Mahābhārata · Adhyāya 13.227
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.227.1
भगवन्देवदेवेश कर्मणैव शुभाशुभम् ।
यथायोगं फलं जन्तुः प्राप्नोतीति विनिश्चयः ॥ १३.२२७.१ ॥
Oh venerable señor, señor de los dioses, el ser viviente obtiene el fruto del bien y del mal solo por medio de la acción, según su mérito: esta es la firme convicción.
13.227.2
परेषां विप्रियं कुर्वन्यथा सम्प्राप्नुयाच्छुभम् ।
यद्येतदस्मिंश्चेद्देहे तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२७.२ ॥
¿Cómo podría alguien obtener el bien haciendo lo desagradable a otros? Si esto es posible en este mismo cuerpo, deberías explicármelo.
13.227.3
तदप्यस्ति महाभागे अभिसन्धिबलान्नृणम् ।
हितार्थं दुःखमन्येषां कृत्वा सुखमवाप्नुयात् ॥ १३.२२७.३ ॥
Oh afortunada, también eso existe: por el poder de la intención, el hombre, causando dolor a otros para su bien, puede obtener felicidad.
13.227.4
दण्डयन्भर्त्सयन्राजा जनान्पुण्यमवाप्नुयात् ।
गुरुः सन्तर्जयञ्शिष्यान्भर्ता भृत्यजनान्स्वकान्।
उन्मार्गप्रतिपन्नांश्च शास्ता धर्मफलं लभेत् ॥ १३.२२७.४ ॥
Un rey que castiga y reprende a su pueblo obtiene mérito; un maestro que amenaza a sus discípulos, un amo a sus propios sirvientes y un gobernante a quienes se han desviado obtienen el fruto del dharma.
13.227.5
चिकित्सकश्च दुःखानि जनयन्हितमाप्नुयात् ।
यज्ञार्थं पशुहिंसां च कुर्वन्नपि न लिप्यते।
एवमन्ये सुमनसो हिंसकाः स्वर्गमाप्नुयुः ॥ १३.२२७.५ ॥
Un médico, aunque cause dolor, obtiene el bien; quien mata animales para un sacrificio no queda manchado. Así, otros harmers de buena intención obtienen el cielo.
13.227.6
एकस्मिन्निहते भद्रे बहवः सुखमाप्नुयुः ।
तस्मिन्हते भवेद्धर्मः कुत एव तु पातकम् ॥ १३.२२७.६ ॥
Oh bendita, cuando uno es muerto, muchos obtienen felicidad; si del hecho de que él sea muerto surge el dharma, ¿de dónde vendría el pecado?
13.227.7
अहिंसतेति हत्वा तु शुद्धे कर्मणि गौरवात् ।
अभिसन्धेरजिह्मत्वाच्छुद्धे धर्मस्य गौरवात्।
एतत्कृत्वा तु पापेभ्यो न दोषं प्राप्नुयुः क्वचित् ॥ १३.२२७.७ ॥
Habiendo matado en nombre de la no violencia, pero en un rito puro, por el peso del dharma y la rectitud de la intención, quienes esto hacen nunca incurren en falta por pecado.
13.227.8
चतुर्विधानां जन्तूनां कथं ज्ञानमिह स्मृतम् ।
कृत्रिमं तत्स्वभावं वा तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२७.८ ॥
¿Cómo se enseña aquí el conocimiento de las cuatro clases de seres vivos? ¿Es artificial o natural? Deberías explicármelo.
13.227.9
स्थावरं जङ्गमं चैव जगद्द्विविधमुच्यते ।
चतस्रो योनयस्तत्र प्रजानां क्रमशो यथा ॥ १३.२२७.९ ॥
Se dice que el mundo es doble: lo inmóvil y lo móvil. Allí están las cuatro matrices de las criaturas, en orden.
13.227.10
तेषामुद्भिदजा वृक्षा लतावल्ल्यश्च वीरुधः ।
दंशयूकादयश्चान्ये स्वेदजाः क्रिमिजातयः ॥ १३.२२७.१० ॥
Entre ellos, los nacidos de brotes son árboles, enredaderas, lianas y hierbas; y los mosquitos, piojos y similares, y otras clases de gusanos nacidos del sudor.
13.227.11
पक्षिणश्छिद्कर्णाश्च प्राणिनस्त्वण्डजा मताः ।
मृगव्यालमनुष्यांश्च विद्धि तेषां जरायुजान् ॥ १३.२२७.११ ॥
Los pájaros y las criaturas de orejas cortadas se consideran nacidos de huevo; sabe que los ciervos, las bestias y los hombres son nacidos de matriz entre ellos.
13.227.12
एवं चतुर्विधां जातिमात्मा संसृत्य तिष्ठति ॥ १३.२२७.१२ ॥
Así el alma, vagando por las cuatro clases de nacimiento, permanece.
13.227.13
स्पर्शेनैकेन्द्रियेणात्मा तिष्ठत्युद्भिदजेषु वै ।
शरीरस्पर्शरूपाभ्यां स्वेदजेष्वपि तिष्ठति ॥ १३.२२७.१३ ॥
Mediante el único sentido del tacto, el alma permanece en los seres que brotan de la tierra. Mediante el cuerpo, el tacto y la forma, también permanece en los seres nacidos del sudor.
13.227.14
पञ्चभिश्चेन्द्रियद्वारैर्जीवन्त्यण्डजरायुजाः ॥ १३.२२७.१४ ॥
Por las cinco puertas de los sentidos viven los seres nacidos de huevo y los nacidos del vientre.
13.227.15
तथा भूम्यम्बुसंयोगाद्भवन्त्युद्भिदजाः प्रिये ।
शीकतोष्णयोस्तु संयोगाज्जायन्ते स्वेदजाः प्रिये।
अण्डजाश्चापि जायन्ते संयोगात्क्लेदबीजयोः ॥ १३.२२७.१५ ॥
Asimismo, de la unión de tierra y agua, oh amada, nacen los seres que brotan. De la unión de frío y calor, oh amada, nacen los seres nacidos del sudor. Y de la unión de humedad y semilla nacen también los seres nacidos de huevo.
13.227.16
शुक्लशोणितसंयोगात्सम्भवन्ति जरायुजाः ।
जरायुजानां सर्वेषां मानुषं पदमुत्तमम् ॥ १३.२२७.१६ ॥
De la unión del semen y la sangre surgen los seres nacidos del vientre. De entre todos los seres nacidos del vientre, el estado humano es el más elevado.
13.227.17
अतःपरं तमोत्पत्तिं शृणु देवि समाहिता ।
द्विविधं हि तमो लोके शार्वरं देहजं तथा ॥ १३.२२७.१७ ॥
Ahora escucha, oh diosa, con mente atenta, el origen de la oscuridad. En el mundo la oscuridad es doble: la oscuridad de la noche y la oscuridad nacida del cuerpo.
13.227.18
जोतिर्भिश्च तमो लोके नाशं गच्छति शार्वरम् ।
देहजं तु तमो लोके तैः समस्तैर्न शाम्यते ॥ १३.२२७.१८ ॥
En el mundo, la oscuridad de la noche se disipa con las luces. Pero la oscuridad nacida del cuerpo no se apacigua en el mundo ni con todas ellas.
13.227.19
तमसस्तस्य नाशार्थं नोपायमधिजग्मिवान् ।
तपश्चचार वलिपुलं लोककर्ता पितामहः ॥ १३.२२७.१९ ॥
No encontrando medio para destruir aquella oscuridad, el abuelo, creador de los mundos, practicó austeridades, arrugado su cuerpo.
13.227.20
चरतस्तु समुद्भूता वेदाः साङ्गाः सहोत्तराः ।
ताँल्लब्ध्वा मुमुदे ब्रह्मा लोकानां हितकाम्यया।
देहजं तु तमो घोरमभूत्तैरेव नाशितम् ॥ १३.२२७.२० ॥
Mientras practicaba austeridades, surgieron los Vedas con sus miembros y suplementos. Al obtenerlos, Brahmā se regocijó, deseando el bien de los mundos. La terrible oscuridad nacida de su cuerpo fue destruida solo por ellos.
13.227.21
कार्याकार्यमिदं चेति वाच्यावाच्यमिदं त्विति ।
यदि चेन्न भवेल्लोके श्रुतं चारित्रदैशिकम्।
पसुभिर्निर्विशेषं तु चेष्टन्ते मानुषा अपि ॥ १३.२२७.२१ ॥
Si en el mundo no existiera el saber que enseña la conducta —«esto se debe hacer, esto no se debe hacer; esto se debe decir, esto no se debe decir»—, también los hombres actuarían sin distinción, como las bestias.
13.227.22
यज्ञादीनां समारम्भः श्रुतेनैव विधीयते ।
यज्ञस्य फलयोगेन देवलोकः समृद्ध्यते ॥ १३.२२७.२२ ॥
La realización de sacrificios y otros ritos está prescrita solo por el Veda. Por la obtención del fruto del sacrificio, el mundo de los dioses se enriquece.
13.227.23
प्रीतियुक्ताः पुनर्देवा मानुषाणां भवन्त्युत ।
एवं नित्यं प्रवर्धेते रोदसी च परस्परम् ॥ १३.२२७.२३ ॥
Los dioses, de nuevo complacidos, se vuelven favorables a los hombres. Así el cielo y la tierra crecen siempre el uno con el otro.
13.227.24
लोकसन्धारणं तस्माच्छ्रुतमित्यवधारय ।
ज्ञानाद्विशिष्टं जन्तूनां नास्ति लोकत्रयेऽपि च ॥ १३.२२७.२४ ॥
Por tanto, ten por cierto que el saber sostiene los mundos. Para los seres vivos no hay nada superior al conocimiento en los tres mundos.
13.227.25
सहजं तत्प्रधानं स्यादपरं कृत्रिमं स्मृतम् ।
उभयं यत्र सम्पन्नं भवेत्तत्र तु शोभनम् ॥ १३.२२७.२५ ॥
Lo innato es lo principal; lo otro se dice adquirido. Donde ambos se unen, allí es excelente.
13.227.26
सम्प्रगृह्य श्रुतं सर्वं कृतकृत्यो भवत्युत ।
उपर्युपरि मर्त्यानां देववत्सम्प्रकाशते ॥ १३.२२७.२६ ॥
Habiendo comprendido plenamente todo lo oído, uno verdaderamente se vuelve quien ha cumplido su deber, y resplandece cada vez más entre los mortales, como un dios.
13.227.27
कामं क्रोधं भयं दर्पमज्ञानं चैव बुद्धिजम् ।
तच्छ्रुतं नुदति क्षिप्रं यथा वायुर्बलाहकान् ॥ १३.२२७.२७ ॥
Ese saber aleja pronto el deseo, la ira, el miedo, el orgullo y la ignorancia nacida del intelecto, como el viento dispersa las nubes.
13.227.28
अल्पमात्रं कृतो धर्मो भवेज्झानवतां महान् ।
महानपि कृतो धर्मो ह्यज्ञानान्निष्फलो भवेत् ॥ १३.२२७.२८ ॥
Para quienes poseen conocimiento, incluso una pequeña porción de dharma practicada se vuelve grande; pero el gran dharma practicado en la ignorancia resulta infructuoso.
13.227.29
परावरझो भूतानां ज्ञानवांस्तत्वविद्भवेत् ।
एवं श्रुतफलं सर्वं कथितं ते शुभक्षणे ॥ १३.२२७.२९ ॥
Quien conoce lo superior y lo inferior de los seres se vuelve poseedor del conocimiento y conocedor de la realidad. Así se te ha dicho en este momento auspicioso todo el fruto de lo oído.
13.227.30
भगवन्मानुषाः केचिज्जातिस्मरणसंयुताः ।
किमर्थमभिजायन्ते जानन्तः पौर्वदैहिकम्।
एतन्मे तत्वतो देव मानुषेषु वदस्व भो ॥ १३.२२७.३० ॥
Oh Señor bendito, algunos humanos están dotados de recuerdo de vidas pasadas. Sabiendo su cuerpo anterior, ¿con qué propósito nacen? Oh dios, dime esto verdaderamente acerca de los humanos.
13.227.31
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता ॥ १३.२२७.३१ ॥
Por tanto te lo diré; escucha la verdad con mente atenta.
13.227.32
ये मृताः सहसा मर्त्या जायन्ते सहसा पुनः ।
तेषां पौराणिको बोधः कञ्चित्कालं हि तिष्ठति ॥ १३.२२७.३२ ॥
Para los mortales que mueren de repente y renacen de repente, la conciencia antigua de su vida anterior perdura algún tiempo.
13.227.33
तस्माज्जातिस्मरा लोके जायन्ते बोधसंयुताः ।
तेषां विवर्धतां संज्ञा स्वप्नवत्सा प्रणश्यति।
परलोकस्य चास्तित्वे मूढानां कारणं च तत् ॥ १३.२२७.३३ ॥
Por eso, en el mundo, quienes recuerdan vidas pasadas nacen dotados de conciencia. A medida que su conciencia crece, aquel recuerdo se desvanece como un sueño. Esta es la causa por la que los necios dudan de la existencia del otro mundo.
13.227.34
भगवन्मानुषाः केचिन्मृता भूत्वाऽपि सम्प्रति ।
निवर्तमाना दृश्यन्ते देहेष्वेव पुनर्नराः ॥ १३.२२७.३४ ॥
Oh bienaventurado señor, algunos hombres, aunque muertos, ahora se ven regresar y reaparecer como hombres en cuerpos.
13.227.35
तदहं ते प्रवक्ष्यामि कारणं शृणु शोभने ॥ १३.२२७.३५ ॥
Por tanto, oh radiante, te diré la causa; escucha.
13.227.36
प्राणैर्वियुज्यमानानां बहुत्वात्प्राणिनां वधे ।
तथैव नामसामान्याद्यमदूता नृणां प्रति ॥ १३.२२७.३६ ॥
Debido a la multitud de seres vivos cuyo aliento se separa en su muerte, y asimismo por la semejanza de los nombres, los mensajeros de Yama son enviados hacia los hombres.
13.227.37
वहन्ति ते क्वचिन्मोहादन्यं मर्त्यं तु यामिकाः ।
निर्विकारं हि तत्सर्वं यमो वेद कृताकृतम् ॥ १३.२२७.३७ ॥
Los mensajeros de Yama a veces, por ilusión, se llevan a otro mortal; pero Yama conoce sin error todo lo hecho y lo no hecho.
13.227.38
तस्मात्संयमनीं प्राप्य यमेनैकेन मोक्षिताः ।
पुनरेव निवर्तन्ते शेषं भोक्तुं स्वकर्मणः।
स्वकर्मण्यसमाप्ते तु निवर्तन्ते हि मानवाः ॥ १३.२२७.३८ ॥
Por tanto, habiendo llegado a Saṃyamanī y siendo liberados solo por Yama, regresan de nuevo para disfrutar el resto de sus propias acciones. Cuando sus acciones no están terminadas, los seres humanos regresan.
13.227.39
भगवन्सुप्तमात्रेण प्राणिनां स्वप्नदर्शनम् ।
किं तत्स्वभावमन्यद्वा तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२७.३९ ॥
Señor bendito, ¿por qué los seres vivos ven sueños solo por dormir? ¿Cuál es su naturaleza, o es otra cosa? Deberías explicármelo.
13.227.40
सुप्तानां तु मनश्चेष्टा स्वप्न इत्यभिधीयते ।
अनागतमतिक्रान्तं पश्यते सञ्चरन्मनः ॥ १३.२२७.४० ॥
La actividad de la mente de quienes duermen se llama sueño. La mente errante ve lo que aún no ha llegado y lo que ya ha pasado.
13.227.41
निमित्तं च भवेत्तस्मात्प्राणिनां स्वप्नदर्शनम् ।
एतत्ते कथितं देवि भूयः श्रोतु किमिच्छसि ॥ १३.२२७.४१ ॥
Por tanto, el soñar de los seres vivos puede ser también un presagio. Diosa, esto te ha sido explicado. ¿Qué más deseas oír?