ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.233.1
बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते ॥ १३.२३३.१ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରୁଷ ବହୁ କି ଅଟନ୍ତି, ନା କେବଳ ଏକ ହିଁ ଅଛନ୍ତି? ଏଠାରେ କେଉଁ ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ କାହାକୁ ଯୋନି (ମୂଳ ଉତ୍ସ) କୁହାଯାଏ?
13.233.2
बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे ।
नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ॥ १३.२३३.२ ॥
ସାଂଖ୍ୟ-ଯୋଗ ବିଚାରରେ ଜଗତରେ ପୁରୁଷ ବହୁ। ହେ କୁରୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ପୁରୁଷ ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ନାହିଁ।
13.233.3
बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते ।
तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥ १३.२३३.३ ॥
ଅନେକ ପୁରୁଷଙ୍କର ଯେପରି ଏକ ହିଁ ଯୋନି (ମୂଳ ଉତ୍ସ) କୁହାଯାଏ, ସେହିପରି ସେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ, ଗୁଣାଧିକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
13.233.4
नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने ।
तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये ॥ १३.२३३.४ ॥
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ, ଦାନ୍ତ ଓ ବନ୍ଦନୀୟ ଗୁରୁ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରମାର୍ଥ ପାଇଁ (ମୁଁ କହୁଛି)।
13.233.5
इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव ।
ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम् ॥ १३.२३३.५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଅଛି। ଋଷିସିଂହ (ବ୍ୟାସ) ଏହାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ; ଏହା ଋତ ଓ ସତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
13.233.6
उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः ।
अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत ॥ १३.२३३.६ ॥
ହେ ଭାରତ, କପିଳ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ସର୍ଗ (ସାଧାରଣ ନିୟମ) ଓ ଅପବାଦ (ବିଶେଷ ବ୍ୟତିକ୍ରମ) ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମଚିନ୍ତାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଶାସ୍ତ୍ର କହିଥିଲେ।
13.233.7
समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः ॥ १३.२३३.७ ॥
ସଂକ୍ଷେପରେ ବ୍ୟାସ ପୁରୁଷୈକତ୍ୱ କହିଥିଲେ; ଅମିତୌଜସଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ତାହା ତୁମକୁ ବୁଝାଇବି।
13.233.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते ॥ १३.२३३.८ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି — ବ୍ରହ୍ମା ଓ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ଶିବ)ଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ବିଶାମ୍ପତେ।
13.233.9
क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः ।
वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप ॥ १३.२३३.९ ॥
କ୍ଷୀରସାଗରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବୈଜୟନ୍ତ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଅଛି, ହେ ନୃପ।
13.233.10
तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन् ।
वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते ॥ १३.२३३.१० ॥
ସେଠାରେ ଦେବ ଏକାକୀ ଅଧ୍ୟାତ୍ମଗତିର ଗଭୀର ଚିନ୍ତନ କରି, ବୈରାଜ ଗୃହରୁ ନିତ୍ୟ ବୈଜୟନ୍ତକୁ ସେବା କରନ୍ତି।
13.233.11
अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः ।
ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया।
आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः ॥ १३.२३३.११ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ବସିଥିବା ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚତୁର୍ମୁଖଙ୍କ ଲଲାଟରୁ ଜାତ ପୁତ୍ର ଶିବ, ଦୈବାତ୍ ଆକାଶ ପଥରେ ଆସିଲେ — ମହାଯୋଗୀ, ତ୍ରିନୟନ ପ୍ରଭୁ।
13.233.12
ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि ।
अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः ॥ १३.२३३.१२ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଆକାଶରୁ ଶୀଘ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଓହ୍ଲାଇଲେ; ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
13.233.15
त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम ।
कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ ॥ १३.२३३.१५ ॥
ହେ ଭଗବାନ୍, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋର ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ତପସ୍ୟାର ଏବଂ ସମଗ୍ର ଜଗତର କୁଶଳ ଓ ଅକ୍ଷୟତା ରହିଛି।
13.233.16
चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया ।
ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम् ॥ १३.२३३.१६ ॥
ହେ ଭଗବାନ୍, ବୈରାଜ ଭବନରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବହୁଦିନ ଧରି ଦେଖିନଥିଲି; ତାପରେ ଆପଣଙ୍କ ପଦସେବିତ ଏହି ପର୍ବତରେ ମୁଁ ପହଞ୍ଚିଲି।
13.233.17
कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते ।
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह ॥ १३.२३३.१७ ॥
ହେ ପିତାମହ, ଆପଣ ଏକାନ୍ତକୁ ଯିବାରୁ ମୋ ମନରେ କୌତୂହଳ ମଧ୍ୟ ଜାଗିଛି; ଏହାର କାରଣ ଛୋଟ ହେବ ନାହିଁ।
13.233.19
गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम् ।
उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि ॥ १३.२३३.१९ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦା ସେବିତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଛାଡ଼ି ଆପଣ ଏକାକୀ ଆସିଛନ୍ତି।
13.233.21
बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव ।
सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट् ॥ १३.२३३.२१ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ହେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ, ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପୁରୁଷ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ଆଉ ଅନ୍ୟମାନେ ସୃଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି; ଆଉ ସେହି ଏକ ପୁରୁଷ ବିରାଟ।
13.233.22
को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः ।
एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे ॥ १३.२३३.२२ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତିତ ସେହି ଏକ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କିଏ? ମୋର ଏହି ସଂଶୟ ଛେଦନ କରନ୍ତୁ; ମୋ କୌତୂହଳ ବହୁତ ବଡ଼।
13.233.24
आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते ।
बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते ॥ १३.२३३.२४ ॥
ଏକ ପୁରୁଷର ଆଧାର ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ବହୁ ପୁରୁଷଙ୍କର ଯେପରି ଏକ ଉତ୍ସ କୁହାଯାଏ।
13.233.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १३.२३३.२६ ॥
ତା'ପରେ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ତାକୁ ହରି ପୁଣି ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ପୁଣି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'ଏହି ବିବିଧ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କର।'
13.233.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १३.२३३.२७ ॥
'ଭଲ' ବୋଲି ସେ ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କଲା; ଏହି କହି ସେ ଭଗବାନ ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ।
13.233.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १३.२३३.२८ ॥
କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜର 'ଦେବ' ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଏବଂ ନିଜ ମୂଳ ପ୍ରକୃତିକୁ ପାଇ ଏକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
13.233.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १३.२३३.३१ ॥
ପୃଥିବୀରେ ବହୁ ବଳବାନ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସ ହେବେ; ସେମାନେ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ବର ପାଇବେ।
13.233.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १३.२३३.३३ ॥
ସେଠାରେ ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟ୍ୟ: ପୃଥିବୀର ଭାର ଲାଘବ କରିବା; ତା'ପରେ ପୃଥିବୀରେ ନାନା ପ୍ରକାରେ ଜାତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମାନୁସାରେ ତାହା କରିବା।
13.233.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १३.२३३.३५ ॥
ପାତାଳରେ ରହୁଥିବା ନାଗ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏହି ପୃଥିବୀ ଧରାଯାଏ। ତେଣୁ ମୁଁ ଅବତାର ନେଇ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷା କରିବି।
13.233.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १३.२३३.३७ ॥
ବରାହ, ନୃସିଂହ, ବାମନ ଓ ମାନବ ରୂପରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ବିନୀତ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ବଧ ହେବେ।
13.233.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १३.२३३.३८ ॥
ତା'ପରେ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା 'ଭୋଃ' ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରି ସରସ୍ବତୀଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ସେଠାରେ ସାରସ୍ବତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
13.233.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १३.२३३.३९ ॥
ଅପାନ୍ତରତମା ନାମକ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାଣୀରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର; ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଜାଣିଥିବା, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ।
13.233.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १३.२३३.४० ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଆଦି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅବ୍ୟୟ ସେ ମସ୍ତକ ନତ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ — ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବେଦ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ତୁମେ ଶ୍ରୁତିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.233.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १३.२३३.४१ ॥
ତେଣୁ, ହେ ମୁନି, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଏହି ବଚନ କର। ସେଥିରୁ ସେତେବେଳେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ବେଦସମୂହ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ।
13.233.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १३.२३३.४३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କରେ ତୁମେ ଏହିପରି ଲୋକର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ହେବ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମେ ସର୍ବଦା ଅଚଳ ଓ ଅଜେୟ ରହିବ।
13.233.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १३.२३३.४४ ॥
ପୁଣି ତିଷ୍ୟ ଯୁଗ ଆସିଲେ କୁରୁ ନାମରେ ଭାରତମାନେ ହେବେ; ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାତ୍ମା ରାଜାମାନେ ହେବେ।
13.233.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १३.२३३.४५ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁଳଭେଦ ହେବ, ପରସ୍ପର ବିନାଶ ପାଇଁ; ତୁମ ବ୍ୟତୀତ।
13.233.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १३.२३३.४७ ॥
ତୁମେ ବିବିଧ ଧର୍ମର କର୍ତ୍ତା ଓ ଜ୍ଞାନର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେବ; ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ।
13.233.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १३.२३३.४८ ॥
ତୁମ ପୁତ୍ର ବୀତରାଗ ପରମାତ୍ମା ହେବ; ମହେଶ୍ବରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏହି ବଚନ ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
13.233.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १३.२३३.४९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପିତାମହଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର କହନ୍ତି, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ତପସ୍ୟାର ନିଧି — ବସିଷ୍ଠ, ଯାହାଙ୍କ ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।
13.233.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १३.२३३.५० ॥
ତାଙ୍କ ପରେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହର୍ଷି ପରାଶର ନାମରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ। ସେ ତୁମ୍ଭର ପିତା; ବେଦର ନିଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତପସ୍ଵୀ, ତପସ୍ୟାର ଆବାସ।
13.233.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १३.२३३.५१ ॥
ପିତାଙ୍କ କନ୍ୟାଠାରେ, କାନୀନ ଗର୍ଭରୁ, ସେ ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ ପୁତ୍ର ହେବ।
13.233.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १३.२३३.५४ ॥
ହେ ମୁନି, ଜଗତରେ ମୁଁ ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ ଓ ଚକ୍ରହସ୍ତ। ହେ ମୁନି, ମୋ ଧ୍ୟାନରୁ ଏହି ବାକ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ। ହେ ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ତୁମ ଖ୍ୟାତି ମଧ୍ୟ ଅତୁଳନୀୟ ହେବ।
13.233.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १३.२३३.५६ ॥
ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି ତାହା ସବୁ ମୋ ଚେଷ୍ଟା। ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣକ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବିଧାନ କରେ।
13.233.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १३.२३३.५७ ॥
ଏହିପରି ଈଶାନ ସାରସ୍ୱତ ଋଷି ଅପାନ୍ତରତମଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହି, 'ଏହାକୁ ସାଧନ କର' ବୋଲି କହିଲେ।
13.233.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १३.२३३.५८ ॥
ମୁଁ ସେହି ଦେବ ହରିମେଧସଙ୍କ କୃପାରୁ, ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, 'ଅପାନ୍ତରତମସ' ନାମରେ ସେଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲି।
13.233.62
त्रिराप्लुत्य जलाभ्यासे दत्त्वा ब्राह्मणदक्षिणाम् ।
अभ्यर्च्य देवायतनं ततः प्रायाद्यथागतम् ॥ १३.२३३.६२ ॥
ଜଳରେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଦେବାଳୟରେ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲା ସେହି ପଥରେ ଫେରିବା ଉଚିତ।
13.233.63
एतद्विधानं सर्वेषां तीर्थंतीर्थमिति प्रिये ।
समीपतीर्थस्नानात्तु दूरतीर्थं सुपूजितम् ॥ १३.२३३.६३ ॥
ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏହି ବିଧାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥ ପାଇଁ। ନିକଟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଦୂର ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଭଲରୂପେ ପୂଜିତ ହୁଏ।
13.233.64
आदिप्रभृतिशुद्धस्य तीर्थस्नानं शुभं भवेत् ।
तपोर्थं पापनाशार्थं शौचार्थं तीर्थगाहनम् ॥ १३.२३३.६४ ॥
ଆଦିରୁ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଶୁଭ ହୁଏ। ତପସ୍ୟା, ପାପନାଶ ଓ ଶୌଚ ପାଇଁ ତୀର୍ଥରେ ଅବଗାହନ କରାଯାଏ।