ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.233.1
बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते ॥ १३.२३३.१ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਖ ਬਹੁਤ ਹਨ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਖ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਯੋਨੀ (ਮੂਲ ਸਰੋਤ) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
13.233.2
बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे ।
नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ॥ १३.२३३.२ ॥
ਸਾਂਖਿਆ-ਯੋਗ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਹੇ ਕੁਰੂਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
13.233.3
बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते ।
तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥ १३.२३३.३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਯੋਨੀ (ਮੂਲ ਸਰੋਤ) ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ, ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਮੈਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
13.233.4
नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने ।
तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये ॥ १३.२३३.४ ॥
ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ, ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦਮਨੀ ਤੇ ਵੰਦਨਾਯੋਗ ਗੁਰੂ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਅਰਥ ਲਈ (ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ)।
13.233.5
इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव ।
ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम् ॥ १३.२३३.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪੁਰਖਸੂਕਤ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਸਿੰਘ (ਵਿਆਸ) ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੱਚ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
13.233.6
उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः ।
अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत ॥ १३.२३३.६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਪਿਲ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਤਸਰਗ (ਆਮ ਨਿਯਮ) ਅਤੇ ਅਪਵਾਦ (ਖਾਸ ਛੋਟ) ਰਾਹੀਂ, ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਖੇ।
13.233.7
समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः ॥ १३.२३३.७ ॥
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਨੇ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ ਕਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਅਮਿਤੌਜਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
13.233.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते ॥ १३.२३३.८ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਮਪਤੇ।
13.233.9
क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः ।
वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप ॥ १३.२३३.९ ॥
ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਵੈਜਯੰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।
13.233.10
तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन् ।
वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते ॥ १३.२३३.१० ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵ ਇਕੱਲਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗਤੀ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ, ਵੈਰਾਜ ਭਵਨ ਤੋਂ ਸਦਾ ਵੈਜਯੰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.233.11
अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः ।
ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया।
आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः ॥ १३.२३३.११ ॥
ਤਦ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਚਤੁਰਮੁਖ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਵ, ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਏ — ਮਹਾਯੋਗੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਪ੍ਰਭੂ।
13.233.12
ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि ।
अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः ॥ १३.२३३.१२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰਿਆ; ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
13.233.15
त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम ।
कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ ॥ १३.२३३.१५ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਕੁਸ਼ਲ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
13.233.16
चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया ।
ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम् ॥ १३.२३३.१६ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਵੈਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਇਸ ਪਰਬਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
13.233.17
कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते ।
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह ॥ १३.२३३.१७ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਤੁਹਾਡੇ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵੀ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
13.233.19
गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम् ।
उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि ॥ १३.२३३.१९ ॥
ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਸੇਵਿਤ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਆਏ ਹੋ।
13.233.21
बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव ।
सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट् ॥ १३.२३३.२१ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੇ ਸਵੈਂਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਰਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਰਾਟ ਹੈ।
13.233.22
को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः ।
एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे ॥ १३.२३३.२२ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਤਿਤ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਸ਼ਯ ਕੱਟੋ; ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।
13.233.24
आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते ।
बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते ॥ १३.२३३.२४ ॥
ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੋਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.233.26
अथैनं बुद्धिसंयुक्तं पुनः स ददृशे हरिः ।
भूयश्चैव वचः प्राह सृजेमा विविधाः प्रजाः ॥ १३.२३३.२६ ॥
ਫਿਰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਸਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਵਿਵਿਧ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਰਚ।'
13.233.27
बाढमित्येव कृत्वाऽसौ यथाऽऽज्ञां शिरसा हरेः ।
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधायत ॥ १३.२३३.२७ ॥
'ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਮੰਨੀ; ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
13.233.28
प्राप चैनं मुहूर्तेन स्वं स्थानं देवसंज्ञितम् ।
तां चैव प्रकृतिं प्राप्य एकीभावगतोऽभवत् ॥ १३.२३३.२८ ॥
ਛਿਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ 'ਦੇਵ' ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
13.233.31
बहवो बलिनः पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसाः ।
भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरानप्राप्स्यन्ति चोत्तमान् ॥ १३.२३३.३१ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਲਵਾਨ ਦੈਂਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਹੋਣਗੇ; ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਮ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।
13.233.33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तुं भारावतरणं मया ।
अथ नानासमुद्भूतैर्वसुधायां यथाक्रमम् ॥ १३.२३३.३३ ॥
ਉੱਥੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਉਤਾਰਨਾ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਨਾ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਰਨਾ।
13.233.35
मया ह्येषा हि ध्रियते पातालस्थेन भोगिना ।
तस्मात्पृथ्व्याः परित्राणं करिष्ये संभवं गतः ॥ १३.२३३.३५ ॥
ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਨਾਗ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਥਾਮੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
13.233.37
वाराहं नारसिहं च वामनं मानुषं तथा ।
एभिर्मया निहन्तव्याः दुर्विनीताः सुरारयः ॥ १३.२३३.३७ ॥
ਵਰਾਹ, ਨਰਸਿੰਘ, ਵਾਮਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਢੀਠ ਦੇਵਤਾ-ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.233.38
अथ भूयो जगत्स्रष्टा भोःशब्देनानुनादयन् ।
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतोऽभवत् ॥ १३.२३३.३८ ॥
ਫਿਰ ਜਗਤ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ 'ਭੋਃ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਉੱਥੇ ਸਾਰਸਵਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
13.233.39
अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्संभवः प्रभोः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः ॥ १३.२३३.३९ ॥
ਅਪਾਂਤਰਤਮਾ ਨਾਮ ਦਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ; ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਵਰਤ ਵਾਲਾ।
13.233.40
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिवरव्ययः ।
वेदाख्याने श्रुतिः कार्या त्वया मतिमतांवर ॥ १३.२३३.४० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਿ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰੁਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.233.41
तस्मात्कुरु यथाज्ञप्तं ममैतद्वचनं मुने ।
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनोः स्वायंभुवेन्तरे ॥ १३.२३३.४१ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਇਹ ਬਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਉਸੇ ਨਾਲ ਤਦ ਸਵਾਯੰਭੁਵ ਮਨੂ ਦੇ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਵੰਡੇ ਗਏ।
13.233.43
मन्वन्तरेषु पुत्र त्वमेवं लोकप्रवर्तकः ।
भविष्यस्यचलो ब्रह्मन्नप्रधृष्यश्च नित्यशः ॥ १३.२३३.४३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਅਚਲ ਅਤੇ ਅਜੇਤੂ ਰਹੇਂਗਾ।
13.233.44
पुनस्तिष्ये च संप्राप्ते कुरवो नाम भारताः ।
भविष्यन्ति महात्मानो राजानः प्रथिता भुवि ॥ १३.२३३.४४ ॥
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਆਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਕੁਰੂ ਨਾਮ ਦੇ ਭਾਰਤ ਹੋਣਗੇ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ।
13.233.45
तेषां त्वत्तः प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति ।
परस्परविनाशार्थं त्वामृते द्विजसत्तम ॥ १३.२३३.४५ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲ-ਭੇਦ ਹੋਵੇਗਾ, ਆਪਸੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ; ਤੈਥੋਂ ਬਿਨਾਂ।
13.233.47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा ।
भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद्विमोक्ष्यसे ॥ १३.२३३.४७ ॥
ਤੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਰਾਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗਾ।
13.233.48
वीतरागश्च पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति ।
महेश्वरप्रसादेन नैतद्वचनमन्यथा ॥ १३.२३३.४८ ॥
ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਤਰਾਗ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਉਲਟਾ ਨਹੀਂ।
13.233.49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्राः ।
पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम्।
वसिष्ठमग्र्यं च तपोनिधानं ।
यस्यातिसूर्यं व्यरिरिच्यते भाः ॥ १३.२३३.४९ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹ ਦਾ ਮਾਨਸ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ — ਵਸਿਸ਼ਠ, ਜਿਸਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
13.233.50
तस्यान्वपे चापि ततो महर्षिः ।
पराशरो नाम महाप्रभावः।
पिता स ते वेदनिधिर्वरिष्ठो ।
महातपा वै तपसो निवासः ॥ १३.२३३.५० ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨਾਮ ਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ; ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਤਪ ਦਾ ਨਿਵਾਸ।
13.233.51
कानीनगर्भः पितृकन्यकायां ।
तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्रः ॥ १३.२३३.५१ ॥
ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਕਾਨੀਨ ਗਰਭ ਨਾਲ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਂਗਾ।
13.233.54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने ।
अनुध्यानान्मम मुने नैतद्वचनमन्यथा।
भविष्यति महासत्व ख्यातिश्चाप्यतुला तव ॥ १३.२३३.५४ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਸੱਤਵ, ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਵੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੋਵੇਗੀ।
13.233.56
यत्किंचिद्विद्यते लोके सर्वं तन्मद्विचेष्टितम् ।
अन्यो ह्यन्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विदधाम्यहम् ॥ १३.२३३.५६ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਹੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
13.233.57
एवं सारस्वतमृषिमपांतरतमं तथा ।
युक्त्वा वचनमीशानः साधयस्वेत्यथाब्रवीत् ॥ १३.२३३.५७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸ਼ਾਨ ਨੇ ਸਾਰਸਵਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਪਾਂਤਰਤਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ, 'ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਧ' ਕਿਹਾ।
13.233.58
सोहं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधसः ।
अपांतरतमो नाम्ना ततो जातोऽऽज्ञया हरेः ॥ १३.२३३.५८ ॥
ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵ ਹਰਿਮੇਧਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, 'ਅਪਾਂਤਰਤਮਸ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ।
13.233.62
त्रिराप्लुत्य जलाभ्यासे दत्त्वा ब्राह्मणदक्षिणाम् ।
अभ्यर्च्य देवायतनं ततः प्रायाद्यथागतम् ॥ १३.२३३.६२ ॥
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਆਇਆ ਸੀ ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਮੁੜ ਜਾਵੇ।
13.233.63
एतद्विधानं सर्वेषां तीर्थंतीर्थमिति प्रिये ।
समीपतीर्थस्नानात्तु दूरतीर्थं सुपूजितम् ॥ १३.२३३.६३ ॥
ਪਿਆਰੀ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਹਰ ਤੀਰਥ ਲਈ। ਨੇੜਲੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
13.233.64
आदिप्रभृतिशुद्धस्य तीर्थस्नानं शुभं भवेत् ।
तपोर्थं पापनाशार्थं शौचार्थं तीर्थगाहनम् ॥ १३.२३३.६४ ॥
ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਪ ਲਈ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਸ਼ੌਚ ਲਈ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।