મહાભારત · અધ્યાય 13.220
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.220.1
भगवन्देवदेवेश मम प्रीतिविवर्धन ।
जात्यन्धाश्चैव दृश्यन्ते जाता वा नष्टचक्षुषः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.१ ॥
હે ભગવાન, દેવોના દેવ, મારી પ્રીતિ વધારનારા! જન્માંધ અને પછીથી દૃષ્ટિ ગુમાવનારા દેખાય છે. કયા કર્મફળથી આવું થાય છે તે મને કહેવાને યોગ્ય છો.
13.220.2
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ॥ १३.२२०.२ ॥
સારું, તને કારણ કહીશ; સાંભળ, હે કલ્યાણી.
13.220.3
ये पुरा कामकारेणि परवेश्मसु लोलुपाः ।
परस्त्रियोऽभिवीक्षन्ते दुष्टेनैव स्वचक्षुषाः ॥ १३.२२०.३ ॥
પૂર્વે કામવશ થઈ બીજાના ઘરોમાં લોલુપ બનીને પરસ્ત્રીઓને દુષ્ટ દૃષ્ટિથી જોનારા,
13.220.4
अन्धीकुर्वन्ति यन्मर्त्यान्क्रोधलोभसमन्विताः ।
लक्षणज्ञाश्च रूपेषु अयथावत्प्रदर्शकाः ॥ १३.२२०.४ ॥
ક્રોધ અને લોભથી યુક્ત થઈ જે મનુષ્યોને આંધળા બનાવે છે; લક્ષણો જાણતા છતાં રૂપોને યથાર્થ રીતે પ્રદર્શિત કરતા નથી.
13.220.5
एवं युक्तसमाचाराः कालधर्मवशास्तु ते ।
दण्डिता यमदण्डेन निरयस्थाश्चिरं प्रिये ॥ १३.२२०.५ ॥
આવા આચરણવાળા કાળધર્મને વશ થઈ યમદંડથી દંડાયેલા, હે પ્રિયે, લાંબા સમય સુધી નરકમાં રહે છે.
13.220.6
यदि चेन्मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथापि वा ।
स्वभावतो वा जाता वा अन्धा एव भवन्ति ते।
अक्षिरोगयुता वाऽपि नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२२०.६ ॥
તેઓ મનુષ્ય જન્મ પામે તો પણ, અથવા સ્વભાવથી જન્મીને આંધળા જ રહે છે, અથવા આંખના રોગથી યુક્ત થાય છે; એમાં કોઈ વિચાર નથી.
13.220.7
मुखरोगयुताः केचिद्दृश्यन्ते सततं नराः ।
दन्तकण्ठकपोलस्थैर्व्याधिभिर्बहुपीडिताः ॥ १३.२२०.७ ॥
કેટલાક માણસો સતત મોંના રોગોથી ગ્રસ્ત દેખાય છે; દાંત, કંઠ અને ગાલમાં રહેલા વ્યાધિઓથી તેઓ ઘણા પીડાય છે.
13.220.8
आदिप्रभृति वै मर्त्या जाता वाऽप्यथ कारणात् ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.८ ॥
આદિકાળથી મર્ત્યો કયા કારણે જન્મે છે, અથવા કયા કર્મવિપાકથી આમ થાય છે? તે મને કહેવું તમારે યોગ્ય છે.
13.220.9
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२२०.९ ॥
ઠીક છે, હું તને કહીશ; હે દેવી, એકાગ્ર ચિત્તે સાંભળ.
13.220.10
कुवक्तारस्तु ये देवि जिह्वया कटुकं भृशम् ।
असत्यं परुषं घोरं गुरून्प्रति परान्प्रति ॥ १३.२२०.१० ॥
હે દેવી, જે કુવક્તાઓ જીભથી અત્યંત કડવા, અસત્ય, કઠોર અને ભયંકર વચનો બોલે છે — વડીલો પ્રત્યે અને અન્ય પ્રત્યે પણ.
13.220.11
जिह्वाबाधां तदाऽन्येषां कुर्वते कोपकारणात् ।
प्रायशोऽनृतभूयिष्ठा नराः कार्यवशेन वा।
तेषां जिह्वाप्रदेशस्था व्याधयः सम्भवन्ति ते ॥ १३.२२०.११ ॥
ક્રોધને કારણે તેઓ બીજાઓને જીભથી પીડા આપે છે; મોટેભાગે અસત્યથી ભરેલા માણસો, અથવા કોઈ કાર્યને વશ થઈને પણ. તેમની જીભના ભાગમાં રહેલા વ્યાધિઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
13.220.12
कुश्रोतारस्तु ये चार्यं परेषां कर्णनाशकाः ।
कर्णरोगान्बहुविधाँल्लभन्ते ते पुनर्भवे ॥ १३.२२०.१२ ॥
જે કુશ્રોતાઓ બીજાઓની ઉત્તમ વાતો સાંભળવામાં વિઘ્ન નાખે છે, તેઓ પુનર્જન્મમાં અનેક પ્રકારના કર્ણરોગ પામે છે.
13.220.13
दन्तरोगशिरोरोगकर्णरोगास्तथैव च ।
अन्ये दुःखाश्रिता दोषाः सर्वे चात्मकृतं फलम् ॥ १३.२२०.१३ ॥
દાંતનો રોગ, માથાનો રોગ અને કાનના રોગ પણ એવા જ છે. દુઃખ પર આશ્રિત અન્ય દોષ, એ બધું પોતે કરેલા કર્મનું ફળ છે.
13.220.14
पीड्यन्ते सततं देव मानुषेष्वेव केचन ।
कुक्षिपक्षाश्रितैर्दोषैर्व्याधिभिश्चोदराश्रितैः ॥ १३.२२०.१४ ॥
હે દેવ, મનુષ્યોમાંના કેટલાક સતત કુક્ષિના પડખે આશ્રિત દોષોથી અને ઉદરમાં આશ્રિત રોગોથી પીડાય છે.
13.220.15
तीक्ष्णिशूलैश्च पीड्यन्ते नरा दुःखपरिप्लुताः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.१५ ॥
તીક્ષ્ણ શૂળોથી પણ મનુષ્યો દુઃખમાં ડૂબીને પીડાય છે. કયા કર્મના વિપાકથી આ થાય છે, તે મને કહેવું તમને યોગ્ય છે.
13.220.16
ये पुरा मनुजा देवि कामक्रोधवशा भृशम् ।
आत्मार्थमेव चाहारं भुञ्जन्ते निरपेक्षकाः ॥ १३.२२०.१६ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો કામ-ક્રોધને વશ થઈ અત્યંત, કેવળ પોતાને માટે જ આહાર કરતા અને બીજાની પરવા કરતા નહોતા.
13.220.17
अभक्ष्याहारदानैश्च विश्वस्तानां विषप्रदाः ।
अभक्ष्यभक्षदाश्चैव शौचमङ्गलवर्जिताः ॥ १३.२२०.१७ ॥
વિશ્વાસ રાખનારાઓને અભક્ષ્ય આહાર અને ઝેર આપનારા, અભક્ષ્ય ખવડાવનારા, શૌચ અને મંગળથી રહિત.
13.220.18
मांसयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
कथञ्चित्प्राप्य मानुष्यं तत्र ते व्याधिपीडिताः ॥ १३.२२०.१८ ॥
જેમનું આચરણ માંસયુક્ત હતું, તેઓ શુભ પુનર્જન્મમાં કોઈ રીતે મનુષ્યજન્મ પામીને પણ ત્યાં રોગોથી પીડાય છે.
13.220.19
तैस्तैर्बहुविधाकारैर्व्याधिभिर्दुःखसंश्रिताः ।
भवन्त्येवं तथा देवि यथा चैवं तथा कृतम् ॥ १३.२२०.१९ ॥
તે તે અનેક પ્રકારના રોગોથી તેઓ દુઃખથી ઘેરાય છે. હે દેવી, જેવું કર્યું હોય તેવા જ તેઓ થાય છે.
13.220.20
दृश्यन्ते सततं देव व्याधिभिर्मेहनाश्रितैः ।
पीड्यमानास्तथा मर्त्या अश्मरीशर्करादिभिः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.२० ॥
હે દેવ, મૂત્રરોગોથી ઉત્પન્ન વ્યાધિઓ વડે અને પથરી, કાંકરા વગેરેથી મનુષ્યો સતત પીડિત દેખાય છે. કયા કર્મફળથી આવું થાય છે તે મને કહેવું યોગ્ય છે.
13.220.21
ये पुरा मनुजा देवि परदारप्रधर्षकाः ।
तिर्यग्योनिषु धूर्ता वै मैथुनार्थं चरन्ति च ॥ १३.२२०.२१ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો પરસ્ત્રીઓ પર બળાત્કાર કરનારા હતા, તે ધૂર્ત લોકો તિર્યગ્યોનિમાં મૈથુન માટે ભટકે છે.
13.220.22
कामदोषेणि ये धूर्ताः कन्यासु विधवासु च ।
बलात्कारेण गच्छन्ति रूपदर्पसमन्विताः ॥ १३.२२०.२२ ॥
કામદોષથી, રૂપના અભિમાનથી યુક્ત થઈને જે ધૂર્તો કન્યાઓ અને વિધવાઓ પાસે બળાત્કારથી જાય છે.
13.220.23
तादृशा मरणं पुनर्जन्मनि शोभने ।
यदि चेन्मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः।
मेहनस्थैस्तथा घोरैः पीड्यन्ते व्यधिभिः प्रिये ॥ १३.२२०.२३ ॥
તેવા લોકો મૃત્યુ પામે છે. હે શોભને, જો તેઓ ફરી મનુષ્ય જન્મ પામે, તો તેવા જ થઈને મૂત્રાંગમાં રહેલા ભયંકર રોગોથી પીડાય છે, હે પ્રિયે.
13.220.24
भगवन्मानुषाः केचिद्दृश्यन्ते शोषिणः कृशाः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.२४ ॥
હે ભગવન્, કેટલાક મનુષ્યો સુકાયેલા અને દૂબળા દેખાય છે. કયા કર્મફળથી આવું થાય છે તે મને કહેવું યોગ્ય છે.
13.220.25
ये पुरा मनुजा देवि मांसलुब्धाः सुलोलुपाः ।
आत्मार्थे स्वादुगृद्धाश्च परभोगोपतापिनः ॥ १३.२२०.२५ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો માંસલોભી, અતિ લોલુપ, પોતાના માટે સ્વાદિષ્ટ ભોજનમાં આસક્ત હતા અને બીજાના ભોગને પીડા આપતા...
13.220.26
अभ्यसूयाश्चोपतापाः परभोगेषु ये नराः ।
एवं युक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ॥ १३.२२०.२६ ॥
બીજાના ભોગ પર ઈર્ષ્યા કરીને પીડા આપનારા જે મનુષ્યો, એવા આચારવાળા, હે શુભે, પુનર્જન્મમાં...
13.220.27
शेषव्याधियुतास्तत्र नरा धमनिसंतताः ।
भवन्त्येव नरा देवि पापकर्मोपभोगिनः ॥ १३.२२०.२७ ॥
ત્યાં તે મનુષ્યો બાકી રહેલા રોગોથી યુક્ત અને નસોથી ઘેરાયેલા થાય છે; હે દેવી, પાપકર્મનું ફળ ભોગવનારા મનુષ્ય એવા જ થાય છે.
13.220.28
भगवन्मानुषाः केचित्क्लिश्यन्ते कण्ठरोगिणः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.२८ ॥
હે ભગવન્, કેટલાક મનુષ્યો કંઠરોગથી પીડાઈને દુઃખ ભોગવે છે; કયા કર્મવિપાકથી આમ થાય છે તે મને કહેવું યોગ્ય છે.
13.220.29
ये पुरा मनुजा देवि परेषां रूपनाशनाः ।
आघातवधबन्धैश्च वृथा दण्डेन मोहिताः ॥ १३.२२०.२९ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો બીજાનું રૂપ નાશ કરનારા હતા, પ્રહાર, વધ, બંધન અને વ્યર્થ દંડથી મોહિત થયેલા...
13.220.30
इष्टनाशकरा ये तु अपथ्याहारदा नराः ।
चिकित्सका वा दुष्टास्च द्वेषलोभसमन्विताः ॥ १३.२२०.३० ॥
જે મનુષ્યો પ્રિય વસ્તુઓનો નાશ કરતા અને અપથ્ય આહાર આપતા, અથવા દુષ્ટ વૈદ્ય હતા, દ્વેષ અને લોભથી યુક્ત...
13.220.31
निर्दयाः प्राणिहिंसायां मलदाश्चित्तनाशनाः ।
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ॥ १३.२२०.३१ ॥
નિર્દય થઈ પ્રાણીહિંસામાં લાગેલા, મળ આપનારા, ચિત્તનો નાશ કરનારા, આવા આચારવાળા લોકો શુભ પુનર્જન્મમાં (જન્મે છે).
13.220.32
यदि वै मानुषं जन्म लभेरंस्तेषु दुःखिताः ।
अत्र ते क्लेशसंयुक्ताः कण्ठरोगशतैर्वृताः ॥ १३.२२०.३२ ॥
જો તેઓ મનુષ્ય જન્મ પામે તો તેમાં દુઃખી રહે છે; અહીં તેઓ ક્લેશયુક્ત અને સેંકડો કંઠરોગોથી ઘેરાયેલા હોય છે.
13.220.33
केचित्त्वग्दोषसंयुक्ता व्रणकुष्ठैश्च संयुताः ।
श्वित्रकुष्ठयुता वाऽपि बहुधा कृच्छ्रसंयुताः।
भवन्त्येव नरा देवि यथा तेन कृतं फलम् ॥ १३.२२०.३३ ॥
કેટલાક ત્વચાના રોગોથી યુક્ત, ઘા અને કોઢથી સંયુક્ત, અથવા શ્વેતકોઢથી પીડિત થાય છે; અનેક પ્રકારના કષ્ટોથી યુક્ત થઈને મનુષ્યો થાય છે, હે દેવી, જેવું તેણે કર્મ કર્યું તેવું ફળ.
13.220.34
भगवन्मानुषाः केचिदङ्गहीनाश्च पङ्गव ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.३४ ॥
હે ભગવાન, કેટલાક મનુષ્યો અંગહીન અને લંગડા હોય છે — કયા કર્મવિપાકથી? તે મને કહેવા આપ યોગ્ય છો.
13.220.35
ये पुरा मनुजा देवि लोभमोहसमावृताः ।
प्राणिनां प्राणहिंसार्थमङ्गविघ्नं प्रकुर्वते।
शस्त्रेणोत्कृत्य वा देवि प्राणिनां चेष्टनाशकाः ॥ १३.२२०.३५ ॥
પૂર્વે, હે દેવી, લોભ અને મોહથી ઘેરાયેલા જે મનુષ્યો, પ્રાણીઓની પ્રાણહિંસા માટે તેમના અંગોમાં વિઘ્ન ઊભું કરે છે; શસ્ત્રથી કાપીને, હે દેવી, પ્રાણીઓની ચેષ્ટા નષ્ટ કરે છે.
13.220.36
एवं युक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
तदङ्गहीना वै प्रेत्य भवन्त्येव न संशयः।
स्वभावतो वा जाता वा पङ्गवश्च भवन्ति ते ॥ १३.२२०.३६ ॥
આવા આચરણવાળા લોકો આગામી શુભ જન્મમાં, મૃત્યુ પછી તે અંગો વિનાના થાય છે; એમાં સંશય નથી. જન્મથી કે સ્વભાવથી તેઓ લંગડા થાય છે.
13.220.37
भगवन्मानुषाः केचिद्ग्रन्थिभिः पिलकैस्तथा ।
क्लिश्यमानाः प्रदृश्यन्ते तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.३७ ॥
હે ભગવાન, કેટલાક મનુષ્યો ગાંઠો અને ફોલ્લીઓથી પીડાતા દેખાય છે. તે મને કહેવું આપને યોગ્ય છે.
13.220.38
ये पुरा मनुजा देवि ग्रन्थिभेदकरा नृणाम् ।
मुष्टिप्रहारपरुषा नृशंसाः पापकारिणः।
पाटकास्तोटकाश्चैव शूलतुन्नास्तथैव च ॥ १३.२२०.३८ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો માણસોની ગાંઠો ફોડનારા, મુઠ્ઠીના પ્રહારોથી કઠોર, ક્રૂર, પાપ કરનારા, ફાડનારા, તોડનારા અને શૂળથી વીંધાયેલા હતા,
13.220.39
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
ग्रन्थिभिः पिलकैश्चैव क्लिश्यन्ते भृशदुःखिताः ॥ १३.२२०.३९ ॥
આવા આચરણવાળા લોકો આગામી શુભ જન્મમાં ગાંઠો અને ફોલ્લીઓથી પીડાય છે અને અત્યંત દુઃખી રહે છે.
13.220.40
भगवन्मानुषाः केचित्पादरोगसमन्विताः ।
दृश्यन्ते सततं देव तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.४० ॥
હે ભગવાન, કેટલાક મનુષ્યો પગના રોગથી યુક્ત સતત દેખાય છે. હે દેવ, તે મને કહેવું આપને યોગ્ય છે.
13.220.41
ये पुरा मनुजा देवि क्रोधलोभसमन्विताः ।
मनुजा देवतास्थानं स्वपादैर्भ्रंशयन्त्युत।
जानुभिः पार्ष्णिभिश्चैव प्राणिहिंसां प्रकुर्वते ॥ १३.२२०.४१ ॥
હે દેવી, પૂર્વે ક્રોધ અને લોભથી યુક્ત મનુષ્યો પોતાના પગ વડે દેવસ્થાનને પણ પાડી નાખે છે; ઘૂંટણ અને એડીઓ વડે પ્રાણીઓની હિંસા કરે છે.
13.220.42
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
पादरोगैर्बहुविधैर्बाध्यन्ते विपदादिभिः ॥ १३.२२०.४२ ॥
હે શોભને, એવા આચરણવાળા લોકો પુનર્જન્મમાં અનેક પ્રકારના પગના રોગો અને આપત્તિઓથી પીડાય છે.
13.220.43
भगवन्मानुषाः केचिद्दृश्यन्ते बहवो भुवि ।
वातजैः पित्तजै रोगैर्युगपत्सान्निपातकैः ॥ १३.२२०.४३ ॥
હે ભગવન્, પૃથ્વી પર વાતજ, પિત્તજ અને એકસાથે ઉદ્ભવતા સન્નિપાતિક રોગોથી પીડાતા ઘણા મનુષ્યો દેખાય છે.
13.220.44
रोगैर्बहुविधैर्देव क्लिश्यमानाः सुदुःखिताः ।
असमस्तैः समस्तैश्च आढ्या वा दुर्गतास्तथा।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२०.४४ ॥
હે દેવ, અનેક પ્રકારના રોગોથી અત્યંત દુઃખી થઈ પીડાતા, આંશિક કે સંપૂર્ણ રોગી, ધનવાન કે ગરીબ લોકો—કયા કર્મફળથી એવું થાય છે? તે મને કહેવું જોઈએ.
13.220.45
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ॥ १३.२२०.४५ ॥
તેનું કારણ હું તને કહીશ; સાંભળ, હે કલ્યાણી.
13.220.46
ये पुरा मनुजा देवि त्वासुरं भावमाश्रिताः ।
स्ववशाः कोपनपरा गुरुविद्वेषिणस्तथा ॥ १३.२२०.४६ ॥
હે દેવી, પૂર્વે આસુરી ભાવનો આશ્રય લેનારા, સ્વેચ્છાચારી, ક્રોધપ્રવણ અને ગુરુઓના દ્વેષી મનુષ્યો—તેવી જ રીતે.
13.220.47
परेषां दुःखजनका मनोवाक्कायकर्मभिः ।
छिन्दन्भिन्दन्स्तुदन्नेव नित्यं प्राणिषु निर्दयाः ॥ १३.२२०.४७ ॥
મન, વાણી અને શરીરના કર્મોથી બીજાઓને દુઃખ આપનારા, કાપતા, તોડતા, વીંધતા, જીવો પ્રત્યે સદા નિર્દય.
13.220.48
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
यदि वै मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः।
तत्र ते बहुभिर्घोरैस्तप्यन्ते व्याधिभिः प्रिये ॥ १३.२२०.४८ ॥
એવા આચરણવાળા શુભ પુનર્જન્મમાં મનુષ્ય જન્મ પામે તો, પ્રિયે, ત્યાં તેઓ અનેક ભયંકર રોગોથી પીડાય છે.
13.220.49
केचिद्वातादिसंयुक्ताः केचित्काससमन्विताः ।
ज्वरातिसारतृष्णाभिः पीड्यमानास्तथा परे ॥ १३.२२०.४९ ॥
કેટલાક વાત વગેરે દોષોથી યુક્ત, કેટલાક ઉધરસથી ગ્રસ્ત, અને બીજા તાવ, અતિસાર અને તરસથી પીડાય છે.
13.220.50
पादगुल्मैश्च बहुभिः श्लेष्मदोषसमन्विताः ।
पादरोगैश्च विविधैर्व्रणकुष्ठभगंदरैः।
आढ्या वा दुर्गता वाऽपि दृश्यन्ते व्याधिपीडिताः। ॥ १३.२२०.५० ॥
ઘણા પાદગુલ્મ અને કફદોષથી યુક્ત, વિવિધ પગના રોગો, વ્રણ, કોઢ અને ભગંદરથી પીડિત; ધનિક હોય કે ગરીબ, રોગથી પીડિત જ દેખાય છે.
13.220.51
एवमात्मकृतं कर्म भुञ्जन्ते तत्रतत्र ते ।
अभिभूतुं न शक्यं हि केनचित्स्वकृतं फलम्।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२०.५१ ॥
આ રીતે તેઓ ઠેરઠેર પોતાના કર્મનું ફળ ભોગવે છે; પોતાનાં કરેલાં કર્મનું ફળ કોઈથી ટળી શકતું નથી. દેવી, આ તને કહ્યું; હવે બીજું શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?