ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.215
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.215.1
मृगयात्रां तु वक्ष्यामि शृणु तां धर्मिचारिणि ।
मृगान्हत्वा महीपालो यथा पापैर्न लिप्यते ॥ १३.२१५.१ ॥
ನಾನು ಮೃಗಯಾ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಧರ್ಮಾಚಾರಿಣಿಯೇ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ಮೃಗಗಳನ್ನು ಕೊಂದರೂ ರಾಜನು ಪಾಪದಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
13.215.2
निर्मानुषामिमां सर्वे मृगा इच्छन्ति मेदिनीम् ।
भक्षयन्ति च सस्यानि शासितव्या नृपेण ते ॥ १३.२१५.२ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಮೃಗಗಳೂ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತವೆ; ಬೆಳೆಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಅವು ರಾಜನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು.
13.215.3
दुष्टानां शासनं धर्मः शिष्टानां परिपालनम् ।
कर्तव्यं भूमिपालेन नित्यं कार्येषु चार्जवम्।
स्वर्गं मृगाश्च गच्छन्ति स्वयं नृपतिना हताः ॥ १३.२१५.३ ॥
ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಾಸಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಧರ್ಮ; ಭೂಪಾಲನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸರಳತೆ ಇಡಬೇಕು. ರಾಜನಿಂದ ಸ್ವತಃ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಮೃಗಗಳೂ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
13.215.4
यथा गावो ह्यगोपालास्तथा राष्ट्रमनायकम् ।
तस्मादंशास्तु देवानां गन्धर्वोरगरक्षसाम्।
राज्ये नियुक्ता राष्ट्रेषु प्रजापालनकारणात् ॥ १३.२१५.४ ॥
ಕುರುಬನಿಲ್ಲದ ಹಸುಗಳಂತೆ, ನಾಯಕನಿಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರ ಅಂಶಗಳೇ ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
13.215.5
अशिष्टशासने चैव शिष्टानां परिपालने ।
तेषां चर्यां प्रवक्ष्यामि श्रूयतामनुपूर्वशः ॥ १३.२१५.५ ॥
ಅಶಿಷ್ಟರನ್ನು ಶಾಸಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರ ನಡೆಯನ್ನು ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು.
13.215.6
यथा प्रचरतां तेषां पार्थिवानां यशस्विनाम् ।
राष्ट्रं धर्मो धनं चैव यशः कीर्तिश्च वर्धते ॥ १३.२१५.६ ॥
ಆ ಯಶಸ್ವಿ ರಾಜರು ಈ ರೀತಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಧರ್ಮ, ಧನ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
13.215.7
नृपाणां पूर्वमेवायं धर्मो धर्मभृतांवर ।
सभाप्रपातटाकानि देवतायतनानि च।
ब्राह्मणावसथाश्चैव कर्तव्या नृपसत्तमैः ॥ १३.२१५.७ ॥
ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಾಜರ ಮೊದಲ ಧರ್ಮ ಇದೇ: ಸಭಾಮಂಟಪಗಳು, ಪೌಳಿಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.
13.215.8
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ।
कुलमुत्सादयेयुस्ते क्रोधाविष्टा द्विजातयः ॥ १३.२१५.८ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು; ಅವರು ಬೂದಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ. ಕೋಪದಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡ ಆ ದ್ವಿಜರು ಕುಲವನ್ನೇ ನಾಶಗೊಳಿಸಬಹುದು.
13.215.9
ध्मायमानो यता ह्यग्निर्निर्दहेत्सर्वमिन्धनम् ।
तथा क्रोधाग्निना विप्रा दहेयुः पृथिवीमिमाम्।
न हि विप्रेषु क्रुद्धेषु राज्यं भुञ्जन्ति भूमिपाः ॥ १३.२१५.९ ॥
ಊದಿದ ಬೆಂಕಿ ಎಲ್ಲ ಉರುವಲನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ, ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿಯಿಂದ ವಿಪ್ರರು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಸುಡಬಹುದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕ್ರುದ್ಧರಾದರೆ ರಾಜರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.215.10
परिभूय द्विजान्मोहाद्वातापिनहुषादयः ।
सबन्धुमित्रा नष्टास्ते दग्धा ब्राह्मणमन्युभिः।
शरीरं चापि शक्रस्य कृतं भगनिरन्तरम् ॥ १३.२१५.१० ॥
ಮೋಹದಿಂದ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿ ವಾತಾಪಿ, ನಹುಷ ಮೊದಲಾದವರು ಬಂಧುಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ನಾಶವಾದರು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕೋಪದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದರು. ಇಂದ್ರನ ದೇಹವೂ ಭಗ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತು.
13.215.11
ततो देवगणाः सर्वे इन्द्रस्यार्थे महामुनिम् ।
प्रसादं कारयामासुः प्रणासस्तुतिवन्दनैः ॥ १३.२१५.११ ॥
ಆಗ ಎಲ್ಲ ದೇವಗಣಗಳೂ ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಆ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ನಮನ, ಸ್ತುತಿ, ವಂದನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದರು.
13.215.12
तेन प्रीतेन सुश्रोणि गौतमेन महात्मना ।
तच्छरीरं तु शक्रस्य सहस्रभगचिह्नितम्।
कृतं नेत्रसहस्रेण क्षणेनैव निरन्तरम् ॥ १३.२१५.१२ ॥
ಆ ಸಂತುಷ್ಟ ಮಹಾತ್ಮ ಗೌತಮನು, ಓ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಇಂದ್ರನ ಆ ದೇಹವನ್ನು — ಸಾವಿರ ಭಗಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು — ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
13.215.13
छित्त्वा मेषस्य वृषणौ गौतमेनाभिमन्त्रितौ ।
इन्द्रस्य वृषणौ भूत्वा क्षिप्रं वै श्लेषमागतौ ॥ १३.२१५.१३ ॥
ಗೌತಮನಿಂದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ಮೇಷದ ಎರಡು ವೃಷಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಅವು ಇಂದ್ರನ ವೃಷಣಗಳಾಗಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಕೂಡಿಕೊಂಡವು.
13.215.14
एवं विप्रेषु क्रुद्धेषु देवराजः शतक्रतुः ।
अशक्तः शासितुं राज्यं किंपुनर्मानुषा भुवि ॥ १३.२१५.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ, ದೇವರಾಜ ಶತಕ್ರತುವಾದ ಇಂದ್ರನೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಲು ಅಶಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಯ ಮನುಷ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು?
13.215.15
क्रोधाविष्टो दहेद्विप्रः शुष्केन्धनमिवानलः ।
भस्मीकृत्य जगत्सर्वं सृजेदन्यज्जगत्पुनः ॥ १३.२१५.१५ ॥
ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಒಣ ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಸುಡುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸುಡುತ್ತಾನೆ; ಸರ್ವ ಜಗತ್ತನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿ ಮತ್ತೊಂದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲನು.
13.215.16
अदेवानपि देवान्स कुर्याद्देवानदेवताः ।
तस्मान्नोत्पादयेन्मन्युं मन्युप्रहरणा द्विजाः ॥ १३.२१५.१६ ॥
ಅವನು ದೇವರಲ್ಲದವರನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ದೇವರಲ್ಲದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪವೇ ಆಯುಧವಾದ ದ್ವಿಜರು ಕೋಪವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಾರದು.
13.215.17
महत्स्वप्यपराधेषु शासनं नार्हति द्विजः ।
न च शस्त्रनिपातानि न च प्राणैर्वियोजनम्।
दृश्यते त्रिषु लोकेषु ब्राह्ममानामनिन्दिते ॥ १३.२१५.१७ ॥
ದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲೂ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಹರಣ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಓ ನಿರ್ದೋಷೆ.
13.215.18
क्रोधाश्च विपुला घोराः प्रसादाश्चाप्यनुत्तमाः ।
तस्मान्नोत्पादयेत्क्रोधं नित्यं पूज्या द्विजातयः ॥ १३.२१५.१८ ॥
ಕ್ರೋಧಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದವು ಮತ್ತು ಭೀಕರವಾದವು; ಅನುಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಾರದು; ದ್ವಿಜಾತಿಯರು ಸದಾ ಪೂಜ್ಯರು.
13.215.19
दृश्यते न स लोकेऽस्मिन्भूते वाऽथ भविष्यति ।
क्रुद्धेषु यो वै विप्रेषु राज्यं भुङ्क्ते नराधिपः ॥ १३.२१५.१९ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರುವ ಅಥವಾ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಯಾವ ರಾಜನೂ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿಪ್ರರ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೋಗಿಸಿದವನೆಂದು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.215.20
न चैवापहसेद्विप्रान्नि चैवोपालभेच्च तान् ।
कालमासाद्य कुप्येच्च काले कुर्यादनुग्रहम् ॥ १३.२१५.२० ॥
ವಿಪ್ರರನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು, ಅವರನ್ನು ದೂಷಿಸಲೂಬಾರದು. ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕೋಪಿಸಬಹುದು; ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಬೇಕು.
13.215.21
सम्प्रहासश्च भृत्येषु न कर्तव्यो नराधिपैः ।
लघुत्वं चैव प्राप्नोति आज्ञा चास्य निवर्तते ॥ १३.२१५.२१ ॥
ರಾಜರು ಸೇವಕರ ಮೇಲೆ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಲಘುತ್ವ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯೂ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ.
13.215.22
भृत्यानां सम्प्रहासेन पार्थिवः परिभूयते ।
अयाच्यानि च याचन्ति अवक्तव्यं ब्रुवन्ति च ॥ १३.२१५.२२ ॥
ಸೇವಕರ ಅಪಹಾಸ್ಯದಿಂದ ರಾಜನು ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಕೇಳಬಾರದ್ದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹೇಳಬಾರದ್ದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.215.23
पूर्वमप्यर्पितैर्लोभैः परितोषं न यान्ति ते ।
तस्माद्भृत्येषु नृपतिः सम्प्रहासं विवर्जयेत् ॥ १३.२१५.२३ ॥
ಮೊದಲೇ ಕೊಟ್ಟ ಲೋಭದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೂ ಅವರು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಸೇವಕರ ಮೇಲೆ ಅಪಹಾಸ್ಯವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.
13.215.24
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
सगोत्रेषु विशेषेण सर्वोपायैर्न विश्वसेत् ॥ १३.२१५.२४ ॥
ನಂಬಲರ್ಹರಲ್ಲದವರನ್ನು ನಂಬಬಾರದು; ನಂಬಲರ್ಹರನ್ನೂ ಅತಿಯಾಗಿ ನಂಬಬಾರದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಗೋತ್ರರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೂ ನಂಬಬಾರದು.
13.215.25
विश्वासाद्भयमुत्पन्नं हन्याद्वृक्षमिवाशनिः ।
प्रमादाद्धन्यते राजा लोभेन च वशीकृतः।
तस्मात्प्रमादं लोभं च न च कुर्यान्न विश्वसेत् ॥ १३.२१५.२५ ॥
ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಯವು ಸಿಡಿಲು ಮರವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದಲೂ ಲೋಭಕ್ಕೆ ವಶನಾಗಿಯೂ ಹತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನೂ ಲೋಭವನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು, ನಂಬಬಾರದು.
13.215.26
भयार्तानां भयत्राता दीनानुग्रहकारणात् ।
कार्याकार्यविशेषज्ञो नित्यं राष्ट्रहिते रतः ॥ १३.२१५.२६ ॥
ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ದೀನರ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವವನಾಗಿ, ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದುದನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನಾಗಿ, ಸದಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಬೇಕು.
13.215.27
सत्यसन्धः स्थितो राज्ये प्रजापालनतत्परः ।
अलुब्धो न्यायवादी च षड्भागमुपजीवति ॥ १३.२१५.२७ ॥
ಸತ್ಯಸಂಧನಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು, ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಲೋಭರಹಿತನಾಗಿ, ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನುಡಿಯುವವನಾಗಿರುವ ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಆರನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.215.28
कार्याकार्यविशेषज्ञः सर्वं धर्मेण पश्यति ।
स्वराष्ट्रेषु दयां कुर्यादकार्ये न प्रवर्तते ॥ १३.२१५.२८ ॥
ಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದುದರ ವಿವೇಚನೆ ಬಲ್ಲವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಬೇಕು; ಮಾಡಬಾರದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಾರದು.
13.215.29
ये चैवैनं प्रशंसन्ति ये च निन्दन्ति मानवाः ।
शत्रुं च मित्रवत्पश्येदपराधविवर्जितम्। ॥ १३.२१५.२९ ॥
ಇವನನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಮನುಷ್ಯರೂ ಇವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಶತ್ರುವನ್ನೂ ಮಿತ್ರನಂತೆ, ಅಪರಾಧರಹಿತನಂತೆ ನೋಡಬೇಕು.
13.215.30
अपराधानुरूपेण दुष्टं दण्डेन शासयेत् ।
धर्मः प्रवर्तते तत्र यत्र दण्डरुचिर्नृपः।
न धर्मो विद्यते तत्र यत्र राजा क्षमान्वितः ॥ १३.२१५.३० ॥
ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದುಷ್ಟನನ್ನು ದಂಡದಿಂದ ಶಾಸಿಸಬೇಕು. ದಂಡದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ರಾಜನಿರುವಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಮಾಶೀಲನಾದ ರಾಜನಿರುವಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
13.215.31
अशिष्टशासनं धर्मः शिष्टानां परिपालनम् ।
वध्यांश्च घातयेद्यस्तु अवध्यानपरिरक्षति ॥ १३.२१५.३१ ॥
ಅಶಿಷ್ಟರನ್ನು ಶಾಸಿಸುವುದು ಧರ್ಮ; ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಧರ್ಮ. ವಧ್ಯರನ್ನು ವಧಿಸುವವನು, ಅವಧ್ಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದವನು.
13.215.32
अवध्या ब्राह्मणा गावो दूताश्चैव पिता तथा ।
विद्यां ग्राहयते यश्च ये च पूर्वोपकारिणः।
स्त्रियश्चैव न हन्तव्या यच्च सर्वातिथिर्नरः ॥ १३.२१५.३२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗೋವುಗಳು, ದೂತರು, ತಂದೆ ಕೂಡ ಅವಧ್ಯರು. ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವವನು, ಹಿಂದೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅತಿಥಿಯಾದ ಮನುಷ್ಯನೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡಬಾರದು.
13.215.33
धरणीं गां हिरण्यं च सिद्धान्नं च तिलान्घृतम् ।
ददन्नित्यं द्विजातिभ्यो मुच्यते राजकिल्बिषात् ॥ १३.२१५.३३ ॥
ಭೂಮಿ, ಗೋವು, ಚಿನ್ನ, ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ, ಎಳ್ಳು, ತುಪ್ಪ — ಇವುಗಳನ್ನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ರಾಜದೋಷದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
13.215.34
एवं चरति यो नित्यं राजा राष्ट्रहिते रतः ।
तस्य राष्ट्रं धनं धर्मो यशः कीर्तिश्च वर्धते।
न च पापैर्न चानर्थैर्युज्यते स नराधिपः ॥ १३.२१५.३४ ॥
ಹೀಗೆ ಸದಾ ನಡೆದುಕೊಂಡು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ರಾಜನ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಧನ, ಧರ್ಮ, ಯಶಸ್ಸು, ಕೀರ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ; ಆ ನರಾಧಿಪನು ಪಾಪಗಳಿಂದಾಗಲೀ ಅನರ್ಥಗಳಿಂದಾಗಲೀ ಕೂಡುವುದಿಲ್ಲ.
13.215.35
षड्भागमुपभुञ्जानः प्रजा राजा न रक्षति ।
स्वचक्रपरचक्राभ्यां धर्मैर्वा विक्रमेण वा ॥ १३.२१५.३५ ॥
ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಧರ್ಮದಿಂದಾಗಲಿ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದಾಗಲಿ ತನ್ನ ಸೇನೆಯಿಂದಲೂ ಶತ್ರುಸೇನೆಯಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸದ ರಾಜ…
13.215.36
निरुद्योगो नृपो यश्च परराष्ट्रनिघातने ।
स्वराष्ट्रं निष्प्रतापस्य परचक्रेण हन्यते ॥ १३.२१५.३६ ॥
ಪರರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದ ರಾಜನು, ಪ್ರತಾಪವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಶತ್ರುಸೇನೆಯಿಂದ ಹತವಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.215.37
यत्पापं सकलं राजा हतराष्ट्रः प्रपद्यते ।
मातुलं भागिनेयं वा मातरं श्वशुरं गुरुम्। ॥ १३.२१५.३७ ॥
ರಾಷ್ಟ್ರ ನಷ್ಟವಾದ ರಾಜನು ಪಡೆಯುವ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪವು—ಮಾವ, ಅಳಿಯ, ತಾಯಿ, ಮಾವನು ಅಥವಾ ಗುರು (ಕೊಲ್ಲುವ ಪಾಪ).
13.215.38
पितरं वर्जयित्वैकं हन्याद्धातकमागतम् ॥ १३.२१५.३८ ॥
ತಂದೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ದಾಳಿಗೆ ಬಂದ ಹಂತಕನನ್ನು (ರಾಜನು) ಕೊಲ್ಲಬಹುದು.
13.215.39
स्वस्य राष्ट्रस्य रक्षार्थं युद्यमानश्च यो हतः ।
सङ्ग्रामे परचक्रेण श्रूयतां तस्य या गतिः ॥ १३.२१५.३९ ॥
ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋರಾಡುತ್ತಾ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಸೇನೆಯಿಂದ ಹತನಾದವನ ಗತಿ ಏನೆಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.
13.215.40
विमानेन वरारोहे अप्सरोगणसेवितः ।
शक्रलोकमितो याति सङ्ग्रामे निहतो नृपः ॥ १३.२१५.४० ॥
ಸುಂದರ ಸೊಂಟವುಳ್ಳವಳೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದ ರಾಜನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತನಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಇಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
13.215.41
यावन्तो रोमकूपाः स्युस्तस्य गात्रेषु सुन्दरि ।
तावद्वर्षसहस्राणि शक्रलोके महीयते ॥ १३.२१५.४१ ॥
ಓ ಸುಂದರಿ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ರೋಮಕೂಪಗಳಿವೆಯೋ ಅಷ್ಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವನು ಇಂದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
13.215.42
यदि वै मानुषे लोके कदाचिदुपपद्यते ।
राजा वा राजमात्रो वा भूयो भवति वीर्यवान् ॥ १३.२१५.४२ ॥
ಅವನು ಒಮ್ಮೆ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೆ, ರಾಜನಾಗಿ ಅಥವಾ ರಾಜಕರ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವೀರ್ಯವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.215.43
तस्माद्यत्नेन कर्तव्यं स्वराष्ट्रपरिपालनम् ।
व्यवहाराश्च चारश्च सततं सत्यसन्धता ॥ १३.२१५.४३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ನ್ಯಾಯವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಗೂಢಚಾರವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಡೆಯಬೇಕು; ಸದಾ ಸತ್ಯಸಂಧನಾಗಿರಬೇಕು.
13.215.44
अप्रमादः प्रमोदश्च व्यवसायेऽप्यचण्डता ।
भरणं चैव भृत्यानां वाहनानां च पोषणम् ॥ १३.२१५.४४ ॥
ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಹರ್ಷ, ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕಠಿಣತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಸೇವಕರ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಪಾಲನೆ — ಇವು ಇರಬೇಕು.
13.215.45
योधानां चैव सत्कारः कृते कर्मण्यमोघता ।
श्रेय एव नरेन्द्राणामिह चैव परत्र च ॥ १३.२१५.४५ ॥
ಯೋಧರಿಗೆ ಸತ್ಕಾರ, ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಪ್ಪದ ಫಲ — ಇದೇ ರಾಜರಿಗೆ ಇಹದಲ್ಲೂ ಪರದಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು.