Mahābhārata · Adhyāya 13.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.233.1
बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते ॥ १३.२३३.१ ॥
Oh brahmín, ¿hay muchos puruṣas, o en verdad solo uno? ¿Quién aquí es el mejor puruṣa, y qué se llama la fuente (yoni)?
13.233.2
बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे ।
नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ॥ १३.२३३.२ ॥
En la indagación del Sāṅkhya y el Yoga, hay muchos puruṣas en el mundo; no aceptan esto como un solo puruṣa, oh mejor de la estirpe de los Kuru.
13.233.3
बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते ।
तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥ १३.२३३.३ ॥
Así como se dice que una sola fuente (yoni) es para muchos puruṣas, así explicaré ese puruṣa universal, superior en cualidades.
13.233.4
नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने ।
तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये ॥ १३.२३३.४ ॥
Habiendo inclinado la cabeza ante el maestro Vyāsa, que conoce el yo, está dotado de austeridad, es dueño de sí y digno de veneración, hablo por el fin supremo.
13.233.5
इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव ।
ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम् ॥ १३.२३३.५ ॥
Este Himno del Puruṣa, oh rey, está en todos los Vedas; fue contemplado por el león entre los sabios y es renombrado como ṛta y verdad.
13.233.6
उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः ।
अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत ॥ १३.२३३.६ ॥
Oh Bhārata, los sabios encabezados por Kapila, mediante la regla general y la excepción, recurriendo a la contemplación del yo, declararon los tratados.
13.233.7
समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः ॥ १३.२३३.७ ॥
En breve, la unidad del ser que expuso Vyāsa: te la explicaré por la gracia del de poder inmenso.
13.233.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते ॥ १३.२३३.८ ॥
Aquí también recuerdan esta antigua historia: el diálogo de Brahmā con Tryambaka, oh señor del pueblo.
13.233.9
क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः ।
वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप ॥ १३.२३३.९ ॥
En medio del Océano de Leche se alza la mejor de las montañas, resplandeciente como oro, llamada Vaijayanta, oh rey.
13.233.10
तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन् ।
वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते ॥ १३.२३३.१० ॥
Allí el dios, solo y meditando profundamente en el curso del espíritu interior, frecuenta siempre Vaijayanta desde la morada de Virāj.
13.233.11
अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः ।
ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया।
आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः ॥ १३.२३३.११ ॥
Entonces, mientras aquel sabio de cuatro rostros estaba sentado allí, llegó por casualidad por el cielo Śiva, el hijo nacido de su frente, el gran yogui, el señor de tres ojos.
13.233.12
ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि ।
अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः ॥ १३.२३३.१२ ॥
Entonces descendió rápidamente del cielo a la cima de la montaña, se presentó ante él complacido y se postró a sus pies.
13.233.15
त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम ।
कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ ॥ १३.२३३.१५ ॥
Por tu gracia, oh bienaventurado, mi estudio y mi austeridad, y el bienestar de todo el mundo, permanecen prósperos e inagotables.
13.233.16
चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया ।
ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम् ॥ १३.२३३.१६ ॥
Oh bienaventurado, hacía mucho que no te veía en la morada de Virāj; entonces llegué a esta montaña, servida por tus pies.
13.233.17
कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते ।
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह ॥ १३.२३३.१७ ॥
Oh abuelo, tu retiro a la soledad también ha despertado mi curiosidad; la razón no será pequeña.
13.233.19
गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम् ।
उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि ॥ १३.२३३.१९ ॥
Habiendo abandonado esta mejor de las montañas, frecuentada constantemente por gandharvas y apsarases, has venido aquí solo.
13.233.21
बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव ।
सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट् ॥ १३.२३३.२१ ॥
Oh Brahmā, oh autoexistente, muchos seres han sido creados por ti, y otros están siendo creados; y aquel único ser es el soberano Virāj.
13.233.22
को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः ।
एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे ॥ १३.२३३.२२ ॥
Oh Brahmā, ¿quién es ese único Puruṣottama en quien tú meditas? Corta esta duda mía, pues mi curiosidad es muy grande.
13.233.24
आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते ।
बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते ॥ १३.२३३.२४ ॥
Te diré el sustento de aquel único varón, así como se dice que una sola es la fuente de muchos varones.
13.233.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १३.२३३.२६ ॥
Entonces Hari lo volvió a ver, dotado de discernimiento, y de nuevo habló estas palabras: 'Crea estas diversas criaturas.'
13.233.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १३.२३३.२७ ॥
Diciendo 'Así sea', inclinó la cabeza ante el mandato de Hari; habiendo hablado así, el bienaventurado desapareció allí mismo.
13.233.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १३.२३३.२८ ॥
En un instante llegó a su propio lugar, llamado divino, y habiendo alcanzado su naturaleza primordial, se volvió uno con ella.
13.233.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १३.२३३.३१ ॥
En la tierra habrá muchos daitvas, dānavas y rākṣasas poderosos, dotados de austeridad, y obtendrán excelentes dones.
13.233.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १३.२३३.३३ ॥
Allí me corresponde hacer esto: aliviar el peso de la tierra; luego, en el debido orden, por medio de los nacidos de diversas maneras sobre la tierra.
13.233.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १३.२३३.३५ ॥
Ciertamente, esta tierra es sostenida por mí, por medio de la serpiente que habita en el mundo inferior. Por eso, asumiré un nacimiento y salvaré la tierra.
13.233.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १३.२३३.३७ ॥
Con estas formas —el jabalí, el hombre-león, el enano y asimismo la humana— los insolentes enemigos de los dioses serán abatidos por mí.
13.233.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १३.२३३.३८ ॥
Luego el creador del mundo, haciendo resonar el sonido 'bhoḥ', pronunció en voz alta a Sarasvatī, y allí surgió Sārasvata.
13.233.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १३.२३३.३९ ॥
Un hijo llamado Apāntaratamas, nacido de la palabra del señor, conocedor del pasado, presente y futuro, veraz y firme en sus votos.
13.233.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १३.२३३.४० ॥
A él, inclinado con la cabeza, le habló el primero, supremo e imperecedero de los dioses: Oh mejor de los sabios, en la exposición de los Vedas debes seguir la śruti.
13.233.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १३.२३३.४१ ॥
Por tanto, oh sabio, cumple esta palabra según mi mandato. Por ello, entonces los Vedas fueron divididos en el manvantara de Svāyambhuva Manu.
13.233.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १३.२३३.४३ ॥
Hijo, en los manvantaras serás así promotor de los mundos; oh brahmán, siempre serás inmutable e invencible.
13.233.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १३.२३३.४४ ॥
Y cuando llegue de nuevo la edad de Tiṣya, habrá bhāratas llamados kurus, reyes magnánimos renombrados en la tierra.
13.233.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १३.२३३.४५ ॥
Entre quienes nazcan de ti, oh mejor de los dos veces nacidos, surgirá una división de la familia para su destrucción mutua, excepto tú.
13.233.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १३.२३३.४७ ॥
Serás el autor de muchos tipos de dharma y el creador del conocimiento; dotado de ascetismo, pero no te liberarás de la pasión.
13.233.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १३.२३३.४८ ॥
Tu hijo será el ser supremo, libre de pasión; por la gracia de Maheśvara, esta palabra no es falsa.
13.233.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १३.२३३.४९ ॥
Vasiṣṭha, a quien los brahmanes llaman hijo nacido de la mente del Abuelo, dotado de suprema inteligencia, el primero, tesoro de ascetismo, cuyo esplendor supera incluso al sol.
13.233.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १३.२३३.५० ॥
Después de él surgió el gran sabio Parāśara, de gran poder. Él es tu padre: un tesoro de los Vedas, el mejor de ellos, de gran austeridad, morada del ascetismo.
13.233.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १३.२३३.५१ ॥
Nacido de una unión premarital, en una hija de tu padre, serás hijo de aquel sabio.
13.233.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १३.२३३.५४ ॥
Oh sabio, en el mundo soy sin principio ni fin, el de la mano del disco. Oh sabio, por mi meditación esta palabra no será de otro modo. Oh tú de gran fortaleza, tu fama también será incomparable.
13.233.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १३.२३३.५६ ॥
Todo lo que existe en el mundo es obra mía. Uno piensa en otro; pero yo ordeno a mi voluntad.
13.233.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १३.२३३.५७ ॥
Así el Señor Īśāna, habiendo dicho estas palabras al sabio sarasvata Apāṃtaratamas, dijo: 'Cúmplelo.'
13.233.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १३.२३३.५८ ॥
Yo, por la gracia de aquel dios Harimedhas, por orden de Hari, nací de allí con el nombre de Apāṃtaratamas.
13.233.62
त्रिराप्लुत्य जलाभ्यासे दत्त्वा ब्राह्मणदक्षिणाम् ।
अभ्यर्च्य देवायतनं ततः प्रायाद्यथागतम् ॥ १३.२३३.६२ ॥
Habiéndose bañado tres veces en el agua y dado la ofrenda al brahmán, y habiendo adorado en el templo del dios, debe entonces partir por el camino por el que llegó.
13.233.63
एतद्विधानं सर्वेषां तीर्थंतीर्थमिति प्रिये ।
समीपतीर्थस्नानात्तु दूरतीर्थं सुपूजितम् ॥ १३.२३३.६३ ॥
Oh amada, esta regla vale para todos los vados sagrados, cada uno de ellos. Al bañarse en un vado sagrado cercano, también se honra bien un vado sagrado lejano.
13.233.64
आदिप्रभृतिशुद्धस्य तीर्थस्नानं शुभं भवेत् ।
तपोर्थं पापनाशार्थं शौचार्थं तीर्थगाहनम् ॥ १३.२३३.६४ ॥
Para quien es puro desde el principio, bañarse en un vado sagrado es auspicioso. Sumergirse en un vado sagrado se hace por la austeridad, para destruir el pecado y por la pureza.