มหาภารตะ · อัธยายะ 13.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.233.1
बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते ॥ १३.२३३.१ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ มีบุรุษมากมายหรือว่ามีเพียงหนึ่งเดียวกันแน่ ในที่นี้ใครคือบุรุษผู้ประเสริฐที่สุด และสิ่งใดเรียกว่าโยนิ
13.233.2
बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे ।
नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ॥ १३.२३३.२ ॥
ในการสอบสวนสางขยะและโยคะ มีบุรุษมากมายในโลก พวกเขาไม่ยอมรับว่าเป็นบุรุษเพียงหนึ่งเดียว ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งตระกูลกุรุ
13.233.3
बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते ।
तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥ १३.२३३.३ ॥
เหมือนดังที่กล่าวกันว่าโยนิเดียวเป็นของบุรุษมากมาย ข้าจะอธิบายบุรุษผู้แผ่ซ่านไปทั่วนั้น ผู้ยิ่งใหญ่กว่าด้วยคุณสมบัติ
13.233.4
नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने ।
तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये ॥ १३.२३३.४ ॥
ข้าได้น้อมนมัสการครูวยาสะ ผู้รู้จักอาตมัน ผู้ประกอบด้วยตบะ ผู้ข่มใจได้ และควรแก่การเคารพ แล้วจึงกล่าวถึงจุดหมายสูงสุด
13.233.5
इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव ।
ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम् ॥ १३.२३३.५ ॥
ข้าแต่พระราชา บทปุรุษสูกตะนี้มีอยู่ในพระเวททั้งหมด เป็นที่รู้จักในนามฤตและสัตยะ และฤๅษีผู้เปรียบดังราชสีห์เป็นผู้ไตร่ตรองไว้
13.233.6
उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः ।
अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत ॥ १३.२३३.६ ॥
ข้าแต่ภารตะ เหล่าฤๅษีมีกปิละเป็นต้น ทั้งด้วยหลักทั่วไปและข้อยกเว้น ได้แสดงคัมภีร์ทั้งหลายโดยอาศัยการพิจารณาเรื่องอาตมัน
13.233.7
समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः ॥ १३.२३३.७ ॥
โดยสรุป ความเป็นหนึ่งเดียวของบุรุษที่วยาสะได้กล่าวไว้ ข้าจะอธิบายแก่ท่านนั้น ด้วยพระกรุณาของผู้มีพลานุภาพไม่มีที่สิ้นสุด
13.233.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते ॥ १३.२३३.८ ॥
ที่นี่ยังมีผู้เล่าตำนานโบราณนี้ คือการสนทนาระหว่างพระพรหมกับตรยัมพกะ ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน
13.233.9
क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः ।
वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप ॥ १३.२३३.९ ॥
ท่ามกลางมหาสมุทรแห่งน้ำนม มีภูเขาอันประเสริฐยิ่งงดงามดุจทอง นามว่าไวชยันตะ ข้าแต่พระราชา
13.233.10
तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन् ।
वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते ॥ १३.२३३.१० ॥
ที่นั่นพระเจ้าผู้ทรงอยู่โดยลำพัง ทรงไตร่ตรองถึงวิถีแห่งอาตมันภายใน ทรงเข้าพำนักที่ไวชยันตะเป็นนิตย์ โดยออกจากที่ประทับของวิราช
13.233.11
अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः ।
ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया।
आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः ॥ १३.२३३.११ ॥
ขณะนั้น เมื่อพระผู้มีปัญญาผู้มีสี่หน้าประทับอยู่ที่นั้น ศิวะ ผู้เป็นโอรสที่เกิดจากหน้าผาก ผู้เป็นโยคีผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เป็นเจ้าผู้มีสามเนตร ได้เสด็จมาทางอากาศโดยบังเอิญ
13.233.12
ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि ।
अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः ॥ १३.२३३.१२ ॥
แล้วพระองค์ก็เสด็จลงจากท้องฟ้าอย่างรวดเร็วสู่ยอดภูเขา ทรงยืนเฉพาะพระพักตร์ด้วยความพอพระทัย และทรงถวายบังคมที่พระบาท
13.233.15
त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम ।
कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ ॥ १३.२३३.१५ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ด้วยพระกรุณาของพระองค์ การศึกษาพระเวทและตบะของข้าพระองค์ รวมทั้งความเป็นสุขของโลกทั้งสิ้น ยังคงดีและไม่เสื่อมสลาย
13.233.16
चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया ।
ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम् ॥ १३.२३३.१६ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าพระองค์ไม่ได้พบพระองค์นานแล้วในที่ประทับของวิราช แล้วข้าพระองค์จึงมาถึงภูเขานี้ ซึ่งได้รับการรับใช้จากพระบาทของพระองค์
13.233.17
कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते ।
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह ॥ १३.२३३.१७ ॥
การที่พระองค์เสด็จเข้าสู่ความสันโดษ ก็ทำให้ข้าพระองค์เกิดความอยากรู้เช่นกัน ข้าแต่ปู่พระพรหม เหตุผลนั้นคงไม่เล็กน้อยเลย
13.233.19
गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम् ।
उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि ॥ १३.२३३.१९ ॥
พระองค์ละภูเขาอันประเสริฐนี้ ซึ่งคนธรรพ์และนางอัปสรแวะเวียนมารับใช้อยู่เป็นนิจ แล้วเสด็จมาที่นี่เพียงพระองค์เดียว
13.233.21
बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव ।
सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट् ॥ १३.२३३.२१ ॥
ข้าแต่พระพรหม ผู้เกิดเองได้ ท่านได้สร้างบุรุษมากมาย และยังมีผู้อื่นที่กำลังถูกสร้างขึ้น ข้าแต่พระพรหม บุรุษองค์เดียวนั้นคือพระวิราชผู้เป็นใหญ่
13.233.22
को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः ।
एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे ॥ १३.२३३.२२ ॥
ข้าแต่พระพรหม บุรุษผู้สูงสุดองค์เดียวที่ท่านทรงพิจารณาอยู่นั้นคือใคร ขอทรงตัดความสงสัยนี้ของข้าพระองค์ เพราะความอยากรู้ของข้าพระองค์นั้นยิ่งใหญ่นัก
13.233.24
आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते ।
बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते ॥ १३.२३३.२४ ॥
ข้าจะบอกที่พึ่งของบุรุษองค์เดียวนั้นแก่ท่าน ดุจดังที่กล่าวกันว่าโยนิเดียวเป็นที่มาของบุรุษมากมาย
13.233.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १३.२३३.२६ ॥
แล้วพระหริทรงเห็นพระพรหมที่เปี่ยมด้วยปัญญาอีกครั้ง และตรัสถ้อยคำนี้อีกว่า จงสร้างสรรพสัตว์หลากหลายเหล่านี้เถิด
13.233.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १३.२३३.२७ ॥
ตอบว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วน้อมศีรษะรับบัญชาของหริ เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้านั้นก็อันตรธานไปตรงนั้นเอง
13.233.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १३.२३३.२८ ॥
ในชั่วขณะเดียวเขาก็ไปถึงที่ของตนซึ่งเรียกว่าที่แห่งเทพ และเมื่อบรรลุธรรมชาติดั้งเดิมของตนแล้ว เขาก็รวมเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาตินั้น
13.233.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १३.२३३.३१ ॥
บนแผ่นดินจะมีไดตยะ ทานวะ และรากษสผู้ทรงพลังอีกมาก ผู้มีตบะบำเพ็ญ และจะได้รับพรอันประเสริฐยิ่ง
13.233.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १३.२३३.३३ ॥
ในกรณีนั้น การที่เราจะทำสิ่งนี้ให้ถูกต้องคือการปลดเปลื้องภาระของแผ่นดิน ต่อจากนั้น ตามลำดับ โดยผ่านสิ่งมีชีวิตที่เกิดขึ้นในรูปแบบต่าง ๆ บนแผ่นดิน
13.233.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १३.२३३.३५ ॥
แผ่นดินนี้ย่อมถูกเรายกไว้จริง ๆ โดยนาคผู้อาศัยอยู่ในปาตาล ฉะนั้น เราจะบังเกิดและช่วยกู้แผ่นดินให้รอดพ้น
13.233.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १३.२३३.३७ ॥
ด้วยรูปเหล่านี้ คือหมู ราชสีห์-คน คนแคระ และรูปมนุษย์ ศัตรูของเทวดาผู้ทะนงตนจะถูกเราสังหาร
13.233.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १३.२३३.३८ ॥
ต่อมา ผู้สร้างโลก ทำให้เสียง "โภะห์" ก้องกังวาน แล้วเปล่งเสียงสรัสวตีออกมาดัง ๆ ที่นั่นเองจึงเกิดสารัสวตะขึ้น
13.233.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १३.२३३.३९ ॥
บุตรผู้มีนามว่าอปานตรตมัส เกิดจากวาจาของพระผู้เป็นเจ้า รู้อดีต ปัจจุบัน และอนาคต เป็นผู้พูดความจริงและมั่นคงในคำปฏิญาณ
13.233.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १३.२३३.४० ॥
พระองค์ผู้เป็นอาทิ สูงสุด และไม่เสื่อมสลาย ในหมู่เทวดา ตรัสกับเขาผู้น้อมศีรษะลง ว่า "ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา เจ้าต้องถือศรุติในการเล่าเรื่องพระเวท"
13.233.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १३.२३३.४१ ॥
ฉะนั้น ข้าแต่มุนี จงทำตามที่สั่งไว้ คือถ้อยคำของเรานี้ ด้วยเหตุนั้น พระเวททั้งหลายจึงถูกแบ่งแยกในมนวันตระของสวายัมภุวมนุ
13.233.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १३.२३३.४३ ॥
ลูกเอ๋ย ในมนวันตระทั้งหลาย เจ้าจะเป็นผู้ดำรงโลกเช่นนี้ ข้าแต่พราหมณ์ เจ้าจะมั่นคงไม่หวั่นไหวและไม่มีใครข่มได้เสมอ
13.233.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १३.२३३.४४ ॥
และเมื่อยุคติษยะมาถึงอีกครั้ง จะมีภารตะที่เรียกว่าเการพ เป็นกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ มีชื่อเสียงไปทั่วแผ่นดิน
13.233.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १३.२३३.४५ ॥
ในหมู่ผู้ที่กำเนิดจากเจ้า ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งทวิชะ จะเกิดการแตกแยกของวงศ์ตระกูล เพื่อทำลายล้างกันเอง เว้นแต่เจ้า
13.233.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १३.२३३.४७ ॥
เจ้าจะเป็นผู้กำหนดธรรมอันหลากหลาย และเป็นผู้สร้างความรู้ เจ้าจะประกอบด้วยตบะ แต่จะไม่หลุดพ้นจากราคะ
13.233.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १३.२३३.४८ ॥
บุตรของเจ้าจะเป็นปรมาตมันผู้ปราศจากราคะ ด้วยพระกรุณาของมเหศวร คำกล่าวนี้จะไม่เป็นอย่างอื่นไปได้
13.233.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १३.२३३.४९ ॥
วสิษฐะ ผู้ที่พราหมณ์เรียกว่าบุตรแห่งจิตของปิตามหะ ผู้ประกอบด้วยปัญญาอันประเสริฐ ผู้เลิศ เป็นขุมทรัพย์แห่งตบะ ผู้มีรัศมีเหนือกว่าแม้พระอาทิตย์
13.233.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १३.२३३.५० ॥
หลังจากท่านนั้น ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่นามว่าปราศร ผู้มีอานุภาพมาก ก็ได้อุบัติขึ้น ท่านเป็นบิดาของเจ้า เป็นขุมทรัพย์แห่งพระเวท ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นั้น ผู้มีตบะยิ่งใหญ่ เป็นที่อาศัยแห่งตบะ
13.233.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १३.२३३.५१ ॥
เจ้าจะเกิดจากครรภ์ที่กำเนิดก่อนการสมรส ในธิดาของบิดาเจ้า ฉะนั้นเจ้าจะเป็นบุตรของฤๅษีผู้นั้น
13.233.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १३.२३३.५४ ॥
ข้าแต่มุนี ในโลกนี้ข้าไม่มีเบื้องต้นและไม่มีที่สุด ข้าผู้ถือจักรในมือ ข้าแต่มุนี ด้วยการระลึกถึงข้า คำกล่าวนี้จะไม่เป็นอย่างอื่น ข้าแต่ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ ชื่อเสียงของเจ้าก็จะไม่มีใครเทียบได้
13.233.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १३.२३३.५६ ॥
สิ่งใดที่มีอยู่ในโลก ทั้งหมดนั้นเป็นการกระทำของข้า คนหนึ่งย่อมคิดถึงอีกคนหนึ่ง แต่ข้าจัดการตามความประสงค์ของข้าเอง
13.233.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १३.२३३.५७ ॥
ดังนี้ พระผู้เป็นเจ้าอีศานะ เมื่อได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่สารัสวตฤๅษี อปางตรตมัส ก็ตรัสว่า "จงทำให้สำเร็จเถิด"
13.233.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १३.२३३.५८ ॥
ข้าพเจ้าอปางตรตมัสนี้ ด้วยพระกรุณาของเทพหริเมธัส และด้วยบัญชาของหริ จึงได้ถือกำเนิดจากที่นั่น
13.233.62
त्रिराप्लुत्य जलाभ्यासे दत्त्वा ब्राह्मणदक्षिणाम् ।
अभ्यर्च्य देवायतनं ततः प्रायाद्यथागतम् ॥ १३.२३३.६२ ॥
เมื่ออาบน้ำในแหล่งน้ำสามครั้ง ถวายทักษิณาแก่พราหมณ์ และบูชาในเทวาลัยแล้ว จากนั้นให้กลับไปตามทางที่มา
13.233.63
एतद्विधानं सर्वेषां तीर्थंतीर्थमिति प्रिये ।
समीपतीर्थस्नानात्तु दूरतीर्थं सुपूजितम् ॥ १३.२३३.६३ ॥
ดูก่อนที่รัก วิธีนี้ใช้กับท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ทุกแห่ง ทุกท่าน้ำ เมื่ออาบน้ำที่ท่าน้ำใกล้ ท่าน้ำที่อยู่ไกลก็ได้รับการบูชาอย่างดีเช่นกัน
13.233.64
आदिप्रभृतिशुद्धस्य तीर्थस्नानं शुभं भवेत् ।
तपोर्थं पापनाशार्थं शौचार्थं तीर्थगाहनम् ॥ १३.२३३.६४ ॥
สำหรับผู้ที่บริสุทธิ์มาแต่เดิม การอาบน้ำที่ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ย่อมเป็นมงคล การลงอาบในท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ทำเพื่อการบำเพ็ญตบะ เพื่อขจัดบาป และเพื่อความบริสุทธิ์