ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.236
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.236.1
भगवन्देवदेवेश कथं देयं तिलान्वितम् ।
तस्य तस्य फलं ब्रूहि दत्तस्य च कृतस्य च ॥ १३.२३६.१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤਿਲਾਂ ਸਹਿਤ ਕਿਵੇਂ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸੋ।
13.236.2
तिलकल्पविधिं देवि तन्मे शृणु समाहिता ॥ १३.२३६.२ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤਿਲਕਲਪ ਦੀ ਵਿਧੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਏਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣ।
13.236.3
समृद्धैरसमृद्धैर्वा तिला देया विशेषतः ।
तिलाः पवित्राः पापघ्नाः सुपुण्या इति संस्मृताः ॥ १३.२३६.३ ॥
ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਿਲ ਦਾਨ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਤਿਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
13.236.4
न्यायतस्तु तिलाञ्शुद्धान्संहृत्याथ स्वशक्तिनः ।
तिलराशिं पुनः कुर्यात्पर्वाताभं सुरस्नकम्।
महान्तं यदि वा स्तोकं नानाद्रव्यसमन्वितम् ॥ १३.२३६.४ ॥
ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਤਿਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ-ਸਥਾਨ ਵਰਗਾ, ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ, ਨਾਨਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਸਹਿਤ।
13.236.5
सुवर्णरजताभ्यां च मणिमुक्ताप्रवालकैः ।
अलङ्कृत्य यथायोगं सपताकं सवेदिकम्।
सभूषणं सवस्त्रं च शयनासनसंमितम् ॥ १३.२३६.५ ॥
ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਮਣੀਆਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦੀ ਸਹਿਤ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਹਿਤ, ਪਲੰਗ ਤੇ ਆਸਨ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ।
13.236.6
प्रायशः कौमुदीमासे पौर्णमास्यां विशेषतः ।
भोजयित्वा च विधिवद्ब्राह्म्णानर्हतो बहून् ॥ १३.२३६.६ ॥
ਅਕਸਰ ਕੌਮੁਦੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ।
13.236.7
स्वयं कृतोपवासश्च वृत्तशौचसमन्वितः ।
दद्यात्प्रदक्षिणीकृत्य तिलराशिं सदक्षिणम् ॥ १३.२३६.७ ॥
ਆਪ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਦਾਚਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਦਾਨ ਕਰੇ।
13.236.8
एकस्यापि बहूनां वा दातव्यं भूतिमिच्छता ।
तस्य दानफलं देवि अग्निष्टोमेन संयुतम् ॥ १३.२३६.८ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
13.236.9
केवलं वा तिलैरेव भूमौ कृत्वा गवाकृतिम् ।
सवस्त्रकं सरत्नं च पुंसा गोदानकाङ्क्षिणा।
तदर्हाय प्रदातव्यं तस्य गोदानतः फलम् ॥ १३.२३६.९ ॥
ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣਾ ਕੇ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਰਤਨ ਸਮੇਤ, ਗੋਦਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਗੋਦਾਨ ਦਾ ਹੈ।
13.236.10
शरावांस्तिलसम्पूर्णान्सहिरण्यान्सचम्पकान् ।
नृपोऽददद्ब्राह्मणाय सु पुण्यफलभाग्भवेत् ॥ १३.२३६.१० ॥
ਰਾਜਾ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚੰਪਕ ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁੰਨ ਫਲ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.236.11
एवं तिलमयं देयं नरेण हितमिच्छता ।
नानादानफलं भूयः शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२३६.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੁਣ ਅਨੇਕ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
13.236.12
बलमायुष्यमारोग्यमन्नदानाल्लभेन्नरः ।
पानीयदस्तु सौभाग्यं रसज्ञानं लभेन्नरः ॥ १३.२३६.१२ ॥
ਅੰਨ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬਲ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਅਰੋਗਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਰਸ-ਗਿਆਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.13
वस्त्रदानाद्वपुःशोभामलङ्कारं लभेन्नरः ।
दीपदो बुद्धिवैशद्यं द्युतिशोभां लभेन्नरः ॥ १३.२३६.१३ ॥
ਵਸਤਰ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.14
राजपीडाविमोक्षं तु छत्रदो लभते फलम् ।
दासीदासप्रदानात्तु भवेत्कर्मान्तभाङ्नरः।
दासीदासं च विविधं लभेत्प्रेत्य गुणान्वितम् ॥ १३.२३६.१४ ॥
ਛਤਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਅੰਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਗੁਣਵਾਨ ਵਿਭਿੰਨ ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.15
यानानि वाहनं चैव तदर्हाय ददन्नरः ।
पादरोगपरिक्लेशान्मुक्तः श्वसनवाहवान्।
विचित्र रमणीयं च लभते यानवाहनम् ॥ १३.२३६.१५ ॥
ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਤੇ ਵਾਹਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.16
प्रतिश्रयप्रदानं च तदर्हाय तदिच्छते ।
वर्षाकाले तु रात्रौ वा लभेत्पक्षबलं शुभम् ॥ १३.२३६.१६ ॥
ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਹ ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਣਾ; ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਪੰਖ-ਬਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.17
सेतुकूपतटाकानां कर्ता तु लभते नरः ।
दीर्घायुष्यं च सौभाग्यं तता प्रेत्य गतिं शुभां ॥ १३.२३६.१७ ॥
ਪੁਲ, ਖੂਹ ਅਤੇ ਤਲਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਸੁਹਾਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.18
वृक्षसंरोपको यस्तु छायापुष्पफलप्रदः ।
प्रेत्यभावे लभेत्पुण्यमभिगम्यो भवेन्नरः ॥ १३.२३६.१८ ॥
ਜੋ ਰੁੱਖ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਂ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਪੁੰਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਖਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।
13.236.19
यस्तु सङ्क्रमकृल्लोके नदीषु जलहारिणाम् ।
लभेत्पुण्यफलं प्रेत्य व्यसनेभ्यो विमोक्षणम् ॥ १३.२३६.१९ ॥
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਢੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.236.20
मार्गकृत्सततं मर्त्यो भवेत्सन्तानवान्नरः ।
कायदोषविमुक्तस्तु तीर्थकृत्सततं भवेत् ॥ १३.२३६.२० ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਤੀਰਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
13.236.21
औषधानां प्रदानात्तु सततं कृपयाऽन्वितः ।
भवेद्व्याधिविहीनश्च दीर्घायुश्च विशेषतः ॥ १३.२३६.२१ ॥
ਦਵਾਈਆਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.22
अनाथान्पोषयेद्यस्तु कृपणान्धकपङ्गुकान् ।
स च पुण्यफलं प्रेत्य लभते कृच्छ्रमोक्षणम् ॥ १३.२३६.२२ ॥
ਜੋ ਅਨਾਥਾਂ, ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਲੰਗੜਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.236.23
वेदगोष्ठाः शुभाः शाला भिक्षूणां च प्रतिश्रयम् ।
यः कुर्याल्लभते नित्यं नरः प्रेत्य फलं शुभम् ॥ १३.२३६.२३ ॥
ਜੋ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਭਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਿੱਖੂਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.24
प्रासादवासं विविधं यक्षशोभां लभेत्पुनः ।
विविधं विविधाकारं भक्ष्यभोज्यगुणान्वितम् ॥ १३.२३६.२४ ॥
ਉਹ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਅਤੇ ਯੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
13.236.25
रम्यं तं दैवगोवाटं यः कुर्याल्लभते नरः ।
प्रेत्य भावे शुभां जातिं व्याधिमोक्षं तथैव च ॥ १३.२३६.२५ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਰਮਣੀਕ ਦੈਵੀ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਬਣਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੁਭ ਜਨਮ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.26
एवं नानाविधं द्रव्यं दानकर्ता लभेत्फलम् ॥ १३.२३६.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.236.27
कृतं दत्तं यथा यावत्तस्य तल्लभते फलम् ।
एतन्मे देवदेवेश तत्र कौतूहलं महत् ॥ १३.२३६.२७ ॥
ਜੋ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੰਨਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
13.236.28
प्रेत्यिभावे शृणु फलं दत्तस्य च कृतस्य च ।
दानं षङ्गुणयुक्तं तु तदर्हाय यथाविधिः।
यथाविभवतो दानं दातव्यमिति मानवैः ॥ १३.२३६.२८ ॥
ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ। ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਦਾਨ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.236.29
बुद्धिमायुष्यमारोग्यं बलं भाग्यं तथाऽऽगमम् ।
रूपेण सप्तधा भूत्वा मानुष्यं फलति ध्रुवम् ॥ १३.२३६.२९ ॥
ਬੁੱਧੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਬਲ, ਭਾਗ ਅਤੇ ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਇਹਨਾਂ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.236.30
इदं दत्तमिदं देयमित्येवं फलकाङ्क्षया ।
यद्दत्तं तत्तदेव स्यान्न तु किञ्चन लभ्यते ॥ १३.२३६.३० ॥
'ਇਹ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.236.31
ध्रुवं देव्यत्तमे दानं मध्यमे त्वधमं फलम् ॥ १३.२३६.३१ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਮੱਧਮ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਅਧਮ ਹੈ।