マハーバーラタ · 章 13.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.208.1
हन्त ते कथयिष्यामि यत्ते देवि मनःप्रियम् ।
शृणु तत्सर्वमखिलं धर्मं वर्णाश्रमाश्रितम् ॥ १३.२०८.१ ॥
よろしい、お前の心に喜ばしいことを語ろう。女神よ、ヴァルナとアーシュラマに依拠するあの全き法を聞け。
13.208.2
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शुद्राश्चेति चतुर्विधम् ।
ब्राह्मणा विहिताः पूर्वं लोकतन्त्रमभीप्सता।
कर्माणि च तदर्हाणि शास्त्रेषु विहितानि वै ॥ १३.२०८.२ ॥
ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラの四種である。世界の秩序を望んだ者は、まずブラーフマナを定めた。そして彼らにふさわしい務めは聖典に定められている。
13.208.3
यदीदमेकवर्णं स्याज्जगत्सर्वं विनश्यति ।
सहैव देवि वर्णानि चत्वारि विहितान्यतः ॥ १३.२०८.३ ॥
もしこの世界全体が一つのヴァルナであったなら、それは滅びるであろう。ゆえに女神よ、四つのヴァルナは共に定められたのだ。
13.208.4
मुखतो ब्राह्मणाः सृष्टस्तस्मात्ते वाग्विशारदाः ।
बाहुभ्यां क्षत्रियाः सृष्टास्तस्मात्ते बाहुगर्विताः ॥ १३.२०८.४ ॥
ブラーフマナは口から創造された、ゆえに彼らは言葉に巧みである。クシャトリヤは腕から創造された、ゆえに彼らは腕力を誇る。
13.208.5
ऊरुभ्यामुद्गता वैश्यास्तस्माद्वार्तोपजीविनः ।
शूद्राश्च पादतः सृष्टास्तस्मात्ते परिचाकाः ॥ १३.२०८.५ ॥
ヴァイシャは腿から生じた、ゆえに彼らは商業と農耕で生計を立てる。シュードラは足から創造された、ゆえに彼らは奉仕者である。
13.208.6
तेषां धर्मांश्च कर्माणि शृणु देवि समाहिता ।
विप्राः कृता भूमिदेवा लोकानां धारणे कृताः।
ते कैश्चिन्नावमन्तव्या ब्राह्मणा हितमिच्छुभिः ॥ १३.२०८.६ ॥
女神よ、彼らの義務と行いを心を集中して聞け。バラモンは地上の神々として造られ、諸世界を支えるために任じられた。幸福を望む者は、決してバラモンを侮ってはならない。
13.208.7
यदि ते ब्राह्मणा न स्युर्दानयोगवहाः सदा ।
उभयोर्लोकयोर्देवि स्थितिर्न स्यात्समासतः ॥ १३.२०८.७ ॥
もしバラモンが常に布施の道を担う者でなければ、女神よ、要するに両世界の安定は保たれないであろう。
13.208.8
लोकेषु दुर्लभं किंतु ब्राह्मणत्वमिति स्मृतम् ।
अबुधो वा दरिद्रो वा पूजनीयः सदैव सः ॥ १३.२०८.८ ॥
世にバラモンであることは実に稀であると説かれている。彼が無学であれ貧しくあれ、彼は常に敬われるべきである。
13.208.9
ब्राह्मणान्योऽवमन्येत निन्देच्च क्रोधयेच्च वा ।
प्रहरेत हरेद्वाऽपि धनं तेषां नराधमः ॥ १३.२०८.९ ॥
バラモンを侮り、そしり、怒らせ、打ち、あるいはその財を奪う者こそ、人の中で最も卑しい者である。
13.208.10
कारयेद्धीनकर्मणि कामलोभविमोहनात् ।
स च मामवमन्येत मां क्रोधयति निन्दति ॥ १३.२०८.१० ॥
欲望と貪欲と迷妄のゆえにバラモンに卑しい行いをさせる者は、私を侮り、私を怒らせ、私をそしるのである。
13.208.11
मामेव प्रहरेन्मूढो मद्धनस्यापहारकः ।
मामेव प्रेषणं कृत्वा निदन्ते मूढचेतनः ॥ १३.२०८.११ ॥
私の富を盗む愚か者は、まさに私自身を打つのである。心の迷った者は私を遣わしておきながら、まさに私自身をそしるのである。
13.208.12
स्वाध्यायो यजनं दानं तस्य धर्म इति स्थितिः ।
कर्मण्यध्यापनं चैव याजनं च प्रतिग्रहः।
सत्यं शान्तिस्तपः शौचं तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.१२ ॥
ヴェーダの読誦、祭祀、布施、これが彼のダルマであり、そう定められている。行いにおいては教授、他者のための祭官、施しを受けること。真実、寂静、苦行、清浄、これが彼の永遠のダルマである。
13.208.13
विक्रयो रसधान्यानां ब्राह्मणस्य विगर्हितः ।
अनापदि च शूद्रान्नं वृषलीसङ्ग्रहस्तथा ॥ १३.२०८.१३ ॥
液体や穀物を売ることはバラモンにとって非難される。危難の場合を除き、シュードラの食物を受けること、そしてヴリシャリーを囲うことも同様に禁じられる。
13.208.14
तप एव सदा धर्मो ब्राह्मणस्य न संशयः ।
स तु धर्मार्थमुत्पन्नः पूर्वं धात्रा तपोबलात् ॥ १३.२०८.१४ ॥
ただ苦行こそ常にバラモンのダルマであり、疑いはない。彼は昔、ダルマのために、創造神によって苦行の力から生み出された。
13.208.15
तस्योपनयनं धर्मो नित्यं चोदकधारणम् ।
शास्त्रस्य श्रवणं धर्मो देवव्रतनिषेवणम् ॥ १३.२०८.१५ ॥
彼の入門式がダルマであり、常に杖を持つこともそうである。聖典を聞くことがダルマであり、神々の誓いに仕えることもそうである。
13.208.16
अग्निकार्यं परो धर्मो नित्ययज्ञोपवीतिता ।
शूद्रान्नवर्जनं धर्मो धर्मः सत्पथसेवनम्।
धर्मो नित्योपवासित्वं ब्रह्मचर्यं परं तथा ॥ १३.२०८.१६ ॥
火の祭祀が最高のダルマであり、常に聖紐を着けることもそうである。シュードラの食物を断つことはダルマであり、善き道に従うこともダルマである。常の断食はダルマであり、至上の梵行も同様である。
13.208.17
गृहस्थस्य परो धर्मो गृहस्थाश्रमिणस्तथा ।
गृहसम्मार्जनं धर्म आलेपनविधिस्तथा ॥ १३.२०८.१७ ॥
家長にとって最高のダルマであり、家住期の者にとっても同様である。家を掃くことがダルマであり、塗る作法もまた同様である。
13.208.18
अतिथिप्रियता धर्मो धर्मस्त्रेताग्निधारणम् ।
इष्टिर्वा पशुबन्धाश्च विधिपूर्वं परंतप ॥ १३.२०८.१८ ॥
客を愛することはダルマであり、三火を保持することもダルマである。規定どおりに行うイシュティやパシュ供犠もダルマである、敵を焼く者よ。
13.208.19
दम्पत्योः समशीलत्वं धर्मो वै गृहमेधिनाम् ।
एवं द्विजन्मनो धर्मो गार्हस्थ्ये धर्मधारणम् ॥ १३.२०८.१९ ॥
夫婦の性格が等しいことは、まことに家長たちのダルマである。同様に、再生族のダルマは家住期においてダルマを保つことである。
13.208.20
यस्तु क्षत्रगतो धर्मस्त्वया देवि प्रयोदितः ।
तमहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०८.२० ॥
女神よ、あなたが尋ねたクシャトリヤのダルマを、私はあなたに説こう。女神よ、心を集中して聞きなさい。
13.208.21
क्षत्रियास्तु ततो देवि द्विजानां पालने स्मृताः ।
यदि निःक्षत्रियो लोको जगत्स्यादधरोत्तरम् ॥ १३.२०८.२१ ॥
さて女神よ、クシャトリヤは再生族を守護するために定められている。もし世界からクシャトリヤがいなくなれば、宇宙はひっくり返るであろう。
13.208.22
रक्षणात्क्षत्रियैरेव जगद्भवति शाश्वतम् ।
तस्याप्यध्ययनं दानं यजनं धर्मतः स्मृतम् ॥ १३.२०८.२२ ॥
クシャトリヤの守護によってのみ世界は永遠に存続する。彼らにとっても、ダルマに従って学習、布施、供犠が定められている。
13.208.23
दीनानां रक्षणं चैव पापनामनुशासनम् ।
सतां सम्पोषणं चैव कर्मषण्मार्गजीवनम् ॥ १३.२०८.२३ ॥
弱い者を守り、悪人を戒め、善人を養い、六つの行いの道によって生きること、それが戦士のダルマである。
13.208.24
उत्साहः शस्त्रजीवित्वं तस्य धर्मः सनातनः ।
भृत्यानां भरणं धर्मः कृते कर्मण्यमोघता ॥ १३.२०८.२४ ॥
気概と武器による生計、それが彼の永遠のダルマである。従者を養うことはダルマであり、行為において確実に成果を収めることもダルマである。
13.208.25
सम्यग्गुणयुतो धर्मो धर्मः पौरहितक्रिया ।
व्यवहारस्थितिर्नित्यं गुणयुक्तो महीपतिः ॥ १३.२०८.२५ ॥
正しい徳を備えたダルマ、そして家の祭司の務めはダルマである。常に法の秩序を保つこと、徳を備えた王もまたダルマである。
13.208.26
आर्तवित्तप्रदो राजा धर्मं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।
एवं तैर्विहितः पूर्वैर्धर्मः कर्मविधानतः ॥ १३.२०८.२६ ॥
困窮した者に財を与える王は、無上のダルマを得る。このように古人が定めたダルマは、行為の規定に従うものである。
13.208.27
तथैव देवि वैश्याश्च लोकयात्राहिताः स्मृताः ।
अन्ये तानुपजीवन्ति प्रत्यक्षफलदा हि ते ॥ १३.२०८.२७ ॥
同様に、女神よ、ヴァイシャは世俗の生活の営みに益をもたらすとされる。他の人々は彼らに頼って生きる。彼らは目に見える成果をもたらすからである。
13.208.28
यदि न स्युस्तथा वैश्या न भवेयुस्तथा परे ।
तेषामध्ययनं दानं गजनं धर्म उच्यते ॥ १३.२०८.२८ ॥
もしヴァイシャがいなければ、他の者もそのようではなかっただろう。彼らの学習、布施、供犠はダルマと言われる。
13.208.29
वैश्यस्य सततं धर्मः पाशुपाल्यं कृषिस्तथा ।
अग्निहोत्रपरिस्पन्दास्त्रयो वर्णा द्विजातयः ॥ १३.२०८.२९ ॥
ヴァイシャの恒常のダルマは牧畜と農耕である。アグニホートラの祭儀に従事する三つの階級は、再生族と呼ばれる。
13.208.30
वाणिज्यं सत्पथे स्थानमातिथेयत्वमेव च ।
विप्राणां स्वागतन्यायो वैश्यधर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.३० ॥
商売、正しい道に立つこと、そして客をもてなすこと；バラモンをよく迎えることが道理である――これがヴァイシャの永遠のダルマである。
13.208.31
तिलगन्धरसाश्चैव न विक्रेयाः कथञ्चन ।
वणिक्पथमुपासद्भिर्वैश्यैर्वैश्यपथि स्थितैः ॥ १३.२०८.३१ ॥
胡麻、香料、果汁は、いかなる方法でも売ってはならない――商人の道に従い、ヴァイシャの道に立つヴァイシャたちによって。
13.208.32
सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य यथाशक्ति दिवानिशम् ।
एवं ते विहिता देवि लोकयात्रा स्वयंभुवा ॥ १३.२०८.३२ ॥
三つの目的のため、力に応じて昼夜を問わず、すべての人をもてなすこと。女神よ、このように自存者はあなたのために世の営みを定めたのである。
13.208.33
तथैव शूद्रा विहिताः सर्वधर्मप्रसाधकाः ।
शूद्राश्च यदि ते न स्युः कर्मकर्ता न विद्यते ॥ १३.२०८.३३ ॥
同様に、シュードラもあらゆる義務を成就する者として定められている。もしシュードラがいなければ、仕事をする者はいなくなるだろう。
13.208.34
त्रयः पूर्वे शूद्रमूलाः सर्वे कर्मकराः स्मृताः ।
ब्राह्मणादिषु शुश्रूषा दासधर्म इति स्मृतः ॥ १३.२०८.३४ ॥
先の三つの階級はシュードラを根とし、いずれも労働者とみなされる。バラモンなどへの奉仕は、召使いの義務とされる。
13.208.35
वार्ता च कारुकर्माणि शिल्यं नाट्यं तथैव च ।
अहिंसकः शुभाचारो देवतद्विजवन्दकः ॥ १३.२०८.३५ ॥
生計、職人の仕事、技芸と演劇も同様である。非暴力で善行があり、神々と再生族を敬う者。
13.208.36
शूद्रो धर्मफलैरिष्टैः स्वधर्मेणोपपद्यते ।
एवमादि तथाऽन्यच्च शूद्रधर्म इति स्मृतः ॥ १३.२०८.३६ ॥
首陀羅は自らの本分によって、法の望ましい果実を得る。このようなことやその他のことも、首陀羅の法として伝えられている。
13.208.37
तेऽप्येवं विहिता लोके कर्मयोग्याः शुभानने ॥ १३.२०८.३७ ॥
彼らもまた世において このように定められ、行為にふさわしい。美しい顔の女よ。
13.208.38
एवं चतुर्णां वर्णानां वर्णलोकाः परत्र च ।
विहिताश्च तथा दृष्टा यथावद्धर्मचारिणि ॥ १३.२०८.३८ ॥
このように、四つのヴァルナの世界は定められ、あるべき通りに見られている。法に従う女よ。
13.208.39
एष वर्णाश्रयो धर्मः कर्म चैव तदर्पणम् ।
कथितं श्रोतुकामायाः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०८.३९ ॥
これは種姓に基づく法であり、行為とその奉献である。聞きたがっていた者に語られた。さらに何を聞きたいか。
13.208.40
भगवन्देवदेवेश नमस्ते वृषभध्वज ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव धर्ममाश्रमिणां विभो ॥ १३.२०८.४० ॥
世尊よ、神々の主よ、牛旗を持つお方よ、あなたに礼拝します。神よ、偉大なるお方よ、私は四住期の人々の法を聞きたいと思います。
13.208.41
तथाऽऽश्रमगतं धर्मं शृणु देवि समाहिता ।
आश्रमाणां तु यो धर्मः क्रियते ब्रह्मवादिभिः ॥ १३.२०८.४१ ॥
ならば女神よ、心を集中して聞きなさい。四住期に関する法、梵を知る者たちが行う住期の法を。
13.208.42
गृहस्थः प्रवरस्तेषां गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रितः ।
पञ्चयज्ञक्रियाशौचं दारतुष्टिरतन्द्रिता ॥ १३.२०८.४२ ॥
彼らの中で家住者が最もすぐれている。家住の法に依る者は、五つの祭祀を行うことによる清浄、妻への満足、そして怠りのなさを具える。
13.208.43
ऋतुकालाभिगमनं दानयज्ञतपांसि च ।
अविप्रवासस्तस्येष्टः स्वाध्यायश्वाग्निपूर्वकम् ॥ १३.२०८.४३ ॥
季節に応じて妻に近づくこと、布施、祭祀、苦行。彼にとって家を離れないことが勧められ、火を先頭に立ててヴェーダを学ぶことも勧められる。
13.208.44
अतिथीनामाभिमुख्यं शक्त्या चेष्टनिमन्त्रणम् ।
अनुग्रहश्च सर्वेषां मनोवाक्कायकर्मभिः ॥ १३.२०८.४४ ॥
客に向き合って迎え、力に応じて望まれる食事に招き、心と言葉と身体の行いによってすべての人に恵みを施すこと。
13.208.45
एवमादि शुभं चान्यत्कुर्यात्तद्वृत्तिमान्गृही ।
एवं सञ्चरतस्तस्य पुण्यलोका न संशयः। ॥ १३.२०८.४५ ॥
このような、そして他の善行を、その生活法に従う家住者は行うべきである。このように歩む者には、功徳の世界がある。疑いはない。
13.208.46
तथैव वानप्रस्थस्य धर्माः प्रोक्ताः सनातनाः ॥ १३.२०८.४६ ॥
同様に、林住者の永遠の法も説かれている。
13.208.47
गृहवासं समुत्सृकज्य निश्चित्यैकमनाः शुभैः ।
वन्यैरेव तदाहारैः वर्तयेदिति च स्थितिः ॥ १३.२०८.४७ ॥
家住の生活を捨て、一心に決意して、ただそれら吉祥な森の食物によって生きるべきである。これが定めである。
13.208.48
भूमिशय्या जटाश्मश्रुचर्मवल्कलधारणम् ।
देवतातिथिसत्कारो महाकृच्छ्राभिपूजनम् ॥ १३.२०८.४८ ॥
地面に眠り、もつれた髪と髭を保ち、皮と樹皮の衣をまとい、神々と客人をもてなし、大クリッチュラの誓いによって礼拝すること。
13.208.49
अग्निहोत्रं त्रिषवणं नित्यं तस्य विधीयते ।
ब्रह्मचर्यं क्षमा शौचं तस्य धर्मः सनातनः।
एवं स विगते प्राणे देवलोके महीयते ॥ १३.२०८.४९ ॥
彼には三つの薄明の時に毎日の火供養が定められている。梵行、忍耐、清浄がその永遠の法である。こうして命が去った後、彼は神々の世界で崇められる。
13.208.50
यतिधर्मास्तथा देवि गृहांस्त्यक्त्वा यतस्ततः ।
आकिञ्चन्यमनारम्भः सर्वतः शौचमार्जवम् ॥ १३.२०८.५० ॥
女神よ、同様に遊行者の義務はこうである。家を捨て、あちこちをさすらい、無一物であり、行為を始めず、あらゆる面で清浄と直さを保つこと。
13.208.51
सर्वत्र भैक्षचर्या च सर्वत्रैव विवासनम् ।
सदा ध्यानपरत्वं च देहशुद्धिः क्षमा दया।
तत्वानुगतबुद्धित्वं तस्य धर्मविधिर्भवेत् ॥ १३.२०८.५१ ॥
至る所で托鉢し、至る所で定住せず過ごし、常に瞑想に専念し、身を清め、忍耐と慈悲を持ち、心を真理に合わせること。これこそ彼の法の規定であるべきだ。
13.208.52
ब्रह्मचारी च यो देवि जन्मप्रभृति भिक्षितः ।
ब्रह्मचर्यपरो भूत्वा साधयेद्गुरुमात्मनः।
सर्वकालेषु सर्वत्र गुरुपूजां समाचरेत् ॥ १३.२०८.५२ ॥
女神よ、生まれた時から托鉢で暮らす梵行の弟子は、梵行に専念し、自らの利益のために師を成就させるべきであり、いつでもどこでも師を礼拝すべきである。
13.208.53
भैक्षचर्याग्निकार्यं च सदा जलनिषेवणम् ।
स्वाध्यायः सततं तस्य एष धर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.५३ ॥
托鉢で暮らし、火の祭祀を行い、常に水に浴し、絶えず聖典を誦すること。これが彼の永遠の法である。
13.208.54
तस्य चेष्टा तु गुर्वर्थमाप्राणान्तमिति स्थितिः ।
गुरोरभावे तत्पुत्रे गुरुवद्वृत्तिमाचरेत् ॥ १३.२०८.५४ ॥
その振る舞いは師の益のためであり、命ある限り続く。これが定めである。師がいないときは、その子に対して師に対するように振る舞うべきである。
13.208.55
एवं सोप्यमलाँल्लोकान्ब्राह्मणः प्रतिपद्यते ।
एष ते कथितो देवि धर्मश्चाश्रमवासिनाम् ॥ १३.२०८.५५ ॥
このようにして、そのバラモンもまた汚れのない世界に至る。女神よ、これがアーシュラマに住む者の法であり、あなたに説いた。
13.208.56
चतुर्णामाश्रमो युक्तो लोक इत्येव विद्यते ।
कथितं ते समासेन किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०८.५६ ॥
四つの生活期は一つの世界において結ばれていると知られる。あなたには簡潔に説いた。さらに何を聞きたいのか。