મહાભારત · અધ્યાય 13.210
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.210.1
भगवन्देवदेवेश तेषां कर्मफलं प्रभो ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं देव प्रसादात्ते वरप्रद ॥ १३.२१०.१ ॥
હે ભગવન્, હે દેવોના દેવ, હે પ્રભો, તેમના કર્મફળને સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે. હે દેવ, વરદાતા, તમારી કૃપાથી.
13.210.2
वानप्रस्थगतं सर्वं फलपाकं शृणु प्रिये ॥ १३.२१०.२ ॥
પ્રિયે, વાનપ્રસ્થ અવસ્થા સંબંધિત સર્વ ફળપાક સાંભળ.
13.210.3
अग्नियोगं व्रजन्ग्रीष्मे ततो द्वादशवार्षिकम् ।
रुद्रलोकेऽभिजायेत विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.२१०.३ ॥
ગ્રીષ્મમાં અગ્નિયોગનો અભ્યાસ કરીને, પછી બાર વર્ષ, વિધિથી કહેલા કર્મથી, રુદ્રલોકમાં જન્મે છે.
13.210.4
उपवासव्रतं कुर्वन्वर्षाकाले दृढव्रतः ।
सोमलोकेऽभिजायेत नरो द्वादशवार्षिकम् ॥ १३.२१०.४ ॥
વર્ષાકાળમાં ઉપવાસવ્રત પાળીને, દૃઢવ્રતી માણસ બાર વર્ષ સોમલોકમાં જન્મે છે.
13.210.5
काष्ठवन्मौनमास्थाय नरो द्वादशवार्षिकम् ।
मरुतां लोकमास्थाय तत्र भोगैश्च युज्यते ॥ १३.२१०.५ ॥
લાકડા જેવું મૌન ધારણ કરીને માણસ બાર વર્ષ મરુતોના લોકમાં પહોંચીને ત્યાં ભોગોથી યુક્ત થાય છે.
13.210.6
कुशशर्करसंयुक्ते स्थण्डिले संविशन्मुनिः ।
यक्षलोकेऽभिजायेत सहस्राणि चतुर्दश ॥ १३.२१०.६ ॥
કુશ અને કાંકરાથી ભરેલી ખુલ્લી ભૂમિ પર સૂતેલો મુનિ ચૌદ હજાર વર્ષ યક્ષલોકમાં જન્મે છે.
13.210.7
वर्षाणां भोगसंयुक्तो नरो द्वादशवार्षिकम् ।
वीरासनगतो यस्तु कण्टकाफलकाश्रितः।
गन्धर्वेष्वभिजायेत नरो द्वादशवार्षिकम् ॥ १३.२१०.७ ॥
જે મનુષ્ય બાર વર્ષ સુધી ભોગોથી યુક્ત રહીને વીરાસનમાં બેસે અને કાંટાના પાટિયા પર આશ્રય લે, તે ગંધર્વોમાં જન્મ લેશે.
13.210.8
वीरस्थायी चोर्ध्वबाहुर्नरो द्वादशवार्षिकम् ।
देवलोकेऽभिजायेत दिव्यभोगसमन्वितः ॥ १३.२१०.८ ॥
જે મનુષ્ય બાર વર્ષ સુધી વીરસ્થિતિમાં ઊભો રહી, બાહુઓ ઊંચા કરીને રહે, તે દિવ્ય ભોગોથી યુક્ત થઈ દેવલોકમાં જન્મ લેશે.
13.210.9
पादाङ्गुष्ठेन यस्तिष्ठेदूर्ध्वबाहुर्जितेन्द्रियः ।
इन्द्रलोकेऽभिजायेत सहस्राणि चतुर्दश। ॥ १३.२१०.९ ॥
જિતેન્દ્રિય એવો જે મનુષ્ય પગના અંગૂઠા પર ઊભો રહી, બાહુઓ ઊંચા કરીને રહે, તે ઇન્દ્રલોકમાં ચૌદ હજાર વર્ષ જન્મ લેશે.
13.210.10
आहारनियमं कृत्वा मुनिर्द्वादशवार्षिकम् ।
नागलोकेऽभिजायेत संवत्सरगणान्बहून् ॥ १३.२१०.१० ॥
આહારનિયમ ધારણ કરીને મુનિ બાર વર્ષ રહે, તો તે નાગલોકમાં ઘણાં વર્ષો સુધી જન્મ લેશે.
13.210.11
एवं दृढव्रता देवि वानप्रस्थाश्च कर्मभिः ।
स्थानेषु तत्र तिष्ठन्ति तत्तद्भोगसमन्विताः ॥ १३.२१०.११ ॥
હે દેવી, એ રીતે દૃઢવ્રત વાનપ્રસ્થો પોતાના કર્મોથી ત્યાં પોતપોતાના સ્થાનોમાં, તે તે ભોગોથી યુક્ત થઈ રહે છે.
13.210.12
तेभ्यो भ्रष्टाः पुनर्देवि जायन्ते नृषु भोगिनः ।
वर्णोत्तमकुलेष्वेव धनधान्यसमन्विताः ॥ १३.२१०.१२ ॥
હે દેવી, એ લોકોથી પડેલા ભોગી પુનઃ મનુષ્યોમાં જન્મ લે છે — ઉત્તમ વર્ણના કુળોમાં, ધનધાન્યથી યુક્ત થઈને.
13.210.13
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१०.१३ ॥
હે દેવી, આ તમને કહેવામાં આવ્યું. હવે વધુ શું સાંભળવા ઇચ્છો છો?
13.210.14
एषां यथा वराणां तु धर्ममिच्छामि मानद ।
कृपया परयाऽऽविष्टस्तन्मे ब्रूहि महेश्वर ॥ १३.२१०.१४ ॥
હે માનદ, આ શ્રેષ્ઠોનો ધર્મ કેવો છે તે જાણવા ઇચ્છું છું. પરમ કરુણાથી પ્રેરાઈને કહું છું, હે મહેશ્વર, તે મને કહો.
13.210.15
धर्मं यथा वराणां त्वं शृणु भामिनि तत्परा ॥ १३.२१०.१५ ॥
હે ભામિની, શ્રેષ્ઠોનો ધર્મ જેવો છે તે એકાગ્ર થઈને સાંભળ.
13.210.16
व्रतोपवासशुद्धाङ्गास्तीर्थस्नानपरायणाः ।
धृतिमन्तःक क्षमायुक्ताः सत्यव्रतपरायणाः ॥ १३.२१०.१६ ॥
વ્રત અને ઉપવાસથી જેમના શરીર શુદ્ધ થયાં છે, તીર્થસ્નાનમાં જે તત્પર છે, ધૈર્યવાન, ક્ષમાશીલ અને સત્યવ્રતમાં નિષ્ઠ છે.
13.210.17
पक्षमासोपवासैश्च कर्शिता धर्मदर्शिनः ।
वर्षैः शीतातपैश्चैव कुर्वन्तः परमं तपः ॥ १३.२१०.१७ ॥
પખવાડિયા અને માસના ઉપવાસોથી કૃશ થયેલા, તેઓ ધર્મદર્શી છે. વર્ષો સુધી ઠંડી અને તડકો સહીને તેઓ પરમ તપ કરે છે.
13.210.18
कालयोगेन गच्छन्ति शक्रलोकं शुचिस्मिते ।
तत्र ते भोगसंयुक्ता दिव्यगन्धसमन्विताः ॥ १३.२१०.१८ ॥
હે શુચિસ્મિતા, સમયના યોગે તેઓ ઇન્દ્રલોકે જાય છે. ત્યાં તેઓ ભોગોથી યુક્ત અને દિવ્ય ગંધોથી ભરેલા હોય છે.
13.210.19
दिव्यभूषणसंयुक्ता विमानवरसंयुताः ।
विचरन्ति यथाकामं दिव्यस्त्रीगणसंयुताः।
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१०.१९ ॥
દિવ્ય આભૂષણોથી યુક્ત, શ્રેષ્ઠ વિમાનોથી સંયુક્ત, દિવ્ય સ્ત્રીઓના સમૂહો સાથે તેઓ ઇચ્છા પ્રમાણે વિચરે છે. હે દેવી, આ તને કહ્યું. હવે બીજું શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?
13.210.20
तेषां चक्रचराणां च धर्ममिच्छामि वै प्रभो ॥ १३.२१०.२० ॥
હે પ્રભુ, તે ચક્રચારીઓનો ધર્મ હું ખરેખર જાણવા ઇચ્છું છું.
13.210.21
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु शाकटिकं शुभे ॥ १३.२१०.२१ ॥
સારું, તને કહીશ. સાંભળ, હે શુભે, શાકટિકોનો ધર્મ.
13.210.22
संवहन्तो धुरं दानैः शकटानां तु सर्वदा ।
प्रार्थयन्ते यथाकालं शकटैर्भैक्षचर्यया ॥ १३.२१०.२२ ॥
દાનો દ્વારા સદા ગાડાંનો ભાર ઉપાડતા, યોગ્ય સમયે ગાડાં સાથે ભિક્ષાચર્યાથી તેઓ યાચના કરે છે.
13.210.23
तपोर्जनपरा धीरास्तपसा क्षीणकल्मषाः ।
पर्यटन्तो दिशः सर्वाः कामक्रोधविवर्जिताः ॥ १३.२१०.२३ ॥
તપના સંચયમાં તત્પર, ધીર, તપથી પાપ ક્ષીણ થયેલા, બધી દિશાઓમાં ભ્રમણ કરતા, કામ-ક્રોધરહિત.
13.210.24
तेनैव कालयोगेन त्रिदिवं यान्ति शोभने ।
तत्र प्रमुदिता भोगैर्विचरन्ति यथासुखम् ॥ १३.२१०.२४ ॥
તે જ કાલક્રમે, હે શોભને, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે; ત્યાં આનંદથી ભોગો સાથે સુખપૂર્વક વિચરે છે.
13.210.25
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१०.२५ ॥
હે દેવી, આ તને કહેવાયું. હવે વધુ શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?
13.210.26
वैखानसानां वै धर्मं श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ १३.२१०.२६ ॥
હે પ્રભો, વૈખાનસોનો ધર્મ સાંભળવાની હું ઇચ્છા રાખું છું.
13.210.27
ते वै वैखानसा नाम वानप्रस्थाः शुभेक्षणे ।
तीव्रेण तपसा युक्ता दीप्तिमन्तः स्वतेजसा।
सत्यव्रतपरा धीरास्तेषां निष्कल्मषं तपः ॥ १३.२१०.२७ ॥
તેઓ વૈખાનસ નામના વાનપ્રસ્થો છે, હે શુભનેત્રા. કઠોર તપથી યુક્ત, પોતાના તેજથી દીપ્તિમાન, સત્યવ્રતમાં પરાયણ અને ધીર છે; તેમનું તપ નિષ્કલંક છે.
13.210.28
अश्मकुट्टास्तथाऽन्ये च दन्तोलूखलिनस्तथा ।
शीर्णपर्णाशिनश्चान्ये उञ्छवृत्तास्तथा परे ॥ १३.२१०.२८ ॥
કેટલાક પથ્થરથી ખાંડનારા, અન્ય દાંતને જ ખાંડણિયો બનાવનારા; એ રીતે કેટલાક ખરી પડેલાં પાન ખાનારા, બીજા ઉંછવૃત્તિથી જીવનારા છે.
13.210.29
कपोतवृत्तयश्चान्ये कापोतीं वृत्तिमाश्रिताः ।
पशुप्रचारनिरताः फेनपाश्च तथा परे ॥ १३.२१०.२९ ॥
કેટલાક કપોતવૃત્તિથી જીવનારા, બીજા કાપોતી વૃત્તિનો આશ્રય લેનારા છે; કેટલાક પશુચારણમાં લીન, બીજા ફીણ પીનારા છે.
13.210.30
मृगवन्मृगचर्यायां सञ्चरन्ति तथा परे ।
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च निराहारास्तथैव च ॥ १३.२१०.३० ॥
કેટલાક હરણોની જેમ મૃગચર્યાથી વિચરે છે; એ રીતે કેટલાક પાણી ખાનારા, પવન ખાનારા અને નિરાહારી પણ છે.
13.210.31
केचिच्चरन्ति सद्विष्णोः पादपूजनमुत्तमम् ।
सञ्चरन्ति तपो घोरं व्याधिमृत्युविवर्जिताः।
स्ववशादेव ते मृत्युं भीषयन्ति च नित्यशः ॥ १३.२१०.३१ ॥
કેટલાક સાચા વિષ્ણુના ચરણોની ઉત્તમ પૂજા કરે છે; રોગ અને મૃત્યુથી મુક્ત થઈ તેઓ ઘોર તપ કરે છે. પોતાની ઇચ્છાથી જ તેઓ મૃત્યુને નિત્ય ભય પમાડે છે.
13.210.32
इन्द्रलोके तथा तेषां निर्मिता भोगसञ्चयाः ।
अमरैः समतां यान्ति देववद्भोगसंयुताः ॥ १३.२१०.३२ ॥
ઇન્દ્રલોકમાં પણ તેમના માટે ભોગોના સંચય રચાય છે; ભોગોથી યુક્ત થઈને તેઓ દેવોની જેમ અમરો સાથે સમાનતા પામે છે.
13.210.33
वराप्सरोभिः संयुक्ताश्चिरकालमनिन्दिते ।
एतत्ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२१०.३३ ॥
શ્રેષ્ઠ અપ્સરાઓ સાથે જોડાઈને તેઓ લાંબા સમય સુધી રહે છે. હે નિર્દોષ દેવી, આ તને કહેવાયું; હવે બીજું શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?
13.210.34
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि वालखिल्यांस्तपोधनान् ॥ १३.२१०.३४ ॥
હે ભગવાન! તપ જેમનું ધન છે તેવા વાલખિલ્યો વિશે સાંભળવા ઇચ્છું છું.
13.210.35
धर्मचर्यां तथा देवि वालखिल्यगतां शृणु ॥ १३.२१०.३५ ॥
હે દેવી, વાલખિલ્યોની ધર્મચર્યા પણ સાંભળ.
13.210.36
मृगनिर्मोकवसना निर्द्वन्द्वास्ते तपोधनाः ।
अङ्गुष्ठमात्राः सुश्रोणि तेष्वेवाङ्गेषु संश्रिताः ॥ १३.२१०.३६ ॥
મૃગચર્મનાં વસ્ત્ર ધારણ કરનારા, દ્વંદ્વોથી મુક્ત, તપ જ જેમનું ધન છે તેવા તેઓ અંગૂઠા જેટલા કદના છે; હે સુંદર કટિવાળી, તેઓ તે જ અંગોમાં આશ્રય પામે છે.
13.210.37
उद्यन्तं सततं सूर्यं स्तुवन्तो विविधैः स्तवैः ।
भास्करस्येव किरणैः सहसा यान्ति नित्यदा।
द्योतयन्तो दिशः सर्वा धर्मज्ञाः सत्यवादिनः ॥ १३.२१०.३७ ॥
તેઓ સદા ઉગતા સૂર્યની વિવિધ સ્તુતિઓથી સ્તુતિ કરે છે; સૂર્યકિરણોની જેમ સહસા સર્વ દિશાઓને પ્રકાશિત કરતા નિત્ય ચાલે છે. તેઓ ધર્મજ્ઞ અને સત્યવાદી છે.
13.210.38
तेष्वेव निर्मलं सत्यं लोकार्थं तु प्रतिष्ठितम् ।
लोकोऽयं धार्यते देवि तेषामेव तपोबलात् ॥ १३.२१०.३८ ॥
તેમનામાં જ નિર્મળ સત્ય લોકહિત માટે સ્થાપિત છે. હે દેવી, આ લોક તેમના જ તપોબળથી ધારણ થાય છે.
13.210.39
महात्मनां तु तपसा सत्येन च शुचिस्मिते ।
क्षमया च महाभागे भूतानां संस्थितिं विदुः ॥ १३.२१०.३९ ॥
હે શુચિસ્મિતા, મહાત્માઓના તપ, સત્ય અને ક્ષમાથી જ પ્રાણીઓની સ્થિતિ જાણવામાં આવે છે. હે મહાભાગે.
13.210.40
प्रजार्थमपि लोकार्थं महद्भिः क्रियते तपः ।
तपसा प्राप्यते सर्वं तपसा प्राप्यते फलम्।
दुष्प्रापमपि यल्लोके तपसा प्राप्यते हि तत् ॥ १३.२१०.४० ॥
સંતાન માટે અને લોકહિત માટે પણ મહાત્માઓ તપ કરે છે. તપથી જ સર્વ પ્રાપ્ત થાય છે, તપથી જ ફળ મળે છે. જગતમાં જે દુર્લભ છે તે પણ તપથી જ મેળવાય છે.
13.210.41
पञ्चभूतार्थतत्वे च लोकसृष्टिविर्धनम् ।
एतत्सर्वं समासेन तपोयोगाद्विनिर्मितम् ॥ १३.२१०.४१ ॥
પંચમહાભૂતોના અર્થતત્ત્વમાં અને લોકસૃષ્ટિ-પાલનમાં; આ સર્વ સંક્ષેપમાં તપના યોગથી જ રચાયું છે.
13.210.42
तस्मादयं त्वृषिगणस्तपस्तप इति प्रिये ।
धर्मान्वेषी तपः कर्तुं यतते सततं प्रिये ॥ १३.२१०.४२ ॥
તેથી આ ઋષિગણ 'તપ, તપ' એમ કહીને, હે પ્રિયે, ધર્મની શોધ કરતાં સદા તપ કરવા પ્રયત્ન કરે છે. પ્રિયે.
13.210.43
अमरत्वं शिवत्वं च तपसा प्रापयेत्सदा ।
एतत्ते कथितं सर्वं शृण्वन्त्यास्ते श्रुतं प्रिये।
प्रियार्थमृषिसङ्घस्य प्रजानां हितकाम्यया ॥ १३.२१०.४३ ॥
તપથી હંમેશાં અમરત્વ અને શિવત્વ પ્રાપ્ત થાય છે. પ્રિયે, તેં સાંભળેલું બધું મેં તને કહ્યું છે. ઋષિસમૂહને પ્રસન્ન કરવા અને પ્રજાઓના હિતની કામનાથી આ બધું કહ્યું.
13.210.44
एवं ब्रुवन्तं देवेशमृषयश्चापि तुष्टुवुः ।
भूयः परतरं यत्तु तदाप्रभृति चक्रिरे ॥ १३.२१०.४४ ॥
આ રીતે બોલતા દેવેશ્વરની ઋષિઓએ પણ સ્તુતિ કરી. અને તેનાથી પણ શ્રેષ્ઠ જે હતું, તે ત્યારથી તેમણે કરવાનું શરૂ કર્યું.