महाभारत · अध्याय 13.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.208.1
हन्त ते कथयिष्यामि यत्ते देवि मनःप्रियम् ।
शृणु तत्सर्वमखिलं धर्मं वर्णाश्रमाश्रितम् ॥ १३.२०८.१ ॥
ठीक आहे, तुझ्या मनाला प्रिय असलेले मी सांगतो. हे देवी, वर्ण आणि आश्रमांवर आधारलेला तो संपूर्ण धर्म ऐक.
13.208.2
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शुद्राश्चेति चतुर्विधम् ।
ब्राह्मणा विहिताः पूर्वं लोकतन्त्रमभीप्सता।
कर्माणि च तदर्हाणि शास्त्रेषु विहितानि वै ॥ १३.२०८.२ ॥
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र असे चार प्रकार आहेत. लोकव्यवस्था इच्छिणाऱ्याने पूर्वी ब्राह्मणांची नेमणूक केली. आणि त्यांना योग्य कर्मे शास्त्रांत विहित केली आहेत.
13.208.3
यदीदमेकवर्णं स्याज्जगत्सर्वं विनश्यति ।
सहैव देवि वर्णानि चत्वारि विहितान्यतः ॥ १३.२०८.३ ॥
हे सर्व जग एकाच वर्णाचे असते तर ते नष्ट झाले असते. हे देवी, म्हणूनच चारही वर्ण एकत्र विहित केले आहेत.
13.208.4
मुखतो ब्राह्मणाः सृष्टस्तस्मात्ते वाग्विशारदाः ।
बाहुभ्यां क्षत्रियाः सृष्टास्तस्मात्ते बाहुगर्विताः ॥ १३.२०८.४ ॥
मुखापासून ब्राह्मण निर्माण झाले; म्हणून ते वाणीत निपुण आहेत. बाहूंपासून क्षत्रिय निर्माण झाले; म्हणून ते बाहुबलाचा अभिमान बाळगतात.
13.208.5
ऊरुभ्यामुद्गता वैश्यास्तस्माद्वार्तोपजीविनः ।
शूद्राश्च पादतः सृष्टास्तस्मात्ते परिचाकाः ॥ १३.२०८.५ ॥
मांड्यांपासून वैश्य उत्पन्न झाले; म्हणून ते व्यापार आणि शेतीवर उपजीविका करतात. पायांपासून शूद्र निर्माण झाले; म्हणून ते सेवक आहेत.
13.208.6
तेषां धर्मांश्च कर्माणि शृणु देवि समाहिता ।
विप्राः कृता भूमिदेवा लोकानां धारणे कृताः।
ते कैश्चिन्नावमन्तव्या ब्राह्मणा हितमिच्छुभिः ॥ १३.२०८.६ ॥
हे देवी, त्यांचे धर्म आणि कर्मे एकाग्रतेने ऐक. ब्राह्मण हे भूमीवरील देव म्हणून निर्माण केले गेले असून लोकधारणेसाठी नेमले गेले आहेत. कल्याण इच्छिणाऱ्यांनी कोणीही ब्राह्मणांचा अपमान करू नये.
13.208.7
यदि ते ब्राह्मणा न स्युर्दानयोगवहाः सदा ।
उभयोर्लोकयोर्देवि स्थितिर्न स्यात्समासतः ॥ १३.२०८.७ ॥
ब्राह्मण सदैव दानयोग वाहणारे नसते तर, हे देवी, थोडक्यात दोन्ही लोकांची स्थिती राहिली नसती.
13.208.8
लोकेषु दुर्लभं किंतु ब्राह्मणत्वमिति स्मृतम् ।
अबुधो वा दरिद्रो वा पूजनीयः सदैव सः ॥ १३.२०८.८ ॥
जगात ब्राह्मणत्व दुर्लभ असे म्हटले आहे. तो अज्ञानी असो वा दरिद्री, तो सदैव पूजनीय आहे.
13.208.9
ब्राह्मणान्योऽवमन्येत निन्देच्च क्रोधयेच्च वा ।
प्रहरेत हरेद्वाऽपि धनं तेषां नराधमः ॥ १३.२०८.९ ॥
जो ब्राह्मणांचा अपमान करतो, त्यांची निंदा करतो, त्यांना क्रोधित करतो, त्यांच्यावर प्रहार करतो किंवा त्यांचे धन हरण करतो, तो नराधम आहे.
13.208.10
कारयेद्धीनकर्मणि कामलोभविमोहनात् ।
स च मामवमन्येत मां क्रोधयति निन्दति ॥ १३.२०८.१० ॥
काम, लोभ आणि मोहामुळे ब्राह्मणाला हीन कर्मात लावणारा, तो माझाच अपमान करतो, मलाच क्रोधित करतो आणि माझीच निंदा करतो.
13.208.11
मामेव प्रहरेन्मूढो मद्धनस्यापहारकः ।
मामेव प्रेषणं कृत्वा निदन्ते मूढचेतनः ॥ १३.२०८.११ ॥
माझे धन चोरणारा मूर्ख मलाच प्रहार करतो. मूढचित्त माणूस मलाच पाठवून मलाच निंदा करतो.
13.208.12
स्वाध्यायो यजनं दानं तस्य धर्म इति स्थितिः ।
कर्मण्यध्यापनं चैव याजनं च प्रतिग्रहः।
सत्यं शान्तिस्तपः शौचं तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.१२ ॥
स्वाध्याय, यजन, दान — हाच त्याचा धर्म, अशी मर्यादा आहे. कर्मात अध्यापन, याजन आणि प्रतिग्रह; सत्य, शांती, तप, शौच — हाच त्याचा सनातन धर्म.
13.208.13
विक्रयो रसधान्यानां ब्राह्मणस्य विगर्हितः ।
अनापदि च शूद्रान्नं वृषलीसङ्ग्रहस्तथा ॥ १३.२०८.१३ ॥
रस आणि धान्य विकणे ब्राह्मणासाठी निंद्य आहे. आपत्ती नसताना शूद्राचे अन्न आणि वृषलीचा संग्रह हेही तसेच.
13.208.14
तप एव सदा धर्मो ब्राह्मणस्य न संशयः ।
स तु धर्मार्थमुत्पन्नः पूर्वं धात्रा तपोबलात् ॥ १३.२०८.१४ ॥
तपच सदा ब्राह्मणाचा धर्म आहे, यात संशय नाही. तो धर्मासाठी, पूर्वी धात्याने तपोबलाने उत्पन्न केला होता.
13.208.15
तस्योपनयनं धर्मो नित्यं चोदकधारणम् ।
शास्त्रस्य श्रवणं धर्मो देवव्रतनिषेवणम् ॥ १३.२०८.१५ ॥
त्याचे उपनयन हा धर्म आहे, नित्य दंडधारणही. शास्त्रश्रवण हा धर्म आहे, देवव्रतसेवनही.
13.208.16
अग्निकार्यं परो धर्मो नित्ययज्ञोपवीतिता ।
शूद्रान्नवर्जनं धर्मो धर्मः सत्पथसेवनम्।
धर्मो नित्योपवासित्वं ब्रह्मचर्यं परं तथा ॥ १३.२०८.१६ ॥
अग्निकार्य हा परम धर्म आहे, नित्य यज्ञोपवीत धारणही. शूद्राचे अन्न वर्ज्य करणे धर्म आहे; सत्पथाचे सेवन धर्म आहे. नित्य उपवास धर्म आहे, आणि परम ब्रह्मचर्यही तसेच.
13.208.17
गृहस्थस्य परो धर्मो गृहस्थाश्रमिणस्तथा ।
गृहसम्मार्जनं धर्म आलेपनविधिस्तथा ॥ १३.२०८.१७ ॥
गृहस्थाचा परम धर्म आहे, गृहस्थाश्रमीचाही तसाच. घर झाडणे हा धर्म आहे; सारवण्याची विधीही तशीच.
13.208.18
अतिथिप्रियता धर्मो धर्मस्त्रेताग्निधारणम् ।
इष्टिर्वा पशुबन्धाश्च विधिपूर्वं परंतप ॥ १३.२०८.१८ ॥
अतिथिप्रियता हा धर्म आहे; त्रेताग्नी धारण करणे हा धर्म आहे; इष्टी किंवा पशुबंध यज्ञ विधिपूर्वक करणे हा धर्म आहे, हे परंतप.
13.208.19
दम्पत्योः समशीलत्वं धर्मो वै गृहमेधिनाम् ।
एवं द्विजन्मनो धर्मो गार्हस्थ्ये धर्मधारणम् ॥ १३.२०८.१९ ॥
पतिपत्नींचे समान शील असणे हा गृहस्थांचा धर्म आहे; याप्रमाणे द्विजांचा धर्म म्हणजे गार्हस्थ्यात धर्मपालन.
13.208.20
यस्तु क्षत्रगतो धर्मस्त्वया देवि प्रयोदितः ।
तमहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०८.२० ॥
हे देवी, तू विचारलेला क्षत्रियांचा धर्म मी तुला सांगतो; हे देवी, एकाग्रचित्ताने ऐक.
13.208.21
क्षत्रियास्तु ततो देवि द्विजानां पालने स्मृताः ।
यदि निःक्षत्रियो लोको जगत्स्यादधरोत्तरम् ॥ १३.२०८.२१ ॥
मग, हे देवी, क्षत्रिय हे द्विजांच्या रक्षणासाठी नेमलेले आहेत; जर जग क्षत्रियांशिवाय झाले, तर जग उलटेपालटे होईल.
13.208.22
रक्षणात्क्षत्रियैरेव जगद्भवति शाश्वतम् ।
तस्याप्यध्ययनं दानं यजनं धर्मतः स्मृतम् ॥ १३.२०८.२२ ॥
क्षत्रियांच्या रक्षणानेच जग शाश्वत होते; त्यांच्यासाठीही अध्ययन, दान आणि यजन धर्मानुसार सांगितले आहे.
13.208.23
दीनानां रक्षणं चैव पापनामनुशासनम् ।
सतां सम्पोषणं चैव कर्मषण्मार्गजीवनम् ॥ १३.२०८.२३ ॥
दीनांचे रक्षण करणे, पापी लोकांवर अनुशासन ठेवणे, सज्जनांचे पोषण करणे आणि सहा कर्ममार्गांनी उपजीविका करणे (हा क्षत्रियांचा धर्म).
13.208.24
उत्साहः शस्त्रजीवित्वं तस्य धर्मः सनातनः ।
भृत्यानां भरणं धर्मः कृते कर्मण्यमोघता ॥ १३.२०८.२४ ॥
उत्साह आणि शस्त्राने उपजीविका हा त्याचा सनातन धर्म आहे. सेवकांचे पालनपोषण हा धर्म; कर्मात अमोघता (यश) हाही धर्म.
13.208.25
सम्यग्गुणयुतो धर्मो धर्मः पौरहितक्रिया ।
व्यवहारस्थितिर्नित्यं गुणयुक्तो महीपतिः ॥ १३.२०८.२५ ॥
सम्यक गुणयुक्त धर्म, आणि पुरोहिताचे कर्मही धर्म आहे. व्यवहारस्थिती सदा राखणे आणि गुणयुक्त राजा—हा धर्म.
13.208.26
आर्तवित्तप्रदो राजा धर्मं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।
एवं तैर्विहितः पूर्वैर्धर्मः कर्मविधानतः ॥ १३.२०८.२६ ॥
पीडितांना धन देणारा राजा सर्वोत्तम धर्म मिळवतो. अशा रीतीने पूर्वजांनी विहित केलेला धर्म कर्मविधानानुसार असतो.
13.208.27
तथैव देवि वैश्याश्च लोकयात्राहिताः स्मृताः ।
अन्ये तानुपजीवन्ति प्रत्यक्षफलदा हि ते ॥ १३.२०८.२७ ॥
त्याचप्रमाणे, हे देवी, वैश्यही लोकयात्रेचे हितकारी मानले गेले आहेत. इतर लोक त्यांच्यावर उपजीविका करतात, कारण ते प्रत्यक्ष फळ देणारे आहेत.
13.208.28
यदि न स्युस्तथा वैश्या न भवेयुस्तथा परे ।
तेषामध्ययनं दानं गजनं धर्म उच्यते ॥ १३.२०८.२८ ॥
वैश्य नसते तर इतरही तसे राहिले नसते. त्यांचे अध्ययन, दान आणि यज्ञ हा धर्म म्हटला जातो.
13.208.29
वैश्यस्य सततं धर्मः पाशुपाल्यं कृषिस्तथा ।
अग्निहोत्रपरिस्पन्दास्त्रयो वर्णा द्विजातयः ॥ १३.२०८.२९ ॥
वैश्याचा सततचा धर्म म्हणजे पशुपालन आणि शेती. अग्निहोत्रात रत असणारे तीन वर्ण द्विजाती होत.
13.208.30
वाणिज्यं सत्पथे स्थानमातिथेयत्वमेव च ।
विप्राणां स्वागतन्यायो वैश्यधर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.३० ॥
व्यापार, सत्पथावर स्थिती आणि अतिथ्यही; ब्राह्मणांचे उत्तम स्वागत करणे हा न्याय — हाच वैश्याचा सनातन धर्म.
13.208.31
तिलगन्धरसाश्चैव न विक्रेयाः कथञ्चन ।
वणिक्पथमुपासद्भिर्वैश्यैर्वैश्यपथि स्थितैः ॥ १३.२०८.३१ ॥
तीळ, सुगंध आणि रस कोणत्याही प्रकारे विकू नयेत; वणिक-मार्गाचे अनुसरण करणाऱ्या आणि वैश्य-पथावर स्थित वैश्यांनी.
13.208.32
सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य यथाशक्ति दिवानिशम् ।
एवं ते विहिता देवि लोकयात्रा स्वयंभुवा ॥ १३.२०८.३२ ॥
त्रिवर्गासाठी सर्वांचे अतिथ्य यथाशक्ती दिवसरात्र करावे. देवी, याप्रमाणेच स्वयंभूने तुझ्यासाठी लोकयात्रा विहित केली आहे.
13.208.33
तथैव शूद्रा विहिताः सर्वधर्मप्रसाधकाः ।
शूद्राश्च यदि ते न स्युः कर्मकर्ता न विद्यते ॥ १३.२०८.३३ ॥
त्याचप्रमाणे शूद्रही सर्व धर्मांचे साधक म्हणून विहित आहेत. शूद्र नसते तर कर्म करणारा कोणी उरला नसता.
13.208.34
त्रयः पूर्वे शूद्रमूलाः सर्वे कर्मकराः स्मृताः ।
ब्राह्मणादिषु शुश्रूषा दासधर्म इति स्मृतः ॥ १३.२०८.३४ ॥
पूर्वीचे तिन्ही वर्ण शूद्रमूलक असून ते सर्व कर्मकर म्हणून स्मरले जातात. ब्राह्मणादिकांची सेवा हा दासधर्म म्हणून स्मरला जातो.
13.208.35
वार्ता च कारुकर्माणि शिल्यं नाट्यं तथैव च ।
अहिंसकः शुभाचारो देवतद्विजवन्दकः ॥ १३.२०८.३५ ॥
वार्ता, कारुकर्मे, शिल्प आणि नाट्य हीसुद्धा तशीच; अहिंसक, शुभाचारी, देव आणि द्विजांना वंदन करणारा.
13.208.36
शूद्रो धर्मफलैरिष्टैः स्वधर्मेणोपपद्यते ।
एवमादि तथाऽन्यच्च शूद्रधर्म इति स्मृतः ॥ १३.२०८.३६ ॥
शूद्र आपल्या स्वधर्माने धर्माची इष्ट फळे प्राप्त करतो. अशा प्रकारे व इतरही गोष्टी शूद्रधर्म म्हणून स्मरल्या जातात.
13.208.37
तेऽप्येवं विहिता लोके कर्मयोग्याः शुभानने ॥ १३.२०८.३७ ॥
तेही याचप्रमाणे जगात विहित आहेत; कर्मास योग्य आहेत, हे शुभानने.
13.208.38
एवं चतुर्णां वर्णानां वर्णलोकाः परत्र च ।
विहिताश्च तथा दृष्टा यथावद्धर्मचारिणि ॥ १३.२०८.३८ ॥
याचप्रमाणे चारही वर्णांसाठी वर्णलोक परलोकातही विहित आणि यथावत् दिसलेले आहेत, हे धर्मचारिणी.
13.208.39
एष वर्णाश्रयो धर्मः कर्म चैव तदर्पणम् ।
कथितं श्रोतुकामायाः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०८.३९ ॥
हा वर्णाश्रित धर्म आहे; कर्म आणि त्याचे अर्पण हेही. ऐकण्याची इच्छा असलेल्या तुला सांगितले आहे. आणखी काय ऐकू इच्छितेस?
13.208.40
भगवन्देवदेवेश नमस्ते वृषभध्वज ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव धर्ममाश्रमिणां विभो ॥ १३.२०८.४० ॥
हे भगवन्, देवदेवेशा, वृषभध्वजा, तुला नमस्कार. हे देवा, हे विभो, आश्रमीयांचा धर्म ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
13.208.41
तथाऽऽश्रमगतं धर्मं शृणु देवि समाहिता ।
आश्रमाणां तु यो धर्मः क्रियते ब्रह्मवादिभिः ॥ १३.२०८.४१ ॥
तर्हि आश्रमांशी संबंधित धर्म, हे देवी, एकाग्र चित्ताने ऐक. ब्रह्मवाद्यांनी आचरलेला आश्रमांचा जो धर्म आहे.
13.208.42
गृहस्थः प्रवरस्तेषां गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रितः ।
पञ्चयज्ञक्रियाशौचं दारतुष्टिरतन्द्रिता ॥ १३.२०८.४२ ॥
त्यांच्यात गृहस्थ श्रेष्ठ आहे; तो गार्हस्थ्य धर्माचा आश्रय घेतो. पंचयज्ञ कर्मांनी शुचिता, पत्नीवर संतोष आणि आळसरहितता.
13.208.43
ऋतुकालाभिगमनं दानयज्ञतपांसि च ।
अविप्रवासस्तस्येष्टः स्वाध्यायश्वाग्निपूर्वकम् ॥ १३.२०८.४३ ॥
ऋतुकाली पत्नीजवळ जाणे, दान, यज्ञ व तप; त्याने घरापासून दूर न राहणे इष्ट आहे; अग्नीला पुढे ठेवून स्वाध्याय.
13.208.44
अतिथीनामाभिमुख्यं शक्त्या चेष्टनिमन्त्रणम् ।
अनुग्रहश्च सर्वेषां मनोवाक्कायकर्मभिः ॥ १३.२०८.४४ ॥
अतिथींचे स्वागत करणे, आपल्या शक्तीनुसार इष्ट भोजनासाठी आमंत्रण देणे, आणि मन, वाणी व शरीर यांच्या कर्मांनी सर्वांवर कृपा करणे.
13.208.45
एवमादि शुभं चान्यत्कुर्यात्तद्वृत्तिमान्गृही ।
एवं सञ्चरतस्तस्य पुण्यलोका न संशयः। ॥ १३.२०८.४५ ॥
असे आणि इतर शुभ कर्मेही त्या वृत्तीचा अवलंब करणाऱ्या गृहस्थाने करावीत. असे वागणाऱ्यासाठी पुण्यलोक आहेत, यात शंका नाही.
13.208.46
तथैव वानप्रस्थस्य धर्माः प्रोक्ताः सनातनाः ॥ १३.२०८.४६ ॥
त्याचप्रमाणे वानप्रस्थाचे सनातन धर्मही सांगितले आहेत.
13.208.47
गृहवासं समुत्सृकज्य निश्चित्यैकमनाः शुभैः ।
वन्यैरेव तदाहारैः वर्तयेदिति च स्थितिः ॥ १३.२०८.४७ ॥
गृहवास सोडून, निश्चयाने एकाग्र मनाने, केवळ शुभ वन्य आहारावर जीवन घालवावे—हीच स्थिती आहे.
13.208.48
भूमिशय्या जटाश्मश्रुचर्मवल्कलधारणम् ।
देवतातिथिसत्कारो महाकृच्छ्राभिपूजनम् ॥ १३.२०८.४८ ॥
जमिनीवर शयन, जटा, दाढी, चर्म व वल्कल धारण, देव व अतिथींचा सत्कार, महाकृच्छ्र व्रताने पूजन.
13.208.49
अग्निहोत्रं त्रिषवणं नित्यं तस्य विधीयते ।
ब्रह्मचर्यं क्षमा शौचं तस्य धर्मः सनातनः।
एवं स विगते प्राणे देवलोके महीयते ॥ १३.२०८.४९ ॥
त्याच्यासाठी तिन्ही संध्यांमध्ये नित्य अग्निहोत्र विहित आहे. ब्रह्मचर्य, क्षमा व शौच हा त्याचा सनातन धर्म आहे. असा प्राण गेल्यावर तो देवलोकात सन्मानित होतो.
13.208.50
यतिधर्मास्तथा देवि गृहांस्त्यक्त्वा यतस्ततः ।
आकिञ्चन्यमनारम्भः सर्वतः शौचमार्जवम् ॥ १३.२०८.५० ॥
हे देवी! तसेच यतीचा धर्म: घरे सोडून इकडेतिकडे भटकणे, अकिंचनता, कर्म आरंभ न करणे, सर्व प्रकारे शौच व सरळपणा.
13.208.51
सर्वत्र भैक्षचर्या च सर्वत्रैव विवासनम् ।
सदा ध्यानपरत्वं च देहशुद्धिः क्षमा दया।
तत्वानुगतबुद्धित्वं तस्य धर्मविधिर्भवेत् ॥ १३.२०८.५१ ॥
सर्वत्र भिक्षाचर्या आणि सर्वत्र स्थिर निवासाशिवाय भ्रमण, सदैव ध्यानात तत्परता, देहशुद्धी, क्षमा, दया, तत्त्वानुगत बुद्धी — हीच त्याच्या धर्माची विधी असावी.
13.208.52
ब्रह्मचारी च यो देवि जन्मप्रभृति भिक्षितः ।
ब्रह्मचर्यपरो भूत्वा साधयेद्गुरुमात्मनः।
सर्वकालेषु सर्वत्र गुरुपूजां समाचरेत् ॥ १३.२०८.५२ ॥
हे देवी! जन्मापासून भिक्षेवर जगणारा ब्रह्मचारी ब्रह्मचर्यात तत्पर होऊन आपल्या गुरूची साधना करावी; सर्व काळी सर्वत्र गुरुपूजा करावी.
13.208.53
भैक्षचर्याग्निकार्यं च सदा जलनिषेवणम् ।
स्वाध्यायः सततं तस्य एष धर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.५३ ॥
भिक्षाचर्या, अग्निकार्य, सदैव जलस्नान, सतत स्वाध्याय — हाच त्याचा सनातन धर्म आहे.
13.208.54
तस्य चेष्टा तु गुर्वर्थमाप्राणान्तमिति स्थितिः ।
गुरोरभावे तत्पुत्रे गुरुवद्वृत्तिमाचरेत् ॥ १३.२०८.५४ ॥
त्याचे आचरण गुरूच्या हितासाठीच असावे, प्राण असेपर्यंत; हाच नियम आहे. गुरू नसताना त्यांच्या पुत्राशी गुरूप्रमाणे वागावे.
13.208.55
एवं सोप्यमलाँल्लोकान्ब्राह्मणः प्रतिपद्यते ।
एष ते कथितो देवि धर्मश्चाश्रमवासिनाम् ॥ १३.२०८.५५ ॥
अशा प्रकारे तो ब्राह्मणही निर्मल लोक प्राप्त करतो. हे देवी, आश्रमवासींचा हा धर्म मी तुला सांगितला.
13.208.56
चतुर्णामाश्रमो युक्तो लोक इत्येव विद्यते ।
कथितं ते समासेन किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०८.५६ ॥
चार आश्रम एकाच लोकात जोडलेले असतात असे मानले जाते. तुला थोडक्यात सांगितले; आता आणखी काय ऐकण्याची इच्छा आहे?