મહાભારત · અધ્યાય 13.235
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.235.1
भगवन्कानि देयानि धर्ममुद्दिश्य मानवैः ।
तान्यहं श्रोतुमिच्छामि तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३५.१ ॥
હે ભગવાન, ધર્મને ઉદ્દેશીને મનુષ્યોએ કઈ વસ્તુઓ દાન આપવી જોઈએ? તે મારે સાંભળવી છે, તે મને કહેવાની કૃપા કરો.
13.235.2
अजस्रं धर्मकार्यं च तथा नैमित्तिकं प्रिये ।
अन्नं प्रतिश्रयो दीपः पानीयं तृणमिन्धनम् ॥ १३.२३५.२ ॥
પ્રિયે, નિરંતર ધર્મકાર્ય અને પ્રસંગોપાત કાર્ય પણ છે: અન્ન, આશ્રય, દીવો, પીવાનું પાણી, ઘાસ, બળતણ.
13.235.3
स्नेहो गन्धश्च भैषज्यं तिलाश्च लवणं तथा ।
एवमादि तथाऽन्यश्च दानमाजस्रमुच्यते ॥ १३.२३५.३ ॥
તેલ, સુગંધ, ઔષધ, તલ અને મીઠું, એવી વસ્તુઓ તથા બીજી વસ્તુઓ પણ નિરંતર દાન કહેવાય છે.
13.235.4
अजस्रदानात्सततमाजस्रमिति निश्चितम् ।
सामान्यं सर्ववर्णानां दानं शृणु समाहिता ॥ १३.२३५.४ ॥
નિરંતર દાનથી સદા નિરંતરતા થાય છે એ નિશ્ચિત છે. સર્વ વર્ણો માટે સામાન્ય એવું આ દાન, હે એકાગ્ર ચિત્તવાળી, સાંભળ.
13.235.5
अन्नं प्राणो मनुष्याणामन्नदः प्राणदो भवेत् ।
तस्माकदन्नं विशेषेण दातुमिच्छति मानवः ॥ १३.२३५.५ ॥
અન્ન જ મનુષ્યોનો પ્રાણ છે; અન્ન આપનાર પ્રાણ આપનાર થાય છે. તેથી મનુષ્ય વિશેષ રીતે અન્નદાન કરવા ઇચ્છે છે.
13.235.6
ब्राह्मणायाभिरूपाय यो दद्यादन्नमीप्सितम् ।
निदधाति निधिं श्रेष्ठं सोऽनन्तं पारलौकिकम् ॥ १३.२३५.६ ॥
યોગ્ય બ્રાહ્મણને જે ઇચ્છિત અન્ન આપે છે, તે શ્રેષ્ઠ નિધિ સંચિત કરે છે, જે પરલોકમાં અનંત છે.
13.235.7
श्रान्तमध्वपरिश्रान्तमतिथिं गृहमागतम् ।
अर्चयीत प्रयत्नेन स हि यज्ञो वरप्रदः ॥ १३.२३५.७ ॥
માર્ગે થાકેલા ઘરે આવેલા અતિથિનો પ્રયત્નપૂર્વક સત્કાર કરવો; તે જ વરદાયી યજ્ઞ છે.
13.235.8
कृत्वा तु पातकं कर्म यो दद्यादन्नमर्थिनाम् ।
ब्राह्मणानां विशेषेण सोपहन्ति स्वकं तमः ॥ १३.२३५.८ ॥
પાપકર્મ કરીને પણ જે યાચકોને, ખાસ કરીને બ્રાહ્મણોને અન્ન આપે છે, તે પોતાનો જ અંધકાર નષ્ટ કરે છે.
13.235.9
पितरस्तस्य नन्दन्ति सुवृष्ट्या कर्षका इव ।
पुत्रो यस्य तु पौत्रो वा श्रोत्रियं भोजयिष्यति ॥ १३.२३५.९ ॥
જેનો પુત્ર કે પૌત્ર શ્રોત્રિયને ભોજન કરાવશે, તેના પિતૃઓ સારા વરસાદથી ખેડૂતો આનંદ પામે તેમ આનંદ પામે છે.
13.235.10
अपि चण्डालशूद्राणामन्नदानं न गर्हते ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दद्यादन्नममत्सरः ॥ १३.२३५.१० ॥
ચાંડાળો અને શૂદ્રોને અન્નદાન કરવું પણ નિંદાપાત્ર નથી. તેથી ઈર્ષ્યા વિના સર્વ પ્રયત્નથી અન્ન આપવું.
13.235.11
कलत्रं पीडयित्वाऽपि पोषयेदतिथीन्सदा ।
जन्मापि मानुषे लोके तदर्थं हि विधीयते ॥ १३.२३५.११ ॥
પત્નીને પીડા આપીને પણ અતિથિઓનું સદા પોષણ કરવું; મનુષ્યલોકમાં જન્મ પણ તે માટે જ વિધાન પામ્યો છે.
13.235.12
अन्नदानाच्च लोकांस्तान्सम्प्रवक्ष्याम्यनिन्दिते ।
भवनानि प्रकाशन्ते दिवि तेषां महात्मनाम् ॥ १३.२३५.१२ ॥
હે નિર્દોષ, અન્નદાનથી મળતા તે લોકોનું હું વર્ણન કરીશ. સ્વર્ગમાં તે મહાત્માઓના ભવનો પ્રકાશે છે.
13.235.13
अनेकशतभौमानि सान्तर्जलवनानि च ।
वैडूर्यार्चिःप्रकाशपनि हेमरूप्यमयानि च ॥ १३.२३५.१३ ॥
સેંકડો માળવાળાં, અંદર જળ અને વનવાળાં, વૈડૂર્યના તેજથી ઝળહળતાં, સોના-ચાંદીનાં બનેલાં ભવનો.
13.235.14
नानारूपाणि संस्थानां नानारत्नमयानि च ।
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किङ्किणीजालवन्ति च ॥ १३.२३५.१४ ॥
વિવિધ રૂપ અને આકારનાં, અનેક રત્નોથી બનેલાં, ચંદ્રમંડળ જેવાં ઉજ્જવળ, ઘૂઘરીઓની જાળીઓથી શોભતાં ભવનો.
13.235.15
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ।
यथेष्टभक्ष्यभोज्यानि शयनासनवन्ति च ॥ १३.२३५.१५ ॥
ઉગતા સૂર્યના વર્ણનાં, સ્થિર અને ચર, ઇચ્છા મુજબના ભક્ષ્ય-ભોજ્યવાળાં, શય્યા અને આસનવાળાં ભવનો.
13.235.16
सर्वकामफलाश्चात्र वृक्षा भवनसंस्थिताः ।
वाप्यो बह्व्यश्च कूपाश्च दीर्घिकाश्च सहस्रशः ॥ १३.२३५.१६ ॥
અહીં ભવનોમાં ઊભેલાં વૃક્ષો સર્વ કામનાઓનું ફળ આપે છે; અને હજારો વાવ, કૂવા, દીર્ઘિકાઓ છે.
13.235.17
अरुजानि विशोकानि नित्यानि विविधानि च ।
भवनानि विचित्राणि प्राणदानां त्रिविष्टपे ॥ १३.२३५.१७ ॥
રોગરહિત, શોકરહિત, નિત્ય, વિવિધ અને વિચિત્ર ભવનો પ્રાણદાતાઓ માટે ત્રિવિષ્ટપમાં છે.
13.235.18
विवस्वतश्च सोमस्य ब्रह्मणश्च प्रजापतेः ।
विशन्ति लोकांस्ते नित्यं जगत्यन्नोदकप्रदाः ॥ १३.२३५.१८ ॥
વિવસ્વાન, સોમ, બ્રહ્મા અને પ્રજાપતિના લોકોમાં તેઓ સદા પ્રવેશે છે—જગતમાં અન્ન અને જળ આપનારા.
13.235.19
तत्र ते सुचिरं कालं विहृत्याप्सरसां गणैः ।
जायन्ते मानुषे लोके सर्वकल्याणसंयुताः ॥ १३.२३५.१९ ॥
ત્યાં તમે અપ્સરાઓના સમૂહો સાથે લાંબા સમય સુધી વિહાર કરીને મનુષ્યલોકમાં સર્વ કલ્યાણોથી યુક્ત થઈ જન્મ લો છો.
13.235.20
बलसंहननोपेता नीरोगाश्चिरजीविनः ।
कुलीना मतिमन्तश्च भवन्त्यन्नप्रदा नराः ॥ १३.२३५.२० ॥
બળ અને દૃઢ શરીરથી યુક્ત, રોગરહિત, દીર્ઘાયુ, કુલીન અને બુદ્ધિમાન અન્નદાતા માનવીઓ થાય છે.
13.235.21
तस्मादन्नं विशेषेण दातव्यं भूतिमिच्छता ।
सर्वकालं च सर्वस्य सर्वत्र च सदैव च ॥ १३.२३५.२१ ॥
તેથી સમૃદ્ધિની ઇચ્છા રાખનારે વિશેષ રૂપે સર્વ કાળે, સૌને, સર્વત્ર અને સદા અન્નદાન કરવું જોઈએ.
13.235.22
सुवर्णदानं परमं स्वर्ग्यं स्वस्त्ययनं महत् ।
तस्मात्ते वर्णयिष्यामि यथावदनुपूर्वशः ॥ १३.२३५.२२ ॥
સુવર્ણદાન પરમ, સ્વર્ગદાયક અને મહાન મંગળકારી કર્મ છે. તેથી તે હું તને યથાવત્ ક્રમે વર્ણવીશ.
13.235.23
अपि पापकृतं क्रूरं दत्तं रुक्मं प्रकाशयेत् ॥ १३.२३५.२३ ॥
પાપ કે ક્રૂર કર્મ કર્યું હોય તોપણ, અપાયેલું સુવર્ણ તેને પ્રકાશિત (શુદ્ધ) કરે છે.
13.235.24
सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रिभेभ्यः सुचेतसः ।
देवतास्ते तर्पयन्ति समस्ता इति वैदिकम् ॥ १३.२३५.२४ ॥
જે સુચેતસ લોકો શ્રોત્રિય બ્રાહ્મણોને સુવર્ણ આપે છે, તેઓ સર્વ દેવતાઓને તૃપ્ત કરે છે — એ વૈદિક વચન છે.
13.235.25
अग्निर्हि देवताः सर्वाः सुवर्णं चाग्निरुच्यते ।
तस्मात्सुवर्णदानेन तृप्ताः स्युः सर्वदेवताः ॥ १३.२३५.२५ ॥
અગ્નિ જ સર્વ દેવતા છે, અને સુવર્ણને પણ અગ્નિ કહેવાય છે. તેથી સુવર્ણદાનથી સર્વ દેવતા તૃપ્ત થાય છે.
13.235.26
अग्न्यभावे तु कुर्वन्ति वह्निस्थानेषु काञ्चनम् ।
तस्मात्सुवर्णदातारः सर्वान्कामानवाप्नुयुः ॥ १३.२३५.२६ ॥
અગ્નિના અભાવે લોકો અગ્નિના સ્થાનોમાં સુવર્ણ મૂકે છે. તેથી સુવર્ણદાતાઓ સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
13.235.27
आदित्यस्य हुताशस्य लोकान्नानाविधाञ्शुभान् ।
काञ्चनं सम्प्रदायाशु प्रविशन्ति न संशयः ॥ १३.२३५.२७ ॥
આદિત્ય અને હુતાશનના વિવિધ શુભ લોકોમાં સુવર્ણનું દાન કરીને લોકો શીઘ્ર પ્રવેશે છે; એમાં સંશય નથી.
13.235.28
अलङ्कारं कृतं चापि केवलान्प्रविशिष्यते ।
सौवर्णैर्ब्राह्मणं काले तैरलङ्कृत्य भोजयेत् ॥ १३.२३५.२८ ॥
ઘડેલા અલંકારો પણ કેવળ સુવર્ણ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે. યોગ્ય સમયે સુવર્ણવસ્તુઓથી બ્રાહ્મણને અલંકૃત કરી ભોજન કરાવવું.
13.235.29
य एतत्परमं दानं दत्त्वा सौवर्णमद्भुतम् ।
द्युतिं मेधां वपुः कीर्तिं पुनर्जाते लबेद्ध्रुवम् ॥ १३.२३५.२९ ॥
જે આ પરમ અદ્ભુત સુવર્ણદાન આપે છે, તે પુનર્જન્મમાં ચોક્કસ તેજ, મેધા, શરીર અને કીર્તિ પામે છે.
13.235.30
तस्मात्स्वशक्त्या दातव्यं काञ्चनं भुवि मानवैः ।
न ह्येतस्मात्परं लोकेष्वन्यत्पापात्प्रमुच्यते ॥ १३.२३५.३० ॥
તેથી મનુષ્યોએ પોતાની શક્તિ અનુસાર પૃથ્વી પર સુવર્ણનું દાન કરવું. લોકોમાં આનાથી શ્રેષ્ઠ બીજું કંઈ નથી; આથી માણસ પાપથી મુક્ત થાય છે.
13.235.31
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि गवां दानमनिन्दिते ।
नहि गोभ्यः परं दानं विद्यते जगति प्रिये ॥ १३.२३५.३१ ॥
હે નિર્દોષ, હવે હું ગોદાનનું વર્ણન કરીશ. હે પ્રિયે, જગતમાં ગાયોથી શ્રેષ્ઠ દાન નથી.
13.235.32
लोकान्सिसृक्षुणा पूर्वं गावः सृष्टाः स्वयंभुवा ।
वृत्त्यर्थं सर्वभूतानां तस्मात्ता मातरः स्मृताः ॥ १३.२३५.३२ ॥
લોકોનું સર્જન કરવાની ઇચ્છાથી સ્વયંભૂએ પૂર્વે સર્વ પ્રાણીઓના નિર્વાહ માટે ગાયોનું સર્જન કર્યું. તેથી તેઓ માતા તરીકે સ્મરાય છે.
13.235.33
लोकज्येष्ठा लोकवृत्त्या प्रवृत्ता ।
मय्यायत्ताः सोमनिष्यन्दभूताः।
सौम्याः पुण्याः प्राणदाः कामदाश्च ।
तस्मात्पूज्याः पुण्यकामैर्मनुष्यैः ॥ १३.२३५.३३ ॥
લોકમાં જ્યેષ્ઠ, લોકજીવન માટે પ્રવૃત્ત, મારા પર આશ્રિત, સોમધારા જેવી, સૌમ્ય, પુણ્યમયી, પ્રાણદાયી અને કામના પૂર્ણ કરનારી છે. તેથી પુણ્યકામી મનુષ્યોએ તેમની પૂજા કરવી.
13.235.34
धेनुं दत्त्वा निभृतां सुशीलां ।
कल्याणवत्सां च पयस्विनीं च।
यावन्ति रोमाणि भवन्ति तस्या-
स्तावत्समाः स्वर्गफलानि भुङ्क्ते ॥ १३.२३५.३४ ॥
શાંત, સુશીલ, સુંદર વાછરડાવાળી અને દૂધાળી ધેનુનું દાન કરનાર, તેના શરીરના રોમ જેટલાં વર્ષ સુધી સ્વર્ગફળ ભોગવે છે.
13.235.35
प्रयच्छते यः कपिलां सचेलां ।
सकांस्यदोहां कनकाग्र्यशृङ्गीम्।
पुत्राश्च पौत्रांश्च कुलं च सर्व-
मासप्तमं तारयते परत्र च ॥ १३.२३५.३५ ॥
સોનાના શિંગડાવાળી, વસ્ત્ર સહિત અને કાંસાના દોહન-પાત્ર સહિત કપિલા ગાયનું દાન કરનાર, પરલોકમાં પોતાના પુત્રો, પૌત્રો અને સાતમી પેઢી સુધીના આખા કુળનો ઉદ્ધાર કરે છે.
13.235.36
अन्तर्जाताः क्रीतका द्यूतलब्धाः ।
प्राणक्रीताः सोदकाश्चौजसा वा।
कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोषणार्थागताश्च ।
द्वारैरेतैस्ताः प्रलब्धाः प्रदद्यात् ॥ १३.२३५.३६ ॥
ઘરમાં જન્મેલી, ખરીદેલી, જુગારમાં જીતેલી, પ્રાણ આપીને ખરીદેલી, પાણી આપીને અપાયેલી, બળથી મેળવેલી, સંકટમાં છોડેલી, પોષણ માટે આવેલી — આ માર્ગોથી મળેલી ગાયોનું દાન કરવું જોઈએ.
13.235.37
कृसाय बहुपुत्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये ।
प्रदाय नीरुजां धेनुं लोकान्प्राप्नोत्यनुत्तमान् ॥ १३.२३५.३७ ॥
દુર્બળ, બહુ પુત્રવાળા, શ્રોત્રિય અને અગ્નિહોત્રીને રોગરહિત ગાય દાન કરનાર ઉત્તમ લોક પામે છે.
13.235.38
नृशंसस्य कृतघ्नस्य लुब्धस्यानृतवादिनः ।
हव्यकव्यव्यपेतस्य न दद्याद्गाः कथञ्चन ॥ १३.२३५.३८ ॥
ક્રૂર, કૃતઘ્ન, લોભી, જૂઠું બોલનાર અને હવ્ય-કવ્ય છોડનારને કોઈ પણ રીતે ગાય ન આપવી.
13.235.39
समानवत्सां यो दद्याद्धेर्नुं विप्रे पयस्विनीम् ।
सुवृत्तां वस्त्रसंछन्नां सोमलोके महीयते ॥ १३.२३५.३९ ॥
સમાન વાછરડાવાળી, દૂધ આપતી, સુશીલ, વસ્ત્રથી ઢંકાયેલી ગાય જે બ્રાહ્મણને દાન કરે છે, તે સોમલોકમાં સન્માન પામે છે.
13.235.40
समानवत्सां यो दद्यात्कृष्णां धेनुं पयस्विनीम् ।
सुवृत्तां वस्त्रसंछन्नां लोकान्प्राप्नोत्यपांपतेः ॥ १३.२३५.४० ॥
સમાન વાછરડાવાળી, કાળી, દૂધ આપતી, સુશીલ, વસ્ત્રથી ઢંકાયેલી ગાય જે દાન કરે છે, તે વરુણના લોક પામે છે.
13.235.41
हिरण्यवर्णां पिङ्गाक्षीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसम्पन्नां यान्ति कौकबेरसद्मनः ॥ १३.२३५.४१ ॥
સોનેરી રંગ, પીળી આંખોવાળી, વાછરડા સહિત, કાંસાનું દોહનપાત્ર ધરાવતી, વસ્ત્રથી સજાવેલી ગાય દાન કરીને લોકો કુબેરના ભવનમાં જાય છે.
13.235.42
वायुरेणुसवर्मां च सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसम्पन्नां वायुलोके महीयते ॥ १३.२३५.४२ ॥
પવન અને ધૂળ જેવા આવરણવાળી, વાછરડા સહિત, કાંસાના દોહનપાત્રવાળી (ગાય) વસ્ત્રોથી સંપન્ન કરીને દાન આપનાર વાયુલોકમાં સન્માનિત થાય છે.
13.235.43
समानवत्सां यो धेनुं दत्त्वा गौरीं पयस्विनीम् ।
सुवृत्तां वस्त्रसंछन्नामग्निलोके महीयते ॥ १३.२३५.४३ ॥
સમાન વાછરડા સહિત, ગોરી, દૂધાળી, સુડોળ, વસ્ત્રથી ઢંકાયેલી ગાય જે દાન આપે છે, તે અગ્નિલોકમાં સન્માનિત થાય છે.
13.235.44
युवानं बलिनं श्यामं शतेन सह यूथपम् ।
गवेन्द्रं ब्राह्मणेन्द्राय भूरिशृङ्गमलंकृतम् ॥ १३.२३५.४४ ॥
યુવાન, બળવાન, શ્યામવર્ણ, સો ગાયોના ટોળાનો સ્વામી, ગોવૃષભોમાં શ્રેષ્ઠ, અનેક શિંગડાથી શણગારેલો બળદ બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠને દાન કરવો.
13.235.45
ऋषभं ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रियाणां महात्मनाम् ।
ऐश्वर्यमभिजायन्ते जायमानाः पुनःपुनः ॥ १३.२३५.४५ ॥
જે મહાત્મા શ્રોત્રિય બ્રાહ્મણોને બળદ દાન આપે છે, તેઓ વારંવાર જન્મ લેતાં ઐશ્વર્ય પામે છે.
13.235.46
गवां मूत्रपुरीषाणि नोद्विजेन कदाचन ।
न चासां मांसमश्नीयाद्गोषु भक्तः सदा भवेत् ॥ १३.२३५.४६ ॥
ગાયોના મૂત્ર અને છાણને ક્યારેય ઘૃણાથી ન જોવું; તેમનું માંસ ન ખાવું; સદા ગાયો પ્રત્યે ભક્તિભાવ રાખવો.
13.235.47
ग्रासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं शुचि ।
अकृत्वा स्वयमाहारं व्रतं तत्सार्वकामिकम् ॥ १३.२३५.४७ ॥
એક વર્ષ સુધી શુદ્ધ ભાવે બીજાની ગાયને મુઠ્ઠીભર ઘાસ આપવું; પોતે આહાર લીધા વિના (ઉપવાસ કરવો); તે વ્રત સર્વ કામના પૂર્ણ કરનારું છે.
13.235.48
गवामुभयतः काले नित्यं स्वस्त्ययनं वदेत् ।
न चासां चिन्तयेत्पापमिति धर्मविदो विदुः ॥ १३.२३५.४८ ॥
ગાયો વિશે બંને સમયે સદા સ્વસ્તિવાચન બોલવું; તેમના વિશે પાપનો વિચાર ન કરવો, એમ ધર્મજ્ઞો જાણે છે.
13.235.49
गावः पवित्रं परमं गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः ।
कथञ्चिन्नावमन्तव्या गावो लोकस्य मातरः ॥ १३.२३५.४९ ॥
ગાયો અત્યંત પવિત્ર છે; ગાયોમાં લોકો પ્રતિષ્ઠિત છે. કોઈ પણ રીતે ગાયોનું અપમાન ન કરવું; ગાયો જગતની માતાઓ છે.
13.235.50
तस्मादेव गवां दानं विशिष्टमिति कथ्यते ।
गोषु पूजा च भक्तिश्च नरस्यायुष्यतां वहेत् ॥ १३.२३५.५० ॥
તેથી જ ગોદાન વિશેષ કહેવાય છે; ગાયો પ્રત્યે પૂજા અને ભક્તિ મનુષ્યનું આયુષ્ય વધારે છે.
13.235.51
अतःपरं प्रवक्ष्यामि भूमिदानं महाफलम् ।
भूमिदानसमं दानं लोके नास्तीति निश्चयः ॥ १३.२३५.५१ ॥
હવે મહાફળ આપનાર ભૂમિદાનની વાત કહીશ; ભૂમિદાન સમાન દાન જગતમાં નથી, એ નિશ્ચય છે.
13.235.52
गृहयुक्क्षेत्रयुग्वाऽपि भूमिभागः प्रदीयते ।
सुखभोगं निराक्रोशं वास्तुपूर्वं प्रकल्प्य च ॥ १३.२३५.५२ ॥
ઘર કે ખેતર સાથેનો ભૂમિભાગ પણ આપવામાં આવે છે; વાસ્તુભૂમિથી આરંભી, સુખપૂર્વક ભોગ માટે, કષ્ટ વિના વ્યવસ્થા કરીને આપવો.
13.235.53
ग्रहीतारमलङ्कृत्य वस्त्रपुष्पानुलोपनैः ।
सभृत्यं सपरीवारं भोजयित्वा यथेष्टतः।
यो दद्याद्दक्षिणां काले त्रिरद्भिर्गृह्यतामिति ॥ १३.२३५.५३ ॥
જે દાતા ગ્રહીતાને વસ્ત્ર, પુષ્પ અને અનુલેપનથી શણગારી, સેવકો અને પરિવાર સહિત યથેચ્છ ભોજન કરાવી, યોગ્ય સમયે દક્ષિણા આપે અને ત્રણ વાર જળથી 'આ ગ્રહણ કરો' એમ કહે.
13.235.54
एवं भूम्यां प्रदत्तायां श्रद्धया वीतमत्सरैः ।
यावत्तिष्ठति सा भूमिस्तावद्दत्तफलं विदुः ॥ १३.२३५.५४ ॥
આ રીતે ઈર્ષ્યારહિત લોકો શ્રદ્ધાથી ભૂમિદાન કરે ત્યારે, જ્યાં સુધી તે ભૂમિ રહે ત્યાં સુધી દાનનું ફળ રહે છે, એમ તેઓ જાણે છે.
13.235.55
भूमिदः स्वर्गमारुह्य रमते शाश्वतीः समाः ।
अचला ह्यक्षया भूमिः सर्वकामान्दुधुक्षति ॥ १३.२३५.५५ ॥
ભૂમિદાતા સ્વર્ગે ચઢીને અનંત વર્ષો સુધી આનંદ કરે છે; અચલ અને અક્ષય ભૂમિ સર્વ કામનાઓને દોહીને આપે છે.
13.235.56
यत्किञ्चित्कुरुते पापं पुरुषो वृत्तिकर्शितः ।
अपि गोकर्णमात्रेण भूमिदानन मुच्यते ॥ १३.२३५.५६ ॥
આજીવિકાથી કૃશ માણસ જે કંઈ પાપ કરે, તો પણ ગાયના કાન જેટલી ભૂમિના દાનથી તે મુક્ત થાય છે.
13.235.57
सुवर्णं रजतं वस्त्रं मणिमुक्तावसूनि च ।
सर्वमेतन्महाभागे भूमिदाने प्रतिष्ठितम् ॥ १३.२३५.५७ ॥
સુવર્ણ, ચાંદી, વસ્ત્ર, મણિ, મોતી અને ધન — હે મહાભાગ્યવતી, આ સર્વ ભૂમિદાનમાં સ્થાપિત છે.
13.235.58
भर्तुर्निः श्रेयसे युक्तास्त्यक्तात्मानो रणे हताः ।
ब्रह्मलोकाय संसिद्धा नातिक्रामन्ति भूमिदम् ॥ १३.२३५.५८ ॥
સ્વામીના પરમ કલ્યાણ માટે સમર્પિત, પ્રાણ ત્યજીને યુદ્ધમાં હણાયેલા બ્રહ્મલોકને માટે સિદ્ધ થાય છે; તેઓ ભૂમિદાતાને ઓળંગતા નથી.
13.235.59
हलकृष्टां महीं दद्यात्सर्वबीजफलान्विताम् ।
सुकूपशरणां वाऽपि सा भवेत्सर्वकामदा ॥ १३.२३५.५९ ॥
હળથી ખેડાયેલી, સર્વ બીજ અને ફળોથી યુક્ત ભૂમિ દાન કરવી; અથવા જેને સારા કૂવાનો આધાર છે તે ભૂમિ — તે સર્વ કામનાઓ આપનારી બને છે.
13.235.60
निष्पन्नसस्यां पृथिवीं यो ददाति द्विजन्मनाम् ।
विमुक्तः कलुषैः सर्वैः शकलोकं स गच्छति ॥ १३.२३५.६० ॥
પાકથી ભરેલી પૃથ્વી જે દ્વિજોને દાનમાં આપે છે, તે સર્વ દોષોથી મુક્ત થઈ ઇન્દ્રલોકમાં જાય છે.
13.235.61
यथा जनित्री क्षीरेणि स्वपुत्रमभिवर्धयेत् ।
एवं सर्वफलैर्भूमिर्दातारमभिवर्धयेत् ॥ १३.२३५.६१ ॥
જેમ માતા દૂધથી પોતાના પુત્રને પોષે છે, તેમ ભૂમિ સર્વ ફળોથી દાતાને પોષે છે.
13.235.62
ब्राह्मणं वृत्तसम्पन्नमाहिताग्निं शुचिव्रतम् ।
ग्राहयित्वा निजां भूमिं न यान्ति यमसादनम् ॥ १३.२३५.६२ ॥
સદાચારી, અગ્નિહોત્રી અને શુચિવ્રતી બ્રાહ્મણને પોતાની ભૂમિ દાનમાં આપનારા યમલોકમાં જતા નથી.
13.235.63
यथा चन्द्रमसो वृद्धिरहन्यहनि दृश्यते ।
तथा भूमेः कृतं दानं सस्येसस्ये विवर्धते ॥ १३.२३५.६३ ॥
જેમ ચંદ્રની વૃદ્ધિ દરરોજ દેખાય છે, તેમ ભૂમિદાન દરેક પાકમાં વધે છે.
13.235.64
यथा बीजानि रोहन्ति प्रकीर्णानि महीतले ।
तथा कामाः प्ररोहन्ति भूमिदानगुणार्जिताः ॥ १३.२३५.६४ ॥
જેમ ધરતી પર વિખેરાયેલા બીજ ઊગે છે, તેમ ભૂમિદાનના ગુણથી મેળવેલી કામનાઓ ફૂટે છે.
13.235.65
पितरः पितृलोकस्था देवताश्च दिवि स्थिताः ।
सन्तर्पयन्ति भोगैस्तं यो ददाति वसुन्धराम् ॥ १३.२३५.६५ ॥
પિતૃલોકમાં રહેલા પિતૃઓ અને સ્વર્ગમાં રહેલા દેવો, જે પૃથ્વીનું દાન કરે છે તેને ભોગોથી તૃપ્ત કરે છે.
13.235.66
दीर्घायुष्यं वराङ्गत्वं स्फीतां च श्रियमुत्तमाम् ।
परत्र लभते मर्त्यः सम्प्रदाय वसुन्धराम् ॥ १३.२३५.६६ ॥
જે મનુષ્ય પૃથ્વીનું દાન કરે છે, તે પરલોકમાં દીર્ઘાયુષ્ય, ઉત્તમ શરીરસૌંદર્ય અને અતિશય શ્રેષ્ઠ સમૃદ્ધિ પામે છે.
13.235.67
एतत्सर्वं मयोद्दिष्टं भूमिदानस्य यत्फलम् ।
श्रद्दधानैर्नरैर्नित्यं श्राव्यमेतत्सनातनम् ॥ १३.२३५.६७ ॥
ભૂમિદાનનું જે ફળ છે તે બધું મેં કહ્યું. શ્રદ્ધાળુ મનુષ્યોએ આ સનાતન ઉપદેશ સદા સાંભળવો જોઈએ.
13.235.68
अतः परं प्रवक्ष्यामि कन्यादानं यथाविधि ।
कन्या देया महादेवि परेषामात्मनोपि वा ॥ १३.२३५.६८ ॥
હવે હું યથાવિધિ કન્યાદાનનું વર્ણન કરીશ. હે મહાદેવી, કન્યા બીજાઓને અથવા પોતે પણ આપવી જોઈએ.
13.235.69
कन्यां शुद्धव्रताचारां कुलरूपसमन्विताम् ।
यस्मै दित्सति पात्राय तेनापि भृशकामिताम् ॥ १३.२३५.६९ ॥
શુદ્ધ વ્રત અને આચારવાળી, ઉત્તમ કુળ અને રૂપથી યુક્ત કન્યાને, જે યોગ્ય પાત્રને આપવા ઇચ્છે, તે પાત્ર દ્વારા પણ તે અત્યંત ઇચ્છાય એવી હોવી જોઈએ.
13.235.70
प्रथमं तत्समाकल्प्य बन्धुभिः कृतनिश्चयः ।
कारयित्वा गृहं पूर्वं दासीदासपरिच्छदैः ॥ १३.२३५.७० ॥
પ્રથમ સગાંઓ સાથે નિશ્ચય કરીને, દાસ-દાસીઓ અને સામગ્રી સહિત ઘર અગાઉથી બનાવડાવીને તૈયાર કરવું.
13.235.71
गृहोपकरणैश्चैव पशुधान्येन संयुताम् ।
तदर्थिने तदर्हाय कन्यां तां समलङ्कृताम् ॥ १३.२३५.७१ ॥
ઘરનાં ઉપકરણો, પશુઓ અને અનાજથી યુક્ત, સારી રીતે શણગારેલી તે કન્યા, જે તેને ઇચ્છે છે અને જે તેને યોગ્ય છે, તેને આપવી.
13.235.72
सविवाहं यथान्यायं प्रचच्छेदग्निसाक्षिकम् ।
वृत्त्यातीं यथा कृत्वा सद्गृहे तौ निवेशयेत् ॥ १३.२३५.७२ ॥
વિધિપૂર્વક વિવાહ-સંસ્કાર સાથે, અગ્નિને સાક્ષી રાખીને કન્યાદાન કરવું; આજીવિકાની વ્યવસ્થા કરીને તે બંનેને સારા ગૃહસ્થજીવનમાં સ્થાપિત કરવા.
13.235.73
एवं कृत्वा वधूदानं तस्य दानस्य गौरवात् ।
प्रेत्यभावे महीयेत स्वर्गलोके यथासुखम् ॥ १३.२३५.७३ ॥
આ રીતે વધૂદાન કરનાર, તે દાનની મહત્તાથી મૃત્યુ પછી સ્વર્ગલોકમાં યથાસુખ સન્માનિત થાય છે.
13.235.74
पुनर्जातस्य सौभाग्यं कुलवृद्धिं तथाऽऽप्नुयात् ॥ १३.२३५.७४ ॥
ફરી જન્મ પામનારને સૌભાગ્ય અને કુળવૃદ્ધિ પણ પ્રાપ્ત થાય છે.
13.235.75
विद्यादानं तथा देवि पात्रभूताय वै ददत् ।
प्रेत्यभावे लभेन्मर्त्यो मेधां वृद्धिं धृतिं स्मृतिम् ॥ १३.२३५.७५ ॥
હે દેવી, એ જ રીતે યોગ્ય પાત્રને વિદ્યાદાન કરનાર મનુષ્ય મૃત્યુ પછી મેધા, વૃદ્ધિ, ધૈર્ય અને સ્મૃતિ પામે છે.
13.235.76
अनुरूपाय शिष्याय यश्च विद्यां प्रयच्छति ।
यथोक्तस्य प्रदानस्य फलमानन्त्यमश्नुते ॥ १३.२३५.७६ ॥
જે યોગ્ય શિષ્યને વિદ્યા આપે છે, તે કહેલા દાનનું ફળ અનંતરૂપે ભોગવે છે.
13.235.77
दापनं त्वथ विद्यानां दरिद्रेभ्योऽर्थवेदनैः ।
स्वयं दत्तेन तुल्यं स्यादिति विद्धि शुभानने ॥ १३.२३५.७७ ॥
પણ દરિદ્રોને ધનના સાધનથી વિદ્યાદાન કરાવવું એ પોતે દાન કરવા જેટલું જ છે—એમ જાણ, હે શુભાનને.
13.235.78
एवं ते कथितान्येव महादानानि मानिनि ।
त्वत्प्रियार्थं मया देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२३५.७८ ॥
આ રીતે મેં તમને મહાદાનો કહ્યાં છે, હે માનિની. દેવી, તમારા પ્રિય માટે હવે બીજું શું સાંભળવા ઇચ્છો છો?