മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.233.1
बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते ॥ १३.२३३.१ ॥
ബ്രാഹ്മണനേ, പുരുഷന്മാർ പലരാണോ, അതോ ഒരാൾ മാത്രമാണോ? ഇവിടെ ഏത് പുരുഷനാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ, ഏതാണ് യോനി (മൂലാധാരം) എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്?
13.233.2
बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे ।
नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ॥ १३.२३३.२ ॥
സാംഖ്യ-യോഗ വിചാരത്തിൽ ലോകത്തിൽ പുരുഷന്മാർ പലരാണ്. കുരുകുലശ്രേഷ്ഠാ, അവർ ഇതിനെ ഒരു പുരുഷനായി അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.
13.233.3
बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते ।
तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥ १३.२३३.३ ॥
പല പുരുഷന്മാർക്കും ഒരു യോനി (മൂലം) പറയപ്പെടുന്നതുപോലെ, ആ വിശ്വവ്യാപിയും ഗുണാധികനുമായ പുരുഷനെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.
13.233.4
नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने ।
तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये ॥ १३.२३३.४ ॥
ആത്മജ്ഞാനിയും തപസ്സുള്ളവനും ജിതേന്ദ്രിയനും വന്ദനീയനുമായ ഗുരു വ്യാസന് നമസ്കരിച്ച്, പരമാർത്ഥത്തിനായി (ഞാൻ പറയുന്നു).
13.233.5
इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव ।
ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम् ॥ १३.२३३.५ ॥
രാജാവേ, ഈ പുരുഷസൂക്തം എല്ലാ വേദങ്ങളിലുമുണ്ട്. ഋഷിസിംഹൻ (വ്യാസൻ) ഇത് ചിന്തിച്ചു; ഇത് ഋതവും സത്യവുമായി പ്രസിദ്ധമാണ്.
13.233.6
उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः ।
अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत ॥ १३.२३३.६ ॥
ഹേ ഭാരത, കപിലൻ മുതലായ ഋഷിമാർ ഉത്സർഗം (പൊതു നിയമം), അപവാദം (പ്രത്യേക ഇളവ്) എന്നിവയിലൂടെ ആത്മചിന്തയെ ആശ്രയിച്ച് ശാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
13.233.7
समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः ॥ १३.२३३.७ ॥
സംക്ഷേപത്തിൽ വ്യാസൻ പുരുഷൈകത്വം പറഞ്ഞു; അത് അമിതൗജസ്സിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ നിനക്കു വിവരിക്കാം.
13.233.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते ॥ १३.२३३.८ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു — ബ്രഹ്മാവും ത്ര്യംബകനും (ശിവൻ) തമ്മിലുള്ള സംവാദം, ഹേ വിശാംപതേ.
13.233.9
क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः ।
वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप ॥ १३.२३३.९ ॥
പാൽക്കടലിന്റെ നടുവിൽ സ്വർണ്ണംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, വൈജയന്തം എന്നു പ്രസിദ്ധമായ പർവതശ്രേഷ്ഠൻ ഉണ്ട്, ഹേ നൃപാ.
13.233.10
तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन् ।
वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते ॥ १३.२३३.१० ॥
അവിടെ ദേവൻ ഏകനായി ആധ്യാത്മഗതിയെ ആഴത്തിൽ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, വൈരാജസദനത്തിൽനിന്ന് നിത്യവും വൈജയന്തത്തെ സേവിക്കുന്നു.
13.233.11
अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः ।
ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया।
आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः ॥ १३.२३३.११ ॥
അപ്പോൾ അവിടെ ഇരുന്ന ആ ജ്ഞാനിയായ ചതുർമുഖന്റെ നെറ്റിയിൽനിന്നു ജനിച്ച പുത്രൻ ശിവൻ യാദൃച്ഛികമായി ആകാശമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ വന്നു — മഹായോഗി, ത്രിനേത്രനായ പ്രഭു.
13.233.12
ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि ।
अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः ॥ १३.२३३.१२ ॥
പിന്നെ അദ്ദേഹം ആകാശത്തുനിന്നു വേഗത്തിൽ പർവതശിഖരത്തിൽ ഇറങ്ങി; മുന്നിൽ പ്രസന്നനായി നിന്ന് അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി.
13.233.15
त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम ।
कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ ॥ १३.२३३.१५ ॥
ഭഗവാനേ, അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ എന്റെ സ്വാധ്യായത്തിനും തപസ്സിനും, സർവ ലോകത്തിനും ക്ഷേമവും അക്ഷയതയും ഉണ്ട്.
13.233.16
चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया ।
ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम् ॥ १३.२३३.१६ ॥
ഭഗവാനേ, വൈരാജഭവനത്തിൽ വെച്ച് ഞാൻ അങ്ങയെ ദീർഘകാലമായി കണ്ടിരുന്നില്ല; പിന്നീട് അങ്ങയുടെ പാദസേവിതമായ ഈ പർവതത്തിൽ ഞാൻ എത്തി.
13.233.17
कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते ।
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह ॥ १३.२३३.१७ ॥
പിതാമഹാ, അങ്ങ് ഏകാന്തത്തിലേക്ക് പോയതിനാൽ എനിക്കും കൗതുകം തോന്നുന്നു; ഇതിന്റെ കാരണം ചെറുതായിരിക്കില്ല.
13.233.19
गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम् ।
उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि ॥ १३.२३३.१९ ॥
ഗന്ധർവന്മാരാലും അപ്സരസ്സുകളാലും എപ്പോഴും സേവിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ശ്രേഷ്ഠ പർവതം വിട്ട് അങ്ങ് ഒറ്റയ്ക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
13.233.21
बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव ।
सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट् ॥ १३.२३३.२१ ॥
ബ്രഹ്മാവേ, സ്വയംഭൂവേ, അങ്ങയാൽ പല പുരുഷന്മാർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവരും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; ആ ഒരു പുരുഷനാണ് വിരാട്.
13.233.22
को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः ।
एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे ॥ १३.२३३.२२ ॥
ബ്രഹ്മാവേ, അങ്ങ് ചിന്തിക്കുന്ന ആ ഏക പുരുഷോത്തമൻ ആരാണ്? എന്റെ ഈ സംശയം ഛേദിക്കണമേ; എന്റെ കൗതുകം വലുതാണ്.
13.233.24
आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते ।
बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते ॥ १३.२३३.२४ ॥
ഒരു പുരുഷന്റെ ആധാരത്തെ ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞുതരാം; പല പുരുഷന്മാർക്കും അത് ഒരേ ഉറവിടമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നതുപോലെ.
13.233.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १३.२३३.२६ ॥
അപ്പോൾ ബുദ്ധിയോടുകൂടിയ അവനെ ഹരി വീണ്ടും കണ്ടു; വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ഈ വിവിധ പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കുക.'
13.233.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १३.२३३.२७ ॥
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ ഹരിയുടെ കല്പന ശിരസ്സാ സ്വീകരിച്ചു; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ഭഗവാൻ അവിടെത്തന്നെ മറഞ്ഞു.
13.233.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १३.२३३.२८ ॥
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവൻ തന്റെ 'ദേവ' എന്ന സ്ഥാനത്തെത്തി; തന്റെ മൂലപ്രകൃതിയെ പ്രാപിച്ച് ഏകത്വം പ്രാപിച്ചു.
13.233.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १३.२३३.३१ ॥
ഭൂമിയിൽ പല ബലവാന്മാരായ ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ഉണ്ടാകും; അവർ തപസ്സോടുകൂടിയവരായി ഉത്തമ വരങ്ങൾ നേടും.
13.233.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १३.२३३.३३ ॥
അവിടെ ഇത് എനിക്ക് ന്യായമാണ്: ഭൂഭാരം ഇറക്കുക; പിന്നീട് ഭൂമിയിൽ പല വിധത്തിൽ ജനിച്ചവരെക്കൊണ്ട് ക്രമപ്രകാരം അത് ചെയ്യുക.
13.233.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १३.२३३.३५ ॥
പാതാളത്തിൽ വസിക്കുന്ന നാഗത്താൽ എന്നാൽ തന്നെ ഈ ഭൂമി താങ്ങപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ അവതരിച്ച് ഭൂമിയെ രക്ഷിക്കും.
13.233.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १३.२३३.३७ ॥
വരാഹ, നരസിംഹ, വാമന, മാനുഷ രൂപങ്ങളാൽ ദുർവിനീതരായ ദേവശത്രുക്കളെ ഞാൻ വധിക്കണം.
13.233.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १३.२३३.३८ ॥
പിന്നെ ലോകസ്രഷ്ടാവ് 'ഭോഃ' എന്ന ശബ്ദത്താൽ പ്രതിധ്വനിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സരസ്വതിയെ ഉച്ചരിച്ചു; അവിടെ സാരസ്വതൻ ഉണ്ടായി.
13.233.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १३.२३३.३९ ॥
അപാന്തരതമൻ എന്ന, പ്രഭുവിന്റെ വാക്കിൽ ജനിച്ച പുത്രൻ; ഭൂത, ഭവ്യ, ഭവിഷ്യങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, സത്യവാദി, ദൃഢവ്രതൻ.
13.233.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १३.२३३.४० ॥
ദേവന്മാരുടെ ആദിയും, ശ്രേഷ്ഠനും, അക്ഷയനുമായവൻ തലകുനിച്ചുനിന്ന അവനോട് പറഞ്ഞു — ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, വേദവർണ്ണനയിൽ നീ ശ്രുതിയെ പിന്തുടരണം.
13.233.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १३.२३३.४१ ॥
അതിനാൽ, മുനേ, ഞാൻ കല്പിച്ചതുപോലെ ഈ വചനം ചെയ്യുക. അതിനാൽ അന്ന് സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ വേദങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.
13.233.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १३.२३३.४३ ॥
മകനേ, മന്വന്തരങ്ങളിൽ നീ ഇങ്ങനെ ലോകങ്ങളെ നയിക്കുന്നവനാകും. ബ്രഹ്മന്‍, നീ എന്നും ഇളകാത്തവനും ആർക്കും കീഴടക്കാനാവാത്തവനുമായിരിക്കും.
13.233.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १३.२३३.४४ ॥
വീണ്ടും തിഷ്യയുഗം വരുമ്പോൾ കുരുക്കൾ എന്ന പേരിലുള്ള ഭാരതർ ഉണ്ടാകും; ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധരായ മഹാത്മാക്കളായ രാജാക്കന്മാരായിരിക്കും അവർ.
13.233.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १३.२३३.४५ ॥
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിന്നിൽനിന്ന് ജനിക്കുന്ന അവരിൽ കുലഭേദം ഉണ്ടാകും; പരസ്പരം നാശത്തിനായി; നിന്നെയല്ലാതെ.
13.233.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १३.२३३.४७ ॥
നീ വിവിധ ധർമ്മങ്ങളുടെ കർത്താവും ജ്ഞാനം ഉണ്ടാക്കുന്നവനുമാകും; തപസ്സോടുകൂടിയവനായാലും രാഗത്തിൽനിന്ന് നീ മോചിതനാവില്ല.
13.233.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १३.२३३.४८ ॥
നിന്റെ പുത്രൻ രാഗരഹിതനായ പരമാത്മാവായിരിക്കും; മഹേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഈ വചനം മറ്റൊന്നല്ല.
13.233.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १३.२३३.४९ ॥
ബ്രാഹ്മണർ പിതാമഹന്റെ മാനസപുത്രനെന്ന് പറയുന്ന, ഉത്തമബുദ്ധിയുള്ള, ശ്രേഷ്ഠനായ, തപസ്സിന്റെ നിധിയായ വസിഷ്ഠൻ; ആരുടെ പ്രഭ സൂര്യനെയും കവിയുന്നുവോ.
13.233.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १३.२३३.५० ॥
അദ്ദേഹത്തിന് ശേഷം മഹാപ്രഭാവനായ മഹർഷി പരാശരൻ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു. അദ്ദേഹം നിന്റെ പിതാവാണ്; വേദങ്ങളുടെ നിധി, ശ്രേഷ്ഠൻ, മഹാതപസ്വി, തപസ്സിന്റെ വാസസ്ഥാനം.
13.233.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १३.२३३.५१ ॥
പിതാവിന്റെ മകളിൽ, കാനീന ഗർഭത്താൽ, ആ ഋഷിയിൽ നിന്ന് നീ പുത്രനായി ജനിക്കും.
13.233.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १३.२३३.५४ ॥
മുനേ, ലോകത്തിൽ ഞാൻ ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്തവനും ചക്രം കയ്യിലേന്തിയവനുമാണ്. മുനേ, എന്റെ ധ്യാനത്താൽ ഈ വാക്ക് വ്യത്യസ്തമാകില്ല. മഹാസത്വനേ, നിന്റെ പ്രശസ്തിയും അതുല്യമാകും.
13.233.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १३.२३३.५६ ॥
ലോകത്തിൽ എന്തുണ്ടോ അതെല്ലാം എന്റെ ചേഷ്ടയാണ്. ഒരാൾ മറ്റൊരാളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഞാൻ സ്വേച്ഛപ്രകാരം വിധിക്കുന്നു.
13.233.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १३.२३३.५७ ॥
ഇങ്ങനെ ഈശാനൻ സാരസ്വത ഋഷിയായ അപാന്തരതമസിനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞ്, 'ഇത് സാധിക്കുക' എന്ന് പറഞ്ഞു.
13.233.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १३.२३३.५८ ॥
ഞാൻ ആ ദേവനായ ഹരിമേധസ്സിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഹരിയുടെ ആജ്ഞയാൽ, 'അപാന്തരതമസ്' എന്ന പേരിൽ അവിടെനിന്ന് ജനിച്ചു.
13.233.62
त्रिराप्लुत्य जलाभ्यासे दत्त्वा ब्राह्मणदक्षिणाम् ।
अभ्यर्च्य देवायतनं ततः प्रायाद्यथागतम् ॥ १३.२३३.६२ ॥
വെള്ളത്തിൽ മൂന്നു തവണ സ്നാനം ചെയ്ത്, ബ്രാഹ്മണന് ദക്ഷിണ നൽകി, ദേവാലയത്തിൽ പൂജിച്ച ശേഷം, വന്ന വഴിയിലൂടെ തന്നെ മടങ്ങണം.
13.233.63
एतद्विधानं सर्वेषां तीर्थंतीर्थमिति प्रिये ।
समीपतीर्थस्नानात्तु दूरतीर्थं सुपूजितम् ॥ १३.२३३.६३ ॥
പ്രിയേ, ഈ വിധാനം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങൾക്കും ബാധകമാണ്. സമീപ തീർത്ഥത്തിലെ സ്നാനത്താൽ ദൂരെയുള്ള തീർത്ഥവും നന്നായി പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
13.233.64
आदिप्रभृतिशुद्धस्य तीर्थस्नानं शुभं भवेत् ।
तपोर्थं पापनाशार्थं शौचार्थं तीर्थगाहनम् ॥ १३.२३३.६४ ॥
ആദി മുതൽ ശുദ്ധനായവന് തീർത്ഥസ്നാനം ശുഭമാകുന്നു. തപസ്സിനും പാപനാശത്തിനും ശൗചത്തിനും വേണ്ടി തീർത്ഥത്തിൽ മുങ്ങുന്നു.