మహాభారతం · అధ్యాయం 13.217
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.217.1
भगवन्भगनेत्रघ्न कालसूदन शङ्कर ।
इमे वर्णाश्च चत्वारो विहिताः स्वस्वभावतः।
उताहो क्रियया वर्णाः सम्भवन्ति महेश्वर ॥ १३.२१७.१ ॥
భగుని నేత్రాలను నాశనం చేసినవాడా, కాలుని సంహరించినవాడా, శంకరా! ఈ నాలుగు వర్ణాలు ఎవరి స్వభావం ప్రకారం విధించబడినవా, లేక క్రియ (కర్మ) వల్ల వర్ణాలు పుడతాయా, మహేశ్వరా?
13.217.2
एवं मे संशयप्रश्नस्तं मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२१७.२ ॥
ఇలా నా సందేహ ప్రశ్న ఉంది; దాన్ని మీరే తీర్చగలరు.
13.217.3
स्वभावादेव विद्यन्ते चत्वारो ब्राह्मणादयः ।
एकजात्या सुदुष्प्रापमन्यवर्णत्वमागतम् ॥ १३.२१७.३ ॥
స్వభావం వల్లనే బ్రాహ్మణాదులైన నాలుగు వర్ణాలు ఉన్నాయి; ఒకే జన్మలో మరొక వర్ణాన్ని పొందడం చాలా కష్టం.
13.217.4
तच्च कर्मविशेषेण पुनर्जन्मनि जायते ।
तस्मात्तेषां प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं कर्मपाकजम् ॥ १३.२१७.४ ॥
ఆ మార్పు విశేష కర్మ వల్ల పునర్జన్మలో కలుగుతుంది; కాబట్టి కర్మ పరిపాకం వల్ల కలిగే వాటన్నింటినీ వారి గురించి చెబుతాను.
13.217.5
ब्राह्मणस्तु नरो भूत्वा स्वजातिमनुपालयन् ।
दृढं ब्राह्मणकर्माणि वेदोक्तानि समाचरेत् ॥ १३.२१७.५ ॥
బ్రాహ్మణుడైన మనిషి తన జాతిని పాటిస్తూ, వేదాలలో చెప్పిన బ్రాహ్మణ కర్మలను దృఢంగా ఆచరించాలి.
13.217.6
सत्यार्जवपरो भूत्वा दानयज्ञपरस्तथा ।
सत्यां जात्यां समुदितो जातिधर्मान्न हापयेत् ॥ १३.२१७.६ ॥
సత్యం, ఋజుత్వాలలో నిష్ఠతో, దానయజ్ఞాలలో కూడ నిరతుడై, యథార్థమైన జాతితో కూడి, తన జాతి ధర్మాలను విడువకూడదు.
13.217.7
एवं संवर्तमानस्तु कालधर्मं गतः पुनः ।
स्वर्गलोके हि जायेत स्वर्गभोगाय भामिनि ॥ १३.२१७.७ ॥
ఈ విధంగా లోకంలో నడుచుకునే అతడు మళ్లీ కాలధర్మాన్ని పొంది, స్వర్గలోకంలో స్వర్గసుఖాన్ని అనుభవించడానికి జన్మిస్తాడు, ఓ భామినీ.
13.217.8
तत्क्षये ब्राह्मणो भूत्वा तथैव नृषु जायते ।
एवंस्वकर्मणा मर्त्यः स्वजातिं लभते पुनः ॥ १३.२१७.८ ॥
ఆ (పుణ్య) క్షయం అయినప్పుడు అతడు బ్రాహ్మణుడై అదే విధంగా మనుషులలో జన్మిస్తాడు. ఈ విధంగా తన కర్మ వల్ల మర్త్యుడు మళ్లీ తన జాతిని పొందుతాడు.
13.217.9
अपरस्तु तथा कश्चिद्ब्रह्मयोनिसमुद्भवः ।
अवमत्यैव तां जातिमज्ञानतमसा वृतः ॥ १३.२१७.९ ॥
కానీ అదేవిధంగా మరొకడు, బ్రాహ్మణ యోనిలో జన్మించినవాడు, ఆ జాతిని అవమానించి, అజ్ఞాన అంధకారంతో కప్పబడినవాడై ఉంటాడు.
13.217.10
अन्यथा वर्तमानस्तु जातिकर्माणि वर्जयेत् ।
शूद्रवद्विचरेल्लोके शूद्रकर्माभिलाषवान्।
शूद्रैः सह चरन्नित्यं शौचमङ्गलवर्जितः। ॥ १३.२१७.१० ॥
ఇతరంగా ప్రవర్తించేవాడు జాతి కర్మలను విడిచిపెట్టాలి; శూద్రుని వలె లోకంలో తిరగాలి, శూద్ర కర్మలను కోరుకుంటూ, శూద్రులతో ఎల్లప్పుడూ కలిసి నడుస్తూ, శౌచం మరియు మంగళం లేనివాడై.
13.217.11
स चापि कालधर्मस्थो यमलोके सुदण्डितः ।
यदि जायेत मर्त्येषु शूद्र एवाभिजायते ॥ १३.२१७.११ ॥
అతడు కూడా కాలధర్మాన్ని పొంది యమలోకంలో బాగా శిక్షించబడతాడు; అతడు మనుషులలో జన్మిస్తే, శూద్రుడిగానే జన్మిస్తాడు.
13.217.12
शूद्र एव भवेद्देवि ब्राह्मणोऽपि स्वकर्मणा ॥ १३.२१७.१२ ॥
ఓ దేవీ, తన కర్మ వల్ల బ్రాహ్మణుడు కూడా శూద్రుడే అవుతాడు.
13.217.13
तथैव शूद्रस्त्वपरः शूद्रकर्माणि वर्जयेत् ।
सत्यार्जवपरो भूत्वा दानधर्मपरस्तथा।
मन्त्रब्राह्मणसत्कर्ता मनसा ब्राह्मणप्रियः ॥ १३.२१७.१३ ॥
అలాగే మరొక శూద్రుడు శూద్రకర్మలను విడిచిపెట్టాలి. సత్యంలో, ఋజుత్వంలో నిమగ్నమై, దానధర్మంలో కూడా నిమగ్నమై, మంత్రాలను బ్రాహ్మణ గ్రంథాలను గౌరవించువాడై, మనసారా బ్రాహ్మణులకు ప్రియుడుగా ఉండాలి.
13.217.14
एवं युक्तसमाचारः शूद्रोपि मरणं गतः ।
स्वर्गलोके हि जायेत तत्क्षये नृषु जायते।
ब्राह्मणानां कुले मुख्ये वेदस्वाध्यायसंयुते ॥ १३.२१७.१४ ॥
ఇలా సత్ప్రవర్తన కలిగిన శూద్రుడు కూడా మరణించి స్వర్గలోకంలో జన్మిస్తాడు; ఆ పుణ్యం క్షీణించినప్పుడు మానవులలో వేదాధ్యయనంతో కూడిన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణ కులంలో జన్మిస్తాడు.
13.217.15
एवमेव सदा लोके शूद्रो ब्राह्मण्यमाप्नुयात् ॥ १३.२१७.१५ ॥
ఇలాగే లోకంలో శూద్రుడు కూడా ఎల్లప్పుడూ బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందగలడు.
13.217.16
एवं क्षत्रियवैश्याश्च जातिधर्मेण संयुताः ।
स्वकर्मणैव जायन्ते विशिष्टेष्वधमेषु च ॥ १३.२१७.१६ ॥
అలాగే క్షత్రియులు, వైశ్యులు కూడా జాతిధర్మంతో కూడినవారై, తమ కర్మ ద్వారానే శ్రేష్ఠ లేదా అధమ కులాలలో జన్మిస్తారు.
13.217.17
एवं जातिविपर्यासः प्रेत्यभावे भवेन्नृणाम् ।
अन्यथा तु न शक्यं तल्लोकसंस्थितिकारणात् ॥ १३.२१७.१७ ॥
ఇలా మరణానంతరం మానవులలో జాతుల మార్పు జరగవచ్చు; లేకపోతే అది సాధ్యం కాదు, ఎందుకంటే అదే లోక స్థిరత్వానికి కారణం.
13.217.18
तस्माज्जातिं विशिष्टां तु कथंचित्प्राप्य पण्डितः ।
सर्वथा तां तथा रक्षेन्न पुनर्भ्रश्यते यथा।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२१७.१८ ॥
కాబట్టి పండితుడు శ్రేష్ఠ జాతిని ఏదో విధంగా పొంది, అది మళ్ళీ జారిపోకుండా సర్వవిధాలా కాపాడుకోవాలి. దేవీ, ఇది నీకు చెప్పాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
13.217.19
जन्मप्रभृति कः शुद्धो लभेज्जन्मफलं नरः ।
शोभनाशोभनं सर्वमधइकारवशात्स्वकम् ॥ १३.२१७.१९ ॥
పుట్టినప్పటినుంచి ఏ మనిషి శుద్ధుడై జన్మఫలాన్ని పొందగలడు? తన అధః-కార వశంలో పడి అతడు మంచి చెడు అన్నిటినీ అనుభవిస్తాడు.
13.217.20
कर्म कुर्वन्न लिप्येत आर्जवेन समाचरेत् ।
आत्मैव तच्छुभं कुर्यादशुभे योजयेत्परान् ॥ १३.२१७.२० ॥
కర్మ చేసినా లిప్తుడు కాకూడదు; ఋజుత్వంతో ఆచరించాలి. తానే శుభాన్ని చేయాలి; ఇతరులను అశుభంలో నియోగించకూడదు.
13.217.21
शठेषु शठवत्कुर्योदार्यष्वार्यवदाचरेत् ।
आपत्सु नावसीदेच्च घोरान्सङ्ग्रामयेत्परात्।
साम्नैव सर्वकार्याणि कर्तुं पूर्वं समारभेत् ॥ १३.२१७.२१ ॥
కపటులతో కపటిలా, ఆర్యులతో ఆర్యునిలా ప్రవర్తించాలి. ఆపదలలో కుంగిపోకూడదు; ఇతరులను భయంకర యుద్ధంలోకి దింపకూడదు. అన్ని కార్యాలను మొదట సామోపాయంతోనే ఆరంభించాలి.
13.217.22
अनर्थाधर्मशोकानां यथा न प्राप्नुयात्स्वयम् ।
प्रीयते तत्तथा कर्तुमेतद्वृत्तं समासतः ॥ १३.२१७.२२ ॥
అనర్థం, అధర్మం, శోకం తనకు రాకుండా ఉండేలా, సంక్షేపంగా ఈ వృత్తాన్ని ఆచరించాలి; అదే ప్రియమైనది.
13.217.23
एवं वृत्तं समासाद्य गृहमाश्रित्य मानवाः ।
निराहारा निरुद्वेगाः प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.२१७.२३ ॥
ఈ విధంగా వృత్తాన్ని అవలంబించి, గృహాన్ని ఆశ్రయించిన మానవులు, ఆహార లోలత్వం లేక, ఉద్వేగం లేక, ఉత్తమ గతిని పొందుతారు.
13.217.24
एतज्जन्मफलं नित्यं सर्वेषां गृहवासिनाम् ।
एवं गृहस्थितैर्नित्यं वर्तितव्यमिति स्थितिः।
एतत्सर्वं मया प्रोक्तं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१७.२४ ॥
ఇదే గృహవాసులందరికీ ఎల్లప్పుడూ జన్మఫలం. గృహస్థులు ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే వర్తించాలి—ఇదే స్థితి. ఇవన్నీ నేను చెప్పాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
13.217.25
सुरासुरपते देव वरद प्रीतिवर्धन ।
मानुषेष्वेव ये के चिदाढ्याः क्लेशविवर्जिताः।
भुञ्जाना विविधान्भोगान्दृश्यन्ते निरुपद्रवाः ॥ १३.२१७.२५ ॥
దేవాసురులకు ప్రభువైన ఓ దేవా, వరములిచ్చువాడా, ప్రీతిని పెంచువాడా! మానవులలో కొందరు ధనవంతులై, క్లేశములు లేనివారై, అనేక విధ భోగములను అనుభవిస్తూ, ఉపద్రవములు లేకుండా కనిపిస్తున్నారు.
13.217.26
अपरे क्लेशसंयुक्ता दरिद्रा भोगवर्जिताः ॥ १३.२१७.२६ ॥
ఇతరులు క్లేశములతో కూడినవారై, దరిద్రులై, భోగములు లేనివారై ఉన్నారు.
13.217.27
किमर्थं मानुषे लोके न समत्वेन कल्पिताः ।
एतच्छ्रोतुं महादेव कौतूहलमतीव मे ॥ १३.२१७.२७ ॥
మానవ లోకంలో ప్రజలు ఎందుకు సమానంగా సృష్టించబడలేదు? ఓ మహాదేవా, ఇది వినాలని నాకు ఎంతో కుతూహలంగా ఉంది.
13.217.28
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामासि भामिनि ।
शृणु तत्सर्वमखिलं मानुषाणां हितं वचः ॥ १३.२१७.२८ ॥
ఓ మహాభాగ్యవతీ, ఓ భామినీ, నీవు న్యాయంగానే వినాలని కోరుతున్నావు. మానవులకు హితమైన ఆ వచనమంతటినీ వినుము.
13.217.29
आदिसर्गे पुरा ब्रह्मा समत्वेनासृजत्प्रजाः ।
नित्यं न भवतो ह्यस्य रागद्वेषौ प्रजापतेः।
तदा तस्मात्सुराः सर्वे बभूवुः समतो नराः ॥ १३.२१७.२९ ॥
ఆది సృష్టిలో పూర్వం బ్రహ్మ ప్రజలను సమానంగా సృష్టించాడు. ప్రజాపతిలో రాగద్వేషాలు నిత్యంగా కలుగలేదు. అప్పుడు ఆ కారణంగా దేవతలందరూ, మానవులందరూ సమానంగా ఉన్నారు.
13.217.30
एवं संवर्तमाने तु युगे कालविपर्ययात् ।
केचित्प्रपेदिरे तत्र विषमं बुद्धिमोहिताः ॥ १३.२१७.३० ॥
ఈ విధంగా యుగం మారుతుండగా, కాల విపర్యయం వలన, కొందరు బుద్ధిమోహితులై అక్కడ విషమత్వాన్ని పొందారు.
13.217.31
तेषां हानिं ततो दृष्ट्वा तुल्यानामेव भामिनि ।
ब्राह्मणास्ते समाजग्मुस्तत्तत्कारणवेदकाः ॥ १३.२१७.३१ ॥
ఓ భామినీ, వారి క్షీణతను చూసి, సమానులైనవారికీ కూడా, ప్రతి కారణాన్ని తెలిసిన ఆ బ్రాహ్మణులు సమావేశమయ్యారు.
13.217.32
कर्तुं नार्हसि देवेश पक्षपातं त्वमीदृशम् ।
पुत्रभावे समे देव किमर्थं नो भवेत्कलिः ॥ १३.२१७.३२ ॥
దేవేశా, మీరు ఇటువంటి పక్షపాతం చూపకూడదు. దేవా, పుత్రభావంలో సమానులైనప్పుడు మాకు ఎందుకు కలి కలగాలి?
13.217.33
एवमेतैरुपालब्धो ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ।
यूयं मा ब्रूत मे दोषं स्वकृतं स्मरथ प्रजाः ॥ १३.२१७.३३ ॥
ఈ విధంగా వారిచే నిందింపబడిన బ్రహ్మ ఈ మాటలు పలికాడు: మీరు నా దోషాన్ని చెప్పకండి, ప్రజలారా, మీ స్వకృత కర్మలను గుర్తుచేసుకోండి.
13.217.34
युष्माभिरेव युष्माकं ग्रथितं हि शुभाशुभम् ।
यादृशं कुरुते कर्म तादृशं फलमश्नुते।
स्वकृतस्य फलं भुङ्क्ते नान्यस्तद्बोक्तुमर्हति ॥ १३.२१७.३४ ॥
మీ చేతనే మీ శుభాశుభాలు అల్లబడ్డాయి. ఎవరు ఎటువంటి కర్మ చేస్తారో అటువంటి ఫలాన్నే పొందుతారు. తన స్వకృత కర్మఫలాన్ని వ్యక్తే అనుభవిస్తాడు; మరొకరు దానిని అనుభవించడానికి అర్హులు కారు.
13.217.35
एवं संबोधितास्तेन कालकर्त्रा स्वयंभुवा ।
पुनर्विवृत्य कर्माणि शुभान्येव प्रपेदिरे ॥ १३.२१७.३५ ॥
కాలకర్త అయిన స్వయంభువుడు ఈ విధంగా బోధించగా, వారు తమ కర్మలను మళ్ళీ మార్చుకొని శుభకర్మలనే స్వీకరించారు.
13.217.36
एवं विज्ञाततत्वास्ते दानधर्मपरायणाः ।
शुभानि विधिवत्कृत्वा कालधर्मगताः पुनः।
तानि दानफलान्येव भुञ्जते सुखभोगिनः ॥ १३.२१७.३६ ॥
ఈ విధంగా తత్త్వాన్ని తెలుసుకొని వారు దానధర్మంలో నిమగ్నులయ్యారు. విధిప్రకారం శుభకర్మలు చేసి, కాలధర్మాన్ని పొంది, మళ్ళీ ఆ దానఫలాలనే అనుభవించే సుఖభోగులయ్యారు.
13.217.37
स्वकृतं तु नरस्तस्मात्स्वयमेव प्रपद्यते ॥ १३.२१७.३७ ॥
కాబట్టి మనిషి తాను చేసిన కర్మను తానే పొందుతాడు.
13.217.38
अपरे धर्मकामेभ्यो निवृत्ताश्च शुभेक्षणे ।
कदर्या निरनुक्रोशाः प्रायेणात्मपरायणाः ॥ १३.२१७.३८ ॥
ఓ శుభనేత్రా, ధర్మాన్ని కోరేవారి నుండి దూరంగా ఉండేవారు ఉంటారు; వారు లోభులు, దయలేనివారు, ఎక్కువగా స్వార్థపరులు.
13.217.39
तादृशा मरणं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि शोभने ।
दरिद्राः क्लेशभूयिष्ठा भवन्त्येव न संशयः ॥ १३.२१७.३९ ॥
ఓ సుందరీ, అలాంటివారు మరణించి పునర్జన్మలో దరిద్రులుగా, అపారమైన క్లేశాలతో నిండినవారుగా అవుతారు; ఇందులో సందేహం లేదు.
13.217.40
मानुषेष्वथ ये केचिद्धनधान्यसमन्विताः ।
भोगहीनाः प्रदृश्यन्ते सर्वभोगेषु सत्स्वपि।
न भुञ्जते किमर्थं ते तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२१७.४० ॥
మనుషులలో కొందరు ధనధాన్యాలతో సంపన్నులై ఉన్నా, అన్ని భోగాలూ ఉన్నా భోగం లేనివారిగా కనిపిస్తారు, వాటిని అనుభవించరు — అది ఎందుకో నాకు చెప్పాలి.
13.217.41
परैः संचोदिता धर्मं कुर्वते न स्वकामतः ।
स्वयं श्रद्धां बहिष्कृत्य कुर्वन्ति च रुदन्ति च ॥ १३.२१७.४१ ॥
ఇతరుల ప్రేరణతో వారు ధర్మం చేస్తారు, తమ స్వేచ్ఛతో కాదు; తమ శ్రద్ధను తోసివేసి చేస్తారు, మరియు ఏడుస్తారు కూడా.
13.217.42
तादृशा मरणं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि शोभने ।
फलानि तानि सम्प्राप्य भुञ्जते न कदाचन।
रक्षन्तो वर्धयन्तश्च आसते निधिपालवत् ॥ १३.२१७.४२ ॥
ఓ సుందరీ, అలాంటివారు మరణించి పునర్జన్మలో ఆ ఫలాలను పొందినా ఎప్పుడూ వాటిని అనుభవించరు; నిధిని కాపాడే వారిలా రక్షిస్తూ, వృద్ధి చేస్తూ కూర్చుంటారు.
13.217.43
केचिद्धनवियुक्ताश्च भोगयुक्ता महेश्वर ।
मानुषाः सम्प्रदृश्यन्ते तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२१७.४३ ॥
కొందరు మనుషులు ధనరహితులైనా భోగసంపన్నులుగా కనిపిస్తారు. ఓ మహేశ్వరా, అది నాకు చెప్పడానికి మీరు అర్హులు.
13.217.44
आनृशंस्यपरा ये तु धर्मकामाश्चि दुर्गताः ।
परोपकारं कुर्वन्ति दीनानुग्रहकारणात् ॥ १३.२१७.४४ ॥
కారుణ్యంలో నిలిచిన, ధర్మాన్ని కోరే వారు దుర్దశలో ఉన్నప్పటికీ, దీనులపై దయతో ఇతరులకు ఉపకారం చేస్తారు.
13.217.45
प्रतिपद्युः परधनं नष्टं वाऽन्यैर्नरैर्हृतम् ।
नित्यं ये दातुमनसो नरा वित्तेष्वसत्स्वपि ॥ १३.२१७.४५ ॥
ఎప్పుడూ దానం చేయాలనే మనసు కలవారు ఇతరుల ధనాన్ని పొందుతారు; లేదా నష్టమైన లేదా ఇతరులు అపహరించిన ధనాన్ని, ధనం లేనప్పటికీ కూడా.
13.217.46
कालधर्मवशं प्राप्ताः पुनर्जन्मनि ते नराः ।
एते धनविहीनाश्च भोगयुक्ता भवन्त्युत ॥ १३.२१७.४६ ॥
కాలధర్మ వశమైన ఆ మనుషులు పునర్జన్మలో చేరుతారు; ఈ ధనరహితులు కూడా భోగసంపన్నులవుతారు.
13.217.47
धर्मदानोपदेशं वा कर्तव्यमिति निश्चयः ।
इति ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१७.४७ ॥
ధర్మం, దానం గురించిన ఉపదేశం చేయాలి అనేది నిశ్చయం. ఓ దేవీ, ఇది నీకు చెప్పాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?