Mahābhārata · Adhyāya 13.212
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.212.1
देवदेव नमस्तुभ्यं त्र्यक्ष भो वृषभध्वज ।
श्रुतं मे भगवन्सर्वं त्वत्प्रसादान्महेश्वर ॥ १३.२१२.१ ॥
Oh dios de los dioses, de tres ojos, de estandarte taurino, reverencia a ti. Señor bendito, gran señor, por tu gracia lo he oído todo.
13.212.2
सङ्गृहीतं मया तच्च तव वाक्यमनुत्तमम् ।
इदानीमस्ति संदेहो मानुषेष्विह कश्चन ॥ १३.२१२.२ ॥
He retenido tu enseñanza incomparable. Ahora hay aquí alguna duda acerca de los seres humanos.
13.212.3
तुल्यप्राणशिरःकायो राजाऽयमिति मृश्यते ।
केन कर्मविपाकेन सर्वप्राधान्यमर्हति ॥ १३.२१२.३ ॥
Igual en aliento vital, cabeza y cuerpo, sin embargo este hombre es considerado rey. ¿Por el fruto de qué acción merece la supremacía sobre todos?
13.212.4
स चापि दण्डयन्मर्त्यान्भर्त्सयन्विधमन्नपि ।
प्रेत्यभावे कथं लोकाँल्लभते पुण्यकर्मणा।
राजवृत्तमहं तस्माच्छ्रोतुमिच्छामि मानद ॥ १३.२१२.४ ॥
Él castiga a los mortales y los reprende, e incluso puede actuar contra la norma. Entonces, ¿cómo, tras la muerte, alcanza los mundos por sus obras meritorias? Por eso, oh dador de honor, deseo oír la conducta de los reyes.
13.212.5
तदहं ते प्रवक्ष्यामि राजधर्मं शुभानने ॥ १३.२१२.५ ॥
Por tanto, oh de rostro hermoso, te declararé el deber de los reyes.
13.212.6
राजायत्तं हि यत्सर्वं लोकवृत्तं शुभाशुभम् ।
महतस्तपसो देवि फलं राज्यमिति स्मृतम् ॥ १३.२१२.६ ॥
Toda la conducta del mundo, buena y mala, depende del rey. Oh diosa, la realeza se recuerda como el fruto de una gran austeridad.
13.212.7
तपोदानमयं राज्यं परं स्थानं विधीयते ।
तस्माद्राज्ञः सदा मर्त्याः प्रणमन्ति यतस्ततः ॥ १३.२१२.७ ॥
Un reino hecho de austeridad y generosidad es establecido como la posición suprema; por ello los mortales siempre se inclinan ante el rey, desde dondequiera que estén.
13.212.8
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामाऽसि भामिनि ।
तस्मात्तस्यैव चरितं जगत्पथ्यं शृणु प्रिये ॥ १३.२१२.८ ॥
Con razón, oh muy afortunada, deseas escuchar; por eso escucha la conducta de él mismo, benéfica para el mundo, oh querida.
13.212.9
अराजके पुरा त्वासीत्प्रजानां सङ्कुलं महत् ।
तदृष्ट्वा सङ्कुलं ब्रह्मा मनुं राज्ये न्यवेदयत्।
तदाप्रभृति संदृष्टं राज्ञां वृत्तं शुभाशुभम् ॥ १३.२१२.९ ॥
En tiempos antiguos, cuando no había rey, el pueblo vivía en gran desorden. Al ver ese desorden, Brahmā encomendó a Manu la realeza; desde entonces se ha observado la conducta buena y mala de los reyes.
13.212.10
तन्मे शृणु वरारोहे तस्य पथ्यं जगद्धितम् ।
यथा प्रेत्य लभेत्स्वर्गं यथा वीर्यं यशस्तथा ॥ १३.२१२.१० ॥
Escucha de mí, oh de caderas hermosas, ese camino saludable y benéfico para el mundo: cómo se alcanza el cielo tras la muerte, y del mismo modo el valor y la fama.
13.212.11
पित्र्यं वा भूतपूर्वं वा स्वयमुत्पाद्य वा पुनः ।
राज्यधर्ममनुष्ठाय विधिवद्भोक्तुमर्हति ॥ १३.२१२.११ ॥
Ya sea heredado del padre, poseído antes, o recuperado por propio esfuerzo, el rey solo es digno de disfrutar del reino después de cumplir el deber real según la regla.
13.212.12
आत्मानमेव प्रथमं विनयैरुपपादयेत् ।
अनु भृत्यान्प्रजाः पश्चादित्येष विनयक्रमः ॥ १३.२१२.१२ ॥
Primero debe uno ordenarse a sí mismo mediante la disciplina; luego a los servidores, y después a los súbditos: esta es la secuencia de la disciplina.
13.212.13
स्वामिनं चोषमां कृत्वा प्रजास्तद्वृत्तकाङ्क्षया ।
स्वयं विनयसम्पन्ना भवन्तीह शुभेक्षणे ॥ १३.२१२.१३ ॥
Tomando al rey como modelo y deseando su conducta, los súbditos mismos se vuelven dotados de disciplina, oh de bellos ojos.
13.212.14
स्वस्मात्पूर्वतरा राजा विनयत्येव वै प्रजाः ।
अपहास्यो भवेत्तादृक्स्वदोषस्यानवेक्षणात् ॥ १३.२१२.१४ ॥
El rey debe primero disciplinarse a sí mismo, y solo después a los súbditos; tal rey, al no mirar sus propias faltas, se convierte en objeto de burla.
13.212.15
विद्याभ्यासैर्वृद्धयोगैरात्मानं विनयं नयेत् ।
विद्या धर्मार्थफलिनी तद्विदो वृद्धसंज्ञिताः ॥ १३.२१२.१५ ॥
Uno debe llevarse a sí mismo a la disciplina mediante el estudio y la compañía de los ancianos; el saber da el fruto del dharma y de la riqueza, y quienes lo conocen se llaman ancianos.
13.212.16
इन्द्रियाणां जयो देवि अत ऊर्ध्वमुदाहृतः ।
अजये सुमहान्दोषो राजानं विनिपातयेत् ॥ १३.२१२.१६ ॥
Oh diosa, tras esto se declara la conquista de los sentidos; en no conquistarlos reside una falta muy grande, que derribaría al rey.
13.212.17
पञ्चैव स्ववशे कृत्वा तदर्थान्पञ्च शोषयेत् ।
षडुत्सृज्य यथायोगं ज्ञानेन विनयेन च।
सास्त्रचक्षुर्नयपरो भूत्वा भृत्यान्समाहरेत् ॥ १३.२१२.१७ ॥
Habiendo sometido a su propio control los cinco sentidos, debe secar sus cinco objetos; habiendo abandonado debidamente los seis, con conocimiento y disciplina, teniendo las escrituras como ojo y dedicado a la política, debe reunir servidores.
13.212.18
वृत्तश्रुतकुलोपेतानुपधाबिः परीक्षितान् ।
अमात्यानुपधातीतान्सोपसर्पाञ्जितेन्द्रियान्।
योजयेत यथायोगं यथार्हं स्वेषु कर्मसु ॥ १३.२१२.१८ ॥
Debe designar a ministros dotados de conducta, saber y buen linaje, probados mediante pruebas, por encima de toda prueba, cercanos, dueños de sí, cada uno conforme a derecho y a sus propias funciones.
13.212.19
अमात्या बुद्धिसम्पन्ना राष्ट्रं बहुजनप्रियम् ।
दुराधर्षं पुरश्रेष्ठं कोशः कृच्छ्रसहः स्मृतः ॥ १३.२१२.१९ ॥
Ministros dotados de inteligencia, un reino querido por muchos, una excelente ciudad inexpugnable y un tesoro capaz de soportar la adversidad: esto es lo que se declara.
13.212.20
अनुरक्तं बलं साम्नामद्वैधं मन्त्रमेव च ।
एताः प्रकृतयः स्वेषु स्वामी विनयतत्ववित्। ॥ १३.२१२.२० ॥
Un ejército leal, la sinceridad en la política conciliadora y el consejo: estos son los elementos del estado; el señor que conoce la esencia de la disciplina debe protegerlos en su propio reino.
13.212.21
प्रजानां रक्षणार्थाय सर्वमेतद्विनिर्मितम् ।
आभिः करणभूताभिः कुर्याल्लोकहितं नृपः ॥ १३.२१२.२१ ॥
Todo esto ha sido establecido para la protección de los súbditos; con estos instrumentos el rey debe procurar el bien del mundo.
13.212.22
आत्मरक्षा नरेन्द्रस्य प्रजारक्षार्थमिष्यते ।
तस्मात्सततमात्मानं संरक्षेदप्रमादवान् ॥ १३.२१२.२२ ॥
La autoprotección del rey se desea para la protección de los súbditos; por ello debe guardarse siempre, con vigilancia.
13.212.23
भोजनाच्छादनस्नानाद्बहिर्निष्क्रमणादपि ।
नित्यं स्त्रीगणसंयोगाद्रक्षेदात्मानमात्मवान् ॥ १३.२१२.२३ ॥
De la comida, la vestimenta y el baño, incluso de salir afuera, y constantemente de la compañía de grupos de mujeres, el hombre dueño de sí debe protegerse.
13.212.24
स्वेभ्यश्चैव परेभ्यश्च शश्त्रादपि विषादपि ।
सततं पुत्रदारेभ्यो रक्षेदात्मानमात्मवान् ॥ १३.२१२.२४ ॥
De los propios y de los extraños, incluso de las armas y del veneno, y constantemente de los hijos y las esposas, el hombre dueño de sí debe protegerse.
13.212.25
सर्वेभ्य एव स्थानेभ्यो रक्षेदात्मानमात्मवान् ।
प्रजानां रक्षणार्थाय प्रजाहितकरो भवेत् ॥ १३.२१२.२५ ॥
El hombre dueño de sí debe protegerse de todas las posiciones; para proteger a los súbditos, que sea quien procura su bienestar.
13.212.26
प्रजाकार्यं तु तत्कार्यं प्रजासौख्यं तु तत्सुखम् ।
प्रजाप्रियं प्रियं तस्य स्वहितं तु प्रजाहितम्।
प्रजार्तं तस्य सर्वस्वमात्मार्थं न विधीयते। ॥ १३.२१२.२६ ॥
La tarea de los súbditos es su tarea, la dicha de los súbditos es su dicha; lo que es querido por los súbditos le es querido a él, y el bien de los súbditos es su propio bien. La aflicción de los súbditos es todo su patrimonio; no se ordena para su propio provecho.
13.212.27
प्रकृतीनां हि रक्षार्थं रागद्वेषौ व्युदस्य च ।
उभयोः पक्षयोर्वादं श्रुत्वा चैव यथातथम्।
तमर्थं विमृशेद्बुद्ध्या स्वयमातत्वदर्शनात् ॥ १३.२१२.२७ ॥
Para la protección de los súbditos, habiendo desechado el apego y la aversión, y habiendo escuchado el argumento de ambas partes tal como es, que él mismo examine ese asunto con su juicio, mediante la visión de la verdad del yo.
13.212.28
तत्वविद्भिश्च बहुभिर्वृद्धैः सह नरोत्तमैः ।
कर्तारमपराधं च देशकालौ नयानयौ ॥ १३.२१२.२८ ॥
Junto con muchos ancianos que conocen la verdad y con los mejores de los hombres, que considere al autor, la ofensa, el lugar y el tiempo, y la conducta justa e injusta.
13.212.29
ज्ञात्वा सम्यग्यथाशास्त्रं ततो दण्डं नयेन्नृषु ।
एवं कुर्वंल्लभेद्धर्मं पक्षपातविवर्जनात् ॥ १३.२१२.२९ ॥
Habiéndolo conocido bien según las escrituras, que entonces imponga el castigo a los hombres con prudente conducta. Haciendo así, evitando la parcialidad, obtendría el dharma.
13.212.30
प्रत्यक्षाप्तोपदेशाभ्यामनुमानेन वा पुनः ।
बोद्धव्यं सततं राज्ञा देशवृत्तं शुभाशुभम् ॥ १३.२१२.३० ॥
Por percepción directa, por la enseñanza de los fiables, o también por inferencia, el rey debe conocer constantemente la conducta buena y mala del reino.
13.212.31
चारैः कर्मप्रवृत्त्या च तद्विज्ञाय विचारयेत् ।
अशुभं निर्हरेत्सद्यो जोषयेच्छुभमात्मनः ॥ १३.२१२.३१ ॥
Habiéndolo conocido por medio de espías y por el curso de las acciones, que delibere; que aparte de inmediato lo malo y cultive para sí lo bueno.
13.212.32
गर्ह्यान्विगर्हयेदेव पूज्यान्सम्पूजयेत्तथा ।
दण्ड्यांश्च दण्डयेद्देवि नात्र कार्या विचारणा ॥ १३.२१२.३२ ॥
Debe censurar a los censurables y honrar a los honorables; y a los merecedores de castigo debe castigarlos, oh diosa: en esto no hay que deliberar.
13.212.33
पञ्चावेक्षन्सदा मन्त्रं कुर्याद्बुद्धियुतैर्नरैः ।
कुलवृत्तश्रुतोपेतैर्नित्यं मन्त्रपरो भवेत् ॥ १३.२१२.३३ ॥
Examinando los cinco, debe siempre tomar consejo con hombres de inteligencia; debe dedicarse constantemente al consejo con quienes poseen buen linaje, conducta y saber.
13.212.34
कामकारेण वै मुख्यैर्न च मन्त्रमना भवेत् ।
राजा राष्ट्रहितापेक्षं सत्यधर्माणि कारयेत् ॥ १३.२१२.३४ ॥
No debe deliberar con los principales por mero capricho; el rey, buscando el bienestar del reino, debe hacer que se cumplan los deberes de la verdad y la rectitud.
13.212.35
सर्वोद्योगं स्वयं कुर्याद्दुर्गादिषु सदा नृषु ।
देशवृद्धिकरान्भृत्यानप्रमादेन कारयेत् ॥ १३.२१२.३५ ॥
El rey mismo debe llevar siempre a cabo todas las empresas en las fortalezas y demás entre los hombres; y debe hacer que los servidores que promueven la prosperidad del país trabajen sin descuido.
13.212.36
देशक्षयकरान्सर्वानप्रियांश्च विवर्जयेत् ।
अहन्यहनि सम्पश्येदनुजीविगणं स्वयम् ॥ १३.२१२.३६ ॥
Debe evitar a todos los que causan la ruina del reino y a los desagradables. El rey mismo debe observar día tras día a la multitud de los que viven de su sustento.
13.212.37
सुमुखः सुप्रियो दत्त्वा सम्यग्वृत्तं समाचरेत् ।
अधर्म्यं परुषं तीक्ष्णं वाक्यं वक्तुं न चार्हति ॥ १३.२१२.३७ ॥
Con rostro amable y querido por todos, debe practicar una conducta correcta. No conviene pronunciar palabras injustas, duras ni cortantes.
13.212.38
असंविश्वास्य वचनं वक्तुं सत्सु न चार्हति ।
नरेनरे गुणान्दोषान्सम्यग्वेदितुमर्हति ॥ १३.२१२.३८ ॥
No conviene pronunciar entre los buenos palabras que engendren desconfianza. Deben conocerse bien las virtudes y los defectos de cada hombre.
13.212.39
स्वेङ्गितं वृणुयाद्धैर्यं न कुर्यात्क्षुद्रसंविदम् ।
परेङ्गितज्ञो लोकेषु भूत्वा संसर्गमाचरेत् ॥ १३.२१२.३९ ॥
Debe ocultar sus propios gestos y mantenerse firme, sin hacer acuerdos mezquinos. Siendo conocedor de los gestos ajenos, debe tratar con la gente.
13.212.40
स्वतश्च परतश्चैव परस्परभयादपि ।
अमानुषभयेभ्यश्च स्वाः प्रजाः पालयेन्नृपः ॥ १३.२१२.४० ॥
El rey debe proteger a sus propios súbditos de los peligros internos y externos, del temor mutuo y de los peligros no humanos.
13.212.41
लुब्धाः कठोराश्चाप्यस्य मानवा दस्युवृत्तयः ।
निग्राह्या एव ते राज्ञा सङ्गृहीत्वा यतस्ततः ॥ १३.२१२.४१ ॥
Los hombres codiciosos y crueles de conducta de bandidos deben ser sin duda reprimidos por el rey, apresados dondequiera que se encuentren.
13.212.42
कुमारान्विनयोद्बोधैर्जन्मप्रभृति योजयेत् ।
तेषामात्मगुणोपेतं यौवराज्येन योजयेत् ॥ १३.२१२.४२ ॥
El rey debe educar a sus hijos desde el nacimiento con enseñanzas de humildad y vigilancia, y designar como heredero aparente a quien esté dotado de cualidades del alma.
13.212.43
प्रकृतीनां यथा न स्याद्राज्यभ्रंशो भवेद्भयम् ।
एतत्संचिन्तयेन्नित्यं तद्विधानं तथार्हति ॥ १३.२१२.४३ ॥
Para que entre los súbditos no ocurra la pérdida del reino ni surja el temor, el rey debe considerar esto constantemente y es conveniente que disponga las medidas adecuadas.
13.212.44
अराजकं क्षणमपि राज्यं न स्याद्धि शोभने ।
आत्मनोऽनुविधानाय यौवराज्यं सदेष्यते ॥ १३.२१२.४४ ॥
Oh hermosa, un reino no debe quedar sin rey ni por un instante; el cargo de heredero aparente siempre se desea para que el propio gobierno pueda continuar.
13.212.45
कुलजानां च वैद्यानां श्रोत्रियाणां तपस्विनाम् ।
अन्येषां वृत्तियुक्तानां विशेषं कर्तुमर्हति ॥ १३.२१२.४५ ॥
El rey debe mostrar una consideración especial a los nacidos en buena familia, a los médicos, a los eruditos védicos, a los ascetas y a otros que se dedican a su oficio.
13.212.46
आत्मार्थं राज्यतन्त्रार्थं कोशार्थं च समाचरेत् ।
दुर्गाद्राष्ट्रात्समुद्राच्च वणिग्भ्यः पुरुषात्ययात् ॥ १३.२१२.४६ ॥
Por su propio bien, por el aparato del reino y por el tesoro, el rey debe actuar: debe obtener ingresos de las fortalezas, del reino, del mar y de los mercaderes, en proporción al trabajo de los hombres.
13.212.47
परात्मगुणसाराभ्यां भृत्यपोषणमाचरेत् ।
वाहनानां प्रकुर्वीत पोषणं योधकर्मसु ॥ १३.२१२.४७ ॥
Habiendo juzgado la esencia de las cualidades de otros y de uno mismo, se debe mantener a los servidores; y se debe proveer al sustento de las monturas usadas en las labores de los guerreros.
13.212.48
सादरः सततं भूत्वा अवेक्षाव्रतमाचरेत् ।
चतुर्दा विभजेत्कोशं धर्मभृत्यात्मकारणात् ॥ १३.२१२.४८ ॥
Siempre respetuoso, debe observar el voto de la atenta vigilancia y dividir el tesoro en cuatro partes: para el dharma, para los sirvientes y para sí mismo.
13.212.49
आपदर्थं च नीतिज्ञो देशकालवशेन तु ।
अनाथान्व्यथितान्वृद्धान्स्वे देशे पोषयेन्नृपः ॥ १३.२१२.४९ ॥
Un rey conocedor de la política debe, para tiempos de calamidad y según el lugar y el tiempo, sustentar en su propio reino a los desamparados, a los afligidos y a los ancianos.
13.212.50
सन्धिं च विग्रहं चैव तद्विशेषांस्तथा पारन् ।
यथावत्संविमृश्यैव बुद्धिपूर्वं समाचरेत् ॥ १३.२१२.५० ॥
Tras considerar bien la paz y la guerra, sus distinciones y sus resultados, debe actuar con sabiduría deliberada.
13.212.51
सर्वेषां सम्प्रियो भूत्वा मण्डलं सततं चरेत् ।
शुभेष्वपि च कार्येषु च चैकान्तः समाचरेत् ॥ १३.२१२.५१ ॥
Siendo querido por todos, debe atender siempre al círculo de aliados, y en las empresas auspiciosas también actuar con dedicación exclusiva.
13.212.52
स्वतश्च परतश्चैव व्यसनानि विमृश्य सः ।
परेणि धार्मिकान्योगान्नातीयाद्द्वेषलोभतः ॥ १३.२१२.५२ ॥
Tras considerar las calamidades que surgen de uno mismo y de otros, no debe transgredir, por odio o codicia, las empresas justas del enemigo.
13.212.53
रक्ष्यत्वं वै प्रजाधर्मः क्षत्रधर्मस्तु रक्षणम् ।
कुनृपैः पीडितास्तस्मात्प्रजाः सर्वत्र पालयेत् ॥ १३.२१२.५३ ॥
El deber de los súbditos es ser protegidos, y el deber del guerrero es la protección. Por ello, debe proteger a los súbditos en todas partes, cuando son oprimidos por reyes malvados.
13.212.54
यात्राकालेऽनवेक्ष्यैव पश्चात्कोपफलोदयः ।
तद्युक्ताश्चापदश्चैव शासनादिति चिन्तयेत् ॥ १३.२१२.५४ ॥
Sin reflexionar en el momento de la campaña, después surge el fruto de la ira; y las calamidades ligadas a ella — así debe reflexionar uno, por mandato del gobierno.
13.212.55
व्यसनेभ्यो बलं रक्षेन्नयतो व्ययतोपि वा ।
प्रायशो वर्जयेद्युद्धं प्राणरक्षणकारणात् ॥ १३.२१२.५५ ॥
Debe proteger la fuerza de las calamidades, con prudente política o incluso con gastos; por proteger la vida, debe evitar en gran medida la guerra.
13.212.56
कारणादेवि योद्धव्यं नात्मनः परदोषतः ।
सुयुद्धे प्राणमोक्षश्च तस्य धर्माय इष्यते ॥ १३.२१२.५६ ॥
Solo por una causa justa se debe combatir, no por interés propio ni por la culpa ajena; en una guerra justa, dar la vida se considera parte de su dharma.
13.212.57
अभियुक्तो बलवता कुर्यादापद्विधिं नृपः ।
अनुनीय तथा सर्वान्प्रजानां हितकारणात् ॥ १३.२१२.५७ ॥
Cuando sea atacado por uno más fuerte, el rey debe seguir la norma para la calamidad; y por el bien de los súbditos, debe apaciguar a todos de este modo.
13.212.58
अन्यप्रकृतियुक्तानां राज्ञां वृत्तिविचारिणाम् ।
अन्यांश्चापत्प्रपन्नानां न तान्संयोक्तुमर्हति ॥ १३.२१२.५८ ॥
No es correcto unir consigo a los reyes vinculados a otras naturalezas y que calculan su sustento, ni a otros que han caído en la calamidad.
13.212.59
शुभाशुभं यदा देवि व्रतं तूभयसाधनम् ।
आत्मैव तच्छुभं कुर्यादशुभं योजयेत्परान्। ॥ १३.२१२.५९ ॥
Oh diosa, cuando el voto es medio tanto para el bien como para el mal, uno debe dirigirse a sí mismo al bien y cargar el mal sobre los demás.
13.212.60
एवमुद्देशतः प्रोक्तमलेपत्वं यथा भवेत् ।
एष देवि समासेन राजधर्मः प्रकीर्तितः ॥ १३.२१२.६० ॥
Así se ha expuesto en líneas generales cómo puede uno permanecer libre de mancha. Esto, oh diosa, es el deber del rey, expuesto en breve.
13.212.61
एवं संवर्तमानस्तु दण्डयन्भर्त्सयन्प्रजाः ।
निष्कल्मषमवाप्नोति पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ १३.२१२.६१ ॥
Obrando así, castigando y reprendiendo a sus súbditos, el rey alcanza la pureza sin mancha, como la hoja de loto que no se moja con el agua.
13.212.62
एवं संवर्तमानस्य कालधर्मो यदा भवेत् ।
स्वर्गलोके तदा राजा त्रिदशैः सह तोष्यते ॥ १३.२१२.६२ ॥
Cuando llega el tiempo de la muerte para quien así se conduce, entonces el rey se regocija en el mundo celestial junto a los dioses.
13.212.63
द्विविधं राज्यवृत्तं च न्यायभाग्यसमन्वितम् ।
एवं न्यायानुगं वृत्तं कथितं ते शुभेक्षणे ॥ १३.२१२.६३ ॥
Doble es la conducta de la realeza, dotada de justicia y de fortuna. Así, oh de hermosos ojos, te ha sido narrada la conducta conforme a la justicia.
13.212.64
राज्यं न्यायानुगं तात बुद्धिशास्त्रानुगं भवेत् ।
धर्म्यं पथ्यं यशस्यं च स्वर्ग्यं चैव तथा भवेत् ॥ १३.२१२.६४ ॥
La realeza, querida, debe ser conforme a la justicia y acorde con la razón y el śāstra. Entonces se vuelve recta, saludable, gloriosa y conducente al cielo.
13.212.65
राज्यं भाग्यानुगं नाम अयथावत्प्रदृश्यते ।
तत्तु शास्त्रविनिर्मुक्तं सतां कोपकरं भवेत्।
अधर्म्यमयशस्यं च दुरन्तं च भवेद्ध्रुवम् ॥ १३.२१२.६५ ॥
La realeza que sigue solo a la fortuna parece impropia. Libre de las escrituras, se vuelve motivo de ira para los buenos; es injusta y deshonrosa, y sin duda tiene un final desastroso.
13.212.66
यत्र स्वच्छन्दतः सर्वं क्रियते कर्म राजभिः ।
तत्र भाग्यवशाद्भृत्या लभन्ते न विशेषतः ॥ १३.२१२.६६ ॥
Donde los reyes hacen todas las cosas a su antojo, allí los sirvientes, por el dominio del destino, no obtienen nada en particular.
13.212.67
यत्र दण्ड्या न दण्ड्यन्ते पूज्यन्ते वा नराधमाः ।
यत्र सन्तोपि हन्यन्ते तत्र भाग्यानुगं भवेत् ॥ १३.२१२.६७ ॥
Donde los merecedores de castigo no son castigados, o los más bajos de los hombres son honrados, y aun los buenos son muertos, allí todo sigue al destino.
13.212.68
शुभाशुभं यथा यत्र विपरीतं प्रदृश्यते ।
राज्ञि चासुरपक्षे तु तत्र भाग्यानुगं भवेत् ॥ १३.२१२.६८ ॥
Donde lo bueno y lo malo se ven invertidos, y el rey está del lado de los asuras, allí también todo sigue al destino.
13.212.69
भाग्यानुगे तु राजानो वर्तमाना यथातथा ।
प्राप्याकीर्तिमनर्थं च इह लोके शुभेक्षणे ॥ १३.२१२.६९ ॥
Oh tú de ojos hermosos, los reyes que, bajo el dominio del destino, se conducen de cualquier manera, obtienen aquí en este mundo deshonra y ruina.
13.212.70
परत्र सुमहाघोरं तमः प्राप्य दुरत्ययम् ।
तिष्ठन्ति नरके देवि प्रलयान्तादिति स्थितिः ॥ १३.२१२.७० ॥
Oh diosa, al llegar en el otro mundo a una oscuridad sumamente terrible y difícil de superar, permanecen en el infierno hasta el fin de la disolución cósmica; tal es el orden establecido.
13.212.71
मोक्षं दुष्कृतिनां चापि विद्यते कालपर्ययात् ।
नास्त्येव मोक्षणं देवि राज्ञां दुष्कृतिकारिणाम् ॥ १३.२१२.७१ ॥
Para los malhechores también hay liberación con el paso del tiempo; pero, oh diosa, para los reyes que cometen maldad no hay en verdad liberación alguna.
13.212.72
एतत्सर्वं समासेन राजवृत्तं शुभाशुभम् ।
कथितं ते महाभागे भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२१२.७२ ॥
Oh, grandiosa de fortuna, todo esto sobre la conducta buena y mala de los reyes te ha sido contado brevemente. ¿Qué más deseas oír?