મહાભારત · અધ્યાય 13.236
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.236.1
भगवन्देवदेवेश कथं देयं तिलान्वितम् ।
तस्य तस्य फलं ब्रूहि दत्तस्य च कृतस्य च ॥ १३.२३६.१ ॥
હે ભગવન્, હે દેવદેવેશ, તલ સહિત કેવી રીતે દાન આપવું? તેનું અને આપેલા તથા કરેલા કર્મનું ફળ કહો.
13.236.2
तिलकल्पविधिं देवि तन्मे शृणु समाहिता ॥ १३.२३६.२ ॥
હે દેવી, તિલકલ્પની વિધિ મારી પાસેથી એકાગ્ર ચિત્તે સાંભળ.
13.236.3
समृद्धैरसमृद्धैर्वा तिला देया विशेषतः ।
तिलाः पवित्राः पापघ्नाः सुपुण्या इति संस्मृताः ॥ १३.२३६.३ ॥
સમૃદ્ધ હોય કે અસમૃદ્ધ, વિશેષે કરીને તલ દાન આપવા જોઈએ. તલ પવિત્ર, પાપનાશક અને અતિ પુણ્યદાયક કહેવાયા છે.
13.236.4
न्यायतस्तु तिलाञ्शुद्धान्संहृत्याथ स्वशक्तिनः ।
तिलराशिं पुनः कुर्यात्पर्वाताभं सुरस्नकम्।
महान्तं यदि वा स्तोकं नानाद्रव्यसमन्वितम् ॥ १३.२३६.४ ॥
ન્યાયપૂર્વક શુદ્ધ તલ પોતાની શક્તિ અનુસાર ભેગાં કરીને પર્વત જેવો તલનો ઢગલો કરવો, દેવોના સ્નાનસ્થાન જેવો, મોટો હોય કે નાનો, વિવિધ દ્રવ્યોથી યુક્ત.
13.236.5
सुवर्णरजताभ्यां च मणिमुक्ताप्रवालकैः ।
अलङ्कृत्य यथायोगं सपताकं सवेदिकम्।
सभूषणं सवस्त्रं च शयनासनसंमितम् ॥ १३.२३६.५ ॥
સોનું, ચાંદી, મણિ, મોતી અને પરવાળાથી યથાયોગ્ય શણગારીને, ધ્વજ અને વેદી સહિત, આભૂષણ અને વસ્ત્ર સહિત, શય્યા અને આસનના માપ પ્રમાણે.
13.236.6
प्रायशः कौमुदीमासे पौर्णमास्यां विशेषतः ।
भोजयित्वा च विधिवद्ब्राह्म्णानर्हतो बहून् ॥ १३.२३६.६ ॥
પ્રાયઃ કૌમુદી માસમાં, વિશેષે કરીને પૂર્ણિમાને દિવસે, વિધિપૂર્વક ઘણા યોગ્ય બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવીને.
13.236.7
स्वयं कृतोपवासश्च वृत्तशौचसमन्वितः ।
दद्यात्प्रदक्षिणीकृत्य तिलराशिं सदक्षिणम् ॥ १३.२३६.७ ॥
પોતે ઉપવાસ કરીને, સદાચાર અને શુદ્ધિથી યુક્ત થઈને, પ્રદક્ષિણા કરીને દક્ષિણા સહિત તલની રાશિ દાન આપવી.
13.236.8
एकस्यापि बहूनां वा दातव्यं भूतिमिच्छता ।
तस्य दानफलं देवि अग्निष्टोमेन संयुतम् ॥ १३.२३६.८ ॥
સમૃદ્ધિ ઇચ્છનારે એકને કે અનેકને દાન આપવું; હે દેવી, તે દાનનું ફળ અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞના ફળ સમાન છે.
13.236.9
केवलं वा तिलैरेव भूमौ कृत्वा गवाकृतिम् ।
सवस्त्रकं सरत्नं च पुंसा गोदानकाङ्क्षिणा।
तदर्हाय प्रदातव्यं तस्य गोदानतः फलम् ॥ १३.२३६.९ ॥
અથવા ફક્ત તલથી જ જમીન પર ગાયનો આકાર બનાવીને, વસ્ત્ર અને રત્ન સહિત ગોદાન ઇચ્છનારે યોગ્ય વ્યક્તિને આપવું; તેનું ફળ ગોદાનનું છે.
13.236.10
शरावांस्तिलसम्पूर्णान्सहिरण्यान्सचम्पकान् ।
नृपोऽददद्ब्राह्मणाय सु पुण्यफलभाग्भवेत् ॥ १३.२३६.१० ॥
રાજા તલથી ભરેલાં માટીનાં પાત્રો સોના અને ચંપક પુષ્પો સહિત બ્રાહ્મણને આપે, તો તે પુણ્યફળનો ભાગીદાર બને છે.
13.236.11
एवं तिलमयं देयं नरेण हितमिच्छता ।
नानादानफलं भूयः शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२३६.११ ॥
આ રીતે કલ્યાણ ઇચ્છનાર માણસે તલમય દાન આપવું; હે દેવી, હવે વિવિધ દાનોનું ફળ એકાગ્ર થઈને સાંભળ.
13.236.12
बलमायुष्यमारोग्यमन्नदानाल्लभेन्नरः ।
पानीयदस्तु सौभाग्यं रसज्ञानं लभेन्नरः ॥ १३.२३६.१२ ॥
અન્નદાનથી માણસ બળ, દીર્ઘાયુ અને આરોગ્ય પામે છે; અને પાણી આપનાર માણસ સૌભાગ્ય તથા રસજ્ઞાન પામે છે.
13.236.13
वस्त्रदानाद्वपुःशोभामलङ्कारं लभेन्नरः ।
दीपदो बुद्धिवैशद्यं द्युतिशोभां लभेन्नरः ॥ १३.२३६.१३ ॥
વસ્ત્રદાનથી માણસ શરીરની શોભા અને અલંકાર પામે છે. દીપદાન કરનાર બુદ્ધિની નિર્મળતા અને તેજની શોભા પામે છે.
13.236.14
राजपीडाविमोक्षं तु छत्रदो लभते फलम् ।
दासीदासप्रदानात्तु भवेत्कर्मान्तभाङ्नरः।
दासीदासं च विविधं लभेत्प्रेत्य गुणान्वितम् ॥ १३.२३६.१४ ॥
છત્રદાન કરનાર રાજપીડાથી મુક્તિનું ફળ પામે છે. દાસ-દાસીઓનું દાન કરવાથી માણસ પોતાના કાર્યની સમાપ્તિ પામે છે; મૃત્યુ પછી ગુણવાન વિવિધ દાસ-દાસીઓ પામે છે.
13.236.15
यानानि वाहनं चैव तदर्हाय ददन्नरः ।
पादरोगपरिक्लेशान्मुक्तः श्वसनवाहवान्।
विचित्र रमणीयं च लभते यानवाहनम् ॥ १३.२३६.१५ ॥
યોગ્ય વ્યક્તિને યાન અને વાહન દાન કરનાર માણસ પગના રોગના કષ્ટોથી મુક્ત થઈ, પવન જેવા વેગવાન અશ્વોવાળાં વિચિત્ર અને રમણીય યાનવાહન પામે છે.
13.236.16
प्रतिश्रयप्रदानं च तदर्हाय तदिच्छते ।
वर्षाकाले तु रात्रौ वा लभेत्पक्षबलं शुभम् ॥ १३.२३६.१६ ॥
યોગ્ય વ્યક્તિને આશ્રય દાન કરવો, અને જે તે ઇચ્છે તેને આપવો; વર્ષાકાળમાં કે રાત્રે શુભ પક્ષબળ પામે છે.
13.236.17
सेतुकूपतटाकानां कर्ता तु लभते नरः ।
दीर्घायुष्यं च सौभाग्यं तता प्रेत्य गतिं शुभां ॥ १३.२३६.१७ ॥
સેતુ, કૂવા અને તળાવ બાંધનાર માણસ દીર્ઘાયુષ્ય અને સૌભાગ્ય પામે છે; મૃત્યુ પછી શુભ ગતિ પામે છે.
13.236.18
वृक्षसंरोपको यस्तु छायापुष्पफलप्रदः ।
प्रेत्यभावे लभेत्पुण्यमभिगम्यो भवेन्नरः ॥ १३.२३६.१८ ॥
જે વૃક્ષો વાવે અને છાયા, ફૂલ અને ફળ આપે, તે મૃત્યુ પછી પુણ્ય પામે છે; માણસોમાં સુલભ અને આદરણીય બને છે.
13.236.19
यस्तु सङ्क्रमकृल्लोके नदीषु जलहारिणाम् ।
लभेत्पुण्यफलं प्रेत्य व्यसनेभ्यो विमोक्षणम् ॥ १३.२३६.१९ ॥
જગતમાં જે નદીઓમાં પાણી વહન કરનારાઓ માટે પાર જવાનો માર્ગ બનાવે છે, તે મૃત્યુ પછી પુણ્યફળ મેળવે છે અને સંકટોથી મુક્તિ પામે છે.
13.236.20
मार्गकृत्सततं मर्त्यो भवेत्सन्तानवान्नरः ।
कायदोषविमुक्तस्तु तीर्थकृत्सततं भवेत् ॥ १३.२३६.२० ॥
જે મનુષ્ય સતત માર્ગ બનાવે છે તે સંતાનવાન થાય છે; અને જે તીર્થ બનાવે છે તે શરીરદોષોથી મુક્ત થઈ સદા પવિત્ર રહે છે.
13.236.21
औषधानां प्रदानात्तु सततं कृपयाऽन्वितः ।
भवेद्व्याधिविहीनश्च दीर्घायुश्च विशेषतः ॥ १३.२३६.२१ ॥
ઔષધોનું દાન કરવાથી, સદા કરુણાથી યુક્ત માણસ રોગરહિત થાય છે અને વિશેષ રીતે દીર્ઘાયુ બને છે.
13.236.22
अनाथान्पोषयेद्यस्तु कृपणान्धकपङ्गुकान् ।
स च पुण्यफलं प्रेत्य लभते कृच्छ्रमोक्षणम् ॥ १३.२३६.२२ ॥
જે અનાથો, દીનો, આંધળાઓ અને લંગડાઓનું પાલન-પોષણ કરે છે, તે મૃત્યુ પછી પુણ્યફળ મેળવે છે અને કષ્ટમાંથી મુક્તિ પામે છે.
13.236.23
वेदगोष्ठाः शुभाः शाला भिक्षूणां च प्रतिश्रयम् ।
यः कुर्याल्लभते नित्यं नरः प्रेत्य फलं शुभम् ॥ १३.२३६.२३ ॥
જે વેદપાઠ માટે શુભ સભાઓ, શાળાઓ અને ભિક્ષુઓ માટે આશ્રય બનાવે છે, તે મનુષ્ય મૃત્યુ પછી સદા શુભ ફળ મેળવે છે.
13.236.24
प्रासादवासं विविधं यक्षशोभां लभेत्पुनः ।
विविधं विविधाकारं भक्ष्यभोज्यगुणान्वितम् ॥ १३.२३६.२४ ॥
તે ફરી વિવિધ મહેલોમાં વાસ અને યક્ષો જેવી શોભા પામે છે—વિવિધ આકારોવાળા, ખાદ્ય-ભોજ્ય ગુણોથી યુક્ત.
13.236.25
रम्यं तं दैवगोवाटं यः कुर्याल्लभते नरः ।
प्रेत्य भावे शुभां जातिं व्याधिमोक्षं तथैव च ॥ १३.२३६.२५ ॥
તે રમણીય દૈવી ગોશાળા જે મનુષ્ય બનાવે છે, તે મૃત્યુ પછી શુભ જન્મ અને રોગમાંથી મુક્તિ પામે છે.
13.236.26
एवं नानाविधं द्रव्यं दानकर्ता लभेत्फलम् ॥ १३.२३६.२६ ॥
એ રીતે વિવિધ પ્રકારની વસ્તુઓનું દાન કરનાર તેનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
13.236.27
कृतं दत्तं यथा यावत्तस्य तल्लभते फलम् ।
एतन्मे देवदेवेश तत्र कौतूहलं महत् ॥ १३.२३६.२७ ॥
જે કર્યું અને આપ્યું, જેટલું અને જેમ, તેનું ફળ તે કેવી રીતે મેળવે છે? હે દેવદેવ, આ વિશે મને મોટી જિજ્ઞાસા છે.
13.236.28
प्रेत्यिभावे शृणु फलं दत्तस्य च कृतस्य च ।
दानं षङ्गुणयुक्तं तु तदर्हाय यथाविधिः।
यथाविभवतो दानं दातव्यमिति मानवैः ॥ १३.२३६.२८ ॥
મૃત્યુ પછીની સ્થિતિમાં આપેલા અને કરેલા કર્મનું ફળ સાંભળ. છ ગુણોથી યુક્ત દાન યોગ્ય પાત્રને વિધિપૂર્વક, પોતાના વૈભવ પ્રમાણે મનુષ્યોએ આપવું જોઈએ.
13.236.29
बुद्धिमायुष्यमारोग्यं बलं भाग्यं तथाऽऽगमम् ।
रूपेण सप्तधा भूत्वा मानुष्यं फलति ध्रुवम् ॥ १३.२३६.२९ ॥
બુદ્ધિ, દીર્ઘાયુ, આરોગ્ય, બળ, ભાગ્ય અને ધનપ્રાપ્તિ એ સાત રૂપે મનુષ્યત્વ નિશ્ચિતપણે ફળ આપે છે.
13.236.30
इदं दत्तमिदं देयमित्येवं फलकाङ्क्षया ।
यद्दत्तं तत्तदेव स्यान्न तु किञ्चन लभ्यते ॥ १३.२३६.३० ॥
'આ આપ્યું, આ આપવું જોઈએ' એવી ફળની ઇચ્છાથી જે આપવામાં આવે છે, તે તે જ રહે છે; પણ કશું પ્રાપ્ત થતું નથી.
13.236.31
ध्रुवं देव्यत्तमे दानं मध्यमे त्वधमं फलम् ॥ १३.२३६.३१ ॥
હે દેવી, ઉત્તમ દાનનું ફળ નિશ્ચયે ઉત્તમ; મધ્યમ દાનનું ફળ અધમ.