মহাভারত · অধ্যায় 13.236
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.236.1
भगवन्देवदेवेश कथं देयं तिलान्वितम् ।
तस्य तस्य फलं ब्रूहि दत्तस्य च कृतस्य च ॥ १३.२३६.१ ॥
হে ভগবান, হে দেবদেব, তিলসহ কীভাবে দান দিতে হয়? তার এবং দত্ত ও কৃত কর্মের ফল বলুন।
13.236.2
तिलकल्पविधिं देवि तन्मे शृणु समाहिता ॥ १३.२३६.२ ॥
হে দেবী, তিলকল্পের বিধি আমার কাছ থেকে একাগ্রচিত্তে শোনো।
13.236.3
समृद्धैरसमृद्धैर्वा तिला देया विशेषतः ।
तिलाः पवित्राः पापघ्नाः सुपुण्या इति संस्मृताः ॥ १३.२३६.३ ॥
ধনী হোক বা দরিদ্র, বিশেষভাবে তিল দান করা উচিত। তিল পবিত্র, পাপনাশক ও অতি পুণ্যদায়ক বলে স্মৃত।
13.236.4
न्यायतस्तु तिलाञ्शुद्धान्संहृत्याथ स्वशक्तिनः ।
तिलराशिं पुनः कुर्यात्पर्वाताभं सुरस्नकम्।
महान्तं यदि वा स्तोकं नानाद्रव्यसमन्वितम् ॥ १३.२३६.४ ॥
ন্যায়ত শুদ্ধ তিল নিজ সামর্থ্য অনুসারে সংগ্রহ করে পর্বতের মতো তিলরাশি তৈরি করবে—দেবতাদের স্নানস্থানের মতো, বৃহৎ হোক বা ক্ষুদ্র, নানা দ্রব্যসহ।
13.236.5
सुवर्णरजताभ्यां च मणिमुक्ताप्रवालकैः ।
अलङ्कृत्य यथायोगं सपताकं सवेदिकम्।
सभूषणं सवस्त्रं च शयनासनसंमितम् ॥ १३.२३६.५ ॥
সোনা, রুপা, মণি, মুক্তা ও প্রবাল দিয়ে যথাযোগ্য অলংকৃত করে, পতাকা ও বেদিসহ, অলংকার ও বস্ত্রসহ, শয্যা ও আসনের পরিমাপে।
13.236.6
प्रायशः कौमुदीमासे पौर्णमास्यां विशेषतः ।
भोजयित्वा च विधिवद्ब्राह्म्णानर्हतो बहून् ॥ १३.२३६.६ ॥
প্রায়শ কৌমুদী মাসে, বিশেষত পূর্ণিমা তিথিতে, বিধি অনুসারে বহু যোগ্য ব্রাহ্মণকে ভোজন করিয়ে।
13.236.7
स्वयं कृतोपवासश्च वृत्तशौचसमन्वितः ।
दद्यात्प्रदक्षिणीकृत्य तिलराशिं सदक्षिणम् ॥ १३.२३६.७ ॥
নিজে উপবাস করে, সদাচার ও শুচিতায় যুক্ত হয়ে, প্রদক্ষিণ করে দক্ষিণাসহ তিলের রাশি দান করবে।
13.236.8
एकस्यापि बहूनां वा दातव्यं भूतिमिच्छता ।
तस्य दानफलं देवि अग्निष्टोमेन संयुतम् ॥ १३.२३६.८ ॥
সমৃদ্ধি কামনাকারী এক বা বহুজনকে দান করবে; হে দেবী, সেই দানের ফল অগ্নিষ্টোম যজ্ঞের ফলের সমান।
13.236.9
केवलं वा तिलैरेव भूमौ कृत्वा गवाकृतिम् ।
सवस्त्रकं सरत्नं च पुंसा गोदानकाङ्क्षिणा।
तदर्हाय प्रदातव्यं तस्य गोदानतः फलम् ॥ १३.२३६.९ ॥
অথবা কেবল তিল দিয়েই ভূমিতে গরুর আকৃতি তৈরি করে, বস্ত্র ও রত্নসহ গোদানেচ্ছু পুরুষ যোগ্য ব্যক্তিকে দান করবে; তার ফল গোদানেরই ফল।
13.236.10
शरावांस्तिलसम्पूर्णान्सहिरण्यान्सचम्पकान् ।
नृपोऽददद्ब्राह्मणाय सु पुण्यफलभाग्भवेत् ॥ १३.२३६.१० ॥
রাজা তিলপূর্ণ মৃৎপাত্র স্বর্ণ ও চম্পক ফুলসহ ব্রাহ্মণকে দান করলে তিনি পুণ্যফলের অংশভাগী হন।
13.236.11
एवं तिलमयं देयं नरेण हितमिच्छता ।
नानादानफलं भूयः शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२३६.११ ॥
এইভাবে মঙ্গলকামী মানুষ তিলময় দান করবে; হে দেবী, এখন বিবিধ দানের ফল মনোযোগ দিয়ে শোনো।
13.236.12
बलमायुष्यमारोग्यमन्नदानाल्लभेन्नरः ।
पानीयदस्तु सौभाग्यं रसज्ञानं लभेन्नरः ॥ १३.२३६.१२ ॥
অন্নদানের ফলে মানুষ বল, দীর্ঘায়ু ও আরোগ্য লাভ করে; আর জলদানকারী মানুষ সৌভাগ্য ও রসজ্ঞান লাভ করে।
13.236.13
वस्त्रदानाद्वपुःशोभामलङ्कारं लभेन्नरः ।
दीपदो बुद्धिवैशद्यं द्युतिशोभां लभेन्नरः ॥ १३.२३६.१३ ॥
বস্ত্রদানে মানুষ দেহের শোভা ও অলংকার লাভ করে। প্রদীপদানকারী বুদ্ধির স্বচ্ছতা ও দীপ্তির শোভা লাভ করে।
13.236.14
राजपीडाविमोक्षं तु छत्रदो लभते फलम् ।
दासीदासप्रदानात्तु भवेत्कर्मान्तभाङ्नरः।
दासीदासं च विविधं लभेत्प्रेत्य गुणान्वितम् ॥ १३.२३६.१४ ॥
ছত্রদানকারী রাজার পীড়া থেকে মুক্তির ফল লাভ করে। দাসদাসী দানে মানুষ তার কর্মের সমাপ্তি লাভ করে; মৃত্যুর পর গুণান্বিত নানা দাসদাসী লাভ করে।
13.236.15
यानानि वाहनं चैव तदर्हाय ददन्नरः ।
पादरोगपरिक्लेशान्मुक्तः श्वसनवाहवान्।
विचित्र रमणीयं च लभते यानवाहनम् ॥ १३.२३६.१५ ॥
যোগ্য ব্যক্তিকে যান ও বাহন দানকারী মানুষ পায়ের রোগের কষ্ট থেকে মুক্ত হয়ে বায়ুবেগী অশ্বযুক্ত বিচিত্র ও মনোরম যানবাহন লাভ করে।
13.236.16
प्रतिश्रयप्रदानं च तदर्हाय तदिच्छते ।
वर्षाकाले तु रात्रौ वा लभेत्पक्षबलं शुभम् ॥ १३.२३६.१६ ॥
যোগ্য ব্যক্তিকে আশ্রয় দান এবং যে তা চায় তাকে দান; বর্ষাকালে বা রাতে শুভ পক্ষবল লাভ করে।
13.236.17
सेतुकूपतटाकानां कर्ता तु लभते नरः ।
दीर्घायुष्यं च सौभाग्यं तता प्रेत्य गतिं शुभां ॥ १३.२३६.१७ ॥
সেতু, কূপ ও জলাশয় যে নির্মাণ করে, সে দীর্ঘায়ু ও সৌভাগ্য লাভ করে; মৃত্যুর পর শুভ গতি লাভ করে।
13.236.18
वृक्षसंरोपको यस्तु छायापुष्पफलप्रदः ।
प्रेत्यभावे लभेत्पुण्यमभिगम्यो भवेन्नरः ॥ १३.२३६.१८ ॥
যে বৃক্ষরোপণ করে, ছায়া, ফুল ও ফল দেয়, সে মৃত্যুর পর পুণ্য লাভ করে; মানুষের মধ্যে সে সহজে কাছে যাওয়ার মতো ও আদরণীয় হয়।
13.236.19
यस्तु सङ्क्रमकृल्लोके नदीषु जलहारिणाम् ।
लभेत्पुण्यफलं प्रेत्य व्यसनेभ्यो विमोक्षणम् ॥ १३.२३६.१९ ॥
জগতে নদীতে জল বহনকারীদের জন্য পারাপারের পথ যিনি তৈরি করেন, তিনি মৃত্যুর পর পুণ্যফল লাভ করেন এবং বিপদ থেকে মুক্তি পান।
13.236.20
मार्गकृत्सततं मर्त्यो भवेत्सन्तानवान्नरः ।
कायदोषविमुक्तस्तु तीर्थकृत्सततं भवेत् ॥ १३.२३६.२० ॥
যিনি সর্বদা পথ নির্মাণ করেন, তিনি সন্তানবান হন; আর যিনি তীর্থ নির্মাণ করেন, তিনি দেহের দোষ থেকে মুক্ত হয়ে সর্বদা পবিত্র থাকেন।
13.236.21
औषधानां प्रदानात्तु सततं कृपयाऽन्वितः ।
भवेद्व्याधिविहीनश्च दीर्घायुश्च विशेषतः ॥ १३.२३६.२१ ॥
ওষুধ দানের ফলে, সর্বদা করুণাযুক্ত ব্যক্তি রোগমুক্ত হন এবং বিশেষভাবে দীর্ঘায়ু লাভ করেন।
13.236.22
अनाथान्पोषयेद्यस्तु कृपणान्धकपङ्गुकान् ।
स च पुण्यफलं प्रेत्य लभते कृच्छ्रमोक्षणम् ॥ १३.२३६.२२ ॥
যিনি অনাথ, দরিদ্র, অন্ধ ও খঞ্জদের পালন করেন, তিনি মৃত্যুর পর পুণ্যফল লাভ করেন এবং কষ্ট থেকে মুক্তি পান।
13.236.23
वेदगोष्ठाः शुभाः शाला भिक्षूणां च प्रतिश्रयम् ।
यः कुर्याल्लभते नित्यं नरः प्रेत्य फलं शुभम् ॥ १३.२३६.२३ ॥
যিনি বেদপাঠের শুভ সভাগৃহ, শালা এবং ভিক্ষুদের আশ্রয় নির্মাণ করেন, তিনি মৃত্যুর পর সর্বদা শুভ ফল লাভ করেন।
13.236.24
प्रासादवासं विविधं यक्षशोभां लभेत्पुनः ।
विविधं विविधाकारं भक्ष्यभोज्यगुणान्वितम् ॥ १३.२३६.२४ ॥
সে আবার বিবিধ প্রাসাদে বাস এবং যক্ষদের মতো শোভা লাভ করে—বিভিন্ন আকারের, খাদ্য ও ভোজ্যের গুণে পূর্ণ।
13.236.25
रम्यं तं दैवगोवाटं यः कुर्याल्लभते नरः ।
प्रेत्य भावे शुभां जातिं व्याधिमोक्षं तथैव च ॥ १३.२३६.२५ ॥
যে মানুষ সেই রমণীয় দৈব গোশালা নির্মাণ করে, সে মৃত্যুর পরে শুভ জন্ম ও ব্যাধি থেকে মুক্তি লাভ করে।
13.236.26
एवं नानाविधं द्रव्यं दानकर्ता लभेत्फलम् ॥ १३.२३६.२६ ॥
এভাবে নানা প্রকার দ্রব্য যে দান করে, সে তার ফল লাভ করে।
13.236.27
कृतं दत्तं यथा यावत्तस्य तल्लभते फलम् ।
एतन्मे देवदेवेश तत्र कौतूहलं महत् ॥ १३.२३६.२७ ॥
যা করা হয় ও দান করা হয়, যতখানি ও যেভাবে, তার ফল সে কীভাবে লাভ করে? হে দেবদেব, এ বিষয়ে আমার মহা কৌতূহল।
13.236.28
प्रेत्यिभावे शृणु फलं दत्तस्य च कृतस्य च ।
दानं षङ्गुणयुक्तं तु तदर्हाय यथाविधिः।
यथाविभवतो दानं दातव्यमिति मानवैः ॥ १३.२३६.२८ ॥
মৃত্যুর পরবর্তী অবস্থায় দত্ত ও কৃত কর্মের ফল শোনো। ছয় গুণসম্পন্ন দান যথাবিধি যোগ্য পাত্রকে নিজ সামর্থ্য অনুসারে মানুষের দেওয়া উচিত।
13.236.29
बुद्धिमायुष्यमारोग्यं बलं भाग्यं तथाऽऽगमम् ।
रूपेण सप्तधा भूत्वा मानुष्यं फलति ध्रुवम् ॥ १३.२३६.२९ ॥
বুদ্ধি, দীর্ঘায়ু, আরোগ্য, বল, ভাগ্য ও ধনলাভ—এই সপ্তধা রূপে মনুষ্যজন্ম নিশ্চিতভাবে ফল দেয়।
13.236.30
इदं दत्तमिदं देयमित्येवं फलकाङ्क्षया ।
यद्दत्तं तत्तदेव स्यान्न तु किञ्चन लभ्यते ॥ १३.२३६.३० ॥
'এটি দিলাম, এটি দেওয়া উচিত'—এভাবে ফলের আকাঙ্ক্ষায় যা দেওয়া হয়, তা সেটাই হয়; কিন্তু কিছুই লাভ হয় না।
13.236.31
ध्रुवं देव्यत्तमे दानं मध्यमे त्वधमं फलम् ॥ १३.२३६.३१ ॥
হে দেবী, উত্তম দানের ফল নিশ্চয়ই উত্তম; মধ্যম দানের ফল অধম।