ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.217
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.217.1
भगवन्भगनेत्रघ्न कालसूदन शङ्कर ।
इमे वर्णाश्च चत्वारो विहिताः स्वस्वभावतः।
उताहो क्रियया वर्णाः सम्भवन्ति महेश्वर ॥ १३.२१७.१ ॥
ਭਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਕਰ! ਇਹ ਚਾਰ ਵਰਣ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਹਿਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ?
13.217.2
एवं मे संशयप्रश्नस्तं मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२१७.२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਸੰਸheਹ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।
13.217.3
स्वभावादेव विद्यन्ते चत्वारो ब्राह्मणादयः ।
एकजात्या सुदुष्प्रापमन्यवर्णत्वमागतम् ॥ १३.२१७.३ ॥
ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਚਾਰ ਵਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਇੱਕੋ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
13.217.4
तच्च कर्मविशेषेण पुनर्जन्मनि जायते ।
तस्मात्तेषां प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं कर्मपाकजम् ॥ १३.२१७.४ ॥
ਉਹ (ਵਰਣ-ਬਦਲਾਅ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ-ਪਾਕ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
13.217.5
ब्राह्मणस्तु नरो भूत्वा स्वजातिमनुपालयन् ।
दृढं ब्राह्मणकर्माणि वेदोक्तानि समाचरेत् ॥ १३.२१७.५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਦ-ਉਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਕਰਮ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.217.6
सत्यार्जवपरो भूत्वा दानयज्ञपरस्तथा ।
सत्यां जात्यां समुदितो जातिधर्मान्न हापयेत् ॥ १३.२१७.६ ॥
ਸੱਚ ਤੇ ਸਿੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਤੱਤਪਰ ਹੋ ਕੇ, ਦਾਨ ਤੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੱਚੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ-ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਿਆਗੇ।
13.217.7
एवं संवर्तमानस्तु कालधर्मं गतः पुनः ।
स्वर्गलोके हि जायेत स्वर्गभोगाय भामिनि ॥ १३.२१७.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਉਹ ਫਿਰ ਕਾਲਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ।
13.217.8
तत्क्षये ब्राह्मणो भूत्वा तथैव नृषु जायते ।
एवंस्वकर्मणा मर्त्यः स्वजातिं लभते पुनः ॥ १३.२१७.८ ॥
ਉਸ (ਪੁੰਨ) ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਰਤ ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.217.9
अपरस्तु तथा कश्चिद्ब्रह्मयोनिसमुद्भवः ।
अवमत्यैव तां जातिमज्ञानतमसा वृतः ॥ १३.२१७.९ ॥
ਪਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਜਾਤੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.217.10
अन्यथा वर्तमानस्तु जातिकर्माणि वर्जयेत् ।
शूद्रवद्विचरेल्लोके शूद्रकर्माभिलाषवान्।
शूद्रैः सह चरन्नित्यं शौचमङ्गलवर्जितः। ॥ १३.२१७.१० ॥
ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਜਾਤੀ-ਕਰਮ ਛੱਡ ਦੇਵੇ; ਸ਼ੂਦਰ ਵਾਂਗ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰੇ, ਸ਼ੂਦਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਚਲਦਾ, ਸ਼ੌਚ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
13.217.11
स चापि कालधर्मस्थो यमलोके सुदण्डितः ।
यदि जायेत मर्त्येषु शूद्र एवाभिजायते ॥ १३.२१७.११ ॥
ਉਹ ਵੀ ਕਾਲਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੰਡਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹੀ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.217.12
शूद्र एव भवेद्देवि ब्राह्मणोऽपि स्वकर्मणा ॥ १३.२१७.१२ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਸ਼ੂਦਰ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.217.13
तथैव शूद्रस्त्वपरः शूद्रकर्माणि वर्जयेत् ।
सत्यार्जवपरो भूत्वा दानधर्मपरस्तथा।
मन्त्रब्राह्मणसत्कर्ता मनसा ब्राह्मणप्रियः ॥ १३.२१७.१३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ੂਦਰ ਨੇ ਸ਼ੂਦਰ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ।
13.217.14
एवं युक्तसमाचारः शूद्रोपि मरणं गतः ।
स्वर्गलोके हि जायेत तत्क्षये नृषु जायते।
ब्राह्मणानां कुले मुख्ये वेदस्वाध्यायसंयुते ॥ १३.२१७.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਮਰ ਕੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
13.217.15
एवमेव सदा लोके शूद्रो ब्राह्मण्यमाप्नुयात् ॥ १३.२१७.१५ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
13.217.16
एवं क्षत्रियवैश्याश्च जातिधर्मेण संयुताः ।
स्वकर्मणैव जायन्ते विशिष्टेष्वधमेषु च ॥ १३.२१७.१६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਵੀ ਜਾਤੀ-ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਜਾਂ ਨੀਚ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
13.217.17
एवं जातिविपर्यासः प्रेत्यभावे भवेन्नृणाम् ।
अन्यथा तु न शक्यं तल्लोकसंस्थितिकारणात् ॥ १३.२१७.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਉਲਟਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਲੋਕ-ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
13.217.18
तस्माज्जातिं विशिष्टां तु कथंचित्प्राप्य पण्डितः ।
सर्वथा तां तथा रक्षेन्न पुनर्भ्रश्यते यथा।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२१७.१८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਜਾਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਫਿਰ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਡਿੱਗੇ। ਦੇਵੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
13.217.19
जन्मप्रभृति कः शुद्धो लभेज्जन्मफलं नरः ।
शोभनाशोभनं सर्वमधइकारवशात्स्वकम् ॥ १३.२१७.१९ ॥
ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿ ਕੇ ਜਨਮ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਅਧਃਕਾਰ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਸਭ ਕੁਝ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
13.217.20
कर्म कुर्वन्न लिप्येत आर्जवेन समाचरेत् ।
आत्मैव तच्छुभं कुर्यादशुभे योजयेत्परान् ॥ १३.२१७.२० ॥
ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਆਚਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.217.21
शठेषु शठवत्कुर्योदार्यष्वार्यवदाचरेत् ।
आपत्सु नावसीदेच्च घोरान्सङ्ग्रामयेत्परात्।
साम्नैव सर्वकार्याणि कर्तुं पूर्वं समारभेत् ॥ १३.२१७.२१ ॥
ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ, ਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਆਰਿਆ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਦਾ ਵਿੱਚ ਢਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਧੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਮ-ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਆਰੰਭਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.217.22
अनर्थाधर्मशोकानां यथा न प्राप्नुयात्स्वयम् ।
प्रीयते तत्तथा कर्तुमेतद्वृत्तं समासतः ॥ १३.२१७.२२ ॥
ਅਨਰਥ, ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਆਪ ਨਾ ਪਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਆਚਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
13.217.23
एवं वृत्तं समासाद्य गृहमाश्रित्य मानवाः ।
निराहारा निरुद्वेगाः प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.२१७.२३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਰਣ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਭੋਜਨ-ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਉਦਵੇਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.217.24
एतज्जन्मफलं नित्यं सर्वेषां गृहवासिनाम् ।
एवं गृहस्थितैर्नित्यं वर्तितव्यमिति स्थितिः।
एतत्सर्वं मया प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१७.२४ ॥
ਇਹੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀਆਂ ਸਭ ਲਈ ਸਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿਸਥਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
13.217.25
सुरासुरपते देव वरद प्रीतिवर्धन ।
मानुषेष्वेव ये के चिदाढ्याः क्लेशविवर्जिताः।
भुञ्जाना विविधान्भोगान्दृश्यन्ते निरुपद्रवाः ॥ १३.२१७.२५ ॥
ਹੇ ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼-ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਭੋਗ ਭੋਗਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਘਨ ਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
13.217.26
अपरे क्लेशसंयुक्ता दरिद्रा भोगवर्जिताः ॥ १३.२१७.२६ ॥
ਹੋਰ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ।
13.217.27
किमर्थं मानुषे लोके न समत्वेन कल्पिताः ।
एतच्छ्रोतुं महादेव कौतूहलमतीव मे ॥ १३.२१७.२७ ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰਚੇ ਗਏ? ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਹ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
13.217.28
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामासि भामिनि ।
शृणु तत्सर्वमखिलं मानुषाणां हितं वचः ॥ १३.२१७.२८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਤੂੰ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਾਰਾ ਬਚਨ ਸੁਣ।
13.217.29
आदिसर्गे पुरा ब्रह्मा समत्वेनासृजत्प्रजाः ।
नित्यं न भवतो ह्यस्य रागद्वेषौ प्रजापतेः।
तदा तस्मात्सुराः सर्वे बभूवुः समतो नराः ॥ १३.२१७.२९ ॥
ਆਦਿ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਰਚਿਆ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਅਤੇ ਦਵੇਸ਼ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦੇ ਸਨ। ਤਦ ਉਸ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਮਾਨ ਸਨ।
13.217.30
एवं संवर्तमाने तु युगे कालविपर्ययात् ।
केचित्प्रपेदिरे तत्र विषमं बुद्धिमोहिताः ॥ १३.२१७.३० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਗ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਲ ਦੇ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਮਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ।
13.217.31
तेषां हानिं ततो दृष्ट्वा तुल्यानामेव भामिनि ।
ब्राह्मणास्ते समाजग्मुस्तत्तत्कारणवेदकाः ॥ १३.२१७.३१ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਰਾਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ, ਹਰ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
13.217.32
कर्तुं नार्हसि देवेश पक्षपातं त्वमीदृशम् ।
पुत्रभावे समे देव किमर्थं नो भवेत्कलिः ॥ १३.२१७.३२ ॥
ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖਪਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਦੇਵ, ਪੁੱਤਰ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਲਿ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ?
13.217.33
एवमेतैरुपालब्धो ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ।
यूयं मा ब्रूत मे दोषं स्वकृतं स्मरथ प्रजाः ॥ १३.२१७.३३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਾਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਕਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।
13.217.34
युष्माभिरेव युष्माकं ग्रथितं हि शुभाशुभम् ।
यादृशं कुरुते कर्म तादृशं फलमश्नुते।
स्वकृतस्य फलं भुङ्क्ते नान्यस्तद्बोक्तुमर्हति ॥ १३.२१७.३४ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਉਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਉਸਨੂੰ ਭੋਗਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
13.217.35
एवं संबोधितास्तेन कालकर्त्रा स्वयंभुवा ।
पुनर्विवृत्य कर्माणि शुभान्येव प्रपेदिरे ॥ १३.२१७.३५ ॥
ਕਾਲ ਦੇ ਕਰਤਾ ਸਵੈਭੂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੋੜ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਣਾਇਆ।
13.217.36
एवं विज्ञाततत्वास्ते दानधर्मपरायणाः ।
शुभानि विधिवत्कृत्वा कालधर्मगताः पुनः।
तानि दानफलान्येव भुञ्जते सुखभोगिनः ॥ १३.२१७.३६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਕਾਲ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਨ-ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖ-ਭੋਗੀ ਬਣੇ।
13.217.37
स्वकृतं तु नरस्तस्मात्स्वयमेव प्रपद्यते ॥ १३.२१७.३७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਆਪ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.217.38
अपरे धर्मकामेभ्यो निवृत्ताश्च शुभेक्षणे ।
कदर्या निरनुक्रोशाः प्रायेणात्मपरायणाः ॥ १३.२१७.३८ ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਭਨੇਤਰੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕੰਜੂਸ, ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਵਾਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.217.39
तादृशा मरणं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि शोभने ।
दरिद्राः क्लेशभूयिष्ठा भवन्त्येव न संशयः ॥ १३.२१७.३९ ॥
ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.217.40
मानुषेष्वथ ये केचिद्धनधान्यसमन्विताः ।
भोगहीनाः प्रदृश्यन्ते सर्वभोगेषु सत्स्वपि।
न भुञ्जते किमर्थं ते तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२१७.४० ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭੋਗਹੀਣ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭੋਗਦੇ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.217.41
परैः संचोदिता धर्मं कुर्वते न स्वकामतः ।
स्वयं श्रद्धां बहिष्कृत्य कुर्वन्ति च रुदन्ति च ॥ १३.२१७.४१ ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਧਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਂਦੇ ਵੀ ਹਨ।
13.217.42
तादृशा मरणं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि शोभने ।
फलानि तानि सम्प्राप्य भुञ्जते न कदाचन।
रक्षन्तो वर्धयन्तश्च आसते निधिपालवत् ॥ १३.२१७.४२ ॥
ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦੇ ਨਹੀਂ; ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.217.43
केचिद्धनवियुक्ताश्च भोगयुक्ता महेश्वर ।
मानुषाः सम्प्रदृश्यन्ते तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२१७.४३ ॥
ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਭੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ।
13.217.44
आनृशंस्यपरा ये तु धर्मकामाश्चि दुर्गताः ।
परोपकारं कुर्वन्ति दीनानुग्रहकारणात् ॥ १३.२१७.४४ ॥
ਦਇਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜੋ ਲੋਕ ਦੁਰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਦੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.217.45
प्रतिपद्युः परधनं नष्टं वाऽन्यैर्नरैर्हृतम् ।
नित्यं ये दातुमनसो नरा वित्तेष्वसत्स्वपि ॥ १३.२१७.४५ ॥
ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਾਏ ਧਨ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰਿਆ ਧਨ, ਧਨ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ।
13.217.46
कालधर्मवशं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि ते नराः ।
एते धनविहीनाश्च भोगयुक्ता भवन्त्युत ॥ १३.२१७.४६ ॥
ਕਾਲ-ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਧਨਹੀਨ ਵੀ ਭੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.217.47
धर्मदानोपदेशं वा कर्तव्यमिति निश्चयः ।
इति ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१७.४७ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?