ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.214
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.214.1
महेश्वर उवाच ।
श्रूयतां कारणं देवि यथा हि दुरतिक्रमः।
विधिः सर्वेषु भूतेषु मर्तव्ये समुपस्थिते ॥ १३.२१४.१ ॥
ಮಹೇಶ್ವರ ಹೇಳಿದನು: ದೇವಿ, ಕೇಳು. ಮರಣ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಧಿ ಹೇಗೆ ಮೀರಲಾಗದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕಾರಣ ಇದು.
13.214.2
आयुःक्षयेणोपहिताः समागम्य वरानने ।
कीटाः पतङ्गा बहवः स्थूलाः सूक्ष्माश्च मध्यमाः।
प्रज्वलत्सु प्रदीपेषु स्वयमेव पतन्ति ते ॥ १३.२१४.२ ॥
ಓ ಸುಂದರ ಮುಖಿಯೇ, ಆಯುಷ್ಯದ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಅನೇಕ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಪತಂಗಗಳು, ಸಣ್ಣವು, ದೊಡ್ಡವು, ಮಧ್ಯಮವು, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಉರಿಯುವ ದೀಪಗಳಲ್ಲಿ ತಾವಾಗಿಯೇ ಬೀಳುತ್ತವೆ.
13.214.3
बहूनां मृगयूथानां नानावननिषेविणाम् ।
यस्तु कालं गतस्तेषां स वै पाशेन बध्यते ॥ १३.२१४.३ ॥
ನಾನಾ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅನೇಕ ಜಿಂಕೆಗಳ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾರ ಕಾಲ ಬಂದಿತೋ ಅವನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾಶದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
13.214.4
सूनार्थं देवि बद्धानां क्षीणायुर्यो निबध्यते ।
अवशो घातकस्याथ हस्तं तदहरेति सः ॥ १३.२१४.४ ॥
ಓ ದೇವಿ, ವಧೆಗಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ, ಯಾರ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾಯಿತೋ ಅವನು ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ಅವನು ಹಂತಕನ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, 'ಅದನ್ನು ಅಪಹರಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
13.214.5
यथा पक्षिगणाः क्षिप्रं विस्तीर्णाकाशगामिनः ।
क्षीणायुषो निबध्यन्ते शक्ता अपि पलायितुम् ॥ १३.२१४.५ ॥
ವಿಶಾಲ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಹಿಂಡುಗಳು, ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ, ಓಡಿಹೋಗುವ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದರೂ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
13.214.6
यथा वारिचरा मीना बहवोऽम्बुजजातयः ।
जालं समधिरोहन्ति स्वयमेव विधेर्वशात् ॥ १३.२१४.६ ॥
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳು, ವಿಧಿಯ ವಶದಿಂದ, ತಾವಾಗಿಯೇ ಬಲೆಯನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತವೆ.
13.214.7
शल्यकस्य च जिह्वाग्रं स्वयमारुह्य शोभने ।
आयुःक्षयेणोपहता निबध्यन्ते सरीसृपाः ॥ १३.२१४.७ ॥
ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಯ ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿಗೆ ತಾನೇ ಏರಿ, ಸುಂದರವಾದ (ಬಲೆಯಲ್ಲಿ) ತೆವಳುವ ಜೀವಿಗಳು ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಕಾರಣ ನಾಶಗೊಂಡು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
13.214.8
कृषतां कर्षकाणां च नास्ति बुद्धिर्विहिंसने ।
अथैषां लाङ्गलाग्राद्यैर्हन्यन्ते जन्तवोऽक्षयाः ॥ १३.२१४.८ ॥
ಉಳುವ ರೈತರಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ; ಆದರೂ ಅವರ ನೇಗಿಲ ತುದಿಯಿಂದ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಅಕ್ಷಯ ಜೀವಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
13.214.9
पादाग्रेणैव चैकेन यां हिंसां कुरुते नरः ।
मातङ्गोपि न तां कुर्यात्कूरो जन्मशतैरपि ॥ १३.२१४.९ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಒಂದೇ ಪಾದದ ತುದಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು, ಕ್ರೂರ ಆನೆಯೂ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಲಾರದು.
13.214.10
म्रियन्ते यैर्हि मर्तव्यं न तान्घ्नन्ति कृषीवलाः ।
कृषामीति मनस्तस्य नास्ति चिन्ता विहिंसने ॥ १३.२१४.१० ॥
ಯಾರಿಂದ ಸಾಯಬೇಕಾದವು ಸಾಯುತ್ತವೆಯೋ, ಅವುಗಳನ್ನು ರೈತರು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; 'ನಾನು ಉಳುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವನಿಗೆ ಹಿಂಸೆಯ ಚಿಂತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
13.214.11
तस्माज्जीवसहस्राणि हत्वाऽपि न स लिप्यते ।
विधिना स हतः पूर्वं पश्चात्प्राणि विपद्यते।
एवं सर्वेषु भूतेषु विधिर्हि दुरतिक्रमः ॥ १३.२१४.११ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಅವನು ಕಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಮೊದಲೇ ವಿಧಿಯಿಂದ ಹತನಾದವನು, ನಂತರ ಪ್ರಾಣಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯೇ ದಾಟಲಾಗದ್ದು.
13.214.12
गतायुषा मुहूर्तं तु न शक्यमुपजीवितुम् ।
जीवितव्ये न मर्तव्यं न भूतं न भविष्यति ॥ १३.२१४.१२ ॥
ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದವನನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಬದುಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಜೀವಿಸಿರುವವನು ಸಾಯದೇ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲ, ಆಗಿಲ್ಲ, ಆಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
13.214.13
शुभाशुभं कर्मफलं न शक्यमतिवर्तितुम् ।
तथा ताभिश्च मर्तव्यं मोक्तव्याश्चैव तास्तथा ॥ १३.२१४.१३ ॥
ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಾಯಬೇಕು, ಅವುಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬೇಕು.
13.214.14
रन्तिदेवस्य गावो वै विधेर्हि वशमागताः ।
स्वयमायान्ति गावो वै हन्यन्ते यत्र सुन्दरि ॥ १३.२१४.१४ ॥
ರಂತಿದೇವನ ಹಸುಗಳು ವಿಧಿಯ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು. ಸುಂದರಿ, ಅವು ತಾವಾಗಿಯೇ ಬಂದು, ಎಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.
13.214.15
गवां वै हन्यमानानां रुधिरप्रभवा नदी ।
चर्मण्वतीति विख्याता खुरशृङ्गास्थिदुर्गमा ॥ १३.२१४.१५ ॥
ಗೋವುಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ರಕ್ತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನದಿ ಚರ್ಮಣ್ವತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಅದು ಗೊರಸು, ಕೊಂಬು, ಮೂಳೆಗಳಿಂದ ದುರ್ಗಮವಾಗಿದೆ.
13.214.16
रुधिरं तां नदीं प्राप्य तोयं भवति शोभने ।
मेध्यं पुण्यं पवित्रं च गन्धवर्णरसैर्युतम् ॥ १३.२१४.१६ ॥
ಓ ಶೋಭನೆ, ಆ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ರಕ್ತ ನೀರಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಯಜ್ಞಯೋಗ್ಯ, ಪುಣ್ಯ, ಪವಿತ್ರ, ಗಂಧ, ವರ್ಣ, ರಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
13.214.17
तत्राऽभिषेकं कुर्वन्ति कृतजप्याः कृताह्निकाः ।
द्विजा देवगणाश्चापि लोकपाला महेश्वराः ॥ १३.२१४.१७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಜಪ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ದ್ವಿಜರು, ದೇವಗಣಗಳು, ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಮಹೇಶ್ವರರೂ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
13.214.18
तस्य राज्ञः सदा सत्रे स्वयमागम्य सुन्दरि ।
विधिना पूर्वदृष्टेन तन्मांसमुपकल्पितम्।
मन्त्रवत्प्रतिगृह्णन्ति यतान्यायं यताविधि ॥ १३.२१४.१८ ॥
ಓ ಸುಂದರಿ, ಆ ರಾಜನ ಯಜ್ಞಸತ್ರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತಾವಾಗಿಯೇ ಬಂದು, ಹಿಂದೆ ನೋಡಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆ ಮಾಂಸವನ್ನು ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.214.19
समांसं च सदा ह्यन्नं शतशोऽथ सहस्रशः ।
भुञ्जानानां द्विजातीनामस्तमेति दिवाकरः ॥ १३.२१४.१९ ॥
ಮಾಂಸದೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಅನ್ನವನ್ನು ಉಣ್ಣುವ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.214.20
गावो यास्तत्र हन्यन्ते राज्ञस्तस्य क्रतूत्तमे ।
पठ्यमानेषु मन्त्रेषु यथान्यायं यथाविधि ॥ १३.२१४.२० ॥
ಆ ರಾಜನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ವಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಗೋವುಗಳು.
13.214.21
ताश्च स्वर्गं गता गावो रन्तिदेवश्च पार्थिवः ।
सदा सत्रविधानेन सिद्धिं प्राप्तो नरोत्तमः ॥ १३.२१४.२१ ॥
ಆ ಗೋವುಗಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದವು; ನರೋತ್ತಮನಾದ ರಂತಿದೇವ ಪಾರ್ಥಿವನು ಸದಾ ಸತ್ರವಿಧಾನದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
13.214.22
अथ यस्तु सहायार्थमुक्तः स्यात्पार्थिवैर्नरैः ।
भोगानां संविभागेन वस्त्राभरणभूषणैः ॥ १३.२१४.२२ ॥
ಈಗ ಯಾರು ರಾಜರಿಂದ ಮತ್ತು ಜನರಿಂದ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೋ, ಅವನನ್ನು ಭೋಗಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದ, ವಸ್ತ್ರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ (ಗೌರವಿಸಬೇಕು).
13.214.23
सहभोजनसम्बद्धैः सत्कारैर्विविधैरपि ।
सहायकाले सम्प्राप्ते सङ्ग्रामे शस्त्रमुद्धरेत् ॥ १३.२१४.२३ ॥
ಒಟ್ಟಿಗೆ ಊಟದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದವರು, ವಿವಿಧ ಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ, ಸಹಾಯದ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಎತ್ತಬೇಕು.
13.214.24
व्यूढानीके यथा सास्त्रं सेनयोरुभयोरपि ।
हस्त्यश्वरथसम्पूर्णे पदातिबलसङ्कुले।
चामरच्छत्रशबले ध्वजचर्मायुधोज्ज्वले ॥ १३.२१४.२४ ॥
ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆನೆ ಕುದುರೆ ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕಾಲಾಳುಪಡೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಚಾಮರ ಛತ್ರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತ, ಧ್ವಜ ಗುರಾಣಿ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಬೆಳಗುವ (ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ).
13.214.25
शक्तितोमरकुन्तासिशूलमुद्गरपाणिभिः ।
कूटमुद्गरचापेषु मुसुण्ठीजुष्टमुष्टिभिः ॥ १३.२१४.२५ ॥
ಈಟಿ, ತೋಮರ, ಕುಂತ, ಖಡ್ಗ, ಶೂಲ, ಗದೆ ಹಿಡಿದವರು; ಕಬ್ಬಿಣದ ಗದೆ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು; ಮುಸುಂಡಿಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದ ಮುಷ್ಟಿಗಳುಳ್ಳವರು.
13.214.26
भिण्डिपालगदाचक्रप्रासकर्पटधारिभिः ।
नानाप्रहरणैर्योधैः सेनयोरुभयोरपि।
युद्धशौण्डैः प्रगर्जद्भिर्वृषेषु वृषभैरिव ॥ १३.२१४.२६ ॥
ಭಿಂಡಿಪಾಲ, ಗದೆ, ಚಕ್ರ, ಪ್ರಾಸ, ಗುರಾಣಿ ಧರಿಸಿದ, ನಾನಾ ಆಯುಧಗಳುಳ್ಳ ಯೋಧರು; ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ಯೋಧರು; ಯುದ್ಧ ಕುಶಲರು; ಎತ್ತುಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುವವರು.
13.214.27
शङ्खदुन्दुभिनादेन नानातूर्यरवेण च ।
हयहेषितशब्देन कुञ्जराणां तु बृंहितैः ॥ १३.२१४.२७ ॥
ಶಂಖ ಮತ್ತು ದುಂದುಭಿಯ ನಾದದಿಂದ, ನಾನಾ ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ, ಕುದುರೆಗಳ ಹೇಷಾರವದಿಂದ, ಆನೆಗಳ ಘೀಳಿಡುವಿಕೆಯಿಂದ.
13.214.28
योधानां सिंहनादैश्च घण्टानां शिञ्जितस्वनैः ।
दिशश्च विदिशश्चैव समन्ताद्बधिरीकृताः ॥ १३.२१४.२८ ॥
ಯೋಧರ ಸಿಂಹನಾದ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ಘಲ್ಲೆನ್ನುವ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ; ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಿವುಡಾದವು.
13.214.29
ग्रीष्मान्तेष्विव गर्जद्भिर्नभशीव बलाहकैः ।
रथनेमिखुरोद्धूतैररुणै रणरेणुभिः।
कपिलाभिरिवाकाशे छाद्यमाने समन्ततः ॥ १३.२१४.२९ ॥
ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಗಳಂತೆ, ರಥಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ಗೊರಸುಗಳಿಂದ ಎದ್ದ ಕೆಂಪು ರಣಧೂಳಿನಿಂದ, ಕಪಿಲ ವರ್ಣದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ.
13.214.30
प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते योधानां तत्र सेनयोः ।
तेषां प्रहारक्षतजं रक्तचन्दनसन्निभम् ॥ १३.२१४.३० ॥
ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ಯೋಧರ ನಡುವೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಘರ್ಷಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಅವರ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಹರಿದ ರಕ್ತವು ಕೆಂಪು ಚಂದನದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
13.214.31
तेषामस्राणि गात्रेभ्य स्रवन्ते रणमूर्धनि ।
पलाशाशोकपुष्पाणां जङ्गमा इव राशयः ॥ १३.२१४.३१ ॥
ರಣರಂಗದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂಗಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿಯಿತು; ಅದು ಚಲಿಸುವ ಪಲಾಶ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಹೂವಿನ ರಾಶಿಗಳಂತೆ ಇತ್ತು.
13.214.32
रणे समभिवर्तन्त उद्यतायुधपाणयः ।
शोभमाना रणे शूरा आह्वयन्तः परस्परम् ॥ १३.२१४.३२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧ ಎತ್ತಿದ ಶೂರರು ಪರಸ್ಪರ ಸವಾಲೆಸೆಯುತ್ತ ಧಾವಿಸಿ ಹೊಳೆದರು.
13.214.33
हन्यमानेष्वभिघ्नत्सु शूरेषु रणसङ्कटे ।
पृष्ठं दत्त्वा च ये तत्र नायकस्य नराधमाः ॥ १३.२१४.३३ ॥
ರಣಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಶೂರರು ಹತರಾಗುತ್ತ ಪ್ರತಿಹೊಡೆತ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಾಯಕನಿಗೆ ಬೆನ್ನು ತೋರಿದ ಅಧಮ ಮನುಷ್ಯರು—
13.214.34
अनाहता निवर्तन्ते नायके चाप्यनीप्सति ।
ते दुष्कृतं प्रपद्यन्ते नायकस्याखिलं नराः।
यच्चास्ति सुकृतं तेषां युज्यते तेन नायकः ॥ १३.२१४.३४ ॥
ಗಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ನಾಯಕನು ಬಯಸದಿದ್ದರೂ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಜನರು ನಾಯಕನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಪುಣ್ಯವೂ ನಾಯಕನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
13.214.35
अहिंसा परमो धर्म इति येऽपि नरा विदुः ।
सङ्ग्रामेषु न युध्यन्ते भृत्याश्चैवानुरूपतः।
नरकं यान्ति ते घोरं भर्तृपिण्डापहारिणइः ॥ १३.२१४.३५ ॥
ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೇವಕರಾಗಿ ಹೋರಾಡದವರು—ಯಜಮಾನನ ಅನ್ನವನ್ನು ಕದ್ದವರಾಗಿ ಘೋರ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
13.214.36
यस्तु प्राणान्परित्यज्य प्रविशेदुद्यतायुधः ।
सङ्ग्राममग्निप्रतिमं पतह्ग इव निर्भयः।
स्वर्गमाविशते प्रेत्य ज्ञात्वा योधस्य निश्चयम् ॥ १३.२१४.३६ ॥
ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆಯುಧ ಎತ್ತಿ, ಬೆಂಕಿಯಂತಹ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪತಂಗದಂತೆ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವನು—ಯೋಧನ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮರಣಾನಂತರ ಸ್ವರ್ಗ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.214.37
आविष्टश्चैव सत्त्वेन सघृणो जायते नरः ।
प्रहारैर्नन्दयेद्देवि सत्वेनाधिष्ठितो हि सः।
प्रहारव्यथितश्चैव न वैक्लब्यमुपैति सः ॥ १३.२१४.३७ ॥
ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ದಯಾಳುವಾಗುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿ, ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾದವನು ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದಲೂ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದರೂ ಅವನು ಕಾತರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
13.214.38
यस्तु स्वं नायकं रक्षेदतिघोरे रणाङ्कणे ।
तापयन्नरिसैन्यानि सिंहो मृगगणानिव।
आदित्य इव मध्याह्ने दुर्निरीक्ष्यो रणाजिरे ॥ १३.२१४.३८ ॥
ಅತಿ ಭಯಂಕರವಾದ ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಯಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಸಿಂಹವು ಮೃಗಗಳ ಹಿಂಡನ್ನು ಪೀಡಿಸುವಂತೆ ಶತ್ರುಸೇನೆಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲಸಾಧ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.214.39
निर्दयो यस्तु सङ्ग्रामे प्रहरन्नुद्यतायुधः ।
यजते स तु पूतात्मा सङ्ग्रामेण महाक्रतुम् ॥ १३.२१४.३९ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಯನಾಗಿ ಆಯುಧವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಪ್ರಹರಿಸುವವನು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನಾಗಿ ಯುದ್ಧದಿಂದಲೇ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
13.214.40
चर्म कृष्णाजिनं तस्य दन्तकाष्ठं धनुः स्मृतम् ।
रथो वेदिर्ध्वजो यूपः कुशाश्च रथरश्मयः ॥ १३.२१४.४० ॥
ಅವನ ಗುರಾಣಿ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನ; ದಂತಕಾಷ್ಠವು ಬಿಲ್ಲೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ರಥವು ವೇದಿ; ಧ್ವಜವು ಯೂಪ; ಕುಶಗಳು ರಥದ ಲಗಾಮುಗಳು.
13.214.41
मानो दर्पस्त्वहङ्कारस्त्रयस्त्रेताग्नयः स्मृताः ।
प्रमोदश्च स्रुवस्तस्य उपाध्यायो हि सारथिः ॥ १३.२१४.४१ ॥
ಮಾನ, ದರ್ಪ, ಅಹಂಕಾರ — ಈ ಮೂರು ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪ್ರಮೋದವೇ ಅವನ ಸ್ರುವ; ಸಾರಥಿಯೇ ಅವನ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ.
13.214.42
स्रुग्भाण्डं चापि यत्किञ्चिद्यज्ञोपकरणानि च ।
आयुधान्यस्य तत्सर्वं समिधः सायकाः स्मृताः ॥ १३.२१४.४२ ॥
ಸ್ರುಕ್ ಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞೋಪಕರಣಗಳಾವುವಾದರೂ ಅವೆಲ್ಲ ಅವನ ಆಯುಧಗಳು; ಸಮಿಧೆಗಳು ಅವನ ಬಾಣಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
13.214.43
स्वेदस्रवश्च गात्रेभ्यः क्षौद्रं तस्य यशस्विनः ।
पुरोडाशा नृशीर्षाणि रुधिरं चाहुतिः स्मृता।
तूणाश्चैव चरुर्ज्ञेया वसोर्धारा वसाः स्मृताः ॥ १३.२१४.४३ ॥
ಆ ಯಶಸ್ವಿಯ ದೇಹಗಳಿಂದ ಹರಿಯುವ ಬೆವರೇ ಜೇನು; ಮನುಷ್ಯರ ತಲೆಗಳು ಪುರೋಡಾಶಗಳು; ರಕ್ತವೇ ಆಹುತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬತ್ತಳಿಕೆಗಳೇ ಚರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ವಸುವಿನ ಧಾರೆಗಳು ಕೊಬ್ಬು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
13.214.44
क्रव्यादा भूतसङ्घाश्च तस्मिन्यज्ञे द्विजतयः ।
तेषां भक्षान्नपानानि हता नृगजवाजिनः।
भुञ्जते ते यथाकामं यता यज्ञे किमिच्छति ॥ १३.२१४.४४ ॥
ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಭೂತಗಣಗಳೇ ದ್ವಿಜರು. ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಮನುಷ್ಯರು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಅವರ ಆಹಾರ ಪಾನೀಯಗಳು. ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಇಷ್ಟಬಂದಂತೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.
13.214.45
निहतानां तु योधानां वस्त्राभरणभूषणम् ।
हिरण्यं च सुवर्णं च यद्वै यज्ञस्य दक्षिणा ॥ १३.२१४.४५ ॥
ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಧರ ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣ, ಅಲಂಕಾರಗಳು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸುವರ್ಣ — ಇವುಗಳೇ ಯಜ್ಞದ ದಕ್ಷಿಣೆ.
13.214.46
यस्तत्र हन्यते देवि गजस्कन्धगतो नरः ।
ब्रह्मलोकमवाप्नोति रणेष्वभिमुखो हतः ॥ १३.२१४.४६ ॥
ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಬೆನ್ನಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಮನುಷ್ಯನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತು ಹತನಾದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.214.47
रथमध्यगतो वाऽपि हयपृष्ठगतोपि वा ।
हन्यते यस्तु सङ्ग्रामे शक्रलोके महीयते ॥ १३.२१४.४७ ॥
ರಥದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಕುದುರೆಯ ಬೆನ್ನಮೇಲಿದ್ದರೂ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವವನು ಇಂದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
13.214.48
स्वर्गे हताः प्रपूज्यते हन्ता त्वत्रैव पूज्यते ।
द्वावेतौ सुखमेधेते हन्ता यश्चैव हन्यते ॥ १३.२१४.४८ ॥
ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವರು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಕೊಲ್ಲುವವನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಕೊಲ್ಲುವವನು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವವನು — ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
13.214.49
तस्मात्सङ्ग्राममासाद्य प्रहर्तव्यमभीतवत् ॥ १३.२१४.४९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಲುಪಿ ಭಯವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಪ್ರಹರಿಸಬೇಕು.
13.214.50
निर्भयो यस्तु सङ्ग्रामे यस्तु सङ्ग्रामे प्रहरेदुद्यतायुधः ।
यथा नदीसहस्राणि प्रविष्टानि महोदधिम् ॥ १३.२१४.५० ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಆಯುಧ ಎತ್ತಿ ಪ್ರಹರಿಸುವವನು, ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳು ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ.
13.214.51
तथा सर्वे न सन्देहो धर्मा धर्मभृतांवरम् ।
प्रविष्टा राजधर्मेण आचारविनयस्तथा ॥ १३.२१४.५१ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳೂ ರಾಜಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ; ಆಚಾರ ಮತ್ತು ವಿನಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
13.214.52
वेदोक्ताश्चैव ये धर्माः पाषण्डेषु च कीर्तिताः ।
तथैव मानुषा धर्मा धर्माश्चान्ये तथेतरे ॥ १३.२१४.५२ ॥
ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮಗಳು, ಪಾಷಂಡರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾನವ ಧರ್ಮಗಳು, ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು, ಇನ್ನಿತರ ಧರ್ಮಗಳೂ.
13.214.53
देशजातिकुलानां च ग्रामधर्मास्तथैव च ।
ये धर्माः पार्वतीयेषु ये धर्माः पत्तनादिषु।
तेषां पूर्वप्रवृत्तानां कर्तव्यं परिरक्षणम् ॥ १३.२१४.५३ ॥
ದೇಶ, ಜಾತಿ, ಕುಲಗಳ ಧರ್ಮಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಧರ್ಮಗಳೂ; ಪರ್ವತವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮಗಳು, ಪಟ್ಟಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮಗಳು—ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಡೆದು ಬಂದಿರುವ ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
13.214.54
धर्म एव हतो हन्ति धर्मो रक्षति रक्षितः ।
तस्माद्धर्मो न हन्तव्यः पार्थिवेन विशेषतः ॥ १३.२१४.५४ ॥
ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮವೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ; ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮವೇ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಬಾರದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜನಿಂದ.
13.214.55
प्रजाः पालयते यत्र धर्मेण वसुधाधिपः ।
षट्कर्मनिरता विप्राः पूज्यन्ते पितृदेवताः ॥ १३.२१४.५५ ॥
ಎಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
13.214.56
नैव तस्मिन्ननावृष्टिर्न रोगा नाप्युपद्रवाः ।
धर्मशीलाः प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरते नृपे ॥ १३.२१४.५६ ॥
ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ರೋಗಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಉಪದ್ರವಗಳೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಧರ್ಮಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
13.214.57
एष्टव्यः सततं देवि युक्ताचारो नराधिपः ।
छिद्रज्ञश्चैव शत्रूणामप्रमत्तः प्रतापवान् ॥ १३.२१४.५७ ॥
ಓ ದೇವಿ, ಯೋಗ್ಯ ನಡತೆಯುಳ್ಳ, ಶತ್ರುಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಬಲ್ಲ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ, ಪ್ರತಾಪವಂತ ರಾಜನನ್ನೇ ಸದಾ ಅರಸಬೇಕು.
13.214.58
शूद्राः पृथिव्यां बहवो राज्ञां बहुविनाशकाः ।
तस्मात्प्रमादं सुश्रोणि न कुर्यात्पण्डितो नृपः ॥ १३.२१४.५८ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶೂದ್ರರು ರಾಜರಿಗೆ ಮಹಾ ವಿನಾಶಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಸುಂದರಿ, ಪಂಡಿತನಾದ ರಾಜನು ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು.
13.214.59
तेषु मित्रेषु त्यक्तेषु तथा मर्त्येषु हस्तिषु ।
विस्रम्भो नोपगन्तव्यः स्नानपानेषु नित्यशः ॥ १३.२१४.५९ ॥
ಆ ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿ, ಪರಿತ್ಯಕ್ತರಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಆನೆಗಳ (ಸೇವಕರ) ಮಧ್ಯೆಯೂ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಪಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಿಶ್ವಾಸವಿಡಬಾರದು.
13.214.60
राज्ञो वल्लभतामेति कुलं भावयते स्वकम् ।
यस्तु राष्ट्रहितार्थाय गोब्राह्मणकृते तथा।
बन्दीग्रहाय मित्रार्थे प्राणांस्त्यजति दुस्त्यजान् ॥ १३.२१४.६० ॥
ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಗೋವು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿ, ಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು, ಅಥವಾ ಮಿತ್ರನಿಗಾಗಿ, ತ್ಯಜಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನು ರಾಜನ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ಉನ್ನತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.214.61
सर्वकामदुघां धेनुं धरणीं लोकधारिणीम् ।
समुद्रान्तां वरारोहे सशैलवनकाननाम् ॥ १३.२१४.६१ ॥
ಓ ಸುಂದರ ಸೊಂಟದವಳೇ, ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಧೇನುವಿನಂತಿರುವ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ, ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ, ಪರ್ವತ, ವನ, ಕಾನನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಮಿ.
13.214.62
दद्याद्देवि द्विजातिभ्यो वसुपूर्णां वसुन्धराम् ।
न तत्समं वरारोहे प्राणत्यागी विशिष्यते ॥ १३.२१४.६२ ॥
ಓ ದೇವಿ, ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬಹುದು; ಓ ಸುಂದರ ಸೊಂಟದವಳೇ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಿಲ್ಲ, ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
13.214.63
सहस्रमपि यज्ञानां यजते च यतर्द्धिमान् ।
यज्ञैस्तस्य किमाश्चर्यं प्राणत्यागः सुदुष्करः ॥ १३.२१४.६३ ॥
ಸಮೃದ್ಧನು ಸಾವಿರ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು? ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗವೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ.
13.214.64
तस्मात्सर्वेषु यज्ञेषु प्राणयज्ञो विशिष्यते ।
एवं सङ्ग्रामयज्ञास्ते यथार्थं समुदाहृताः ॥ १३.२१४.६४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಯಜ್ಞವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಹೀಗೆಯೇ ಆ ಸಂಗ್ರಾಮಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.