ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.212
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.212.1
देवदेव नमस्तुभ्यं त्र्यक्ष भो वृषभध्वज ।
श्रुतं मे भगवन्सर्वं त्वत्प्रसादान्महेश्वर ॥ १३.२१२.१ ॥
ದೇವದೇವನೇ, ತ್ರ್ಯಕ್ಷನೇ, ವೃಷಭಧ್ವಜನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭಗವನ್, ಮಹೇಶ್ವರ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
13.212.2
सङ्गृहीतं मया तच्च तव वाक्यमनुत्तमम् ।
इदानीमस्ति संदेहो मानुषेष्विह कश्चन ॥ १३.२१२.२ ॥
ನಿನ್ನ ಆ ಅನುತ್ತಮ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಸಂದೇಹವಿದೆ.
13.212.3
तुल्यप्राणशिरःकायो राजाऽयमिति मृश्यते ।
केन कर्मविपाकेन सर्वप्राधान्यमर्हति ॥ १३.२१२.३ ॥
ಪ್ರಾಣ, ತಲೆ, ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಇತರರಂತೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ಇವನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಇವನು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ?
13.212.4
स चापि दण्डयन्मर्त्यान्भर्त्सयन्विधमन्नपि ।
प्रेत्यभावे कथं लोकाँल्लभते पुण्यकर्मणा।
राजवृत्तमहं तस्माच्छ्रोतुमिच्छामि मानद ॥ १३.२१२.४ ॥
ಅವನು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ದಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಗದರುತ್ತಾನೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಯೂ ನಡೆಯಬಹುದು. ಹಾಗಾದರೆ ಮರಣದ ನಂತರ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನದನೇ, ರಾಜನ ನಡತೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
13.212.5
तदहं ते प्रवक्ष्यामि राजधर्मं शुभानने ॥ १३.२१२.५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಶುಭಾನನೆ, ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.212.6
राजायत्तं हि यत्सर्वं लोकवृत्तं शुभाशुभम् ।
महतस्तपसो देवि फलं राज्यमिति स्मृतम् ॥ १३.२१२.६ ॥
ಲೋಕದ ಶುಭಾಶುಭ ನಡತೆಯೆಲ್ಲವೂ ರಾಜನನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ದೇವಿ, ರಾಜ್ಯವು ಮಹಾ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
13.212.7
तपोदानमयं राज्यं परं स्थानं विधीयते ।
तस्माद्राज्ञः सदा मर्त्याः प्रणमन्ति यतस्ततः ॥ १३.२१२.७ ॥
ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಜ್ಯವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸದಾ ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.212.8
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामाऽसि भामिनि ।
तस्मात्तस्यैव चरितं जगत्पथ्यं शृणु प्रिये ॥ १३.२१२.८ ॥
ಮಹಾಭಾಗೇ, ನ್ಯಾಯವಾಗಿಯೇ ನೀನು ಕೇಳಲು ಬಯಸಿರುವೆ, ಭಾಮಿನಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿತಕರವಾದ ಅವನ ನಡತೆಯನ್ನು ಕೇಳು, ಪ್ರಿಯೆ.
13.212.9
अराजके पुरा त्वासीत्प्रजानां सङ्कुलं महत् ।
तदृष्ट्वा सङ्कुलं ब्रह्मा मनुं राज्ये न्यवेदयत्।
तदाप्रभृति संदृष्टं राज्ञां वृत्तं शुभाशुभम् ॥ १३.२१२.९ ॥
ಹಿಂದೆ ರಾಜನಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಗೊಂದಲವಿತ್ತು. ಆ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನುವನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು; ಅಂದಿನಿಂದ ರಾಜರ ಶುಭಾಶುಭ ನಡತೆ ಗಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
13.212.10
तन्मे शृणु वरारोहे तस्य पथ्यं जगद्धितम् ।
यथा प्रेत्य लभेत्स्वर्गं यथा वीर्यं यशस्तथा ॥ १३.२१२.१० ॥
ವರಾರೋಹೇ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿತಕರವಾದ ಆ ಪಥ್ಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು; ಮರಣದ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು.
13.212.11
पित्र्यं वा भूतपूर्वं वा स्वयमुत्पाद्य वा पुनः ।
राज्यधर्ममनुष्ठाय विधिवद्भोक्तुमर्हति ॥ १३.२१२.११ ॥
ಪಿತೃಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಲಿ, ಹಿಂದೆ ಇದ್ದದ್ದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ತಾನೇ ಗಳಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಪಡೆದದ್ದಾಗಲಿ — ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಅವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಅರ್ಹನು.
13.212.12
आत्मानमेव प्रथमं विनयैरुपपादयेत् ।
अनु भृत्यान्प्रजाः पश्चादित्येष विनयक्रमः ॥ १३.२१२.१२ ॥
ಮೊದಲು ತನ್ನನ್ನೇ ವಿನಯದಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಸೇವಕರನ್ನು, ಆ ಬಳಿಕ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು — ಇದೇ ವಿನಯದ ಕ್ರಮ.
13.212.13
स्वामिनं चोषमां कृत्वा प्रजास्तद्वृत्तकाङ्क्षया ।
स्वयं विनयसम्पन्ना भवन्तीह शुभेक्षणे ॥ १३.२१२.१३ ॥
ರಾಜನನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿಸಿ, ಅವನ ನಡತೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ಪ್ರಜೆಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ವಿನಯಸಂಪನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಶುಭನೇತ್ರೆ.
13.212.14
स्वस्मात्पूर्वतरा राजा विनयत्येव वै प्रजाः ।
अपहास्यो भवेत्तादृक्स्वदोषस्यानवेक्षणात् ॥ १३.२१२.१४ ॥
ರಾಜನು ಮೊದಲು ತನ್ನನ್ನೇ ವಿನಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕು, ನಂತರ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು; ತನ್ನ ದೋಷವನ್ನು ನೋಡದವನು ಅಪಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.212.15
विद्याभ्यासैर्वृद्धयोगैरात्मानं विनयं नयेत् ।
विद्या धर्मार्थफलिनी तद्विदो वृद्धसंज्ञिताः ॥ १३.२१२.१५ ॥
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ವಿನಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕು; ವಿದ್ಯೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥದ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿದವರೇ ವೃದ್ಧರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
13.212.16
इन्द्रियाणां जयो देवि अत ऊर्ध्वमुदाहृतः ।
अजये सुमहान्दोषो राजानं विनिपातयेत् ॥ १३.२१२.१६ ॥
ದೇವಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ಜಯವನ್ನು ಇದರ ನಂತರ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಗೆಲ್ಲದಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ದೋಷವಿದೆ, ಅದು ರಾಜನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ.
13.212.17
पञ्चैव स्ववशे कृत्वा तदर्थान्पञ्च शोषयेत् ।
षडुत्सृज्य यथायोगं ज्ञानेन विनयेन च।
सास्त्रचक्षुर्नयपरो भूत्वा भृत्यान्समाहरेत् ॥ १३.२१२.१७ ॥
ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಐದು ರೀತಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕು; ಆರನ್ನು ಯುಕ್ತವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ವಿನಯದಿಂದ, ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಣ್ಣಾಗಿಸಿ, ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ಸೇವಕರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
13.212.18
वृत्तश्रुतकुलोपेतानुपधाबिः परीक्षितान् ।
अमात्यानुपधातीतान्सोपसर्पाञ्जितेन्द्रियान्।
योजयेत यथायोगं यथार्हं स्वेषु कर्मसु ॥ १३.२१२.१८ ॥
ನಡತೆ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕುಲಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಉಪಧೆಗಳಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿತರು, ಉಪಧೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವರು, ಸಮೀಪದವರು, ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಗಳಾದ ಅಮಾತ್ಯರನ್ನು ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
13.212.19
अमात्या बुद्धिसम्पन्ना राष्ट्रं बहुजनप्रियम् ।
दुराधर्षं पुरश्रेष्ठं कोशः कृच्छ्रसहः स्मृतः ॥ १३.२१२.१९ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರಾದ ಅಮಾತ್ಯರು, ಬಹುಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಜಯಿಸಲಾಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರ, ಕಷ್ಟಕಾಲವನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಕೋಶ — ಇವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
13.212.20
अनुरक्तं बलं साम्नामद्वैधं मन्त्रमेव च ।
एताः प्रकृतयः स्वेषु स्वामी विनयतत्ववित्। ॥ १३.२१२.२० ॥
ಅನುರಕ್ತ ಸೇನೆ, ಸಾಮನೀತಿಯ ನಿಷ್ಕಪಟತೆ, ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ — ಇವೇ ಪ್ರಕೃತಿಗಳು; ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿನಯತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಸ್ವಾಮಿ ಇವನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
13.212.21
प्रजानां रक्षणार्थाय सर्वमेतद्विनिर्मितम् ।
आभिः करणभूताभिः कुर्याल्लोकहितं नृपः ॥ १३.२१२.२१ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೇ ಇದೆಲ್ಲವೂ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಈ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜನು ಲೋಕಹಿತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
13.212.22
आत्मरक्षा नरेन्द्रस्य प्रजारक्षार्थमिष्यते ।
तस्मात्सततमात्मानं संरक्षेदप्रमादवान् ॥ १३.२१२.२२ ॥
ರಾಜನ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಜಾರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೇ ಅಪೇಕ್ಷಿತ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿ ಸದಾ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
13.212.23
भोजनाच्छादनस्नानाद्बहिर्निष्क्रमणादपि ।
नित्यं स्त्रीगणसंयोगाद्रक्षेदात्मानमात्मवान् ॥ १३.२१२.२३ ॥
ಊಟ, ವಸ್ತ್ರ, ಸ್ನಾನ, ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವುದು, ಸ್ತ್ರೀಗಣದ ಸಂಪರ್ಕ — ಇವುಗಳಿಂದಲೂ ಸದಾ ಆತ್ಮವಂತನು ತನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
13.212.24
स्वेभ्यश्चैव परेभ्यश्च शश्त्रादपि विषादपि ।
सततं पुत्रदारेभ्यो रक्षेदात्मानमात्मवान् ॥ १३.२१२.२४ ॥
ಸ್ವಜನರಿಂದಲೂ ಪರರಿಂದಲೂ, ಶಸ್ತ್ರದಿಂದಲೂ ವಿಷದಿಂದಲೂ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯರಿಂದಲೂ ಸದಾ ಆತ್ಮವಂತನು ತನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
13.212.25
सर्वेभ्य एव स्थानेभ्यो रक्षेदात्मानमात्मवान् ।
प्रजानां रक्षणार्थाय प्रजाहितकरो भवेत् ॥ १३.२१२.२५ ॥
ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದವನು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದಲೂ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡುವವನಾಗಿರಲಿ.
13.212.26
प्रजाकार्यं तु तत्कार्यं प्रजासौख्यं तु तत्सुखम् ।
प्रजाप्रियं प्रियं तस्य स्वहितं तु प्रजाहितम्।
प्रजार्तं तस्य सर्वस्वमात्मार्थं न विधीयते। ॥ १३.२१२.२६ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ಕಾರ್ಯವೇ ಅವನ ಕಾರ್ಯ; ಪ್ರಜೆಗಳ ಸುಖವೇ ಅವನ ಸುಖ. ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದೇ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ; ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತವೇ ಅವನ ಸ್ವಹಿತ. ಪ್ರಜೆಗಳ ದುಃಖವೇ ಅವನ ಸರ್ವಸ್ವ; ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
13.212.27
प्रकृतीनां हि रक्षार्थं रागद्वेषौ व्युदस्य च ।
उभयोः पक्षयोर्वादं श्रुत्वा चैव यथातथम्।
तमर्थं विमृशेद्बुद्ध्या स्वयमातत्वदर्शनात् ॥ १३.२१२.२७ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ, ರಾಗದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ವಾದವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸ್ವಯಂ ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು; ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದರ್ಶನದಿಂದ.
13.212.28
तत्वविद्भिश्च बहुभिर्वृद्धैः सह नरोत्तमैः ।
कर्तारमपराधं च देशकालौ नयानयौ ॥ १३.२१२.२८ ॥
ತತ್ತ್ವಜ್ಞರಾದ ಅನೇಕರು, ವೃದ್ಧರು, ಉತ್ತಮ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಕರ್ತನನ್ನು, ಅಪರಾಧವನ್ನು, ದೇಶ-ಕಾಲವನ್ನು, ನಯ-ಅನಯಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು.
13.212.29
ज्ञात्वा सम्यग्यथाशास्त्रं ततो दण्डं नयेन्नृषु ।
एवं कुर्वंल्लभेद्धर्मं पक्षपातविवर्जनात् ॥ १३.२१२.२९ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದು, ನಂತರ ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ನೀತಿಯಿಂದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.212.30
प्रत्यक्षाप्तोपदेशाभ्यामनुमानेन वा पुनः ।
बोद्धव्यं सततं राज्ञा देशवृत्तं शुभाशुभम् ॥ १३.२१२.३० ॥
ಅರಸನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದಿಂದ, ವಿಶ್ವಸನೀಯರ ಉಪದೇಶದಿಂದ, ಅಥವಾ ಅನುಮಾನದಿಂದ ದೇಶದ ಒಳಿತು ಕೆಡುಕಿನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸದಾ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
13.212.31
चारैः कर्मप्रवृत्त्या च तद्विज्ञाय विचारयेत् ।
अशुभं निर्हरेत्सद्यो जोषयेच्छुभमात्मनः ॥ १३.२१२.३१ ॥
ಗೂಢಚಾರರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು; ಅಶುಭವನ್ನು ಕೂಡಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು, ಶುಭವನ್ನು ತನಗಾಗಿ ಪೋಷಿಸಬೇಕು.
13.212.32
गर्ह्यान्विगर्हयेदेव पूज्यान्सम्पूजयेत्तथा ।
दण्ड्यांश्च दण्डयेद्देवि नात्र कार्या विचारणा ॥ १३.२१२.३२ ॥
ನಿಂದಾರ್ಹರನ್ನು ನಿಂದಿಸಬೇಕು, ಪೂಜ್ಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ದಂಡನಾರ್ಹರನ್ನು ದಂಡಿಸಬೇಕು, ದೇವಿ — ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಬೇಡ.
13.212.33
पञ्चावेक्षन्सदा मन्त्रं कुर्याद्बुद्धियुतैर्नरैः ।
कुलवृत्तश्रुतोपेतैर्नित्यं मन्त्रपरो भवेत् ॥ १३.२१२.३३ ॥
ಐದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಸದಾ ಬುದ್ಧಿವಂತರೊಡನೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಕುಲ, ನಡತೆ, ವಿದ್ಯೆ ಇರುವವರೊಡನೆ ನಿತ್ಯ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬೇಕು.
13.212.34
कामकारेण वै मुख्यैर्न च मन्त्रमना भवेत् ।
राजा राष्ट्रहितापेक्षं सत्यधर्माणि कारयेत् ॥ १३.२१२.३४ ॥
ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪ್ರಮುಖರೊಡನೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಅರಸನು ರಾಷ್ಟ್ರಹಿತವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸತ್ಯಧರ್ಮದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
13.212.35
सर्वोद्योगं स्वयं कुर्याद्दुर्गादिषु सदा नृषु ।
देशवृद्धिकरान्भृत्यानप्रमादेन कारयेत् ॥ १३.२१२.३५ ॥
ಅರಸನು ಸ್ವತಃ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕೋಟೆಗಳೇ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕು; ದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವ ಸೇವಕರಿಂದ ಅಜಾಗರೂಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
13.212.36
देशक्षयकरान्सर्वानप्रियांश्च विवर्जयेत् ।
अहन्यहनि सम्पश्येदनुजीविगणं स्वयम् ॥ १३.२१२.३६ ॥
ದೇಶವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಿಯರಾದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ರಾಜನು ತಾನೇ ಪ್ರತಿದಿನ ತನ್ನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
13.212.37
सुमुखः सुप्रियो दत्त्वा सम्यग्वृत्तं समाचरेत् ।
अधर्म्यं परुषं तीक्ष्णं वाक्यं वक्तुं न चार्हति ॥ १३.२१२.३७ ॥
ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖದಿಂದ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ, ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅಧರ್ಮವಾದ, ಒರಟಾದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ.
13.212.38
असंविश्वास्य वचनं वक्तुं सत्सु न चार्हति ।
नरेनरे गुणान्दोषान्सम्यग्वेदितुमर्हति ॥ १३.२१२.३८ ॥
ಅವಿಶ್ವಾಸವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಮಾತನ್ನು ಸಜ್ಜನರ ನಡುವೆ ಆಡಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಗುಣ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
13.212.39
स्वेङ्गितं वृणुयाद्धैर्यं न कुर्यात्क्षुद्रसंविदम् ।
परेङ्गितज्ञो लोकेषु भूत्वा संसर्गमाचरेत् ॥ १३.२१२.३९ ॥
ತನ್ನ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದಿರಬೇಕು; ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ಇತರರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅರಿತವನಾಗಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಡಬೇಕು.
13.212.40
स्वतश्च परतश्चैव परस्परभयादपि ।
अमानुषभयेभ्यश्च स्वाः प्रजाः पालयेन्नृपः ॥ १३.२१२.४० ॥
ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ, ಹೊರಗಿನಿಂದ, ಪರಸ್ಪರ ಭಯದಿಂದ, ಅಮಾನುಷ ಭಯಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
13.212.41
लुब्धाः कठोराश्चाप्यस्य मानवा दस्युवृत्तयः ।
निग्राह्या एव ते राज्ञा सङ्गृहीत्वा यतस्ततः ॥ १३.२१२.४१ ॥
ಲೋಭಿಗಳು, ಕ್ರೂರಿಗಳು ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರರ ನಡತೆಯ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು — ರಾಜನು ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಹಿಡಿದು ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
13.212.42
कुमारान्विनयोद्बोधैर्जन्मप्रभृति योजयेत् ।
तेषामात्मगुणोपेतं यौवराज्येन योजयेत् ॥ १३.२१२.४२ ॥
ರಾಜನು ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದ ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರನ್ನು ಯುವರಾಜ ಪದವಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
13.212.43
प्रकृतीनां यथा न स्याद्राज्यभ्रंशो भवेद्भयम् ।
एतत्संचिन्तयेन्नित्यं तद्विधानं तथार्हति ॥ १३.२१२.४३ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ನಾಶವಾಗದಂತೆ, ಭಯ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದನ್ನು ರಾಜನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು; ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದೇ ಯೋಗ್ಯ.
13.212.44
अराजकं क्षणमपि राज्यं न स्याद्धि शोभने ।
आत्मनोऽनुविधानाय यौवराज्यं सदेष्यते ॥ १३.२१२.४४ ॥
ಓ ಸುಂದರಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಅರಾಜಕತೆ ಇರಬಾರದು. ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಯುವರಾಜ ಪದವಿ ಸದಾ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
13.212.45
कुलजानां च वैद्यानां श्रोत्रियाणां तपस्विनाम् ।
अन्येषां वृत्तियुक्तानां विशेषं कर्तुमर्हति ॥ १३.२१२.४५ ॥
ಉತ್ತಮ ಕುಲದವರು, ವೈದ್ಯರು, ವೇದಪಂಡಿತರು, ತಪಸ್ವಿಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಇತರರಿಗೆ ರಾಜನು ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು ಯೋಗ್ಯ.
13.212.46
आत्मार्थं राज्यतन्त्रार्थं कोशार्थं च समाचरेत् ।
दुर्गाद्राष्ट्रात्समुद्राच्च वणिग्भ्यः पुरुषात्ययात् ॥ १३.२१२.४६ ॥
ರಾಜನು ತನಗಾಗಿ, ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ಯಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಖಜಾನೆಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕೋಟೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರ, ಸಮುದ್ರ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆದಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು.
13.212.47
परात्मगुणसाराभ्यां भृत्यपोषणमाचरेत् ।
वाहनानां प्रकुर्वीत पोषणं योधकर्मसु ॥ १३.२१२.४७ ॥
ಇತರರ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಗುಣಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಅರಿತು ಸೇವಕರನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕು. ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಾಹನಗಳ ಪೋಷಣೆಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು.
13.212.48
सादरः सततं भूत्वा अवेक्षाव्रतमाचरेत् ।
चतुर्दा विभजेत्कोशं धर्मभृत्यात्मकारणात् ॥ १३.२१२.४८ ॥
ಸದಾ ಗೌರವದಿಂದಿದ್ದು ಅವೇಕ್ಷಾ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮ, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ತನಗಾಗಿ ಕೋಶವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬೇಕು.
13.212.49
आपदर्थं च नीतिज्ञो देशकालवशेन तु ।
अनाथान्व्यथितान्वृद्धान्स्वे देशे पोषयेन्नृपः ॥ १३.२१२.४९ ॥
ನೀತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದ ರಾಜನು ಆಪತ್ತಿಗಾಗಿ, ದೇಶಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ತನ್ನ ದೇಶದ ಅನಾಥರನ್ನು, ದುಃಖಿತರನ್ನು, ವೃದ್ಧರನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕು.
13.212.50
सन्धिं च विग्रहं चैव तद्विशेषांस्तथा पारन् ।
यथावत्संविमृश्यैव बुद्धिपूर्वं समाचरेत् ॥ १३.२१२.५० ॥
ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹವನ್ನು, ಅವುಗಳ ಭೇದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಫಲಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.
13.212.51
सर्वेषां सम्प्रियो भूत्वा मण्डलं सततं चरेत् ।
शुभेष्वपि च कार्येषु च चैकान्तः समाचरेत् ॥ १३.२१२.५१ ॥
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಸದಾ ಮಂಡಲವನ್ನು (ಮಿತ್ರರಾಜ್ಯಗಳ ವಲಯವನ್ನು) ಕಾಯಬೇಕು; ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕು.
13.212.52
स्वतश्च परतश्चैव व्यसनानि विमृश्य सः ।
परेणि धार्मिकान्योगान्नातीयाद्द्वेषलोभतः ॥ १३.२१२.५२ ॥
ತನ್ನಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಬರುವ ವ್ಯಸನಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಲೋಭದಿಂದ ಶತ್ರುವಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯೋಗಗಳನ್ನು ಮೀರಬಾರದು.
13.212.53
रक्ष्यत्वं वै प्रजाधर्मः क्षत्रधर्मस्तु रक्षणम् ।
कुनृपैः पीडितास्तस्मात्प्रजाः सर्वत्र पालयेत् ॥ १३.२१२.५३ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ರಕ್ಷಿತರಾಗಿರುವುದು; ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ರಕ್ಷಣೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದುಷ್ಟ ರಾಜರಿಂದ ಪೀಡಿತ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಯಬೇಕು.
13.212.54
यात्राकालेऽनवेक्ष्यैव पश्चात्कोपफलोदयः ।
तद्युक्ताश्चापदश्चैव शासनादिति चिन्तयेत् ॥ १३.२१२.५४ ॥
ಯಾತ್ರಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸದೆ ಮಾಡಿದರೆ, ನಂತರ ಕೋಪದ ಫಲ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಆಪತ್ತುಗಳೂ ಬರುತ್ತವೆ — ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
13.212.55
व्यसनेभ्यो बलं रक्षेन्नयतो व्ययतोपि वा ।
प्रायशो वर्जयेद्युद्धं प्राणरक्षणकारणात् ॥ १३.२१२.५५ ॥
ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ಬಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು — ನೀತಿಯಿಂದಲೋ ವ್ಯಯದಿಂದಲೋ; ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
13.212.56
कारणादेवि योद्धव्यं नात्मनः परदोषतः ।
सुयुद्धे प्राणमोक्षश्च तस्य धर्माय इष्यते ॥ १३.२१२.५६ ॥
ಸಕಾರಣವಿದ್ದಾಗಲೇ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು — ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರರ ದೋಷದಿಂದಲ್ಲ; ಸದ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಅದರ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತ.
13.212.57
अभियुक्तो बलवता कुर्यादापद्विधिं नृपः ।
अनुनीय तथा सर्वान्प्रजानां हितकारणात् ॥ १३.२१२.५७ ॥
ಬಲಶಾಲಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ರಾಜನು ಆಪತ್ಧರ್ಮದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಬೇಕು.
13.212.58
अन्यप्रकृतियुक्तानां राज्ञां वृत्तिविचारिणाम् ।
अन्यांश्चापत्प्रपन्नानां न तान्संयोक्तुमर्हति ॥ १३.२१२.५८ ॥
ಬೇರೆ ಪ್ರಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರುವ, ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವ ರಾಜರನ್ನು ಮತ್ತು ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಇತರರನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
13.212.59
शुभाशुभं यदा देवि व्रतं तूभयसाधनम् ।
आत्मैव तच्छुभं कुर्यादशुभं योजयेत्परान्। ॥ १३.२१२.५९ ॥
ಓ ದೇವಿ, ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಾಧನವಾದ ವ್ರತವಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನನ್ನೇ ಶುಭಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸಬೇಕು; ಅಶುಭವನ್ನು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಹೇರಬೇಕು.
13.212.60
एवमुद्देशतः प्रोक्तमलेपत्वं यथा भवेत् ।
एष देवि समासेन राजधर्मः प्रकीर्तितः ॥ १३.२१२.६० ॥
ಹೀಗೆ, ಕಲ್ಮಷವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೇವಿ, ಸಂಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
13.212.61
एवं संवर्तमानस्तु दण्डयन्भर्त्सयन्प्रजाः ।
निष्कल्मषमवाप्नोति पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ १३.२१२.६१ ॥
ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ದಂಡಿಸಿ ಗದರಿಸುವ ರಾಜನು, ತಾವರೆ ಎಲೆ ನೀರಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗದಂತೆ ಕಲ್ಮಷವಿಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.212.62
एवं संवर्तमानस्य कालधर्मो यदा भवेत् ।
स्वर्गलोके तदा राजा त्रिदशैः सह तोष्यते ॥ १३.२१२.६२ ॥
ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರಾಜನಿಗೆ ಕಾಲಧರ್ಮ (ಮರಣದ ಸಮಯ) ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.212.63
द्विविधं राज्यवृत्तं च न्यायभाग्यसमन्वितम् ।
एवं न्यायानुगं वृत्तं कथितं ते शुभेक्षणे ॥ १३.२१२.६३ ॥
ರಾಜ್ಯದ ನಡತೆ ಎರಡು ವಿಧ; ಅದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಶುಭನೇತ್ರೆ, ಹೀಗೆ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ನಡತೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
13.212.64
राज्यं न्यायानुगं तात बुद्धिशास्त्रानुगं भवेत् ।
धर्म्यं पथ्यं यशस्यं च स्वर्ग्यं चैव तथा भवेत् ॥ १३.२१२.६४ ॥
ಮಗುವೇ, ರಾಜ್ಯವು ನ್ಯಾಯಾನುಗುಣವಾಗಿಯೂ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು. ಆಗ ಅದು ಧರ್ಮ್ಯ, ಹಿತಕರ, ಯಶಸ್ಕರ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
13.212.65
राज्यं भाग्यानुगं नाम अयथावत्प्रदृश्यते ।
तत्तु शास्त्रविनिर्मुक्तं सतां कोपकरं भवेत्।
अधर्म्यमयशस्यं च दुरन्तं च भवेद्ध्रुवम् ॥ १३.२१२.६५ ॥
ಭಾಗ್ಯಾನುಗುಣವಾದ ರಾಜ್ಯವು ಅಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರರಹಿತವಾದ ಅದು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಕೋಪ ತರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಅಧರ್ಮ್ಯ, ಅಪಕೀರ್ತಿಕರ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದುರಂತದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
13.212.66
यत्र स्वच्छन्दतः सर्वं क्रियते कर्म राजभिः ।
तत्र भाग्यवशाद्भृत्या लभन्ते न विशेषतः ॥ १३.२१२.६६ ॥
ರಾಜರು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ, ಸೇವಕರು ಭಾಗ್ಯವಶದಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
13.212.67
यत्र दण्ड्या न दण्ड्यन्ते पूज्यन्ते वा नराधमाः ।
यत्र सन्तोपि हन्यन्ते तत्र भाग्यानुगं भवेत् ॥ १३.२१२.६७ ॥
ದಂಡನೀಯರು ದಂಡಿಸಲ್ಪಡದೆ, ನೀಚರು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವಲ್ಲಿ, ಸಜ್ಜನರೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಭಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
13.212.68
शुभाशुभं यथा यत्र विपरीतं प्रदृश्यते ।
राज्ञि चासुरपक्षे तु तत्र भाग्यानुगं भवेत् ॥ १३.२१२.६८ ॥
ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಲ್ಲಿ, ರಾಜನು ಅಸುರಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರುವಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಭಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
13.212.69
भाग्यानुगे तु राजानो वर्तमाना यथातथा ।
प्राप्याकीर्तिमनर्थं च इह लोके शुभेक्षणे ॥ १३.२१२.६९ ॥
ಶುಭೇಕ್ಷಣೆಯೇ, ಭಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧೀನರಾಗಿ ರಾಜರು ಹೇಗೋ ನಡೆದರೆ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಪಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
13.212.70
परत्र सुमहाघोरं तमः प्राप्य दुरत्ययम् ।
तिष्ठन्ति नरके देवि प्रलयान्तादिति स्थितिः ॥ १३.२१२.७० ॥
ದೇವಿ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಭಯಂಕರವಾದ, ದಾಟಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವರು ಪ್ರಳಯದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ನರಕದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಇದೇ ನಿಯಮ.
13.212.71
मोक्षं दुष्कृतिनां चापि विद्यते कालपर्ययात् ।
नास्त्येव मोक्षणं देवि राज्ञां दुष्कृतिकारिणाम् ॥ १३.२१२.७१ ॥
ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಮೋಕ್ಷವಿದೆ; ಆದರೆ ದೇವಿ, ದುಷ್ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ರಾಜರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯೇ ಇಲ್ಲ.
13.212.72
एतत्सर्वं समासेन राजवृत्तं शुभाशुभम् ।
कथितं ते महाभागे भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२१२.७२ ॥
ಓ ಮಹಾಭಾಗೆಯೇ, ರಾಜರ ಶುಭಾಶುಭ ನಡತೆ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೇನನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?