మహాభారతం · అధ్యాయం 13.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.233.1
बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते ॥ १३.२३३.१ ॥
బ్రాహ్మణుడా, పురుషులు చాలామందా, లేక ఒక్కడే మాత్రమా? ఇక్కడ ఏ పురుషుడు శ్రేష్ఠుడు, ఏది యోని (మూల ఆధారం) అని చెప్పబడుతుంది?
13.233.2
बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे ।
नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ॥ १३.२३३.२ ॥
సాంఖ్య-యోగ విచారణలో లోకంలో పురుషులు అనేకులు. కురుకులోత్తమా, వారు దీనిని ఒకే పురుషుడిగా అంగీకరించరు.
13.233.3
बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते ।
तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥ १३.२३३.३ ॥
అనేక పురుషులకు ఒకే యోని (మూలం) చెప్పబడినట్లుగా, ఆ విశ్వవ్యాప్తమైన, గుణాధికుడైన పురుషుడిని నేను వివరిస్తాను.
13.233.4
नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने ।
तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये ॥ १३.२३३.४ ॥
ఆత్మను తెలిసిన, తపస్సుతో కూడిన, దాంతుడు, వందనీయుడైన గురువు వ్యాసునికి నమస్కరించి, పరమార్థం కోసం (నేను చెబుతాను).
13.233.5
इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव ।
ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम् ॥ १३.२३३.५ ॥
ఓ రాజా, ఈ పురుషసూక్తం అన్ని వేదాలలోనూ ఉంది. ఋషిసింహుడు (వ్యాసుడు) దీనిని ఆలోచించాడు; ఇది ఋతం మరియు సత్యంగా ప్రసిద్ధమైంది.
13.233.6
उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः ।
अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत ॥ १३.२३३.६ ॥
ఓ భారత, కపిలుడు మొదలైన ఋషులు ఉత్సర్గం (సాధారణ నియమం), అపవాదం (ప్రత్యేక మినహాయింపు) ద్వారా, ఆత్మచింతనను ఆశ్రయించి శాస్త్రాలను చెప్పారు.
13.233.7
समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः ॥ १३.२३३.७ ॥
సంక్షేపంగా వ్యాసుడు పురుషుని ఏకత్వాన్ని చెప్పాడు; దానిని అమితౌజస్వి అనుగ్రహంతో నేను నీకు వివరిస్తాను.
13.233.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते ॥ १३.२३३.८ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — బ్రహ్మ, త్ర్యంబకుడు (శివుడు) మధ్య సంవాదం, ఓ విశాంపతీ.
13.233.9
क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः ।
वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप ॥ १३.२३३.९ ॥
పాల సముద్రం మధ్యలో బంగారంలా ప్రకాశించే, వైజయంత అనే పేరుగల పర్వతశ్రేష్ఠం ఉంది, ఓ రాజా.
13.233.10
तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन् ।
वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते ॥ १३.२३३.१० ॥
అక్కడ దేవుడు ఏకాకిగా ఆధ్యాత్మగతిని లోతుగా ధ్యానిస్తూ, వైరాజుని నివాసం నుండి నిత్యం వైజయంతాన్ని ఆశ్రయిస్తాడు.
13.233.11
अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः ।
ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया।
आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः ॥ १३.२३३.११ ॥
అప్పుడు అక్కడ కూర్చున్న ఆ బుద్ధిమంతుడైన చతుర్ముఖుని నుదురు నుండి జన్మించిన కుమారుడు శివుడు, యాదృచ్ఛికంగా ఆకాశమార్గంలో వచ్చాడు — మహాయోగి, త్రినేత్రుడైన ప్రభువు.
13.233.12
ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि ।
अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः ॥ १३.२३३.१२ ॥
అప్పుడు అతడు ఆకాశం నుండి వేగంగా పర్వత శిఖరంపై దిగి, ఎదుట ప్రసన్నుడై నిలిచి, ఆయన పాదాలకు నమస్కరించాడు.
13.233.15
त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम ।
कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ ॥ १३.२३३.१५ ॥
భగవంతుడా, నీ అనుగ్రహం వల్ల నా స్వాధ్యాయానికీ తపస్సుకీ, సమస్త జగత్తుకూ క్షేమమూ అక్షయమూ కలిగి ఉన్నాయి.
13.233.16
चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया ।
ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम् ॥ १३.२३३.१६ ॥
భగవంతుడా, వైరాజ భవనంలో నేను నిన్ను చాలాకాలంగా చూడలేదు; అందువల్ల నీ పాదసేవితమైన ఈ పర్వతానికి చేరుకున్నాను.
13.233.17
कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते ।
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह ॥ १३.२३३.१७ ॥
పితామహా, నీవు ఏకాంతానికి వెళ్లడంతో నాలో కుతూహలమూ కలిగింది; ఈ కారణం చిన్నది కాదు.
13.233.19
गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम् ।
उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि ॥ १३.२३३.१९ ॥
గంధర్వులచేతా అప్సరసలచేతా ఎల్లప్పుడూ సేవించబడే ఈ శ్రేష్ఠ పర్వతాన్ని వదిలి నీవు ఒంటరిగా వచ్చావు.
13.233.21
बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव ।
सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट् ॥ १३.२३३.२१ ॥
బ్రహ్మా, స్వయంభూ, నీచేత ఎందరో పురుషులు సృష్టించబడ్డారు, ఇంకా ఇతరులూ సృష్టించబడుతున్నారు; ఆ ఒక్క పురుషుడే విరాట్.
13.233.22
को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः ।
एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे ॥ १३.२३३.२२ ॥
బ్రహ్మా, నీచేత ఆలోచింపబడే ఆ ఒక్క పురుషోత్తముడు ఎవరు? నా ఈ సందేహాన్ని ఛేదించు; నాకు గొప్ప కుతూహలం ఉంది.
13.233.24
आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते ।
बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते ॥ १३.२३३.२४ ॥
ఒక్క పురుషుని ఆధారాన్ని నీకు చెబుతాను; అనేక పురుషులకు అది ఒకే మూలమని చెప్పబడినట్లు.
13.233.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १३.२३३.२६ ॥
అప్పుడు బుద్ధి కలిగిన అతడిని హరి మళ్ళీ చూశాడు; మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: 'ఈ వివిధ ప్రజలను సృష్టించు.'
13.233.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १३.२३३.२७ ॥
'అలాగే' అని అంగీకరించి అతడు హరి ఆజ్ఞను శిరసావహించాడు; ఇలా చెప్పి ఆ భగవంతుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
13.233.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १३.२३३.२८ ॥
క్షణంలో అతడు తన 'దేవ' అనే స్థానాన్ని చేరుకున్నాడు; తన మూల ప్రకృతిని పొంది ఏకత్వం పొందాడు.
13.233.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १३.२३३.३१ ॥
భూమిపై ఎందరో బలవంతులైన దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులు ఉంటారు; వారు తపస్సుతో కూడి ఉత్తమ వరాలను పొందుతారు.
13.233.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १३.२३३.३३ ॥
అక్కడ ఇది నాకు న్యాయమైనది: భూభారాన్ని తగ్గించడం; అనంతరం భూమిపై నానా విధాలుగా ఉద్భవించినవారి ద్వారా క్రమంగా దీనిని చేయడం.
13.233.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १३.२३३.३५ ॥
పాతాళంలో ఉన్న నాగుడి చేత ఇది నా ద్వారానే ధరింపబడుతోంది. కావున నేను అవతరించి భూమిని రక్షిస్తాను.
13.233.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १३.२३३.३७ ॥
వరాహ, నరసింహ, వామన, మానుష రూపాలతో నా చేత దుర్వినీతులైన దేవశత్రువులు సంహరింపబడాలి.
13.233.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १३.२३३.३८ ॥
అప్పుడు జగత్తును సృష్టించినవాడు మళ్లీ 'భోః' అనే శబ్దంతో ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ సరస్వతిని ఉచ్చరించాడు; అక్కడ సారస్వతుడు ఉద్భవించాడు.
13.233.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १३.२३३.३९ ॥
అపాంతరతమ అనే, ప్రభువు వాక్కు నుండి జన్మించిన కుమారుడు; భూత, భవ్య, భవిష్యత్తులను తెలిసినవాడు, సత్యవాది, దృఢవ్రతుడు.
13.233.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १३.२३३.४० ॥
దేవతలకు ఆదియైన, శ్రేష్ఠుడైన, అవ్యయుడు తల వంచి నమస్కరించిన అతనితో ఇలా అన్నాడు — మేధావులలో శ్రేష్ఠుడా, వేద వర్ణనలో నీవు శ్రుతిని అనుసరించాలి.
13.233.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १३.२३३.४१ ॥
కావున, ఓ ముని, నా ఈ ఆజ్ఞను ఆజ్ఞాపించినట్లే చేయి. దాని ద్వారానే అప్పుడు స్వాయంభువ మనువు అంతరంలో వేదాలు విభజింపబడ్డాయి.
13.233.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १३.२३३.४३ ॥
కుమారా, మన్వంతరాలలో నీవు ఇలా లోకాలను నడిపించేవాడవు అవుతావు. బ్రహ్మన్, నీవు ఎల్లప్పుడూ చలించనివాడిగా, ఓడించరానివాడిగా ఉంటావు.
13.233.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १३.२३३.४४ ॥
మళ్లీ తిష్య యుగం వచ్చినప్పుడు, కురువులనే పేరుగల భారతులు ఉంటారు; భూమిపై ప్రసిద్ధులైన మహాత్ములైన రాజులు అవుతారు.
13.233.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १३.२३३.४५ ॥
ద్విజోత్తమా, నీ నుండి జన్మించే వారి మధ్య కుల విభేదం కలుగుతుంది; ఒకరినొకరు నాశనం చేసుకోవడానికి; నిన్ను మినహాయించి.
13.233.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १३.२३३.४७ ॥
నీవు వివిధ ధర్మాలకు కర్తవు, జ్ఞానాన్ని కలిగించేవాడవు అవుతావు; తపస్సుతో కూడినవాడవైనా రాగం నుండి విముక్తుడవు కావు.
13.233.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १३.२३३.४८ ॥
నీ కుమారుడు రాగరహితుడైన పరమాత్మ అవుతాడు; మహేశ్వరుని అనుగ్రహంతో ఈ మాట అన్యథా కాదు.
13.233.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १३.२३३.४९ ॥
బ్రాహ్మణులు బ్రహ్మ మానస పుత్రుడని పిలిచే, ఉత్తమ బుద్ధి కలిగిన, శ్రేష్ఠుడైన, తపస్సుకు నిధియైన వసిష్ఠుడు; ఎవని కాంతి సూర్యుణ్ణి కూడా మించుతుందో.
13.233.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १३.२३३.५० ॥
ఆయన తరువాత మహాప్రభావశాలి అయిన మహర్షి పరాశరుడు అనే పేరుతో జన్మించాడు. ఆయన నీ తండ్రి; వేదాలకు నిధి, శ్రేష్ఠుడు, మహాతపస్వి, తపస్సుకు నివాసం.
13.233.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १३.२३३.५१ ॥
తండ్రి కుమార్తెలో కానీన గర్భంతో, ఆ ఋషి నుండి నీవు కుమారుడవుగా జన్మిస్తావు.
13.233.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १३.२३३.५४ ॥
ఓ ముని, లోకంలో నేను ఆది అంతం లేనివాడను, చక్రహస్తుడను. ఓ ముని, నా ధ్యానం వల్ల ఈ మాట వ్యర్థం కాదు. ఓ మహాసత్త్వుడా, నీ కీర్తి కూడా అసమానమవుతుంది.
13.233.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १३.२३३.५६ ॥
లోకంలో ఏది ఉన్నా అదంతా నా చేష్టితమే. ఒకడు మరొకడి గురించి ఆలోచిస్తాడు; కానీ నేను నా ఇష్టానుసారం విధిస్తాను.
13.233.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १३.२३३.५७ ॥
ఈ విధంగా ఈశానుడు సారస్వత ఋషి అపాంతరతముడితో ఈ మాట చెప్పి, 'దీనిని సాధించు' అని అన్నాడు.
13.233.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १३.२३३.५८ ॥
నేను ఆ దేవుడు హరిమేధసుని అనుగ్రహం వల్ల, హరి ఆజ్ఞ వల్ల, 'అపాంతరతముడు' అనే పేరుతో అక్కడి నుండి జన్మించాను.
13.233.62
त्रिराप्लुत्य जलाभ्यासे दत्त्वा ब्राह्मणदक्षिणाम् ।
अभ्यर्च्य देवायतनं ततः प्रायाद्यथागतम् ॥ १३.२३३.६२ ॥
నీటిలో మూడుసార్లు స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణునికి దక్షిణ ఇచ్చి, దేవాలయంలో పూజించి, తరువాత వచ్చిన మార్గంలోనే తిరిగి వెళ్లాలి.
13.233.63
एतद्विधानं सर्वेषां तीर्थंतीर्थमिति प्रिये ।
समीपतीर्थस्नानात्तु दूरतीर्थं सुपूजितम् ॥ १३.२३३.६३ ॥
ప్రియా, ఈ విధానం అన్ని తీర్థాలకూ వర్తిస్తుంది. సమీప తీర్థంలో స్నానం చేయడం వల్ల దూర తీర్థమూ బాగా పూజితమవుతుంది.
13.233.64
आदिप्रभृतिशुद्धस्य तीर्थस्नानं शुभं भवेत् ।
तपोर्थं पापनाशार्थं शौचार्थं तीर्थगाहनम् ॥ १३.२३३.६४ ॥
మొదటి నుండీ శుద్ధుడైన వానికి తీర్థస్నానం శుభకరం. తపస్సు కోసం, పాపనాశనం కోసం, శుచిత్వం కోసం తీర్థంలో మునగడం జరుగుతుంది.