महाभारत · अध्याय 13.236
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.236.1
भगवन्देवदेवेश कथं देयं तिलान्वितम् ।
तस्य तस्य फलं ब्रूहि दत्तस्य च कृतस्य च ॥ १३.२३६.१ ॥
हे भगवन्, हे देवदेवेश, तिळांसह कसे दान द्यावे? त्याचे आणि दिलेल्या व केलेल्या कर्माचे फळ सांगा.
13.236.2
तिलकल्पविधिं देवि तन्मे शृणु समाहिता ॥ १३.२३६.२ ॥
हे देवी, तिलकल्पाची विधी माझ्याकडून एकाग्र चित्ताने ऐक.
13.236.3
समृद्धैरसमृद्धैर्वा तिला देया विशेषतः ।
तिलाः पवित्राः पापघ्नाः सुपुण्या इति संस्मृताः ॥ १३.२३६.३ ॥
समृद्ध असो वा असमृद्ध, विशेषतः तिळ दान द्यावेत. तिळ पवित्र, पापनाशक आणि अत्यंत पुण्यदायी मानले गेले आहेत.
13.236.4
न्यायतस्तु तिलाञ्शुद्धान्संहृत्याथ स्वशक्तिनः ।
तिलराशिं पुनः कुर्यात्पर्वाताभं सुरस्नकम्।
महान्तं यदि वा स्तोकं नानाद्रव्यसमन्वितम् ॥ १३.२३६.४ ॥
न्यायाने शुद्ध तिळ आपल्या शक्तीनुसार गोळा करून पर्वतासारखी तिळांची रास करावी, देवांच्या स्नानस्थानासारखी, मोठी असो वा लहान, विविध वस्तूंसह.
13.236.5
सुवर्णरजताभ्यां च मणिमुक्ताप्रवालकैः ।
अलङ्कृत्य यथायोगं सपताकं सवेदिकम्।
सभूषणं सवस्त्रं च शयनासनसंमितम् ॥ १३.२३६.५ ॥
सोने, चांदी, मणी, मोती व प्रवाळांनी यथायोग्य अलंकृत करून, पताका व वेदीसह, अलंकार व वस्त्रांसह, शय्या व आसनाच्या मापाप्रमाणे.
13.236.6
प्रायशः कौमुदीमासे पौर्णमास्यां विशेषतः ।
भोजयित्वा च विधिवद्ब्राह्म्णानर्हतो बहून् ॥ १३.२३६.६ ॥
प्रायः कौमुदी महिन्यात, विशेषतः पौर्णिमेला, विधीप्रमाणे पुष्कळ योग्य ब्राह्मणांना भोजन घालून.
13.236.7
स्वयं कृतोपवासश्च वृत्तशौचसमन्वितः ।
दद्यात्प्रदक्षिणीकृत्य तिलराशिं सदक्षिणम् ॥ १३.२३६.७ ॥
स्वतः उपवास करून, सदाचार व शुचितेने युक्त होऊन, प्रदक्षिणा करून दक्षिणेसह तिळाची रास दान करावी.
13.236.8
एकस्यापि बहूनां वा दातव्यं भूतिमिच्छता ।
तस्य दानफलं देवि अग्निष्टोमेन संयुतम् ॥ १३.२३६.८ ॥
समृद्धीची इच्छा करणाऱ्याने एकाला किंवा अनेकांना दान द्यावे; हे देवी, त्या दानाचे फळ अग्निष्टोम यज्ञाच्या फळाइतके असते.
13.236.9
केवलं वा तिलैरेव भूमौ कृत्वा गवाकृतिम् ।
सवस्त्रकं सरत्नं च पुंसा गोदानकाङ्क्षिणा।
तदर्हाय प्रदातव्यं तस्य गोदानतः फलम् ॥ १३.२३६.९ ॥
किंवा केवळ तिळांनीच जमिनीवर गायीची आकृती करून, वस्त्र व रत्नासह गोदानाची इच्छा करणाऱ्या पुरुषाने योग्य व्यक्तीला द्यावे; त्याचे फळ गोदानाचेच आहे.
13.236.10
शरावांस्तिलसम्पूर्णान्सहिरण्यान्सचम्पकान् ।
नृपोऽददद्ब्राह्मणाय सु पुण्यफलभाग्भवेत् ॥ १३.२३६.१० ॥
राजाने तिळांनी भरलेली मातीची भांडी सोन्यासह व चंपक फुलांसह ब्राह्मणाला दिली, तर तो पुण्यफळाचा भागीदार होतो.
13.236.11
एवं तिलमयं देयं नरेण हितमिच्छता ।
नानादानफलं भूयः शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२३६.११ ॥
असे कल्याण इच्छिणाऱ्या माणसाने तिळांचे दान द्यावे; हे देवी, आता विविध दानांचे फळ एकाग्रतेने ऐक.
13.236.12
बलमायुष्यमारोग्यमन्नदानाल्लभेन्नरः ।
पानीयदस्तु सौभाग्यं रसज्ञानं लभेन्नरः ॥ १३.२३६.१२ ॥
अन्नदानाने माणसाला बल, दीर्घायुष्य व आरोग्य प्राप्त होते; आणि पाणी दान करणाऱ्याला सौभाग्य व रसज्ञान प्राप्त होते.
13.236.13
वस्त्रदानाद्वपुःशोभामलङ्कारं लभेन्नरः ।
दीपदो बुद्धिवैशद्यं द्युतिशोभां लभेन्नरः ॥ १३.२३६.१३ ॥
वस्त्रदानाने माणसाला देहाची शोभा आणि अलंकार प्राप्त होतात. दीपदान करणारा बुद्धीची निर्मलता आणि तेजाची शोभा प्राप्त करतो.
13.236.14
राजपीडाविमोक्षं तु छत्रदो लभते फलम् ।
दासीदासप्रदानात्तु भवेत्कर्मान्तभाङ्नरः।
दासीदासं च विविधं लभेत्प्रेत्य गुणान्वितम् ॥ १३.२३६.१४ ॥
छत्रदान करणारा राजपीडेपासून मुक्तीचे फळ मिळवतो. दासदासी दान केल्याने माणूस आपल्या कार्याचा शेवट साधतो; मृत्यूनंतर गुणसंपन्न विविध दासदासी मिळवतो.
13.236.15
यानानि वाहनं चैव तदर्हाय ददन्नरः ।
पादरोगपरिक्लेशान्मुक्तः श्वसनवाहवान्।
विचित्र रमणीयं च लभते यानवाहनम् ॥ १३.२३६.१५ ॥
योग्य व्यक्तीला यान आणि वाहने दान करणारा माणूस पायाच्या रोगांच्या क्लेशांतून मुक्त होतो; वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांसह विचित्र आणि रमणीय यानवाहने प्राप्त करतो.
13.236.16
प्रतिश्रयप्रदानं च तदर्हाय तदिच्छते ।
वर्षाकाले तु रात्रौ वा लभेत्पक्षबलं शुभम् ॥ १३.२३६.१६ ॥
योग्य व्यक्तीला निवारा दान करणे आणि जो तो इच्छितो त्याला देणे; पावसाळ्यात किंवा रात्री शुभ पक्षबल प्राप्त होते.
13.236.17
सेतुकूपतटाकानां कर्ता तु लभते नरः ।
दीर्घायुष्यं च सौभाग्यं तता प्रेत्य गतिं शुभां ॥ १३.२३६.१७ ॥
पूल, विहिरी आणि तळी बांधणारा माणूस दीर्घायुष्य आणि सौभाग्य प्राप्त करतो; मृत्यूनंतर शुभ गती मिळवतो.
13.236.18
वृक्षसंरोपको यस्तु छायापुष्पफलप्रदः ।
प्रेत्यभावे लभेत्पुण्यमभिगम्यो भवेन्नरः ॥ १३.२३६.१८ ॥
जो झाडे लावतो आणि सावली, फुले व फळे देतो, तो मृत्यूनंतर पुण्य प्राप्त करतो; माणसांमध्ये तो सहज संपर्कास योग्य आणि आदरणीय होतो.
13.236.19
यस्तु सङ्क्रमकृल्लोके नदीषु जलहारिणाम् ।
लभेत्पुण्यफलं प्रेत्य व्यसनेभ्यो विमोक्षणम् ॥ १३.२३६.१९ ॥
जगात जे नद्यांमधून पाणी वाहणाऱ्यांसाठी ओलांडण्याचा मार्ग तयार करतात, ते मृत्यूनंतर पुण्यफल मिळवतात आणि संकटांपासून मुक्त होतात.
13.236.20
मार्गकृत्सततं मर्त्यो भवेत्सन्तानवान्नरः ।
कायदोषविमुक्तस्तु तीर्थकृत्सततं भवेत् ॥ १३.२३६.२० ॥
जो मनुष्य सतत मार्ग बांधतो तो संततिवान होतो; आणि जो तीर्थ निर्माण करतो तो शरीरदोषांपासून मुक्त होऊन सदैव पवित्र राहतो.
13.236.21
औषधानां प्रदानात्तु सततं कृपयाऽन्वितः ।
भवेद्व्याधिविहीनश्च दीर्घायुश्च विशेषतः ॥ १३.२३६.२१ ॥
औषधांचे दान केल्याने, सदैव करुणेने युक्त असणारा मनुष्य रोगरहित होतो आणि विशेषतः दीर्घायुषी होतो.
13.236.22
अनाथान्पोषयेद्यस्तु कृपणान्धकपङ्गुकान् ।
स च पुण्यफलं प्रेत्य लभते कृच्छ्रमोक्षणम् ॥ १३.२३६.२२ ॥
जो अनाथ, दीन, आंधळे आणि पांगळे यांचे पालनपोषण करतो, तो मृत्यूनंतर पुण्यफल मिळवतो आणि दुःखातून मुक्त होतो.
13.236.23
वेदगोष्ठाः शुभाः शाला भिक्षूणां च प्रतिश्रयम् ।
यः कुर्याल्लभते नित्यं नरः प्रेत्य फलं शुभम् ॥ १३.२३६.२३ ॥
जो वेदाध्ययनासाठी शुभ सभागृहे, शाळा आणि भिक्षूंसाठी निवारा बांधतो, तो मनुष्य मृत्यूनंतर सदैव शुभ फल मिळवतो.
13.236.24
प्रासादवासं विविधं यक्षशोभां लभेत्पुनः ।
विविधं विविधाकारं भक्ष्यभोज्यगुणान्वितम् ॥ १३.२३६.२४ ॥
तो पुन्हा विविध प्रासादांत वास आणि यक्षांसारखी शोभा मिळवतो—विविध आकारांचे, खाद्य-भोज्य गुणांनी युक्त.
13.236.25
रम्यं तं दैवगोवाटं यः कुर्याल्लभते नरः ।
प्रेत्य भावे शुभां जातिं व्याधिमोक्षं तथैव च ॥ १३.२३६.२५ ॥
ती रमणीय दैवी गोशाळा जो मनुष्य बांधतो, तो मृत्यूनंतर शुभ जन्म आणि रोगांपासून मुक्ती मिळवतो.
13.236.26
एवं नानाविधं द्रव्यं दानकर्ता लभेत्फलम् ॥ १३.२३६.२६ ॥
अशा प्रकारे विविध द्रव्ये दान करणारा त्याचे फळ मिळवतो.
13.236.27
कृतं दत्तं यथा यावत्तस्य तल्लभते फलम् ।
एतन्मे देवदेवेश तत्र कौतूहलं महत् ॥ १३.२३६.२७ ॥
जे केले व दिले, जितके आणि जसे, त्याचे फळ त्याला कसे मिळते? हे देवदेवा, याविषयी मला मोठे कुतूहल आहे.
13.236.28
प्रेत्यिभावे शृणु फलं दत्तस्य च कृतस्य च ।
दानं षङ्गुणयुक्तं तु तदर्हाय यथाविधिः।
यथाविभवतो दानं दातव्यमिति मानवैः ॥ १३.२३६.२८ ॥
मृत्यूनंतरच्या अवस्थेतील दिलेल्या व केलेल्या कर्माचे फळ ऐक. सहा गुणांनी युक्त दान योग्य पात्राला विधिपूर्वक, आपल्या वैभवानुसार मनुष्यांनी द्यावे.
13.236.29
बुद्धिमायुष्यमारोग्यं बलं भाग्यं तथाऽऽगमम् ।
रूपेण सप्तधा भूत्वा मानुष्यं फलति ध्रुवम् ॥ १३.२३६.२९ ॥
बुद्धी, दीर्घायुष्य, आरोग्य, बळ, भाग्य आणि धनप्राप्ती अशा सात रूपांनी मनुष्यत्व निश्चितपणे फळ देते.
13.236.30
इदं दत्तमिदं देयमित्येवं फलकाङ्क्षया ।
यद्दत्तं तत्तदेव स्यान्न तु किञ्चन लभ्यते ॥ १३.२३६.३० ॥
'हे दिले, हे द्यावे' अशा फळाच्या इच्छेने जे दिले जाते, ते तेच राहते; पण काहीही मिळत नाही.
13.236.31
ध्रुवं देव्यत्तमे दानं मध्यमे त्वधमं फलम् ॥ १३.२३६.३१ ॥
हे देवी, उत्तम दानाचे फळ निश्चितच उत्तम असते; मध्यम दानाचे फळ अधम असते.