ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.207
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.207.1
भगवन्सर्वभूतेश शूलपाणे वृषध्वज ।
आवासेषु विचित्रेषु रम्येषु च शुभेशु च ॥ १३.२०७.१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ! ਵਿਚਿਤ੍ਰ, ਰਮਣੀਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
13.207.2
सत्सु चान्येषु भूतेषु श्मशाने रमसे कथम् ।
केशास्थिकलिले भीमे कपालशतसङ्कुले ॥ १३.२०७.२ ॥
ਹੋਰ ਸਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਮਦਾ ਹੈਂ? ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਭਿਆਨਕ, ਸੈਂਕੜੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ।
13.207.3
सृगालगृध्रम्पूर्णे शवधूमसमाकुले ।
चिताग्निविषमे घोरे गहने च भयानके ॥ १३.२०७.३ ॥
ਗਿੱਦੜਾਂ ਤੇ ਗਿਰਝਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਚਿਤਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ, ਘੋਰ, ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਥਾਂ ਵਿੱਚ।
13.207.4
एवं कलेवरक्षेत्रे दुर्दर्शे रमसे कथम् ।
एष मे संशयो देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.४ ॥
ਏਦਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਔਖੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰਮਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਸ਼ਯ ਹੈ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ।
13.207.5
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता ।
आवासार्थं पुरा देवि शुद्धान्वेषी शुचिस्मिते ॥ १३.२०७.५ ॥
ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤੇ।
13.207.6
नाध्यगच्छं चिरं कालं देशं शुचितमं शुभे ।
एष मेऽभिनिवेशोऽभूत्तस्मिन्काले प्रजापतिः ॥ १३.२०७.६ ॥
ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ; ਉਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ (ਉਹ) ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ।
13.207.7
आकुलः सुमहाघोरः प्रादुरासीत्समन्ततः ।
सम्भूता भूतसृष्टिश्च घोरा लोकभयावहा ॥ १३.२०७.७ ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਘੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭੂਤ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਉਪਜੀ।
13.207.8
नानावर्णा विरूपाश्च तीक्ष्णदंष्ट्राः प्रहारिणः ।
पिशाचरक्षोवदनाः प्राणिनां प्राणहारिणः।
इतश्चरन्ति निघ्नन्तः प्राणिनो भृशमेव च ॥ १३.२०७.८ ॥
ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਿਸ਼ਾਚ-ਰਾਕਸ਼ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲੇ — ਉਹ ਇੱਥੋਂ-ਉੱਥੋਂ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
13.207.9
एवं लोके प्राणिहीने क्षयं याते पितामहः ।
चिन्तयंस्तत्प्रतीकारं मां च शक्तं हि निग्रहे ॥ १३.२०७.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚਿਆ; ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਜਾਣਿਆ।
13.207.10
एवं ज्ञात्वा ततो ब्रह्मा तस्मिन्कर्मण्योजयत् ।
तच्च प्राणिहितार्थं तु मयाऽप्यनुमतं प्रिये ॥ १३.२०७.१० ॥
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਲਗਾਇਆ; ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਿਆਰੀਏ।
13.207.11
तस्मात्संरक्षिता देवि भूतेभ्यः प्राणिनो भयात् ।
अस्माच्छ्मशानान्मेध्यं तु नास्ति किञ्चिदनिन्दिते।
निःसम्पातान्मनुष्याणां तस्माच्छुचितमं स्मृतं ॥ १३.२०७.११ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਇਸ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.207.12
भूतसृष्टिं च तां चाहं श्मशाने संन्यवेशयम् ।
तत्रस्थः सर्वभूतानां विनिहन्मि प्रिये भयम् ॥ १३.२०७.१२ ॥
ਉਸ ਭੂਤਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਭੈ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.207.13
न च भूतगणेनाहं विना वसितुमुत्सहे ।
तस्मान्मे सन्निवासाय श्मशाने रोचते मनः ॥ १३.२०७.१३ ॥
ਭੂਤਗਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਵਸਣ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.207.14
मेध्यकामैर्द्विजैनित्यं मेध्यमित्यभिधीयते ।
आचरद्भिर्व्रतं नित्यं मोक्षकामैश्च सेव्यते ॥ १३.२०७.१४ ॥
ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜ ਸਦਾ ਇਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੇ ਇਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.207.15
स्थानं मे तत्र विहितं वीरस्थानमिति प्रिये ।
कपालशतसम्पूर्णमभिरूपं भयानकम् ॥ १३.२०७.१५ ॥
ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਸਥਾਨ ਨਿਯਤ ਹੈ; ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਉਸਨੂੰ ਵੀਰਸਥਾਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਕੜੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਯੋਗ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
13.207.16
मध्याह्ने सन्ध्ययोस्तत्र नक्षत्रे रुद्रदेवते ।
आयुष्कामैरशुद्धैर्वा न गन्तव्यमिति स्थितिः ॥ १३.२०७.१६ ॥
ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਦੇਵਤਾ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ—ਇਹੀ ਮਰਿਆਦਾ ਹੈ।
13.207.17
मदन्येन न शक्यं हि निहन्तुं भूतजं भयम् ।
तत्रस्थोऽहं प्रजाः सर्वाः पालयामि दिनेदिने ॥ १३.२०७.१७ ॥
ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭੈ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.207.18
मन्नियोगाद्भूतसङ्घा न च घ्नन्तीह कञ्चन ।
तांस्तु लोकहितार्ताय श्मशाने रमयान्महम्।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०७.१८ ॥
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ। ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੁਖੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਰਮਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
13.207.19
भगवन्देवदेवेश त्रिनेत्र वृषभध्वज ।
पिङ्गलं विकृतं भाति रूपं ते तु भयानकम् ॥ १३.२०७.१९ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧੁਜ! ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਪਿੰਗਲ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
13.207.20
भस्मदिग्धं विरूपाक्षं तीक्ष्णदंष्ट्रं जटाकुलम् ।
व्याघ्रोदरत्वक्संवीतं कपिलश्मश्रुसंततम् ॥ १३.२०७.२० ॥
ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਬਾਘ ਦੇ ਢਿੱਡ ਦੀ ਖੱਲ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੇ, ਭੂਰੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ।
13.207.21
रौद्रं भयानकं घोरं शूलपट्टससंयुतम् ।
किमर्थं त्वीदृशं रूपं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.२१ ॥
ਰੌਦ੍ਰ, ਭਿਆਨਕ, ਘੋਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਖੜਗ ਵਾਲੇ! ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਕਿਸ ਕਾਰਨ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ।
13.207.22
तदहं कथयिष्यामि शृणु तत्त्वं समाहिता ।
द्विविधो लौकिको भावः शीतमुष्णमिति प्रिये ॥ १३.२०७.२२ ॥
ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਤੱਤ ਸੁਣ। ਲੌਕਿਕ ਭਾਵ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ — ਠੰਢਾ ਤੇ ਗਰਮ।
13.207.23
तयोर्हि ग्रसितं सर्वं सौम्याग्नेयमिदं जगत् ॥ १३.२०७.२३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੌਮ੍ਯ-ਆਗ੍ਨੇਯ ਜਗਤ ਗ੍ਰਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
13.207.24
सौम्यत्वं सततं विष्णौ मय्याग्नेयं प्रतिष्ठितम् ।
अनेन वपुषा नित्यं सर्वलोकान्बिभर्म्यहम् ॥ १३.२०७.२४ ॥
ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੌਮਯਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਗਨੇਯ ਸਰੂਪ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ।
13.207.25
रौद्राकृतिं विरूपाक्षं शूलपट्टससंयुतम् ।
आग्नेयमिति मे रूपं देवि लोकहिते रतम् ॥ १३.२०७.२५ ॥
ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਰ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ — ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਆਗਨੇਯ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
13.207.26
यद्यहं विपरीतः स्यामेतत्त्यक्त्वा शुभानने ।
तदैव सर्वलोकानां विपरीतं प्रवर्तते ॥ १३.२०७.२६ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਉਲਟਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟਾ ਹੀ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
13.207.27
तस्मान्मयेदं ध्रियते रूपं लोकहितैषिणा ।
इति ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०७.२७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
13.207.28
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे वृषध्वज ।
किमर्थं चन्द्ररेखा ते शिरोभागे विरोचते।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०७.२८ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ! ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਰੇਖਾ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਚਮਕਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
13.207.29
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ।
पुराऽहं कारणाद्देवि कोपयुक्तः शुचिस्मिते।
दक्षयज्ञवधार्याय भूतसङ्घैः समावृतः ॥ १३.२०७.२९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਣ, ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਹੇ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤੇ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯੱਗ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
13.207.30
तस्मिन्क्रतुवरे घोरे यज्ञभागनिमित्ततः ।
देवा विभ्रंशितास्ते वै येषां भागः क्रतौ कृतः ॥ १३.२०७.३० ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੱਗ ਵਿੱਚ, ਯੱਗਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
13.207.31
सोमस्तत्र मया देवि कुपितेन भृशार्दितः ।
पश्यंश्चानपराधी सन्पादङ्गुष्ठेन ताडितः ॥ १३.२०७.३१ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉੱਥੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੋਮ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ; ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
13.207.32
तथापि विकृतेनाहं सामपूर्वं प्रसादितः ।
तन्मे चिन्तयतश्चासीत्पश्चात्तापः पुरा प्रिये ॥ १३.२०७.३२ ॥
ਫਿਰ ਵੀ, ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੁਆਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਪਿਆਰੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਇਆ।
13.207.33
तदाप्रभृति सोमं वै शिरसा धारयाम्यम् ।
एवं मे पापहानिस्तु भवेदिति मतिर्मम।
तदाप्रभृति वै सोमो मूर्ध्नि संदृश्यते सदा ॥ १३.२०७.३३ ॥
ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸੋਮ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.207.34
एवं ब्रुवति देवेशे विस्मिताः परमर्षयः ।
वाग्भिः साञ्जलिमालाभिरभितुष्टुवुरीश्वरम् ॥ १३.२०७.३४ ॥
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਤੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬੋਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।
13.207.35
नमः शङ्कर सर्वेश नमः सर्वजगद्भुरो ।
नमो देवादिदेवाय नमः शशिकलाधर ॥ १३.२०७.३५ ॥
ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਸਰਬੇਸ਼, ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਨਮਸਕਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਿਦੇਵ, ਨਮਸਕਾਰ। ਚੰਦਰਕਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਮਸਕਾਰ।
13.207.36
नमो घोरतराद्धोर नमो रुद्राय शङ्कर ।
नमः शान्ततराच्छान्त नमश्चन्द्रस्य पालक ॥ १३.२०७.३६ ॥
ਘੋਰਤਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੋਰ ਰੁਦਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ਾਂਤਤਰ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
13.207.37
नमः सोमाय देवाय नमस्तुभ्यं चतुर्मुख ।
नमो भूतपते शंभो जह्नुकन्याम्बुशेखर ॥ १३.२०७.३७ ॥
ਸੋਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਚਤੁਰਮੁਖ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਭੂਤਪਤੀ ਸ਼ੰਭੋ, ਜਹਨੁਕੰਨਿਆ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸ਼ੇਖਰ ਵਾਲੇ, ਨਮਸਕਾਰ।
13.207.38
नमस्त्रिशूलहस्ताय पन्नगाभरणाय च ।
नमोस्तु विषमाक्षाय दक्षयज्ञप्रदाहक ॥ १३.२०७.३८ ॥
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਿਸ਼ਮਾਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ, ਦਕ੍ਸ਼ਯੱਗ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
13.207.39
नमोस्तु बहुनेत्राय लोकरक्षणतत्पर ।
अहो देवस्य महात्म्यमहो देवस्य वै कृपा।
एवं धर्मपरत्वं च देवदेवस्य चार्हति ॥ १३.२०७.३९ ॥
ਬਹੁਨੇਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਲੋਕ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ। ਅਹੋ, ਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ! ਅਹੋ, ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣਤਾ ਵੀ ਦੇਵਦੇਵ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈ।
13.207.40
एवं ब्रुवत्सु मुनिषु वचो देव्यब्रवीद्धरम् ।
सम्प्रीत्यर्थं मुनीनां सा क्षणज्ञा परमं हितम् ॥ १३.२०७.४० ॥
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਹਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਮਾਂ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.207.41
भगवन्देवदेवेश सर्वलोकनमस्कृत ।
अस्यैव ऋषिसङ्घस्य मम च प्रियकाम्यया ॥ १३.२०७.४१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼, ਸਰਬਲੋਕ-ਨਮਸਕ੍ਰਿਤ! ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਲਈ।
13.207.42
वर्णाश्रमकृतं धर्मं वक्तुमर्हस्यशेषतः ।
न तृप्तिरस्ति देवेश श्रवणीयं हि ते वचः ॥ १३.२०७.४२ ॥
ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਹੋ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
13.207.43
सधर्मचारिणी चेयं भक्ता चेयमिति प्रभो ।
वक्तुमर्हसि देवेश लोकानां हितकाम्यया।
याथातथ्येन तत्सर्वं वक्तुमर्हसि शंकर ॥ १३.२०७.४३ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਧਰਮਚਾਰਿਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਗਤ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਉਹ ਸਭ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।