മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.215
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.215.1
मृगयात्रां तु वक्ष्यामि शृणु तां धर्मिचारिणि ।
मृगान्हत्वा महीपालो यथा पापैर्न लिप्यते ॥ १३.२१५.१ ॥
ഞാൻ വേട്ടയാത്രയെക്കുറിച്ച് പറയാം; ധർമ്മചാരിണീ, അത് കേൾക്കുക. മൃഗങ്ങളെ വധിച്ചാലും രാജാവ് പാപത്താൽ ലിപ്തനാകുന്നില്ല.
13.215.2
निर्मानुषामिमां सर्वे मृगा इच्छन्ति मेदिनीम् ।
भक्षयन्ति च सस्यानि शासितव्या नृपेण ते ॥ १३.२१५.२ ॥
എല്ലാ മൃഗങ്ങളും ഈ ഭൂമി മനുഷ്യരില്ലാത്തതാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; വിളകളും ഭക്ഷിക്കുന്നു. അവയെ രാജാവ് അടക്കിനിർത്തണം.
13.215.3
दुष्टानां शासनं धर्मः शिष्टानां परिपालनम् ।
कर्तव्यं भूमिपालेन नित्यं कार्येषु चार्जवम्।
स्वर्गं मृगाश्च गच्छन्ति स्वयं नृपतिना हताः ॥ १३.२१५.३ ॥
ദുഷ്ടരെ ശാസിക്കുന്നതും ശിഷ്ടരെ പരിപാലിക്കുന്നതും ധർമ്മമാണ്; ഭൂപാലൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും എപ്പോഴും ഋജുത്വം പാലിക്കണം. രാജാവ് സ്വയം വധിച്ച മൃഗങ്ങളും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്നു.
13.215.4
यथा गावो ह्यगोपालास्तथा राष्ट्रमनायकम् ।
तस्मादंशास्तु देवानां गन्धर्वोरगरक्षसाम्।
राज्ये नियुक्ता राष्ट्रेषु प्रजापालनकारणात् ॥ १३.२१५.४ ॥
ഇടയനില്ലാത്ത പശുക്കളെപ്പോലെ നേതാവില്ലാത്ത രാഷ്ട്രം ആകും. അതിനാൽ ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവ്വർ, നാഗർ, രാക്ഷസർ എന്നിവരുടെ അംശങ്ങളാണ് പ്രജാപാലനത്തിനായി രാജ്യങ്ങളിൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടത്.
13.215.5
अशिष्टशासने चैव शिष्टानां परिपालने ।
तेषां चर्यां प्रवक्ष्यामि श्रूयतामनुपूर्वशः ॥ १३.२१५.५ ॥
അശിഷ്ടരെ ശാസിക്കുന്നതിലും ശിഷ്ടരെ പരിപാലിക്കുന്നതിലും അവരുടെ ആചാരം ഞാൻ ക്രമമായി പറയാം; കേൾക്കുക.
13.215.6
यथा प्रचरतां तेषां पार्थिवानां यशस्विनाम् ।
राष्ट्रं धर्मो धनं चैव यशः कीर्तिश्च वर्धते ॥ १३.२१५.६ ॥
ആ യശസ്വികളായ രാജാക്കന്മാർ ഇങ്ങനെ പെരുമാറുമ്പോൾ രാഷ്ട്രവും ധർമ്മവും ധനവും യശസ്സും കീർത്തിയും വളരുന്നു.
13.215.7
नृपाणां पूर्वमेवायं धर्मो धर्मभृतांवर ।
सभाप्रपातटाकानि देवतायतनानि च।
ब्राह्मणावसथाश्चैव कर्तव्या नृपसत्तमैः ॥ १३.२१५.७ ॥
ധർമ്മം വഹിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, രാജാക്കന്മാരുടെ ആദ്യധർമ്മം ഇതാണ്: സഭാമണ്ഡപങ്ങളും ജലശാലകളും കുളങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും ബ്രാഹ്മണ വാസസ്ഥലങ്ങളും ഉത്തമരാജാക്കന്മാർ നിർമ്മിക്കണം.
13.215.8
ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ना इवाग्नयः ।
कुलमुत्सादयेयुस्ते क्रोधाविष्टा द्विजातयः ॥ १३.२१५.८ ॥
ബ്രാഹ്മണരെ അവമാനിക്കരുത്; അവർ ചാരം മൂടിയ തീ പോലെയാണ്. കോപാവിഷ്ടരായ ആ ദ്വിജന്മാർ കുലത്തെത്തന്നെ നശിപ്പിച്ചേക്കാം.
13.215.9
ध्मायमानो यता ह्यग्निर्निर्दहेत्सर्वमिन्धनम् ।
तथा क्रोधाग्निना विप्रा दहेयुः पृथिवीमिमाम्।
न हि विप्रेषु क्रुद्धेषु राज्यं भुञ्जन्ति भूमिपाः ॥ १३.२१५.९ ॥
ഊതപ്പെടുന്ന തീ എല്ലാ വിറകും ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ക്രോധാഗ്നിയാൽ വിപ്രർ ഈ ഭൂമിയെത്തന്നെ ദഹിപ്പിച്ചേക്കാം. ബ്രാഹ്മണർ കോപിച്ചാൽ രാജാക്കന്മാർ രാജ്യം ഭുജിക്കുന്നില്ല.
13.215.10
परिभूय द्विजान्मोहाद्वातापिनहुषादयः ।
सबन्धुमित्रा नष्टास्ते दग्धा ब्राह्मणमन्युभिः।
शरीरं चापि शक्रस्य कृतं भगनिरन्तरम् ॥ १३.२१५.१० ॥
മോഹത്താൽ ദ്വിജന്മാരെ അവമതിച്ച് വാതാപി, നഹുഷൻ തുടങ്ങിയവർ ബന്ധുമിത്രങ്ങളോടൊപ്പം നശിച്ചു; ബ്രാഹ്മണരുടെ കോപത്താൽ ദഹിച്ചു. ഇന്ദ്രന്റെ ശരീരവും ഭഗചിഹ്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു.
13.215.11
ततो देवगणाः सर्वे इन्द्रस्यार्थे महामुनिम् ।
प्रसादं कारयामासुः प्रणासस्तुतिवन्दनैः ॥ १३.२१५.११ ॥
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ആ മഹാമുനിയെ നമസ്കാരം, സ്തുതി, വന്ദനം എന്നിവയാൽ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
13.215.12
तेन प्रीतेन सुश्रोणि गौतमेन महात्मना ।
तच्छरीरं तु शक्रस्य सहस्रभगचिह्नितम्।
कृतं नेत्रसहस्रेण क्षणेनैव निरन्तरम् ॥ १३.२१५.१२ ॥
ആ സന്തുഷ്ടനായ മഹാത്മാവായ ഗൗതമൻ, ഹേ സുശ്രോണി, ഇന്ദ്രന്റെ ആ ശരീരത്തെ — ആയിരം ഭഗങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയതിനെ — ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ ആയിരം കണ്ണുകളാൽ നിരന്തരമായി ആക്കി.
13.215.13
छित्त्वा मेषस्य वृषणौ गौतमेनाभिमन्त्रितौ ।
इन्द्रस्य वृषणौ भूत्वा क्षिप्रं वै श्लेषमागतौ ॥ १३.२१५.१३ ॥
ഗൗതമൻ മന്ത്രത്താൽ അഭിമന്ത്രിച്ച ആടിന്റെ രണ്ട് വൃഷണങ്ങൾ മുറിച്ച്, അവ ഇന്ദ്രന്റെ വൃഷണങ്ങളായി മാറി ഉടൻ തന്നെ ചേർന്നു.
13.215.14
एवं विप्रेषु क्रुद्धेषु देवराजः शतक्रतुः ।
अशक्तः शासितुं राज्यं किंपुनर्मानुषा भुवि ॥ १३.२१५.१४ ॥
ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണർ കോപിച്ചപ്പോൾ ദേവരാജനായ ശതക്രതു ഇന്ദ്രൻ പോലും രാജ്യം ഭരിക്കാൻ അശക്തനായി; ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യരെപ്പറ്റി പിന്നെ എന്തു പറയാൻ?
13.215.15
क्रोधाविष्टो दहेद्विप्रः शुष्केन्धनमिवानलः ।
भस्मीकृत्य जगत्सर्वं सृजेदन्यज्जगत्पुनः ॥ १३.२१५.१५ ॥
ക്രോധാവിഷ്ടനായ ബ്രാഹ്മണൻ ഉണങ്ങിയ വിറകിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന തീപോലെ ദഹിപ്പിക്കും; സർവ്വ ജഗത്തിനെയും ഭസ്മമാക്കി വേറൊരു ജഗത്തിനെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കാം.
13.215.16
अदेवानपि देवान्स कुर्याद्देवानदेवताः ।
तस्मान्नोत्पादयेन्मन्युं मन्युप्रहरणा द्विजाः ॥ १३.२१५.१६ ॥
അവൻ ദേവനല്ലാത്തവരെ ദേവന്മാരാക്കാനും ദേവന്മാരെ ദേവനല്ലാത്തവരാക്കാനും കഴിയും; അതിനാൽ കോപമാണ് ആയുധമായുള്ള ദ്വിജന്മാർ കോപം ഉണ്ടാക്കരുത്.
13.215.17
महत्स्वप्यपराधेषु शासनं नार्हति द्विजः ।
न च शस्त्रनिपातानि न च प्राणैर्वियोजनम्।
दृश्यते त्रिषु लोकेषु ब्राह्ममानामनिन्दिते ॥ १३.२१५.१७ ॥
വലിയ തെറ്റുകളിലും ദ്വിജന് ശിക്ഷ അർഹമല്ല; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണരുടെ നേരെ ആയുധപ്രയോഗമോ പ്രാണഹരണമോ കാണുന്നില്ല, നിർദോഷേ.
13.215.18
क्रोधाश्च विपुला घोराः प्रसादाश्चाप्यनुत्तमाः ।
तस्मान्नोत्पादयेत्क्रोधं नित्यं पूज्या द्विजातयः ॥ १३.२१५.१८ ॥
ക്രോധങ്ങൾ വലുതും ഭയങ്കരവുമാണ്; അനുഗ്രഹങ്ങളോ അത്യുത്തമവും. അതിനാൽ ക്രോധം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാക്കരുത്; ദ്വിജാതികൾ എപ്പോഴും പൂജനീയരാണ്.
13.215.19
दृश्यते न स लोकेऽस्मिन्भूते वाऽथ भविष्यति ।
क्रुद्धेषु यो वै विप्रेषु राज्यं भुङ्क्ते नराधिपः ॥ १३.२१५.१९ ॥
ഈ ലോകത്ത് ഉണ്ടായിട്ടുള്ളതോ ഇനി ഉണ്ടാകാനിരിക്കുന്നതോ ആയ ഒരു രാജാവും, കോപിച്ച വിപ്രരോട് എതിരായി രാജ്യം ഭുജിച്ചതായി കാണുന്നില്ല.
13.215.20
न चैवापहसेद्विप्रान्नि चैवोपालभेच्च तान् ।
कालमासाद्य कुप्येच्च काले कुर्यादनुग्रहम् ॥ १३.२१५.२० ॥
വിപ്രരെ പരിഹസിക്കരുത്, അവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയുമരുത്. യോജിച്ച കാലമെത്തുമ്പോൾ കോപിക്കാം; യോജിച്ച കാലത്ത് അനുഗ്രഹം ചെയ്യണം.
13.215.21
सम्प्रहासश्च भृत्येषु न कर्तव्यो नराधिपैः ।
लघुत्वं चैव प्राप्नोति आज्ञा चास्य निवर्तते ॥ १३.२१५.२१ ॥
രാജാക്കന്മാർ ഭൃത്യന്മാരോട് പരിഹാസച്ചിരി ചിരിക്കരുത്. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവർ നിസ്സാരരായിത്തീരും; അവരുടെ ആജ്ഞയും പിന്മാറും.
13.215.22
भृत्यानां सम्प्रहासेन पार्थिवः परिभूयते ।
अयाच्यानि च याचन्ति अवक्तव्यं ब्रुवन्ति च ॥ १३.२१५.२२ ॥
ഭൃത്യന്മാരുടെ പരിഹാസച്ചിരി കൊണ്ട് രാജാവ് അപമാനിക്കപ്പെടുന്നു. അവർ ചോദിക്കരുതാത്തത് ചോദിക്കുന്നു, പറയരുതാത്തത് പറയുന്നു.
13.215.23
पूर्वमप्यर्पितैर्लोभैः परितोषं न यान्ति ते ।
तस्माद्भृत्येषु नृपतिः सम्प्रहासं विवर्जयेत् ॥ १३.२१५.२३ ॥
മുമ്പേ നൽകിയ ലോഭവസ്തുക്കൾ കൊണ്ടും അവർ തൃപ്തരാകുന്നില്ല. അതിനാൽ രാജാവ് ഭൃത്യന്മാരോടുള്ള പരിഹാസം വർജ്ജിക്കണം.
13.215.24
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
सगोत्रेषु विशेषेण सर्वोपायैर्न विश्वसेत् ॥ १३.२१५.२४ ॥
വിശ്വാസയോഗ്യനല്ലാത്തവനെ വിശ്വസിക്കരുത്; വിശ്വാസയോഗ്യനെയും അമിതമായി വിശ്വസിക്കരുത്. പ്രത്യേകിച്ച് സഗോത്രരെ എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളാലും വിശ്വസിക്കരുത്.
13.215.25
विश्वासाद्भयमुत्पन्नं हन्याद्वृक्षमिवाशनिः ।
प्रमादाद्धन्यते राजा लोभेन च वशीकृतः।
तस्मात्प्रमादं लोभं च न च कुर्यान्न विश्वसेत् ॥ १३.२१५.२५ ॥
വിശ്വാസത്തിൽനിന്നുണ്ടാകുന്ന ഭയം ഇടിമിന്നൽ മരത്തെ എന്നപോലെ നശിപ്പിക്കുന്നു. രാജാവ് അശ്രദ്ധകൊണ്ടും ലോഭത്തിന് വശപ്പെട്ടും കൊല്ലപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ അശ്രദ്ധയും ലോഭവും ചെയ്യരുത്; വിശ്വസിക്കുകയും അരുത്.
13.215.26
भयार्तानां भयत्राता दीनानुग्रहकारणात् ।
कार्याकार्यविशेषज्ञो नित्यं राष्ट्रहिते रतः ॥ १३.२१५.२६ ॥
ഭയത്താൽ പീഡിതർക്ക് ഭയത്തിൽനിന്ന് രക്ഷകനായി, ദീനരിൽ അനുഗ്രഹം ചെയ്യുന്നവനായി, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും അറിയുന്നവനായി, എപ്പോഴും രാഷ്ട്രഹിതത്തിൽ മുഴുകിയവനായിരിക്കണം.
13.215.27
सत्यसन्धः स्थितो राज्ये प्रजापालनतत्परः ।
अलुब्धो न्यायवादी च षड्भागमुपजीवति ॥ १३.२१५.२७ ॥
സത്യസന്ധനായി, രാജ്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവനായി, പ്രജാപാലനത്തിൽ തത്പരനായി, ലോഭമില്ലാത്തവനായി, നീതി പറയുന്നവനായ രാജാവ് പ്രജകളുടെ ആറിലൊരു ഭാഗംകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നു.
13.215.28
कार्याकार्यविशेषज्ञः सर्वं धर्मेण पश्यति ।
स्वराष्ट्रेषु दयां कुर्यादकार्ये न प्रवर्तते ॥ १३.२१५.२८ ॥
ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും വിവേചിച്ചറിയുന്നവൻ എല്ലാം ധർമ്മപ്രകാരം കാണുന്നു. തന്റെ രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ ദയ കാണിക്കണം; ചെയ്യരുതാത്തതിൽ പ്രവർത്തിക്കരുത്.
13.215.29
ये चैवैनं प्रशंसन्ति ये च निन्दन्ति मानवाः ।
शत्रुं च मित्रवत्पश्येदपराधविवर्जितम्। ॥ १३.२१५.२९ ॥
ഇദ്ദേഹത്തെ പുകഴ്ത്തുന്ന മനുഷ്യരും ഇകഴ്ത്തുന്ന മനുഷ്യരുമുണ്ട്. ശത്രുവിനെയും മിത്രത്തെപ്പോലെ, കുറ്റമില്ലാത്തവനായി കാണണം.
13.215.30
अपराधानुरूपेण दुष्टं दण्डेन शासयेत् ।
धर्मः प्रवर्तते तत्र यत्र दण्डरुचिर्नृपः।
न धर्मो विद्यते तत्र यत्र राजा क्षमान्वितः ॥ १३.२१५.३० ॥
കുറ്റത്തിനൊത്തവണ്ണം ദുഷ്ടനെ ദണ്ഡംകൊണ്ട് ശാസിക്കണം. ദണ്ഡത്തിൽ താൽപര്യമുള്ള രാജാവുള്ളിടത്ത് ധർമം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ക്ഷമയുള്ള രാജാവുള്ളിടത്ത് ധർമം കാണപ്പെടുന്നില്ല.
13.215.31
अशिष्टशासनं धर्मः शिष्टानां परिपालनम् ।
वध्यांश्च घातयेद्यस्तु अवध्यानपरिरक्षति ॥ १३.२१५.३१ ॥
അശിഷ്ടരെ ശാസിക്കുന്നതും ശിഷ്ടരെ പരിപാലിക്കുന്നതും ധർമമാണ്. വധ്യരെ വധിപ്പിക്കുകയും അവധ്യരെ രക്ഷിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ.
13.215.32
अवध्या ब्राह्मणा गावो दूताश्चैव पिता तथा ।
विद्यां ग्राहयते यश्च ये च पूर्वोपकारिणः।
स्त्रियश्चैव न हन्तव्या यच्च सर्वातिथिर्नरः ॥ १३.२१५.३२ ॥
ബ്രാഹ്മണർ, പശുക്കൾ, ദൂതന്മാർ, പിതാവ് എന്നിവർ അവധ്യരാണ്. വിദ്യ പകർത്തുന്നവനും, മുൻപ് ഉപകാരം ചെയ്തവരും, സ്ത്രീകളും, എല്ലാവർക്കും അതിഥിയായ മനുഷ്യനും കൊല്ലപ്പെടരുത്.
13.215.33
धरणीं गां हिरण्यं च सिद्धान्नं च तिलान्घृतम् ।
ददन्नित्यं द्विजातिभ्यो मुच्यते राजकिल्बिषात् ॥ १३.२१५.३३ ॥
ഭൂമി, പശു, സ്വർണം, പാകം ചെയ്ത അന്നം, എള്ള്, നെയ്യ് ഇവ ദ്വിജർക്ക് എന്നും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ രാജദോഷത്തിൽനിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
13.215.34
एवं चरति यो नित्यं राजा राष्ट्रहिते रतः ।
तस्य राष्ट्रं धनं धर्मो यशः कीर्तिश्च वर्धते।
न च पापैर्न चानर्थैर्युज्यते स नराधिपः ॥ १३.२१५.३४ ॥
ഇങ്ങനെ എന്നും പെരുമാറുകയും രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഹിതത്തിൽ മുഴുകുകയും ചെയ്യുന്ന രാജാവിന്റെ രാഷ്ട്രവും ധനവും ധർമവും യശസ്സും കീർത്തിയും വർധിക്കുന്നു; ആ നരാധിപൻ പാപങ്ങളാലോ അനർഥങ്ങളാലോ ബന്ധപ്പെടുന്നില്ല.
13.215.35
षड्भागमुपभुञ्जानः प्रजा राजा न रक्षति ।
स्वचक्रपरचक्राभ्यां धर्मैर्वा विक्रमेण वा ॥ १३.२१५.३५ ॥
ആറിലൊന്ന് ഭാഗം അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വന്തം സൈന്യത്തിൽ നിന്നും ശത്രുസൈന്യത്തിൽ നിന്നും ധർമ്മത്താലോ വിക്രമത്താലോ പ്രജകളെ രക്ഷിക്കാത്ത രാജാവ്…
13.215.36
निरुद्योगो नृपो यश्च परराष्ट्रनिघातने ।
स्वराष्ट्रं निष्प्रतापस्य परचक्रेण हन्यते ॥ १३.२१५.३६ ॥
അന്യരാഷ്ട്രത്തെ ആക്രമിക്കുന്നതിൽ ഉദ്യമമില്ലാത്ത രാജാവ്, പ്രതാപമില്ലാത്തവനായി സ്വരാഷ്ട്രം ശത്രുസൈന്യത്താൽ നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
13.215.37
यत्पापं सकलं राजा हतराष्ट्रः प्रपद्यते ।
मातुलं भागिनेयं वा मातरं श्वशुरं गुरुम्। ॥ १३.२१५.३७ ॥
രാഷ്ട്രം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവ് പ്രാപിക്കുന്ന സമസ്ത പാപവും—മാതുലൻ, ഭാഗിനേയൻ, അമ്മ, ശ്വശുരൻ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരു (കൊല്ലുന്നതിലൂടെ).
13.215.38
पितरं वर्जयित्वैकं हन्याद्धातकमागतम् ॥ १३.२१५.३८ ॥
പിതാവിനെ ഒഴികെ, ആക്രമിക്കാൻ വന്ന ഘാതകനെ (രാജാവ്) കൊല്ലാം.
13.215.39
स्वस्य राष्ट्रस्य रक्षार्थं युद्यमानश्च यो हतः ।
सङ्ग्रामे परचक्रेण श्रूयतां तस्य या गतिः ॥ १३.२१५.३९ ॥
സ്വരാഷ്ട്രത്തെ രക്ഷിക്കാൻ യുദ്ധം ചെയ്ത്, സംഗ്രാമത്തിൽ ശത്രുസൈന്യത്താൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവന്റെ ഗതി കേൾക്കുക.
13.215.40
विमानेन वरारोहे अप्सरोगणसेवितः ।
शक्रलोकमितो याति सङ्ग्रामे निहतो नृपः ॥ १३.२१५.४० ॥
സുന്ദരീ, സംഗ്രാമത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട രാജാവ് വിമാനത്തിൽ, അപ്സരസ്സുകളാൽ സേവിക്കപ്പെട്ട്, ഇവിടെനിന്ന് ഇന്ദ്രലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
13.215.41
यावन्तो रोमकूपाः स्युस्तस्य गात्रेषु सुन्दरि ।
तावद्वर्षसहस्राणि शक्रलोके महीयते ॥ १३.२१५.४१ ॥
സുന്ദരീ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ എത്ര രോമകൂപങ്ങളുണ്ടോ അത്രയും ആയിരം വർഷം അവൻ ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.215.42
यदि वै मानुषे लोके कदाचिदुपपद्यते ।
राजा वा राजमात्रो वा भूयो भवति वीर्यवान् ॥ १३.२१५.४२ ॥
അവൻ ഒരിക്കൽ മനുഷ്യലോകത്തിൽ ജനിച്ചാൽ, രാജാവായോ രാജോദ്യോഗസ്ഥനായോ വീണ്ടും വീര്യവാനായിത്തീരുന്നു.
13.215.43
तस्माद्यत्नेन कर्तव्यं स्वराष्ट्रपरिपालनम् ।
व्यवहाराश्च चारश्च सततं सत्यसन्धता ॥ १३.२१५.४३ ॥
അതിനാൽ പ്രയത്നപൂർവം സ്വരാഷ്ട്രത്തെ സംരക്ഷിക്കണം; വ്യവഹാരവും ചാരസംവിധാനവും നടത്തണം; എപ്പോഴും സത്യസന്ധത പാലിക്കണം.
13.215.44
अप्रमादः प्रमोदश्च व्यवसायेऽप्यचण्डता ।
भरणं चैव भृत्यानां वाहनानां च पोषणम् ॥ १३.२१५.४४ ॥
ജാഗ്രത, സന്തോഷം, പ്രവൃത്തികളിൽ പോലും കാഠിന്യമില്ലായ്മ, ഭൃത്യരുടെ പോഷണം, വാഹനങ്ങളുടെ പരിപാലനം എന്നിവ വേണം.
13.215.45
योधानां चैव सत्कारः कृते कर्मण्यमोघता ।
श्रेय एव नरेन्द्राणामिह चैव परत्र च ॥ १३.२१५.४५ ॥
യോദ്ധാക്കളെ സത്കരിക്കലും, ചെയ്ത കർമ്മത്തിന് തെറ്റാത്ത ഫലം നൽകലും — ഇതാണ് രാജാക്കന്മാർക്ക് ഇഹത്തിലും പരത്തിലും നന്മ.