ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.208
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.208.1
हन्त ते कथयिष्यामि यत्ते देवि मनःप्रियम् ।
शृणु तत्सर्वमखिलं धर्मं वर्णाश्रमाश्रितम् ॥ १३.२०८.१ ॥
ଠିକ୍ ଅଛି, ତୁମ ମନକୁ ପ୍ରିୟ ଯାହା ତାହା ମୁଁ କହିବି। ହେ ଦେବୀ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ସେହି ସମଗ୍ର ଧର୍ମ ଶୁଣ।
13.208.2
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शुद्राश्चेति चतुर्विधम् ।
ब्राह्मणा विहिताः पूर्वं लोकतन्त्रमभीप्सता।
कर्माणि च तदर्हाणि शास्त्रेषु विहितानि वै ॥ १३.२०८.२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର — ଏହିପରି ଚାରି ପ୍ରକାର। ଲୋକବ୍ୟବସ୍ଥା ଇଚ୍ଛୁକ ଯେ, ସେ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲା। ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ କର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିହିତ ହୋଇଛି।
13.208.3
यदीदमेकवर्णं स्याज्जगत्सर्वं विनश्यति ।
सहैव देवि वर्णानि चत्वारि विहितान्यतः ॥ १३.२०८.३ ॥
ଯଦି ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣର ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ତାହା ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତା। ହେ ଦେବୀ, ସେଥିପାଇଁ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଏକତ୍ର ବିହିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
13.208.4
मुखतो ब्राह्मणाः सृष्टस्तस्मात्ते वाग्विशारदाः ।
बाहुभ्यां क्षत्रियाः सृष्टास्तस्मात्ते बाहुगर्विताः ॥ १३.२०८.४ ॥
ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ସେଥିପାଇଁ ସେମାନେ ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣ। ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ସେଥିପାଇଁ ସେମାନେ ବାହୁବଳରେ ଗର୍ବିତ।
13.208.5
ऊरुभ्यामुद्गता वैश्यास्तस्माद्वार्तोपजीविनः ।
शूद्राश्च पादतः सृष्टास्तस्मात्ते परिचाकाः ॥ १३.२०८.५ ॥
ଊରୁରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେଥିପାଇଁ ସେମାନେ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ କୃଷିରେ ଜୀବନଧାରଣ କରନ୍ତି। ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ସେଥିପାଇଁ ସେମାନେ ସେବକ।
13.208.6
तेषां धर्मांश्च कर्माणि शृणु देवि समाहिता ।
विप्राः कृता भूमिदेवा लोकानां धारणे कृताः।
ते कैश्चिन्नावमन्तव्या ब्राह्मणा हितमिच्छुभिः ॥ १३.२०८.६ ॥
ହେ ଦେବୀ, ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ କର୍ମ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୃଥିବୀର ଦେବତା ରୂପେ ସୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଲୋକଧାରଣ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ। ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିବେ ନାହିଁ।
13.208.7
यदि ते ब्राह्मणा न स्युर्दानयोगवहाः सदा ।
उभयोर्लोकयोर्देवि स्थितिर्न स्यात्समासतः ॥ १३.२०८.७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସର୍ବଦା ଦାନଯୋଗ ବହନକାରୀ ନ ହୋଇଥିଲେ, ହେ ଦେବୀ, ସଂକ୍ଷେପରେ ଦୁଇ ଲୋକର ସ୍ଥିତି ରହିନଥାନ୍ତା।
13.208.8
लोकेषु दुर्लभं किंतु ब्राह्मणत्वमिति स्मृतम् ।
अबुधो वा दरिद्रो वा पूजनीयः सदैव सः ॥ १३.२०८.८ ॥
ଜଗତରେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ସେ ଅଜ୍ଞ ହେଉ କି ଦରିଦ୍ର, ସେ ସର୍ବଦା ପୂଜନୀୟ।
13.208.9
ब्राह्मणान्योऽवमन्येत निन्देच्च क्रोधयेच्च वा ।
प्रहरेत हरेद्वाऽपि धनं तेषां नराधमः ॥ १३.२०८.९ ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରେ, ନିନ୍ଦା କରେ, କ୍ରୋଧିତ କରେ, ପ୍ରହାର କରେ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ଧନ ହରଣ କରେ, ସେ ନରାଧମ।
13.208.10
कारयेद्धीनकर्मणि कामलोभविमोहनात् ।
स च मामवमन्येत मां क्रोधयति निन्दति ॥ १३.२०८.१० ॥
କାମ, ଲୋଭ ଓ ମୋହ ହେତୁ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହୀନ କର୍ମରେ ନିୟୋଜିତ କରେ, ସେ ମୋତେ ଅବମାନନା କରେ, ମୋତେ କ୍ରୋଧିତ କରେ ଓ ମୋର ନିନ୍ଦା କରେ।
13.208.11
मामेव प्रहरेन्मूढो मद्धनस्यापहारकः ।
मामेव प्रेषणं कृत्वा निदन्ते मूढचेतनः ॥ १३.२०८.११ ॥
ମୋ ଧନ ଅପହରଣକାରୀ ମୂଢ଼ ମୋତେ ହିଁ ପ୍ରହାର କରେ। ମୂଢ଼ଚିତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋତେ ହିଁ ପଠାଇ ମୋର ହିଁ ନିନ୍ଦା କରେ।
13.208.12
स्वाध्यायो यजनं दानं तस्य धर्म इति स्थितिः ।
कर्मण्यध्यापनं चैव याजनं च प्रतिग्रहः।
सत्यं शान्तिस्तपः शौचं तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.१२ ॥
ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ, ଯଜନ, ଦାନ — ଏହି ହିଁ ତାର ଧର୍ମ, ଏହା ମର୍ଯ୍ୟାଦା। କର୍ମରେ ଅଧ୍ୟାପନ, ଯାଜନ ଓ ପ୍ରତିଗ୍ରହ; ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ତପ, ଶୌଚ — ଏହା ତାର ସନାତନ ଧର୍ମ।
13.208.13
विक्रयो रसधान्यानां ब्राह्मणस्य विगर्हितः ।
अनापदि च शूद्रान्नं वृषलीसङ्ग्रहस्तथा ॥ १३.२०८.१३ ॥
ରସ ଓ ଧାନ୍ୟ ବିକ୍ରୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ନିନ୍ଦନୀୟ। ଆପଦ ବିନା ଶୂଦ୍ରର ଅନ୍ନ ଓ ବୃଷଲୀ ସଂଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.208.14
तप एव सदा धर्मो ब्राह्मणस्य न संशयः ।
स तु धर्मार्थमुत्पन्नः पूर्वं धात्रा तपोबलात् ॥ १३.२०८.१४ ॥
ତପସ୍ୟା ହିଁ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧର୍ମ, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ। ସେ ଧର୍ମ ପାଇଁ, ପୂର୍ବରେ ଧାତା ତପୋବଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
13.208.15
तस्योपनयनं धर्मो नित्यं चोदकधारणम् ।
शास्त्रस्य श्रवणं धर्मो देवव्रतनिषेवणम् ॥ १३.२०८.१५ ॥
ତାର ଉପନୟନ ଧର୍ମ, ନିତ୍ୟ ଦଣ୍ଡଧାରଣ ମଧ୍ୟ। ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରବଣ ଧର୍ମ, ଦେବବ୍ରତ ସେବନ ମଧ୍ୟ।
13.208.16
अग्निकार्यं परो धर्मो नित्ययज्ञोपवीतिता ।
शूद्रान्नवर्जनं धर्मो धर्मः सत्पथसेवनम्।
धर्मो नित्योपवासित्वं ब्रह्मचर्यं परं तथा ॥ १३.२०८.१६ ॥
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ପରମ ଧର୍ମ, ନିତ୍ୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରଣ ମଧ୍ୟ। ଶୂଦ୍ରାନ୍ନ ବର୍ଜନ ଧର୍ମ; ସତ୍ପଥ ସେବନ ଧର୍ମ। ନିତ୍ୟ ଉପବାସ ଧର୍ମ, ଏବଂ ପରମ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.208.17
गृहस्थस्य परो धर्मो गृहस्थाश्रमिणस्तथा ।
गृहसम्मार्जनं धर्म आलेपनविधिस्तथा ॥ १३.२०८.१७ ॥
ଗୃହସ୍ଥର ପରମ ଧର୍ମ, ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମୀର ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଘର ବାହାରିବା ଧର୍ମ; ଲେପନ ବିଧି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.208.18
अतिथिप्रियता धर्मो धर्मस्त्रेताग्निधारणम् ।
इष्टिर्वा पशुबन्धाश्च विधिपूर्वं परंतप ॥ १३.२०८.१८ ॥
ଅତିଥିପ୍ରିୟତା ଧର୍ମ; ତ୍ରେତାଗ୍ନି ଧାରଣ ଧର୍ମ; ଇଷ୍ଟି ବା ପଶୁବନ୍ଧ ଯଜ୍ଞ ବିଧିପୂର୍ବକ (କରିବା ଧର୍ମ), ହେ ପରନ୍ତପ।
13.208.19
दम्पत्योः समशीलत्वं धर्मो वै गृहमेधिनाम् ।
एवं द्विजन्मनो धर्मो गार्हस्थ्ये धर्मधारणम् ॥ १३.२०८.१९ ॥
ଦମ୍ପତିଙ୍କ ସମାନ ଶୀଳତା ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଧର୍ମ; ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟରେ ଧର୍ମଧାରଣ।
13.208.20
यस्तु क्षत्रगतो धर्मस्त्वया देवि प्रयोदितः ।
तमहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०८.२० ॥
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ପଚାରିଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟଧର୍ମ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ହେ ଦେବୀ, ସମାହିତ ହୋଇ ଶୁଣ।
13.208.21
क्षत्रियास्तु ततो देवि द्विजानां पालने स्मृताः ।
यदि निःक्षत्रियो लोको जगत्स्यादधरोत्तरम् ॥ १३.२०८.२१ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ଦେବୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଳନ ପାଇଁ ସ୍ମୃତ ଅଛନ୍ତି; ଯଦି ଲୋକ କ୍ଷତ୍ରିୟହୀନ ହୁଏ, ଜଗତ ଓଲଟପାଲଟ ହୋଇଯିବ।
13.208.22
रक्षणात्क्षत्रियैरेव जगद्भवति शाश्वतम् ।
तस्याप्यध्ययनं दानं यजनं धर्मतः स्मृतम् ॥ १३.२०८.२२ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣରୁ ହିଁ ଜଗତ ଶାଶ୍ୱତ ହୁଏ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ, ଦାନ ଓ ଯଜନ ଧର୍ମତଃ ସ୍ମୃତ।
13.208.23
दीनानां रक्षणं चैव पापनामनुशासनम् ।
सतां सम्पोषणं चैव कर्मषण्मार्गजीवनम् ॥ १३.२०८.२३ ॥
ଦୀନମାନଙ୍କର ରକ୍ଷଣ, ପାପୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନୁଶାସନ, ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ପୋଷଣ ଏବଂ ଛଅଟି କର୍ମମାର୍ଗରେ ଜୀବିକା (କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଧର୍ମ)।
13.208.24
उत्साहः शस्त्रजीवित्वं तस्य धर्मः सनातनः ।
भृत्यानां भरणं धर्मः कृते कर्मण्यमोघता ॥ १३.२०८.२४ ॥
ଉତ୍ସାହ ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଜୀବିକା ତାଙ୍କର ସନାତନ ଧର୍ମ। ଭୃତ୍ୟଙ୍କ ଭରଣପୋଷଣ ଧର୍ମ; କର୍ମରେ ଅମୋଘତା (ସଫଳତା) ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ।
13.208.25
सम्यग्गुणयुतो धर्मो धर्मः पौरहितक्रिया ।
व्यवहारस्थितिर्नित्यं गुणयुक्तो महीपतिः ॥ १३.२०८.२५ ॥
ସମ୍ୟକ୍ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଧର୍ମ; ପୁରୋହିତଙ୍କ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ। ବ୍ୟବହାର (ନ୍ୟାୟ) ସ୍ଥିତି ସର୍ବଦା ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ରାଜା—ଏହା ଧର୍ମ।
13.208.26
आर्तवित्तप्रदो राजा धर्मं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।
एवं तैर्विहितः पूर्वैर्धर्मः कर्मविधानतः ॥ १३.२०८.२६ ॥
ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଧନ ଦେଉଥିବା ରାଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମ ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିହିତ ଧର୍ମ କର୍ମବିଧାନ ଅନୁସାରେ ହୁଏ।
13.208.27
तथैव देवि वैश्याश्च लोकयात्राहिताः स्मृताः ।
अन्ये तानुपजीवन्ति प्रत्यक्षफलदा हि ते ॥ १३.२०८.२७ ॥
ସେହିପରି, ହେ ଦେବୀ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଲୋକଯାତ୍ରାର ହିତକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଅନ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି।
13.208.28
यदि न स्युस्तथा वैश्या न भवेयुस्तथा परे ।
तेषामध्ययनं दानं गजनं धर्म उच्यते ॥ १३.२०८.२८ ॥
ଯଦି ବୈଶ୍ୟମାନେ ନ ଥାଆନ୍ତେ, ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ହୋଇନଥାନ୍ତେ। ସେମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନ, ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.208.29
वैश्यस्य सततं धर्मः पाशुपाल्यं कृषिस्तथा ।
अग्निहोत्रपरिस्पन्दास्त्रयो वर्णा द्विजातयः ॥ १३.२०८.२९ ॥
ବୈଶ୍ୟଙ୍କର ସର୍ବଦା ଧର୍ମ ପଶୁପାଳନ ଓ କୃଷି। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିଯୁକ୍ତ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱିଜାତି।
13.208.30
वाणिज्यं सत्पथे स्थानमातिथेयत्वमेव च ।
विप्राणां स्वागतन्यायो वैश्यधर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.३० ॥
ବାଣିଜ୍ୟ, ସତ୍ପଥରେ ସ୍ଥିତି ଓ ଅତିଥି-ସତ୍କାର ମଧ୍ୟ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭଲରେ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ନ୍ୟାୟ — ଏହା ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ସନାତନ ଧର୍ମ।
13.208.31
तिलगन्धरसाश्चैव न विक्रेयाः कथञ्चन ।
वणिक्पथमुपासद्भिर्वैश्यैर्वैश्यपथि स्थितैः ॥ १३.२०८.३१ ॥
ତିଳ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ରସ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବିକ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବଣିକ୍-ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଓ ବୈଶ୍ୟ-ପଥରେ ସ୍ଥିତ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
13.208.32
सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य यथाशक्ति दिवानिशम् ।
एवं ते विहिता देवि लोकयात्रा स्वयंभुवा ॥ १३.२०८.३२ ॥
ତ୍ରିବର୍ଗ ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଥାଶକ୍ତି ଦିନରାତି ଅତିଥି-ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ଏହିପରି ସ୍ୱୟଂଭୂ ତୁମ ପାଇଁ ଲୋକଯାତ୍ରା ବିହିତ କରିଛନ୍ତି।
13.208.33
तथैव शूद्रा विहिताः सर्वधर्मप्रसाधकाः ।
शूद्राश्च यदि ते न स्युः कर्मकर्ता न विद्यते ॥ १३.२०८.३३ ॥
ସେହିପରି ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସାଧକ ରୂପେ ବିହିତ। ଶୂଦ୍ର ନ ଥିଲେ କର୍ମ କରୁଥିବା କେହି ରହିନଥାନ୍ତେ।
13.208.34
त्रयः पूर्वे शूद्रमूलाः सर्वे कर्मकराः स्मृताः ।
ब्राह्मणादिषु शुश्रूषा दासधर्म इति स्मृतः ॥ १३.२०८.३४ ॥
ପୂର୍ବର ତିନି ବର୍ଣ ଶୂଦ୍ରମୂଳକ, ସମସ୍ତେ କର୍ମକର ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଦିଙ୍କ ସେବା ଦାସଧର୍ମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.208.35
वार्ता च कारुकर्माणि शिल्यं नाट्यं तथैव च ।
अहिंसकः शुभाचारो देवतद्विजवन्दकः ॥ १३.२०८.३५ ॥
ବାର୍ତ୍ତା, କାରିଗରୀ କର୍ମ, ଶିଳ୍ପ ଓ ନାଟ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ଅହିଂସକ, ଶୁଭାଚାରୀ, ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରୁଥିବା।
13.208.36
शूद्रो धर्मफलैरिष्टैः स्वधर्मेणोपपद्यते ।
एवमादि तथाऽन्यच्च शूद्रधर्म इति स्मृतः ॥ १३.२०८.३६ ॥
ଶୂଦ୍ର ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ଇଷ୍ଟ ଫଳ ପାଏ। ଏହିପରି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଶୂଦ୍ରଧର୍ମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.208.37
तेऽप्येवं विहिता लोके कर्मयोग्याः शुभानने ॥ १३.२०८.३७ ॥
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଜଗତରେ ବିହିତ, କର୍ମ ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ଶୁଭାନନେ।
13.208.38
एवं चतुर्णां वर्णानां वर्णलोकाः परत्र च ।
विहिताश्च तथा दृष्टा यथावद्धर्मचारिणि ॥ १३.२०८.३८ ॥
ଏହିପରି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ବର୍ଣ୍ଣଲୋକ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ବିହିତ ଓ ଯଥାବତ୍ ଦେଖାଯାଇଛି, ହେ ଧର୍ମଚାରିଣୀ।
13.208.39
एष वर्णाश्रयो धर्मः कर्म चैव तदर्पणम् ।
कथितं श्रोतुकामायाः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०८.३९ ॥
ଏହା ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରୟ ଧର୍ମ; କର୍ମ ଓ ତାର ଅର୍ପଣ ମଧ୍ୟ। ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଛି। ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
13.208.40
भगवन्देवदेवेश नमस्ते वृषभध्वज ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव धर्ममाश्रमिणां विभो ॥ १३.२०८.४० ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବଦେବେଶ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ, ହେ ବିଭୁ, ଆଶ୍ରମୀମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.208.41
तथाऽऽश्रमगतं धर्मं शृणु देवि समाहिता ।
आश्रमाणां तु यो धर्मः क्रियते ब्रह्मवादिभिः ॥ १३.२०८.४१ ॥
ତେବେ ଆଶ୍ରମସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଧର୍ମ, ହେ ଦେବୀ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ। ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକର ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଆଚରିତ।
13.208.42
गृहस्थः प्रवरस्तेषां गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रितः ।
पञ्चयज्ञक्रियाशौचं दारतुष्टिरतन्द्रिता ॥ १३.२०८.४२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନିଏ। ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାରେ ଶୌଚ, ପତ୍ନୀରେ ସନ୍ତୋଷ ଓ ଅନଳସତା।
13.208.43
ऋतुकालाभिगमनं दानयज्ञतपांसि च ।
अविप्रवासस्तस्येष्टः स्वाध्यायश्वाग्निपूर्वकम् ॥ १३.२०८.४३ ॥
ଋତୁକାଳରେ ପତ୍ନୀ ପାଖକୁ ଯିବା, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପ; ତାହା ପାଇଁ ଘରୁ ଦୂରରେ ନ ରହିବା ଇଷ୍ଟ; ଅଗ୍ନିକୁ ଆଗରେ ରଖି ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ।
13.208.44
अतिथीनामाभिमुख्यं शक्त्या चेष्टनिमन्त्रणम् ।
अनुग्रहश्च सर्वेषां मनोवाक्कायकर्मभिः ॥ १३.२०८.४४ ॥
ଅତିଥିଙ୍କୁ ଆଗେଇ ସ୍ୱାଗତ କରିବା, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଇଷ୍ଟ ଭୋଜନ ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଏବଂ ମନ, ବାକ୍ୟ ଓ ଶରୀର କର୍ମରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା।
13.208.45
एवमादि शुभं चान्यत्कुर्यात्तद्वृत्तिमान्गृही ।
एवं सञ्चरतस्तस्य पुण्यलोका न संशयः। ॥ १३.२०८.४५ ॥
ଏପରି ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭକର୍ମ ସେହି ବୃତ୍ତି ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଗୃହସ୍ଥ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟଲୋକ ଅଛି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.208.46
तथैव वानप्रस्थस्य धर्माः प्रोक्ताः सनातनाः ॥ १३.२०८.४६ ॥
ସେହିପରି ବାନପ୍ରସ୍ଥର ସନାତନ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।
13.208.47
गृहवासं समुत्सृकज्य निश्चित्यैकमनाः शुभैः ।
वन्यैरेव तदाहारैः वर्तयेदिति च स्थितिः ॥ १३.२०८.४७ ॥
ଗୃହବାସ ଛାଡ଼ି, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନରେ, କେବଳ ଶୁଭ ବନ୍ୟ ଆହାରରେ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ହିଁ ନିୟମ।
13.208.48
भूमिशय्या जटाश्मश्रुचर्मवल्कलधारणम् ।
देवतातिथिसत्कारो महाकृच्छ्राभिपूजनम् ॥ १३.२०८.४८ ॥
ଭୂମିରେ ଶୟନ, ଜଟା, ଦାଢ଼ି, ଚର୍ମ ଓ ବଲ୍କଳ ଧାରଣ, ଦେବ ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସତ୍କାର, ମହାକୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା।
13.208.49
अग्निहोत्रं त्रिषवणं नित्यं तस्य विधीयते ।
ब्रह्मचर्यं क्षमा शौचं तस्य धर्मः सनातनः।
एवं स विगते प्राणे देवलोके महीयते ॥ १३.२०८.४९ ॥
ତା ପାଇଁ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବିହିତ। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, କ୍ଷମା ଓ ଶୌଚ ତାର ସନାତନ ଧର୍ମ। ଏହିପରି ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ସେ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
13.208.50
यतिधर्मास्तथा देवि गृहांस्त्यक्त्वा यतस्ततः ।
आकिञ्चन्यमनारम्भः सर्वतः शौचमार्जवम् ॥ १३.२०८.५० ॥
ହେ ଦେବି! ସେହିପରି ଯତିଙ୍କ ଧର୍ମ: ଘର ଛାଡ଼ି ଏଣେତେଣେ ବିଚରଣ, ଅକିଞ୍ଚନତା, କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ନ କରିବା, ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଶୌଚ ଓ ସରଳତା।
13.208.51
सर्वत्र भैक्षचर्या च सर्वत्रैव विवासनम् ।
सदा ध्यानपरत्वं च देहशुद्धिः क्षमा दया।
तत्वानुगतबुद्धित्वं तस्य धर्मविधिर्भवेत् ॥ १३.२०८.५१ ॥
ସର୍ବତ୍ର ଭିକ୍ଷାଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ସର୍ବତ୍ର ସ୍ଥିର ନିବାସ ବିନା ବିଚରଣ, ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠା, ଦେହଶୁଦ୍ଧି, କ୍ଷମା ଓ ଦୟା, ତତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି — ଏହା ତାର ଧର୍ମବିଧି ହେବା ଉଚିତ।
13.208.52
ब्रह्मचारी च यो देवि जन्मप्रभृति भिक्षितः ।
ब्रह्मचर्यपरो भूत्वा साधयेद्गुरुमात्मनः।
सर्वकालेषु सर्वत्र गुरुपूजां समाचरेत् ॥ १३.२०८.५२ ॥
ହେ ଦେବି! ଜନ୍ମରୁ ଭିକ୍ଷାରେ ଜୀବନଯାପନକାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ନିରତ ହୋଇ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସାଧନ କରିବା ଉଚିତ; ସର୍ବକାଳେ ସର୍ବତ୍ର ଗୁରୁପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
13.208.53
भैक्षचर्याग्निकार्यं च सदा जलनिषेवणम् ।
स्वाध्यायः सततं तस्य एष धर्मः सनातनः ॥ १३.२०८.५३ ॥
ଭିକ୍ଷାଚର୍ଯ୍ୟା, ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ, ସଦା ଜଳସ୍ନାନ, ନିରନ୍ତର ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ — ଏହା ତାର ସନାତନ ଧର୍ମ।
13.208.54
तस्य चेष्टा तु गुर्वर्थमाप्राणान्तमिति स्थितिः ।
गुरोरभावे तत्पुत्रे गुरुवद्वृत्तिमाचरेत् ॥ १३.२०८.५४ ॥
ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଗୁରୁଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ହେବ, ପ୍ରାଣ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଏହା ହିଁ ନିୟମ। ଗୁରୁଙ୍କ ଅଭାବରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ଗୁରୁ ପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.208.55
एवं सोप्यमलाँल्लोकान्ब्राह्मणः प्रतिपद्यते ।
एष ते कथितो देवि धर्मश्चाश्रमवासिनाम् ॥ १३.२०८.५५ ॥
ଏହିପରି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ହେ ଦେବୀ, ଆଶ୍ରମବାସୀଙ୍କର ଏହି ଧର୍ମ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।
13.208.56
चतुर्णामाश्रमो युक्तो लोक इत्येव विद्यते ।
कथितं ते समासेन किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०८.५६ ॥
ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଏକ ହିଁ ଲୋକରେ ସଂଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି; ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?