താൽ ശിഖരം അലങ്കരിച്ചവനേ, നമസ്കാരം.
13.207.38
नमस्त्रिशूलहस्ताय पन्नगाभरणाय च ।
नमोस्तु विषमाक्षाय दक्षयज्ञप्रदाहक ॥ १३.२०७.३८ ॥
ത്രിശൂലം കയ്യിലേന്തിയവന്, സർപ്പാഭരണനായവന്ന് നമസ്കാരം. വിഷമാക്ഷനും ദക്ഷയജ്ഞം ദഹിപ്പിച്ചവനുമായവന് നമസ്കാരം.
13.207.39
नमोस्तु बहुनेत्राय लोकरक्षणतत्पर ।
अहो देवस्य महात्म्यमहो देवस्य वै कृपा।
एवं धर्मपरत्वं च देवदेवस्य चार्हति ॥ १३.२०७.३९ ॥
ബഹുനേത്രനായവന് നമസ്കാരം, ലോകരക്ഷയിൽ തത്പരനായവനേ. അഹോ, ദേവന്റെ മഹത്ത്വം! അഹോ, ദേവന്റെ കൃപ! ഇങ്ങനെ ധർമ്മപരത്വവും ദേവദേവന് യോഗ്യമാണ്.
13.207.40
एवं ब्रुवत्सु मुनिषु वचो देव्यब्रवीद्धरम् ।
सम्प्रीत्यर्थं मुनीनां सा क्षणज्ञा परमं हितम् ॥ १३.२०७.४० ॥
മുനിമാർ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ ദേവി ഹരനോട് പറഞ്ഞു. മുനിമാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതിനായി, സമയം അറിയുന്ന അവൾ പരമഹിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
13.207.41
भगवन्देवदेवेश सर्वलोकनमस्कृत ।
अस्यैव ऋषिसङ्घस्य मम च प्रियकाम्यया ॥ १३.२०७.४१ ॥
ഭഗവാനേ, ദേവദേവേശാ, സർവലോകനമസ്കൃതനേ! ഈ ഋഷിസംഘത്തിനും എന്റെ പ്രിയത്തിനായും.
13.207.42
वर्णाश्रमकृतं धर्मं वक्तुमर्हस्यशेषतः ।
न तृप्तिरस्ति देवेश श्रवणीयं हि ते वचः ॥ १३.२०७.४२ ॥
വർണാശ്രമങ്ങൾക്കനുസരിച്ചുള്ള ധർമ്മം പൂർണ്ണമായി പറയുവാൻ നീ യോഗ്യനാണ്. ദേവേശാ, നിന്റെ വചനങ്ങൾ കേൾക്കേണ്ടവ തന്നെ; അവകൊണ്ട് തൃപ്തി വരുന്നില്ല.
13.207.43
सधर्मचारिणी चेयं भक्ता चेयमिति प्रभो ।
वक्तुमर्हसि देवेश लोकानां हितकाम्यया।
याथातथ्येन तत्सर्वं वक्तुमर्हसि शंकर ॥ १३.२०७.४३ ॥
പ്രഭോ, ഇവൾ എന്റെ സധർമ്മചാരിണിയാണ്, ഇവൾ ഭക്തയാണ് എന്ന് നീ പറയണം. ദേവേശാ, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമകാംക്ഷയാൽ, ശങ്കരാ, അതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി പറയുവാൻ നീ യോഗ്യനാണ്.