มหาภารตะ · อัธยายะ 13.227
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.227.1
भगवन्देवदेवेश कर्मणैव शुभाशुभम् ।
यथायोगं फलं जन्तुः प्राप्नोतीति विनिश्चयः ॥ १३.२२७.१ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เทพเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายย่อมได้รับผลดีและผลร้ายจากกรรมเพียงอย่างเดียว ตามแต่สมควรแก่กรรมนั้น นี่คือความเชื่อมั่นอันแน่แท้
13.227.2
परेषां विप्रियं कुर्वन्यथा सम्प्राप्नुयाच्छुभम् ।
यद्येतदस्मिंश्चेद्देहे तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२७.२ ॥
ไฉนคนเราจึงจะได้รับความดีด้วยการกระทำสิ่งที่ไม่น่าพอใจแก่ผู้อื่นเล่า หากเป็นไปได้ในกายนี้ ขอพระองค์โปรดอธิบายให้ข้าพเจ้าฟังด้วยเถิด
13.227.3
तदप्यस्ति महाभागे अभिसन्धिबलान्नृणम् ।
हितार्थं दुःखमन्येषां कृत्वा सुखमवाप्नुयात् ॥ १३.२२७.३ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ สิ่งนั้นก็มีอยู่ คนเราด้วยพลังแห่งเจตนา เมื่อทำให้ผู้อื่นเป็นทุกข์เพื่อประโยชน์ของเขา ย่อมได้รับความสุข
13.227.4
दण्डयन्भर्त्सयन्राजा जनान्पुण्यमवाप्नुयात् ।
गुरुः सन्तर्जयञ्शिष्यान्भर्ता भृत्यजनान्स्वकान्।
उन्मार्गप्रतिपन्नांश्च शास्ता धर्मफलं लभेत् ॥ १३.२२७.४ ॥
พระราชาผู้ลงโทษและตำหนิประชาชนของตนย่อมได้บุญ ครูผู้ข่มขู่ศิษย์ นายผู้ข่มขู่บ่าวไพร่ของตน และผู้ปกครองผู้ตักเตือนผู้หลงทาง เหล่านี้ย่อมได้ผลแห่งธรรม
13.227.5
चिकित्सकश्च दुःखानि जनयन्हितमाप्नुयात् ।
यज्ञार्थं पशुहिंसां च कुर्वन्नपि न लिप्यते।
एवमन्ये सुमनसो हिंसकाः स्वर्गमाप्नुयुः ॥ १३.२२७.५ ॥
แพทย์แม้ก่อให้เกิดความเจ็บปวด ก็ได้รับประโยชน์ ผู้ฆ่าสัตว์เพื่อพิธียัญก็ไม่เปรอะเปื้อน ดังนี้ ผู้เบียดเบียนผู้มีจิตดีคนอื่นๆ ก็ย่อมได้ไปสวรรค์
13.227.6
एकस्मिन्निहते भद्रे बहवः सुखमाप्नुयुः ।
तस्मिन्हते भवेद्धर्मः कुत एव तु पातकम् ॥ १३.२२७.६ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นมงคล เมื่อสิ่งมีชีวิตหนึ่งถูกฆ่า สัตว์อื่นๆ มากมายย่อมได้รับความสุข หากธรรมเกิดขึ้นจากการฆ่านั้น บาปจะมีมาจากไหนได้เล่า
13.227.7
अहिंसतेति हत्वा तु शुद्धे कर्मणि गौरवात् ।
अभिसन्धेरजिह्मत्वाच्छुद्धे धर्मस्य गौरवात्।
एतत्कृत्वा तु पापेभ्यो न दोषं प्राप्नुयुः क्वचित् ॥ १३.२२७.७ ॥
ผู้ที่ฆ่าโดยอ้างว่าไม่เบียดเบียน และในพิธีกรรมอันบริสุทธิ์ ด้วยน้ำหนักแห่งธรรมและความตรงของเจตนา ผู้ที่ทำเช่นนี้ย่อมไม่ได้รับโทษจากบาปใดๆ เลย
13.227.8
चतुर्विधानां जन्तूनां कथं ज्ञानमिह स्मृतम् ।
कृत्रिमं तत्स्वभावं वा तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२७.८ ॥
ความรู้เกี่ยวกับสัตว์ทั้งสี่จำพวกในที่นี้ถูกกล่าวไว้อย่างไร เป็นสิ่งที่สร้างขึ้นหรือเป็นธรรมชาติ ขอพระองค์โปรดประกาศแก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด
13.227.9
स्थावरं जङ्गमं चैव जगद्द्विविधमुच्यते ।
चतस्रो योनयस्तत्र प्रजानां क्रमशो यथा ॥ १३.२२७.९ ॥
กล่าวกันว่าโลกมีสองชนิด คือสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ ในนั้นมีกำเนิดสี่ของสัตว์ทั้งหลาย ตามลำดับ
13.227.10
तेषामुद्भिदजा वृक्षा लतावल्ल्यश्च वीरुधः ।
दंशयूकादयश्चान्ये स्वेदजाः क्रिमिजातयः ॥ १३.२२७.१० ॥
ในจำนวนนั้น ที่เกิดจากการผลิยอดคือต้นไม้ เถาวัลย์ เครือเลื้อย และพืชล้มลุก ส่วนยุง เหา และอื่นๆ รวมทั้งหนอนชนิดต่างๆ ที่เกิดจากเหงื่อ
13.227.11
पक्षिणश्छिद्कर्णाश्च प्राणिनस्त्वण्डजा मताः ।
मृगव्यालमनुष्यांश्च विद्धि तेषां जरायुजान् ॥ १३.२२७.११ ॥
นกและสัตว์ที่มีหูขาดถือว่าเกิดจากไข่ ส่วนกวาง สัตว์ร้าย และมนุษย์ พึงรู้ว่าเป็นสัตว์ที่เกิดจากครรภ์ในหมู่นั้น
13.227.12
एवं चतुर्विधां जातिमात्मा संसृत्य तिष्ठति ॥ १३.२२७.१२ ॥
อาตมันท่องเที่ยวไปในกำเนิดทั้งสี่จำพวกเช่นนี้ และดำรงอยู่
13.227.13
स्पर्शेनैकेन्द्रियेणात्मा तिष्ठत्युद्भिदजेषु वै ।
शरीरस्पर्शरूपाभ्यां स्वेदजेष्वपि तिष्ठति ॥ १३.२२७.१३ ॥
ด้วยอินทรีย์เดียวคือการสัมผัส อาตมันย่อมดำรงอยู่ในสัตว์ที่งอกจากดิน และด้วยกาย การสัมผัส และรูป ก็ดำรงอยู่ในสัตว์ที่เกิดจากเหงื่อด้วย
13.227.14
पञ्चभिश्चेन्द्रियद्वारैर्जीवन्त्यण्डजरायुजाः ॥ १३.२२७.१४ ॥
ด้วยประตูแห่งอินทรีย์ทั้งห้า สัตว์ที่เกิดจากไข่และจากครรภ์ย่อมดำรงชีวิตอยู่
13.227.15
तथा भूम्यम्बुसंयोगाद्भवन्त्युद्भिदजाः प्रिये ।
शीकतोष्णयोस्तु संयोगाज्जायन्ते स्वेदजाः प्रिये।
अण्डजाश्चापि जायन्ते संयोगात्क्लेदबीजयोः ॥ १३.२२७.१५ ॥
ดังนั้น ข้าแต่ที่รัก จากการประสานกันของดินและน้ำ สัตว์ที่งอกจากดินย่อมเกิดขึ้น ข้าแต่ที่รัก จากการประสานกันของความหนาวและความร้อน สัตว์ที่เกิดจากเหงื่อย่อมเกิดขึ้น และจากการประสานกันของความชื้นกับเมล็ดพันธุ์ สัตว์ที่เกิดจากไข่ก็ย่อมเกิดขึ้นเช่นกัน
13.227.16
शुक्लशोणितसंयोगात्सम्भवन्ति जरायुजाः ।
जरायुजानां सर्वेषां मानुषं पदमुत्तमम् ॥ १३.२२७.१६ ॥
จากการประสานกันของน้ำอสุจิกับเลือด สัตว์ที่เกิดจากครรภ์ย่อมบังเกิดขึ้น ในบรรดาสัตว์ที่เกิดจากครรภ์ทั้งหมด สภาพของมนุษย์เป็นสภาพที่สูงสุด
13.227.17
अतःपरं तमोत्पत्तिं शृणु देवि समाहिता ।
द्विविधं हि तमो लोके शार्वरं देहजं तथा ॥ १३.२२७.१७ ॥
ข้าแต่เทวี ตั้งใจฟังต่อไปเถิด ถึงกำเนิดของความมืด ในโลกนี้ความมืดมีสองชนิด คือความมืดแห่งราตรี และความมืดที่เกิดจากกาย
13.227.18
जोतिर्भिश्च तमो लोके नाशं गच्छति शार्वरम् ।
देहजं तु तमो लोके तैः समस्तैर्न शाम्यते ॥ १३.२२७.१८ ॥
ในโลกนี้ ความมืดแห่งราตรีย่อมสูญสิ้นไปด้วยแสงสว่าง แต่ความมืดที่เกิดจากกายนั้น ไม่อาจสงบลงได้ด้วยแสงทั้งหมดนั้นในโลก
13.227.19
तमसस्तस्य नाशार्थं नोपायमधिजग्मिवान् ।
तपश्चचार वलिपुलं लोककर्ता पितामहः ॥ १३.२२७.१९ ॥
พระปิตามหาผู้สร้างโลก เมื่อยังไม่พบวิธีที่จะทำลายความมืดนั้น ก็ได้บำเพ็ญตบะ โดยมีร่างกายเหี่ยวย่น
13.227.20
चरतस्तु समुद्भूता वेदाः साङ्गाः सहोत्तराः ।
ताँल्लब्ध्वा मुमुदे ब्रह्मा लोकानां हितकाम्यया।
देहजं तु तमो घोरमभूत्तैरेव नाशितम् ॥ १३.२२७.२० ॥
ขณะที่พระองค์บำเพ็ญตบะอยู่ พระเวททั้งหลายพร้อมด้วยองค์ประกอบและภาคผนวกก็บังเกิดขึ้น พระพรหมทรงชื่นชมเมื่อได้รับพระเวทเหล่านั้น ด้วยปรารถนาความเจริญแก่โลกทั้งหลาย ความมืดอันน่ากลัวที่เกิดจากพระกายของพระองค์ ก็ถูกพระเวทเหล่านั้นทำลายไปเอง
13.227.21
कार्याकार्यमिदं चेति वाच्यावाच्यमिदं त्विति ।
यदि चेन्न भवेल्लोके श्रुतं चारित्रदैशिकम्।
पसुभिर्निर्विशेषं तु चेष्टन्ते मानुषा अपि ॥ १३.२२७.२१ ॥
หากในโลกนี้ไม่มีคัมภีร์ที่สอนความประพฤติ ว่า 'สิ่งนี้ควรทำ สิ่งนี้ไม่ควรทำ สิ่งนี้ควรกล่าว สิ่งนี้ไม่ควรกล่าว' มนุษย์ก็จะประพฤติโดยไม่แยกแยะ เหมือนสัตว์เดรัจฉาน
13.227.22
यज्ञादीनां समारम्भः श्रुतेनैव विधीयते ।
यज्ञस्य फलयोगेन देवलोकः समृद्ध्यते ॥ १३.२२७.२२ ॥
การเริ่มประกอบยัญและพิธีกรรมอื่น ๆ นั้น พระเวทเท่านั้นเป็นผู้กำหนด เมื่อได้รับผลของยัญ โลกของเหล่าเทวดาก็เจริญรุ่งเรือง
13.227.23
प्रीतियुक्ताः पुनर्देवा मानुषाणां भवन्त्युत ।
एवं नित्यं प्रवर्धेते रोदसी च परस्परम् ॥ १३.२२७.२३ ॥
เหล่าเทวดาเมื่อปีติยินดีอีกครั้ง ก็กลับเป็นที่โปรดปรานแก่มนุษย์ ดังนี้ สวรรค์และแผ่นดินย่อมเจริญขึ้นด้วยการอุปถัมภ์ซึ่งกันและกันเป็นนิตย์
13.227.24
लोकसन्धारणं तस्माच्छ्रुतमित्यवधारय ।
ज्ञानाद्विशिष्टं जन्तूनां नास्ति लोकत्रयेऽपि च ॥ १३.२२७.२४ ॥
เพราะฉะนั้น จงเข้าใจเถิดว่า การศึกษาเล่าเรียนย่อมค้ำจุนโลก สำหรับสัตว์ทั้งหลาย ไม่มีสิ่งใดสูงกว่าความรู้ในโลกทั้งสามแม้แต่น้อย
13.227.25
सहजं तत्प्रधानं स्यादपरं कृत्रिमं स्मृतम् ।
उभयं यत्र सम्पन्नं भवेत्तत्र तु शोभनम् ॥ १३.२२७.२५ ॥
สิ่งที่มีมาโดยกำเนิดเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง ส่วนสิ่งที่ได้มาด้วยการฝึกฝนนั้นกล่าวกันว่าเป็นสิ่งที่สร้างขึ้น เมื่อทั้งสองสิ่งประกอบพร้อมกันในที่ใด ที่นั้นย่อมงดงาม
13.227.26
सम्प्रगृह्य श्रुतं सर्वं कृतकृत्यो भवत्युत ।
उपर्युपरि मर्त्यानां देववत्सम्प्रकाशते ॥ १३.२२७.२६ ॥
เมื่อได้เข้าใจสิ่งที่ได้ฟังทั้งหมดอย่างถ่องแท้แล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้ที่กิจของตนสำเร็จ และส่องแสงเหนือมนุษย์ทั้งหลายยิ่งขึ้นไป เหมือนเทวดา
13.227.27
कामं क्रोधं भयं दर्पमज्ञानं चैव बुद्धिजम् ।
तच्छ्रुतं नुदति क्षिप्रं यथा वायुर्बलाहकान् ॥ १३.२२७.२७ ॥
การศึกษาเล่าเรียนนั้นย่อมขับไล่ความปรารถนา ความโกรธ ความกลัว ความทะนงตน และอวิชชาที่เกิดจากสติปัญญาได้อย่างรวดเร็ว ดุจลมพัดเมฆให้กระจัดกระจายไป
13.227.28
अल्पमात्रं कृतो धर्मो भवेज्झानवतां महान् ।
महानपि कृतो धर्मो ह्यज्ञानान्निष्फलो भवेत् ॥ १३.२२७.२८ ॥
สำหรับผู้ที่มีความรู้ แม้ธรรมเพียงเล็กน้อยที่ปฏิบัติก็กลายเป็นของยิ่งใหญ่ แต่ธรรมอันยิ่งใหญ่ที่ปฏิบัติด้วยความไม่รู้ย่อมไร้ผล
13.227.29
परावरझो भूतानां ज्ञानवांस्तत्वविद्भवेत् ।
एवं श्रुतफलं सर्वं कथितं ते शुभक्षणे ॥ १३.२२७.२९ ॥
ผู้ที่รู้ความสูงและต่ำของสรรพสัตว์ ย่อมเป็นผู้มีความรู้และเป็นผู้รู้ความจริง ดังนี้ ผลทั้งหมดของการได้ฟังคัมภีร์ข้าพเจ้าได้กล่าวแก่ท่านแล้วในขณะอันเป็นมงคลนี้
13.227.30
भगवन्मानुषाः केचिज्जातिस्मरणसंयुताः ।
किमर्थमभिजायन्ते जानन्तः पौर्वदैहिकम्।
एतन्मे तत्वतो देव मानुषेषु वदस्व भो ॥ १३.२२७.३० ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภาค มนุษย์บางคนเปี่ยมด้วยการระลึกชาติได้ เมื่อรู้ร่างกายในชาติก่อนแล้ว เขาเกิดมาเพื่อวัตถุประสงค์ใด ข้าแต่พระเจ้า โปรดตรัสความจริงเรื่องนี้แก่ข้าพเจ้าเกี่ยวกับมนุษย์
13.227.31
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता ॥ १३.२२७.३१ ॥
เพราะฉะนั้นข้าพเจ้าจะกล่าวแก่ท่าน จงฟังความจริงด้วยจิตที่ตั้งมั่น
13.227.32
ये मृताः सहसा मर्त्या जायन्ते सहसा पुनः ।
तेषां पौराणिको बोधः कञ्चित्कालं हि तिष्ठति ॥ १३.२२७.३२ ॥
สำหรับมนุษย์ที่ตายอย่างกะทันหันและเกิดใหม่อย่างกะทันหัน ความรู้ของชาติก่อนซึ่งเป็นของเก่าแก่ยังคงอยู่ได้ระยะหนึ่ง
13.227.33
तस्माज्जातिस्मरा लोके जायन्ते बोधसंयुताः ।
तेषां विवर्धतां संज्ञा स्वप्नवत्सा प्रणश्यति।
परलोकस्य चास्तित्वे मूढानां कारणं च तत् ॥ १३.२२७.३३ ॥
เพราะฉะนั้น ในโลกนี้ ผู้ระลึกชาติได้จึงเกิดมาพร้อมด้วยปัญญา เมื่อความรู้ตัวของเขาเจริญขึ้น การระลึกนั้นก็ดับไปเหมือนความฝัน นี่คือเหตุที่คนหลงทั้งหลายสงสัยในการมีอยู่ของโลกหน้า
13.227.34
भगवन्मानुषाः केचिन्मृता भूत्वाऽपि सम्प्रति ।
निवर्तमाना दृश्यन्ते देहेष्वेव पुनर्नराः ॥ १३.२२७.३४ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภาค มนุษย์บางคนแม้ตายไปแล้ว บัดนี้ก็ปรากฏว่ากลับมา และเกิดเป็นมนุษย์ในร่างกายอีกครั้ง
13.227.35
तदहं ते प्रवक्ष्यामि कारणं शृणु शोभने ॥ १३.२२७.३५ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่ผู้งดงาม ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงเหตุนั้นแก่ท่าน จงฟังเถิด
13.227.36
प्राणैर्वियुज्यमानानां बहुत्वात्प्राणिनां वधे ।
तथैव नामसामान्याद्यमदूता नृणां प्रति ॥ १३.२२७.३६ ॥
เพราะสัตว์มีชีวิตจำนวนมากที่ลมปราณแยกออกไปเมื่อถูกฆ่า และเพราะความคล้ายกันของชื่อ บรรดาทูตของพระยมจึงถูกส่งไปหาพวกมนุษย์
13.227.37
वहन्ति ते क्वचिन्मोहादन्यं मर्त्यं तु यामिकाः ।
निर्विकारं हि तत्सर्वं यमो वेद कृताकृतम् ॥ १३.२२७.३७ ॥
ทูตของพระยมบางครั้งเพราะความหลงจึงพาเอามนุษย์อีกคนไป แต่พระยมทรงรู้ทุกสิ่งที่ได้ทำและไม่ได้ทำโดยไม่ผิดพลาด
13.227.38
तस्मात्संयमनीं प्राप्य यमेनैकेन मोक्षिताः ।
पुनरेव निवर्तन्ते शेषं भोक्तुं स्वकर्मणः।
स्वकर्मण्यसमाप्ते तु निवर्तन्ते हि मानवाः ॥ १३.२२७.३८ ॥
เพราะฉะนั้น เมื่อไปถึงสังยมนี และได้รับการปล่อยโดยพระยมองค์เดียว เขาก็กลับมาอีกเพื่อเสวยผลกรรมที่เหลืออยู่ของตน เมื่อกรรมของตนยังไม่สิ้นสุด มนุษย์ทั้งหลายจึงกลับมา
13.227.39
भगवन्सुप्तमात्रेण प्राणिनां स्वप्नदर्शनम् ।
किं तत्स्वभावमन्यद्वा तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२७.३९ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เหตุใดสัตว์มีชีวิตจึงเห็นความฝันเพียงเพราะหลับ ธรรมชาติของมันคืออะไร หรือเป็นอย่างอื่น ขอพระองค์โปรดตรัสอธิบายแก่ข้าพเจ้า
13.227.40
सुप्तानां तु मनश्चेष्टा स्वप्न इत्यभिधीयते ।
अनागतमतिक्रान्तं पश्यते सञ्चरन्मनः ॥ १३.२२७.४० ॥
ความเคลื่อนไหวของใจในขณะที่คนหลับนั้น เรียกกันว่าความฝัน ใจที่ท่องไปย่อมเห็นสิ่งที่ยังไม่มาถึงและสิ่งที่ผ่านไปแล้ว
13.227.41
निमित्तं च भवेत्तस्मात्प्राणिनां स्वप्नदर्शनम् ।
एतत्ते कथितं देवि भूयः श्रोतु किमिच्छसि ॥ १३.२२७.४१ ॥
ดังนั้น การฝันของสัตว์ทั้งหลายก็อาจเป็นนิมิตได้ เทวี สิ่งนี้เราได้บอกแก่เจ้าแล้ว เจ้าปรารถนาจะฟังอะไรอีก