มหาภารตะ · อัธยายะ 13.217
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.217.1
भगवन्भगनेत्रघ्न कालसूदन शङ्कर ।
इमे वर्णाश्च चत्वारो विहिताः स्वस्वभावतः।
उताहो क्रियया वर्णाः सम्भवन्ति महेश्वर ॥ १३.२१७.१ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ผู้ทำลายพระเนตรของภค ผู้ทำลายยม พระศังกร ระบบวรรณะทั้งสี่เหล่านี้ได้ถูกกำหนดไว้ตามธรรมชาติของแต่ละคนหรือ หรือว่าวรรณะทั้งหลายเกิดขึ้นจากการกระทำ ข้าแต่พระมเหศวร
13.217.2
एवं मे संशयप्रश्नस्तं मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२१७.२ ॥
ความสงสัยและคำถามของข้าพระองค์เป็นเช่นนี้ มีเพียงพระองค์เท่านั้นที่คู่ควรจะตัดความสงสัยนี้ให้ข้าพระองค์
13.217.3
स्वभावादेव विद्यन्ते चत्वारो ब्राह्मणादयः ।
एकजात्या सुदुष्प्रापमन्यवर्णत्वमागतम् ॥ १३.२१७.३ ॥
วรรณะทั้งสี่ เริ่มด้วยพราหมณ์ มีอยู่โดยธรรมชาติ การได้วรรณะอื่นภายในการเกิดชาติเดียวนั้นยากยิ่งนัก
13.217.4
तच्च कर्मविशेषेण पुनर्जन्मनि जायते ।
तस्मात्तेषां प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं कर्मपाकजम् ॥ १३.२१७.४ ॥
และการเปลี่ยนแปลงนั้นเกิดขึ้นในการเกิดใหม่ด้วยการกระทำพิเศษ เพราะฉะนั้น เราจะกล่าวแก่ท่านถึงสิ่งทั้งปวงที่เกี่ยวกับวรรณะเหล่านั้น ซึ่งเกิดจากผลที่สุกงอมของกรรม
13.217.5
ब्राह्मणस्तु नरो भूत्वा स्वजातिमनुपालयन् ।
दृढं ब्राह्मणकर्माणि वेदोक्तानि समाचरेत् ॥ १३.२१७.५ ॥
ผู้ที่เป็นพราหมณ์ ควรรักษาวรรณะของตนไว้มั่นคง และประพฤติหน้าที่ของพราหมณ์ตามที่พระเวทกล่าวไว้อย่างแน่วแน่
13.217.6
सत्यार्जवपरो भूत्वा दानयज्ञपरस्तथा ।
सत्यां जात्यां समुदितो जातिधर्मान्न हापयेत् ॥ १३.२१७.६ ॥
ผู้ยึดมั่นในความจริงและความซื่อตรง และยึดมั่นในการให้ทานและยัญเช่นกัน ผู้มีวรรณะที่แท้จริง ไม่ควรละทิ้งหน้าที่ของวรรณะตน
13.217.7
एवं संवर्तमानस्तु कालधर्मं गतः पुनः ।
स्वर्गलोके हि जायेत स्वर्गभोगाय भामिनि ॥ १३.२१७.७ ॥
เมื่อดำเนินเช่นนี้ เขาย่อมถึงกฎแห่งกาลเวลาอีกครั้ง และเกิดในโลกสวรรค์เพื่อเสวยความสุขแห่งสวรรค์ ข้าแต่นางผู้งดงาม
13.217.8
तत्क्षये ब्राह्मणो भूत्वा तथैव नृषु जायते ।
एवंस्वकर्मणा मर्त्यः स्वजातिं लभते पुनः ॥ १३.२१७.८ ॥
เมื่อผลบุญนั้นหมดสิ้นลง เขาย่อมเกิดใหม่เป็นพราหมณ์ในหมู่มนุษย์ในลักษณะเดียวกัน เช่นนี้ด้วยการกระทำของตน มนุษย์ผู้ตายย่อมได้วรรณะของตนคืนมา
13.217.9
अपरस्तु तथा कश्चिद्ब्रह्मयोनिसमुद्भवः ।
अवमत्यैव तां जातिमज्ञानतमसा वृतः ॥ १३.२१७.९ ॥
อีกผู้หนึ่งก็เช่นกัน เกิดจากครรภ์ของพราหมณ์ดูหมิ่นวรรณะนั้น และถูกปกคลุมด้วยความมืดแห่งอวิชชา
13.217.10
अन्यथा वर्तमानस्तु जातिकर्माणि वर्जयेत् ।
शूद्रवद्विचरेल्लोके शूद्रकर्माभिलाषवान्।
शूद्रैः सह चरन्नित्यं शौचमङ्गलवर्जितः। ॥ १३.२१७.१० ॥
ผู้ประพฤติผิดจากนั้น ควรละทิ้งหน้าที่ของวรรณะ เที่ยวไปในโลกเหมือนศูทร ปรารถนากิจของศูทร ท่องเที่ยวอยู่กับศูทรเป็นนิจ ขาดความบริสุทธิ์และมงคล
13.217.11
स चापि कालधर्मस्थो यमलोके सुदण्डितः ।
यदि जायेत मर्त्येषु शूद्र एवाभिजायते ॥ १३.२१७.११ ॥
เขาเมื่อถึงกฎแห่งกาลเวลาก็ถูกลงโทษอย่างหนักในโลกของยม และถ้าเกิดในหมู่มนุษย์ ก็เกิดเป็นศูทรเท่านั้น
13.217.12
शूद्र एव भवेद्देवि ब्राह्मणोऽपि स्वकर्मणा ॥ १३.२१७.१२ ॥
ข้าแต่เทวี แม้พราหมณ์ก็กลายเป็นศูทรได้ด้วยการกระทำของตนเอง
13.217.13
तथैव शूद्रस्त्वपरः शूद्रकर्माणि वर्जयेत् ।
सत्यार्जवपरो भूत्वा दानधर्मपरस्तथा।
मन्त्रब्राह्मणसत्कर्ता मनसा ब्राह्मणप्रियः ॥ १३.२१७.१३ ॥
ในทำนองเดียวกัน ศูทรอีกผู้หนึ่งควรละทิ้งกิจอันเป็นของศูทร ยึดมั่นในความจริงและความซื่อตรง และยึดมั่นในธรรมแห่งการให้ทานเช่นกัน เคารพมนตร์และพราหมณคัมภีร์ และเป็นที่รักของพราหมณ์ในใจ
13.217.14
एवं युक्तसमाचारः शूद्रोपि मरणं गतः ।
स्वर्गलोके हि जायेत तत्क्षये नृषु जायते।
ब्राह्मणानां कुले मुख्ये वेदस्वाध्यायसंयुते ॥ १३.२१७.१४ ॥
ศูทรผู้มีความประพฤติเช่นนี้ แม้ตายไปแล้ว ก็เกิดในโลกสวรรค์ และเมื่อผลบุญนั้นหมดสิ้นลง ก็เกิดในหมู่มนุษย์ ในตระกูลพราหมณ์อันสูงสุดที่ประกอบด้วยการศึกษาพระเวท
13.217.15
एवमेव सदा लोके शूद्रो ब्राह्मण्यमाप्नुयात् ॥ १३.२१७.१५ ॥
ในโลกนี้ ศูทรย่อมอาจได้สถานะของพราหมณ์เสมอ ด้วยวิธีเดียวกันนี้
13.217.16
एवं क्षत्रियवैश्याश्च जातिधर्मेण संयुताः ।
स्वकर्मणैव जायन्ते विशिष्टेष्वधमेषु च ॥ १३.२१७.१६ ॥
ในทำนองเดียวกัน กษัตริย์และไวศยะที่ประกอบด้วยธรรมแห่งวรรณะของตน ย่อมเกิดในตระกูลอันประเสริฐหรือตระกูลต่ำ ด้วยการกระทำของตนเอง
13.217.17
एवं जातिविपर्यासः प्रेत्यभावे भवेन्नृणाम् ।
अन्यथा तु न शक्यं तल्लोकसंस्थितिकारणात् ॥ १३.२१७.१७ ॥
ดังนี้ในหมู่มนุษย์ เมื่อตายแล้วอาจเกิดการสลับวรรณะเช่นนี้ได้ มิฉะนั้นย่อมเป็นไปไม่ได้ เพราะนี่คือเหตุแห่งความมั่นคงของโลก
13.217.18
तस्माज्जातिं विशिष्टां तु कथंचित्प्राप्य पण्डितः ।
सर्वथा तां तथा रक्षेन्न पुनर्भ्रश्यते यथा।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२१७.१८ ॥
เพราะฉะนั้น บัณฑิตผู้ได้กำเนิดอันประเสริฐด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง ควรรักษากำเนิดนั้นไว้ทุกประการ เพื่อไม่ให้ตกต่ำลงอีก ข้าแต่เทวี เราได้กล่าวแก่ท่านแล้ว ท่านปรารถนาจะฟังอะไรอีก
13.217.19
जन्मप्रभृति कः शुद्धो लभेज्जन्मफलं नरः ।
शोभनाशोभनं सर्वमधइकारवशात्स्वकम् ॥ १३.२१७.१९ ॥
ตั้งแต่เกิดมา มนุษย์ผู้ใดเล่าจะบริสุทธิ์ และได้รับผลแห่งการเกิด ทุกสิ่งทั้งดีและไม่ดีย่อมเกิดขึ้นภายใต้อำนาจแห่งอัตตาต่ำของตน
13.217.20
कर्म कुर्वन्न लिप्येत आर्जवेन समाचरेत् ।
आत्मैव तच्छुभं कुर्यादशुभे योजयेत्परान् ॥ १३.२१७.२० ॥
แม้จะกระทำการ ก็ไม่ควรถูกกิเลสย้อมใจ ควรประพฤติด้วยความซื่อตรง ควรทำความดีด้วยตนเอง และไม่ควรชักนำผู้อื่นไปสู่ความชั่ว
13.217.21
शठेषु शठवत्कुर्योदार्यष्वार्यवदाचरेत् ।
आपत्सु नावसीदेच्च घोरान्सङ्ग्रामयेत्परात्।
साम्नैव सर्वकार्याणि कर्तुं पूर्वं समारभेत् ॥ १३.२१७.२१ ॥
พึงประพฤติต่อคนหลอกลวงอย่างคนหลอกลวง และพึงประพฤติต่อคนมีเกียรติอย่างคนมีเกียรติ ในยามวิบัติก็ไม่พึงทรุดลง และไม่พึงผลักผู้อื่นให้เข้าสู่การรบอันดุเดือด ทุกกิจการพึงเริ่มด้วยการประนีประนอมก่อนเท่านั้น
13.217.22
अनर्थाधर्मशोकानां यथा न प्राप्नुयात्स्वयम् ।
प्रीयते तत्तथा कर्तुमेतद्वृत्तं समासतः ॥ १३.२१७.२२ ॥
เพื่อมิให้ความพินาศ อธรรม และความโศกเข้ามาถึงตนเอง พึงปฏิบัติความประพฤตินี้ โดยสรุปแล้วความประพฤตินี้เป็นที่พอใจ
13.217.23
एवं वृत्तं समासाद्य गृहमाश्रित्य मानवाः ।
निराहारा निरुद्वेगाः प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.२१७.२३ ॥
มนุษย์ผู้ยึดถือความประพฤติเช่นนี้ และอาศัยชีวิตครองเรือน ปราศจากความอยากอาหารและปราศจากความกระวนกระวาย ย่อมบรรลุคติอันสูงสุด
13.217.24
एतज्जन्मफलं नित्यं सर्वेषां गृहवासिनाम् ।
एवं गृहस्थितैर्नित्यं वर्तितव्यमिति स्थितिः।
एतत्सर्वं मया प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१७.२४ ॥
นี่คือผลของการเกิดเป็นคนเสมอสำหรับทุกคนที่อยู่ครองเรือน ผู้อยู่ในเรือนพึงประพฤติเช่นนี้เสมอ นี่คือหลักที่ตั้งไว้ เราได้กล่าวทั้งหมดนี้แล้ว ท่านยังปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีก
13.217.25
सुरासुरपते देव वरद प्रीतिवर्धन ।
मानुषेष्वेव ये के चिदाढ्याः क्लेशविवर्जिताः।
भुञ्जाना विविधान्भोगान्दृश्यन्ते निरुपद्रवाः ॥ १३.२१७.२५ ॥
ข้าแต่พระเจ้าแห่งเทพและอสูร ข้าแต่พระเจ้าผู้ประทานพร ผู้เพิ่มพูนความยินดี ในหมู่มนุษย์ บางคนเห็นว่าเป็นผู้มั่งคั่ง ปราศจากความทุกข์ เสวยความเพลิดเพลินหลากหลาย และดำรงอยู่โดยไม่มีอันตราย
13.217.26
अपरे क्लेशसंयुक्ता दरिद्रा भोगवर्जिताः ॥ १३.२१७.२६ ॥
ส่วนบางคนเต็มไปด้วยความทุกข์ ยากจน และขาดความเพลิดเพลิน
13.217.27
किमर्थं मानुषे लोके न समत्वेन कल्पिताः ।
एतच्छ्रोतुं महादेव कौतूहलमतीव मे ॥ १३.२१७.२७ ॥
เหตุใดในโลกมนุษย์จึงมิได้สร้างให้เสมอกัน ข้าแต่มหาเทพ ข้าพระองค์อยากฟังเรื่องนี้อย่างยิ่ง
13.217.28
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामासि भामिनि ।
शृणु तत्सर्वमखिलं मानुषाणां हितं वचः ॥ १३.२१७.२८ ॥
ข้าแต่นางผู้โชคดียิ่ง ท่านปรารถนาจะฟังด้วยความชอบธรรมแล้ว จงฟังคำทั้งหมดนั้นซึ่งเป็นประโยชน์แก่มนุษย์ทั้งปวง
13.217.29
आदिसर्गे पुरा ब्रह्मा समत्वेनासृजत्प्रजाः ।
नित्यं न भवतो ह्यस्य रागद्वेषौ प्रजापतेः।
तदा तस्मात्सुराः सर्वे बभूवुः समतो नराः ॥ १३.२१७.२९ ॥
ในการสร้างครั้งแรก ในกาลก่อน พระพรหมสร้างสัตว์โลกให้เสมอกัน ในพระปชาบดีนั้นความยึดติดและความชิงชังมิได้เกิดขึ้นเป็นนิจ ครั้งนั้นเพราะเหตุนั้น เทพทั้งปวงและมนุษย์จึงเป็นผู้เสมอกัน
13.217.30
एवं संवर्तमाने तु युगे कालविपर्ययात् ।
केचित्प्रपेदिरे तत्र विषमं बुद्धिमोहिताः ॥ १३.२१७.३० ॥
เมื่อยุคกำลังเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ เพราะกาลเวลาผันแปร บางพวกที่หลงในปัญญาก็เข้าสู่ความไม่เสมอกันในที่นั้น
13.217.31
तेषां हानिं ततो दृष्ट्वा तुल्यानामेव भामिनि ।
ब्राह्मणास्ते समाजग्मुस्तत्तत्कारणवेदकाः ॥ १३.२१७.३१ ॥
ข้าแต่นางผู้งดงาม เมื่อเห็นความเสื่อมเสียของพวกเขาแม้ในหมู่ผู้เสมอกัน พราหมณ์เหล่านั้นผู้รู้เหตุของแต่ละสิ่งก็มาประชุมกัน
13.217.32
कर्तुं नार्हसि देवेश पक्षपातं त्वमीदृशम् ।
पुत्रभावे समे देव किमर्थं नो भवेत्कलिः ॥ १३.२१७.३२ ॥
ข้าแต่พระเจ้าแห่งเทพ พระองค์ไม่ควรแสดงความลำเอียงเช่นนี้ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เมื่อสภาพของบุตรเสมอกัน เหตุใดความเสื่อมแห่งกลียุคจึงจะเกิดแก่พวกเราได้
13.217.33
एवमेतैरुपालब्धो ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ।
यूयं मा ब्रूत मे दोषं स्वकृतं स्मरथ प्रजाः ॥ १३.२१७.३३ ॥
เมื่อถูกตำหนิจากพวกเขาเช่นนี้ พระพรหมจึงตรัสพระวจนะเหล่านี้ว่า พวกเจ้าอย่ากล่าวโทษเรา จงระลึกถึงการกระทำของตนเองเถิด ข้าแต่สัตว์โลกทั้งหลาย
13.217.34
युष्माभिरेव युष्माकं ग्रथितं हि शुभाशुभम् ।
यादृशं कुरुते कर्म तादृशं फलमश्नुते।
स्वकृतस्य फलं भुङ्क्ते नान्यस्तद्बोक्तुमर्हति ॥ १३.२१७.३४ ॥
ความดีและความชั่วของพวกเจ้าถูกทอขึ้นด้วยพวกเจ้าเอง ผู้ใดทำกรรมเช่นใด ผู้นั้นย่อมได้รับผลเช่นนั้น ผู้ใดเสวยผลแห่งกรรมของตนเอง ผู้อื่นไม่ควรจะเสวยผลนั้น
13.217.35
एवं संबोधितास्तेन कालकर्त्रा स्वयंभुवा ।
पुनर्विवृत्य कर्माणि शुभान्येव प्रपेदिरे ॥ १३.२१७.३५ ॥
เมื่อถูกพระสวยัมภูผู้เป็นต้นเหตุแห่งกาลชี้แจงเช่นนี้ พวกเขาจึงหันกลับมาพิจารณากรรมอีกครั้ง และยึดถือแต่กรรมดีเท่านั้น
13.217.36
एवं विज्ञाततत्वास्ते दानधर्मपरायणाः ।
शुभानि विधिवत्कृत्वा कालधर्मगताः पुनः।
तानि दानफलान्येव भुञ्जते सुखभोगिनः ॥ १३.२१७.३६ ॥
เมื่อเข้าใจความจริงเช่นนี้แล้ว พวกเขาก็ตั้งมั่นในธรรมแห่งการให้ ทำกรรมดีตามวิธีที่กำหนด แล้วไปสู่ที่สุดแห่งกาลเวลาอีกครั้ง และได้เสวยแต่ผลของการให้ เป็นผู้เสวยความสุขเพลิดเพลิน
13.217.37
स्वकृतं तु नरस्तस्मात्स्वयमेव प्रपद्यते ॥ १३.२१७.३७ ॥
เพราะเหตุนั้น มนุษย์ย่อมได้รับผลแห่งกรรมของตนเองด้วยตนเอง
13.217.38
अपरे धर्मकामेभ्यो निवृत्ताश्च शुभेक्षणे ।
कदर्या निरनुक्रोशाः प्रायेणात्मपरायणाः ॥ १३.२१७.३८ ॥
ข้าแต่ผู้มีดวงตางดงาม ส่วนบางพวกหันหนีจากผู้ที่ปรารถนาธรรม เป็นคนตระหนี่ ไร้ความกรุณา และส่วนใหญ่มุ่งแต่ตนเอง
13.217.39
तादृशा मरणं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि शोभने ।
दरिद्राः क्लेशभूयिष्ठा भवन्त्येव न संशयः ॥ १३.२१७.३९ ॥
คนเช่นนั้นเมื่อตายไปแล้ว ข้าแต่ผู้งดงาม ในการเกิดครั้งต่อไปย่อมเป็นคนยากจน เต็มไปด้วยความทุกข์ ไม่มีข้อสงสัยเลย
13.217.40
मानुषेष्वथ ये केचिद्धनधान्यसमन्विताः ।
भोगहीनाः प्रदृश्यन्ते सर्वभोगेषु सत्स्वपि।
न भुञ्जते किमर्थं ते तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२१७.४० ॥
ในหมู่มนุษย์ บางคนที่มีทรัพย์และธัญญาหารพรั่งพร้อม กลับปรากฏว่าขาดความเพลิดเพลิน แม้ความเพลิดเพลินทั้งปวงจะมีอยู่ พวกเขาก็มิได้เสวย เพราะเหตุใดเล่า ท่านควรบอกข้าพเจ้าด้วย
13.217.41
परैः संचोदिता धर्मं कुर्वते न स्वकामतः ।
स्वयं श्रद्धां बहिष्कृत्य कुर्वन्ति च रुदन्ति च ॥ १३.२१७.४१ ॥
คนเหล่านั้นถูกผู้อื่นกระตุ้นจึงปฏิบัติธรรม มิได้ทำตามความปรารถนาของตน ตัวเองละทิ้งศรัทธาเสีย ทำไปพลางร้องไห้ไปพลาง
13.217.42
तादृशा मरणं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि शोभने ।
फलानि तानि सम्प्राप्य भुञ्जते न कदाचन।
रक्षन्तो वर्धयन्तश्च आसते निधिपालवत् ॥ १३.२१७.४२ ॥
คนเช่นนั้นเมื่อตายไปแล้ว แม้จะได้ผลเหล่านั้นในการเกิดใหม่ที่งดงาม ก็ไม่เคยได้รับความสุขจากผลนั้นเลย เขาเพียงอยู่ไปพร้อมกับการรักษาและเพิ่มพูนทรัพย์ เหมือนผู้พิทักษ์ขุมทรัพย์ โอผู้งดงามเอ๋ย
13.217.43
केचिद्धनवियुक्ताश्च भोगयुक्ता महेश्वर ।
मानुषाः सम्प्रदृश्यन्ते तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२१७.४३ ॥
โอ มเหศวร มนุษย์บางพวกที่ปราศจากทรัพย์ แต่กลับมีความสุขสบายก็ปรากฏให้เห็น ขอพระองค์โปรดอธิบายเรื่องนี้แก่ข้าพระองค์ด้วย
13.217.44
आनृशंस्यपरा ये तु धर्मकामाश्चि दुर्गताः ।
परोपकारं कुर्वन्ति दीनानुग्रहकारणात् ॥ १३.२१७.४४ ॥
ผู้ที่ยึดมั่นในความไม่เบียดเบียนและปรารถนาธรรม แม้จะตกอยู่ในความทุกข์ยาก ก็ยังช่วยเหลือผู้อื่น เพราะความเมตตาต่อผู้ยากไร้
13.217.45
प्रतिपद्युः परधनं नष्टं वाऽन्यैर्नरैर्हृतम् ।
नित्यं ये दातुमनसो नरा वित्तेष्वसत्स्वपि ॥ १३.२१७.४५ ॥
มนุษย์ผู้มีใจปรารถนาจะให้เสมอ ย่อมได้ทรัพย์ของผู้อื่น หรือทรัพย์ที่สูญหายหรือถูกผู้อื่นแย่งไป แม้ในยามที่ไม่มีทรัพย์เลยก็ตาม
13.217.46
कालधर्मवशं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि ते नराः ।
एते धनविहीनाश्च भोगयुक्ता भवन्त्युत ॥ १३.२१७.४६ ॥
มนุษย์เหล่านั้นตกอยู่ในอำนาจของกาลและธรรม เมื่อเกิดใหม่ คนเหล่านี้ที่ปราศจากทรัพย์ก็จะกลับมีความสุขสบาย
13.217.47
धर्मदानोपदेशं वा कर्तव्यमिति निश्चयः ।
इति ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१७.४७ ॥
การสั่งสอนธรรมและการให้ทาน ควรปฏิบัติ นี่คือความมุ่งมั่นที่แน่วแน่ เทวีเอ๋ย ข้าพระองค์ได้กล่าวเรื่องนี้แก่เทวีแล้ว เทวียังปรารถนาจะฟังอะไรอีกเล่า